༧. ས་པྤཱ་ཎ་ཀ་ཝ་གྒོ
༡. ས་ཉྩི་ཙྩ་པཱ་ཎ་སི་ཀྑཱ་པ་ད-ཨ་ཏྠ་ཡོ་ཛ་ནཱ
༣༨༢. ས་པྤཱ་ཎ་ཀ་ཝ་གྒ་སྶ པ་ཋ་མེ ཨུ་སུཾ ཨ་ས་ཏི ཁི་པ་ཏི ཨ་ནེ་ནཱ་ཏི ཨི་སྶཱ་སོཏི ཀ་ཏེ དྷ་ནུ་ཡེ་ཝ མུ་ཁྱ་ཏོ ཨི་སྶཱ་སོ ནཱ་མ, དྷ་ནུ་གྒ་ཧཱ- ཙ་རི་ཡོ པ་ན ཨུ་པ་ཙཱ་རེ་ན. ཨུ་སུཾ ཨ་ས་ཏི ཁི་པ་ཏཱི་ཏི ཨི་སྶཱ་སོཏི ཀ་ཏེ དྷ་ནུ་གྒ་ཧཱ་ཙ་རི་ཡོ ཨི་སྶཱ་སོ ནཱ་མ, ཨི་དྷ པ་ན ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཏྠོ ཝཱ ཀ་ཏྟུ་ཏྠོ ཝཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘དྷ་ནུ་གྒ་ཧཱ་ཙ་རི་ཡོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. པ་བྦ་ཛི་ཏ་ཀཱ་ལེ ཨི་སྶཱ་ས་སྶ ཨ་ཡུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘གི་ཧི་ཀཱ་ལེ’’ཏི. ཝོ་རོ་པི་ཏཱཏི ཨེ་ཏྠ ཝི ཨ་ཝ པུ་བྦ་སྶ རུ་ཧ་དྷཱ་ཏུ་སྶ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཝི་ཡོ་ཛི་ཏཱ’’ཏི.
ཡ་སྨཱ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨེ་ཏནྟི ‘‘ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པི་ཏཱ’’ཏི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཀ་སྨཱ ཝོ་ཧཱ་ར་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, ན་ནུ ཡ་ཏོ ཀུ་ཏོ་ཙི ཡ་སྨིཾ ཀི་སྨིཾ་ཙི ཝི་ཡོ་ཛི་ཏེ དྭེ ཝ་ཏྠཱུ་ནི ཝི་ཡ ཝི་སུཾ ཏི་ཊྛ་ནྟི པཱ་ཎ་ཏོ ཛཱི་ཝི་ཏེ ཝི་ཡོ་ཛི་ཏེ པཱ་ཎ་ཛཱི་ཝི་ཏཱ་པཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ན ཧེ་ཏྠཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཧཱིཏི ས་ཙྩཾ. ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ‘‘ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པི་ཏཱ’’ཏི་ཝ་ཙ་ནེ ད་སྶེ་ཏུ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཀི་ཉྩི ཛཱི་ཝི་ཏཾ ནཱ་མཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ཨ་ཏྠ་ས་མྦ་ནྡྷོ – སཱི་སཱ་ལ་ངྐཱ་རེ སཱི་ས་ཏོ ཝི་ཡོ་ཛི་ཏེ སཱི་སཾ ཨ་ལ་ངྐཱ་ར་ཏོ ཝི་སུཾ ཏི་ཊྛ་ཏི ཡ་ཐཱ, ཨེ་ཝཾ ཛཱི་ཝི་ཏེ པཱ་ཎ་ཏོ ཝི་ཡོ་ཛི་ཏེ ཛཱི་ཝི་ཏཾ པཱ་ཎ་ཏོ ཝི་སུཾ ན ཏི་ཊྛ་ཏི ནཱ་མཱ་ཏི. ཨ་ཉྙ་ད་ཏྠཱུཏི ཨེ་ཀཾ་སེ་ན. ‘‘པཱ་ཎ’’ནྟི སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ ཝུ་ཏྟོ་པི མ་ནུ་སྶ་པཱ་ཎ་སྶ པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཨི་དྷ པཱ་རི་སེ་ས་ཉཱ་ཡེ་ན ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་པཱ་ཎོ་ཝ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏོ་ཡེ་ཝ པཱ་ཎོ’’ཏི. ཏནྟི པཱ་ཎཾ. མ་ཧ་ནྟེ པ་ན པཱ་ཎེ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
༣༨༥. སོ་དྷེ་ནྟོ ཨ་པ་ནེ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. མ་ངྒུ་ལོཏི མ་ནུ་སྶ་ར་ཏྟ་པོ ཨེ་ཀོ ཀི་མི་ཝི་སེ་སོ. སོ ཧི ར་ཏྟ་པི་ཝ་ན་ཏྠཱ་ཡ མ་ངྒ་ཏི ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ ཨི་མཾ ཙི་མ་ཉྩ ཋཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ‘‘མ་ངྒུ་ལོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. པ་ད་ཀྑ་རཱ་ན་ཉྷི ཨ་ཝི་པ་རི་ཏ་ཏྠཾ, སོ་ཏཱུ་ན་ཉྩ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ་པ་དེ་ས་ལ་བྷ་ན་ཏྠཾ ཀ་ཏྠ་ཙི ཋཱ་ནེ ཝ་ཙ་ན་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཏ་སྶ བཱི་ཛ་མེ་ཝ ཁུ་དྡ་ཀ་ཊྛེ་ན མ་ངྒུ་ལ་བཱི་ཛ་ཀཾ, ཏ་སྨིཾ. ཏནྟི མ་ངྒུ་ལ་བཱི་ཛ་ཀཾ. བྷི་ནྡ་ནྟོ ཧུ་ཏྭཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ་ཏི. པ་ཋ་མཾ.
༢. ས་པྤཱ་ཎ་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ
༣༨༧. དུ་ཏི་ཡེ ས་ཧ པཱ་ཎེ་ཧཱི་ཏི ས་པྤཱ་ཎ་ཀཾ ཨུ་ད་ཀ་ནྟི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཡེ པཱ་ཎ་ཀཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཧཱིཏི ས་ཙྩཾ. པ་ཏྟ་པཱུ་ར་མྤི ཨུ་ད་ཀ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏཱ་དི་སེ་ནཱཏི ས་པྤཱ་ཎ་ཀེ་ན. དྷོ་ཝ་ཏོ་པི པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨུ་ད་ཀ་སོ་ཎྜིནྟི སི་ལཱ་མ་ཡཾ ཨུ་ད་ཀ་སོ་ཎྜིཾ. པོ་ཀྑ་ར་ཎིནྟི སི་ལཱ་མ་ཡཾ པོ་ཀྑ་ར་ཎིཾ. ཨུ་ཊྛཱ་པ་ཡ་ཏོ་པི པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་ཏོཏི སོ་ཎྜི་པོ་ཀྑ་ར་ཎཱི་ཧི. ཨུ་ད་ཀ་སྶཱཏི ཨུ་ད་ཀེ་ན, པཱུ་རེ གྷ་ཊེ ཨཱ་སི་ཉྩི་ཏྭཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་ཏྠཱཏི ཨུ་ད་ཀེ. ཨུ་ད་ཀེཏི ཨུ་ད་ཀ་ས་ཎྛཱ་ན་ཀ་པ་དེ་སེ ཨཱ་སི་ཉྩི་ཏ་ཨུ་ད་ཀེ. པ་ཏི་སྶ་ཏཱིཏི སོ་ཎྜི་པོ་ཀྑ་ར་ཎཱི་ཧི ག་ཧི་ཏ་ཨུ་ད་ཀཾ པ་ཏི་སྶ་ཏཱི་ཏི. དུ་ཏི་ཡཾ.
༣. ཨུ་ཀྐོ་ཊ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ
༣༩༢. ཏ་ཏི་ཡེ ‘‘ཨུ་ཙྩཱ་ལེ་ནྟཱི’’ཏི་ཨི་མི་ནཱ ཨུ་ཀྐོ་ཊེ་ནྟཱི་ཏི ཨེ་ཏྠ ཨུ་པུ་བྦ་སྶ ཀུ་ཊ་དྷཱ་ཏུ་སྶ ཨུ་ཙྩཱ་ལ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི དྷཱ་ཏཱུ་ན, མ་ནེ་ཀ་ཏྠ་ཏྟཱ. ཡཾ ཡཾ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཾ ཡ་ཐཱ་པ་ཏི་ཊྛི་ཏཾ, ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ ཡ་ཐཱ་པ་ཏི་ཊྛི་ཏ་བྷཱ་ཝོ, ཏེ་ན.
༣༩༣. ཡོ དྷ་མྨོཏི ཡོ ས་མ་ཐ་དྷ་མྨོ. དྷ་མྨེ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨེ་ན་ས་དྡེ་ན ‘‘ཡ་ཐཱ་དྷ་མྨ’’ནྟི ཨེ་ཏྠ ཨཾ་ཨི་ཏི་ཀཱ་རི་ཡ་སྶ ཀཱ་རིཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨི་མི་ནཱ ‘‘ཡ་ཐཱ་དྷ་མྨ’’ནྟི པ་ད་སྶ ‘‘ནི་ཧ་ཏཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ’’ནྟི ཨེ་ཏྠ ནི་ཧ་ཏ་ས་དྡེ་ན ས་མྦ་ནྡྷི་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. ‘‘ས་ཏྠཱ་རཱ’’ཏི་པ་དཾ ‘‘ཝུ་ཏྟཾ’’ ཨི་ཏི་པ་དེ ཀ་ཏྟཱ. ན་ཏྠི ཧ་ཏཾ ཧ་ན་ནཾ ཨི་མ་སྶཱ་ཏི ནི་ཧ་ཏནྟི ཝུ་ཏྟེ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཝཱུ་པ་ས་མ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝཱུ་པ་ས་མི་ཏ’’ནྟི.
༣༩༥. ཡཾ ཝཱ ཏཾ ཝཱ ཀ་མྨཾ དྷ་མྨ་ཀ་མྨཾ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏི, ཨ་ཐ ཁོ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ཝཱུ་པ་ས་མ་ཀ་མྨ་མེ་ཝ དྷ་མྨ་ཀ་མྨཾ ནཱ་མཱ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཡེ་ན ཀ་མྨེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨ་ཡ་མྤཱིཏི ཨ་ཡ་མྤི བྷི་ཀྑུ. སེ་ས་པ་དཱ་ནི་པཱིཏི ‘‘དྷ་མྨ་ཀ་མྨེ ཝེ་མ་ཏི་ཀོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི སེ་ས་པ་དཱ་ནི་པི. ཨེ་ཏྠཱཏི ཨི་མ་སྨིཾ སི་ཀྑཱ་པ་དེ. ཝི་ཏྠཱ་རོ པ་ན ཝུ་ཏྟོ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་ཏྠེ་ཝཱཏི པ་རི་ཝཱ་རེ ཨེ་ཝ. ཨི་དྷཱཏི ཨི་མ་སྨིཾ སི་ཀྑཱ་པ་དེ, ཝི་བྷ་ངྒེ ཝཱ་ཏི. ཏ་ཏི་ཡཾ.
༤. དུ་ཊྛུ་ལླ་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ
༣༩༩. ཙ་ཏུ་ཏྠེ ཨ་ཏྠུ་དྡྷཱ་ར་ཝ་སེ་ན ད་སྶི་ཏཱ་ནི དུ་ཊྛུ་ལླ་ས་དྡ་ཏྠ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་དི་ས་ཏྟཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ‘‘དྷུ་ར’’ནྟི ཨེ་ཏྠ ལ་ཀྑ་ཎ་ཝ་ནྟ་ཏྟཱ བྷུ་མྨ་ཏྠེ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘དྷུ་རེ’’ཏི. དྷུ་རེ ནི་ཀྑི་ཏྟ་མ་ཏྟེ ས་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
ཨེ་ཝཾ དྷུ་རཾ ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱཏི ‘‘ཨ་ཉྙ་སྶ ནཱ་རོ་ཙེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ དྷུ་རཾ ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ. ཨ་ཉྙ་སྶཱཏི ཝ་ཏྠུ, པུ་གྒ་ལ་ཏོ ཨ་ཉྙ་སྶ དུ་ཏི་ཡ་སྶ. སོ་པཱིཏི དུ་ཏི་ཡོ་པི. ཨ་ཉྙ་སྶཱཏི ཏ་ཏི་ཡ་སྶ. ཡཱ་ཝ ཀོ་ཊི ན ཚི་ཛྫ་ཏི, ཏཱ་ཝ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏ་སྶེ་ཝཱཏི ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ནྣ་པུ་གྒ་ལ་སྶ. ཝ་ཏྠུ་པུ་གྒ་ལོ་ཡེ་ཝཱཏི ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ནྣ་པུ་གྒ་ལོ་ཡེ་ཝ. ཨ་ཡནྟི པ་ཋ་མ་བྷི་ཀྑུ. ཨ་ཉྙ་སྶཱཏི དུ་ཏི་ཡ་སྶ. སོཏི དུ་ཏི་ཡོ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཡེ་ནཱཏི པ་ཋ་མ་བྷི་ཀྑུ་ནཱ. ཨ་སྶཱཏི དུ་ཏི་ཡ་སྶ. ཏ་སྶེ་ཝཱཏི པ་ཋ་མ་བྷི་ཀྑུ་སྶེ་ཝ. ཝ་ཏྠུ་པུ་གྒ་ལཾ ཨུ་པ་ནི་དྷཱ་ཡ ‘‘ཏ་ཏི་ཡེ་ན པུ་གྒ་ལེ་ན དུ་ཏི་ཡ་སྶཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
༤༠༠. པ་ཉྩཱ་པ་ཏྟི་ཀྑ་ནྡྷེཏི ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཱ་དི་ཀེ པ་ཉྩ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཀྑ་ནྡྷེ. ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙཱ་རོ ནཱ་མཱཏི ཨ་དྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙཱ་རོ ནཱ་མཱ་ཏི. ཙ་ཏུ་ཏྠཾ.
༥. ཨཱུ་ན་ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་སྶ་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ
༤༠༢. པ་ཉྩ་མེ ཨ་ངྒུ་ལི་ཡོཏི ཀ་ར་སཱ་ཁཱ་ཡོ. ཏཱ ཧི ཨ་ངྒ་ནྟི ཧ་ཏྠ་ཏོ པ་ཉྩ་དྷཱ བྷི་ཛྫི་ཏྭཱ ཨུ་གྒ་ཙྪ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ངྒུ་ལི་ཡོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ལི་ཁ་ནྟ་སྶ ཨུ་པཱ་ལི་སྶཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏེ་ནཱཏི བ་ཧུ་ཙི་ནྟེ་ཏ་བྦ་ཀཱ་ར་ཎེ་ན. ཨ་སྶཱཏི ཨུ་པཱ་ལི་སྶ. ཨུ་རོཏི ཧ་ད་ཡཾ. ཏ་ཉྷི ཨུ་ས་ཏི ཙི་ཏྟ་ཏཱ་པོ ད་ཧ་ཏི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཨུ་རོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. རཱུ་པ་སུ་ཏྟནྟི ཧེ་ར་ཉྙི་ཀཱ་ནཾ རཱུ་པ་སུ་ཏྟཾ, ཡ་ཐཱ ཧ་ཏྠཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ནཾ ཧ་ཏྠི་སུ་ཏྟ་ནྟི. ཨ་ཀྑཱི་ནཱིཏི ཙ་ཀྑཱུ་ནི. ཏཱ་ནི ཧི ཨ་ཀྑ་ནྟི ཝི་ས་ཡེ་སུ བྱཱ་པཱི་བྷ་ཝ་ནྟི, རཱུ་པཾ ཝཱ པ་སྶ་ཏི ཨི་མེ་ཧཱི་ཏི ཨ་ཀྑཱི་ནཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. མ་ཀ་སེ་ན སཱུ་ཙི་མུ་ཁཱ་ནཾ ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཌཾ་སེ་ན པི་ངྒ་ལ་མ་ཀྑི་ཀཱ་ཡོ་ཝ ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཌཾ་སཱ་ཏི པི་ངྒ་ལ་མ་ཀྑི་ཀཱ་ཡོ’’ཏི. པི་ངྒ་ལ་མ་ཀྑི་ཀཱ་ཡོ ཧི ཌཾ་ས་ན་ཊྛེ་ན ཁཱ་ད་ན་ཊྛེ་ན ཌཾ་སཱཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. དུ་ཀྐ་རོ ཁ་མོ ཨེ་ཏཱ་ས་ནྟི དུ་ཀྑཱཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘དུ་ཀྑ་མཱ་ན’’ནྟི. ཝེ་ད་ནཱ་ན་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨ་སཱ་ཏ་སྶ ཀཱ་ར་ཎཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་མ་དྷུ་རཱ་ན’’ནྟི. ཨི་མི་ནཱ ཨ་མ་དྷུ་ར་ཏྟཱ ན སཱ་དི་ཏ་བྦཱ་ཏི ཨ་སཱ་ཏཱཏི ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. པཱ་ཎ་ས་དྡ་ཛཱི་ཝི་ཏ་ས་དྡཱ་ནཾ པ་རི་ཡཱ་ཡ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཛཱི་ཝི་ཏ་ཧ་རཱ་ན’’ནྟི. པཱ་ཎཾ ཧ་ར་ནྟི ཨ་པ་ནེ་ནྟཱི་ཏི པཱ་ཎ་ཧ་རཱ, ཏཱ་སཾ ཝེ་ད་ནཱ་ན་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ.
༤༠༤. ཝི་ཛཱ་ཡ་ན་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པ་རི་པུ་ཎྞ་ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་སྶོ ན ག་ཧེ་ཏ་བྦོ, ག་བྦྷ་ག་ཧ་ཎ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ན པ་ཊྛཱ་ཡཱ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཊི་ས་ནྡྷི་གྒ་ཧ་ཎ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡཱ’’ཏི. ག་བྦྷེ ས་ཡི་ཏ་ཀཱ་ལེ་ན ས་དྡྷིཾ ཝཱི་ས་ཏི་མཾ ཝ་སྶཾ པ་རི་པུ་ཎྞ་མ་སྶཱ་ཏི ག་བྦྷ་ཝཱི་སོ པུ་གྒ་ལོ. ཧཱིཏི ས་ཙྩཾ. ཡ་ཐཱ་ཧཱཏི ཡེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན ས་ངྑྱཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཏེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཧཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨ་ཐ ཝཱ ཡ་ཐཱ ཀིཾ ཝ་ཙ་ནཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཧཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
ག་བྦྷ་ཝཱི་སོ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣོ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨ་མྷཱིཏི ཨ་སྨི. ནུ་ས་དྡོ པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ. ཡནྟི ཡཱ་དི་སཾ པ་ཋ་མཾ ཙི་ཏྟ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨི་མི་ནཱ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཙི་ཏྟཾ ད་སྶེ་ཏི. ‘‘པ་ཋ་མཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ’’ནྟི ཏ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏནྟི པ་ཋ་མཾ ཙི་ཏྟཾ པ་ཋ་མཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ. ཨ་སྶཱཏི ས་ཏྟ་སྶ. སཱ་ཝ ཛཱ་ཏཱིཏི སཱ ཨེ་ཝ པ་ཊི་ས་ནྡྷི, ག་བྦྷོ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
ཏ་ཏྠཱཏི པཱ་ལི༹་ཡཾ, ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཨེ་ཝཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཡོཏི པུ་གྒ་ལོ. མ་ཧཱ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡཱཏི ཨ་སྶ་ཡུ་ཛ་པུ་ཎྞ་མི་ཡཾ. སཱ ཧི པཱུ་ཛི་ཏ་པ་ཝཱ་ར་ཎ་ཏྟཱ མ་ཧཱ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་ཏོཏི པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ ཛཱ་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ. ཏནྟི མ་ཧཱ་པ་ཝཱ་ར་ཎཾ. པཱ་ཊི་པ་དེ ཙཱཏི ཨེ་ཏྠ ཙ་ས་དྡོ ཨ་ནི་ཡ་མ་ཝི་ཀ་པྤ་ཏྠོ, པ་ཝཱ་ར་ཎ་དི་ཝ་ས་པཱ་ཊི་པ་ད་དི་ཝ་སེ་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ དི་ཝ་སེ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཏ་བྦོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཧཱ་ཡ་ན་ཝ་ཌྜྷ་ནནྟི ཀུ་ཙྪི་མྷི ཝ་སི་ཏ་མཱ་སེ་སུ ཨ་དྷི་ཀེ་སུ ཧཱ་ཡ་ན་ཉྩ ཨཱུ་ནེ་སུ ཝ་ཌྜྷུ་ན་ཉྩ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
པོ་རཱ་ཎ་ཀ་ཏྠེ་རཱ པ་ན ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ནྟཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨེ་ཀཱུ་ན་ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་སྶནྟི ཨ་ན་ནྟ་རེ ཝུ་ཏྟཾ ཨེ་ཀཱུ་ན་ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་སྶཾ. ནི་ཀྑ་མ་ནཱི་ཡོཏི སཱ་ཝ་ཎ་མཱ་སོ. སོ ཧི ཨ་ནྟོ་ཝཱི་ཐི་ཏོ བཱ་ཧི་ར་ཝཱི་ཐིཾ ནི་ཀྑ་མ་ཏི སཱུ་རི་ཡོ ཨ་སྨི་ནྟི ‘‘ནི་ཀྑ་མ་ནཱི་ཡོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. པཱ་ཊི་པ་ད་དི་ཝ་སེཏི པ་ཙྪི་མི་ཀཱ་ཡ ཝ་སྶཱུ་པ་ག་མ་ན་དི་ཝ་སེ. ཏཾ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་ད་ནཾ. ཀ་སྨཱཏི པུ་ཙྪཱ. ཨེ་ཏྠ ཋ་ཏྭཱ པ་རི་ཧཱ་རོ ཝུ་ཙྩ་ཏེ མ་ཡཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཝཱི་ས་ཏི་ཡཱ ཝ་སྶེ་སཱུཏི ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་པུ་གྒ་ལ་སྶ ཝཱི་ས་ཏི་ཡཱ ཝ་སྶེ་སུ. ཏིཾ་ས་ར་ཏྟི་དི་ཝ་སྶ ཨེ་ཀ་མཱ་ས་ཏྟཱ ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ མཱ་སཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨུ་ཀྐ་ཌྜྷ་ནྟཱིཏི ཨེ་ཀ་སྶ ཨ་དྷི་ཀ་མཱ་ས་སྶ ནཱ་ས་ན་ཏྠཱ་ཡ ཝ་སྶཾ ཨུ་པ་རི ཀ་ཌྜྷ་ནྟི. ཏ་ཏོཏི ཚ་མཱ་ས་ཏོ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨེ་ཏྠཱཏི ‘‘ཨེ་ཀཱུ་ན་ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་སྶ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནེ. པ་ན-ས་དྡོ ཧི་ས་དྡ་ཏྠོ, ས་ཙྩ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཡོཏི པུ་གྒ་ལོ. ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ ག་བྦྷ་མཱ་སཱ་ན་མྤི ག་ཎ་ནཱུ་པ་ག་ཏྟཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཚ མཱ་སེ ཝ་སི་ཏྭཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨ་ཊྛ མཱ་སེ ཝ་སི་ཏྭཱ ཛཱ་ཏོ་པི ན ཛཱི་ཝ་ཏཱི་ཏི སུ་ཏྟ་ནྟ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ (དཱི. ནི. ཨ་ཊྛ. ༢.༢༤-༢༥; མ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༣.༢༠༥) ཝུ་ཏྟཾ.
༤༠༦. ད་ས་ཝ་སྶ་ཙྩ་ཡེ་ནཱཏི ཨུ་པ་ས་མྤ་ད་ཏོ ད་ས་ཝ་སྶཱ་ཏི་ཀྐ་མེ་ན. ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཏཱིཏི ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ ཝཱ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ཙ་རི་ཡོ ཝཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཏི. ཏནྟི ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙ་རི་ཡ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་པུ་གྒ་ལཾ. ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ཙ་རི་ཡོ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ནྟོ ཏཾ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ས་ཙེ ཨ་ཉྙོ་པི ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ཙ་རི་ཡོ ཨ་ཏྠི, སཱུ་པ་ས་མྤ་ནྣོ. སོ་ཝ ས་ཙེ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཾ སཱ་ཝེ་ཏི, ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣོ. ཉ་ཏྭཱ པ་ན པུ་ན ཨ་ནུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ནྟེ ས་གྒ་ནྟ་རཱ་ཡོ་པི མ་གྒ་ནྟ་རཱ་ཡོ་པི ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦ་ནྟི. པ་ཉྩ་མཾ.
༦. ཐེ་ཡྻ་ས་ཏྠ་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ
༤༠༧. ཚ་ཊྛེ ‘‘པ་ཊི་ཡཱ་ལོ་ཀ’’ནྟི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་ལོ་ཀ་ས་དྡེ་ན སཱུ་རི་ཡོ ཝུ་ཏྟོ ཨུ་པ་ཙཱ་རེ་ན. སཱུ་རི་ཡོ ཧི པུ་ར་ཏྠི་མ་དི་ས་ཏོ ཨུ་གྒ་ནྟྭཱ པ་ཙྪི་མ་དི་སཾ ག་ཏོ, ཏ་སྨཱ སཱུ་རི་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ཨཱ་ལོ་ཀ་སྶ པ་ཊི་མུ་ཁཾ ‘‘པ་ཊི་ཡཱ་ལོ་ཀ’’ནྟི ཝུ་ཏྟེ པ་ཙྪི་མ་དི་སཱ་ཡེ་ཝ ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཙྪི་མཾ དི་ས་ནྟི ཨ་ཏྠོ’’ཏི. ཀ་མྨི་ཀཱཏི ཀ་མྨེ ཡུ་ཏྟཱ པ་ཡུ་ཏྟཱ.
༤༠༩. རཱ་ཛཱ་ནནྟི ཨེ་ཏྠ ར་ཉྙོ ས་ནྟ་ཀཾ ‘‘རཱ་ཛཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨུ་པ་ཙཱ་རེ་ན, ཨ་ཐ ཝཱ ར་ཉྙོ ཨེ་སོ ‘‘རཱ་ཛཱ’’ཏི ཀ་ཏྭཱ ར་ཉྙོ ས་ནྟ་ཀཾ ‘‘རཱ་ཛཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཐེ་ཡྻནྟི ཐེ་ནེ་ཏྭཱ ‘‘ས་ཀྐ་ཙྩ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (པཱ་ཙི. ༦༠༦) ཝི་ཡ ནི་གྒ་ཧཱི་ཏཱ་ག་མོ ཧོ་ཏི. རཱ་ཛཱ་ནཾ, ར་ཉྙོ ས་ནྟ་ཀཾ ཝཱ ཐེ་ཡྻཾ ཐེ་ནེ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘རཱ་ཛཱ་ནཾ ཝཱ ཐེ་ནེ་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.
༤༡༡. ཙ་ཏཱུ་སུ ཝི་ས་ངྐེ་ཏེ་སུ དྭཱི་ཧི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི, དྭཱི་ཧི ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡེ་ཝཱ་ཏི. ཚ་ཊྛཾ.
༧. སཾ་ཝི་དྷཱ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ
༤༡༢. ས་ཏྟ་མེ ‘‘པ་དྷཱུ་པེ་ནྟོ’’ཏི ཨེ་ཏྠ པ་པུ་བྦ དྷཱུ་པ་དྷཱ་ཏུ པ་རི་བྷཱ་ས་ན་ཏྠེ ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་རི་བྷཱ་ས་ནྟོ’’ཏི. ཏྭཾ ས་མ་ཎོ་པི མཱ་ཏུ་གཱ་མེ་ན ས་དྡྷིཾ ག་ཙྪ་སི, ཏུ་ཡ྄ཧེ་ཝེ་སོ དོ་སོ, ནེ་ཏ་སྶ པུ་རི་ས་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ པ་རི་བྷཱ་ས་ནྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ནི་ཀྑཱ་མེ་སཱི’’ཏི་ཨི་མི་ནཱ ‘‘ནི་པྤཱ་ཏེ་སཱི’’ཏི་ཨེ་ཏྠ ནི་པུ་བྦ པ་ཏ་དྷཱ་ཏུ ག་ཏྱ་ཏྠོ་ཏི ད་སྶེ་ཏཱི་ཏི. ས་ཏྟ་མཾ.
༨. ཨ་རི་ཊྛ་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ
༤༡༧. ཨ་ཊྛ་མེ ག་ནྡྷེཏི གི་ཛ྄ཛྷེ. ཏེ ཧི གི་དྷ་ནྟི ཀུ་ཎ་པཾ ཨ་བྷི་ཀ་ངྑ་ནྟཱི་ཏི ‘‘ག་ནྡྷཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ག་དྡྷེཏི་པི པཱ་ཋོ, སོ་པི ཡུ་ཛྫ་ཏི ཡ་ཐཱ ‘‘ཡུ་ག་ན་ནྡྷོ, ཡུ་ག་ན་དྡྷོ’’ཏི ཙ ‘‘པ་ཊི་བ་ནྡྷོ པ་ཊི་བ་དྡྷོ’’ཏི ཙ. བཱ་དྷ་ཡིཾ་སཱུཏི ཧ་ནིཾ་སུ. ཨ་སྶཱཏི ཨ་རི་ཊྛ་སྶ.
ཏ་དྡྷི་ཏེ་ན ཝུ་ཏྟ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ ད་སྶེ་ཏུ་མཱ་ཧ ‘‘ཏེ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏེཏི ཨ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀཱ. ཏ་ཏྠཱཏི པ་ཉྩ་ཝི་དྷེ་སུ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀེ་སུ. ‘‘ཏ་ཐཱ’’ཏི་པ་དེ་ན ‘‘ཀ་མྨ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀཾ ནཱ་མཱ’’ཏི པ་དཾ ཨ་ཏི་དི་ས་ཏི. ཏཾ པ་ནཱཏི བྷི་ཀྑུ་ནི་དཱུ་ས་ཀ་ཀ་མྨཾ པ་ན. མོ་ཀྑ་སྶེ་ཝཱཏི མ་གྒ་ནི་བྦཱ་ན་སྶེ་ཝ. མ་གྒོ ཧི ཀི་ལེ་སེ་ཧི མུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠེ་ན མོ་ཀྑོ ནཱ་མ. ཛྷཱ་ན་མྤེ་ཏྠ ས་ངྒ་ཧི་ཏཾ ནཱི་ཝ་ར་ཎེ་ཧི ཝི་མུ་ཙྩ་ན་ཏྟཱ. ནི་བྦཱ་ནཾ ཝི་མུ་ཙྩཱི་ཏི ཨ་ཏྠེ་ན མོ་ཀྑོ ནཱ་མ. ཕ་ལ་མྤེ་ཏྠ ས་ངྒ་ཧི་ཏཾ ཝི་མུ་ཙྩི་ཏ་ཏྟཱ. ནི་ཡ་ཏ་མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་དྷ་མྨཱཏི ནི་ཡ་ཏ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཏྟཱ, ནི་ཡ་ཏ་ཝ་སེ་ན ཝཱ པ་ཝ་ཏྟཱ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ས་ངྑཱ་ཏཱ དྷ་མྨཱ. ཏེ པ་ན ན་ཏྠི་ཀ་ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ ཨ་ཀི་རི་ཡ་ཝ་སེ་ན ཏི་ཝི་དྷཱ. པ་ཎྜ་ཀཱ་དི་ག་ཧ་ཎ་སྶ ནི་ད་སྶ་ན་མ་ཏྟ་ཏྟཱ ‘པ་ཊི་ས་ནྡྷི་དྷ་མྨཱ’’ཏི་པ་དེ་ན ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་དྭི་ཧེ་ཏུ་ཀ་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་དྷ་མྨཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ ས་བྦེ་ས་མྤི ཝི་པཱ་ཀ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏེ་པི མོ་ཀྑ་སྶེ་ཝ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡཾ ཀ་རོ་ནྟི, ན ས་གྒ་སྶ. ཏེ པ་ནཱཏི ཨ་རི་ཡཱུ་པ་ཝཱ་དཱ པ་ན. ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ ཨུ་པ་ཝཱ་ད་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀཱ ནཱ་མཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏཱ་པཱིཏི ས་ཉྩི་ཙྩ ཨཱ་པ་ནྣཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ་པི. པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་པ་ཏྟིཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘བྷི་ཀྑུ་བྷཱ་ཝཾ ཝཱ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི. ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཱ་པ་ཏྟིཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ན ཝུ་ཊྛཱ་ཏི ཝཱ’’ཏི. ལ་ཧུ་ཀཱ་པ་ཏྟིཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ན དེ་སེ་ཏི ཝཱ’’ཏི.
ཏ་ཏྲཱཏི པ་ཉྩ་ཝི་དྷེ་སུ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀེ་སུ. ཨ་ཡཾ བྷི་ཀྑཱུཏི ཨ་རི་ཊྛོ ག་ནྡྷ་བཱ་དྷི་པུ་བྦོ བྷི་ཀྑུ. སེ་ས་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀེཏི ཨཱ་ཎཱ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀ་ཏོ སེ་སེ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷེ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀེ. ཨི་མེ ཨཱ་གཱ་རི་ཀཱཏི ཨ་གཱ་རེ ཝ་ས་ན་སཱི་ལཱ ཨི་མེ མ་ནུ་སྶཱ. བྷི་ཀྑཱུ་པི པ་སྶ་ནྟི ཕུ་ས་ནྟི པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཀ་སྨཱ ན ཝ་ཊྚ་ནྟི, ཝ་ཊྚ་ནྟི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ར་སེ་ན ར་སཾ སཾ་ས་ནྡི་ཏྭཱཏི ཨུ་པཱ་དི་ཎྞ་ཀ་ར་སེ་ན ཨ་ནུ་པཱ་དི་ཎྞ་ཀ་ར་སཾ, ཨ་ནུ་པཱ་དི་ཎྞ་ཀ་ར་སེ་ན ཝཱ ཨུ་པཱ་དི་ཎྞ་ཀ་ར་སཾ ས་མཱ་ནེ་ཏྭཱ. ཡོ་ནི་སོ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ སཾ་ཝི་ཛྫ་ཏི ཚ་ནྡ་རཱ་གོ ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ས་ཙྪ་ནྡ་རཱ་གོ, སོ་ཡེ་ཝ པ་རི་བྷོ་གོ ས་ཙྪ་ནྡ་རཱ་ག་པ་རི་བྷོ་གོ, ཏཾ. ཨེ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱཏི ས་མཱ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ. གྷ་ཊེ་ནྟོ ཝི་ཡ པཱ་པ་ཀཾ དི་ཊྛི་ག་ཏཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཀིཾས་དྡོ ག་ར་ཧ་ཏྠོ, ཀ་སྨཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ པ་ཋ་མ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, ན པ་ཉྙཱ་པེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡཾ བ་ནྡྷ་ནྟོ ཡ་ཐཱ ཨ་ཀ་ཏྟ་བྦཾ ཀ་རོ་ཏི, ཏ་ཐཱ པ་ཋ་མ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ པ་ཉྙ་པེ་ནྟོ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་པ་ཉྙ་ཏྟཾ པ་ཉྙ་པེ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨེ་ཏྠཱཏི པ་ཋ་མ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀེ. ཨཱ་སནྟི བྷ་བྦཱ་སཾ. ཨཱ་ཎཱ་ཙ་ཀྐེཏི ཨཱ་ཎཱ་ས་ངྑཱ་ཏེ ཙ་ཀྐེ.
ཨ་ཊྛི་ཡེ་ཝ ཨ་ཊྛི་ཀཾ ཀུ་ཙྪི་ཏ་ཏྠེ་ན, ཀུ་ཙྪི་ཏ་ཏྠེ ཧི ཀོ. ཨ་ཊྛི་ཀ་མེ་ཝ ཁ་ལོ ནཱི་ཙ་ཊྛེ་ན ལཱ་མ་ཀ་ཊྛེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཊྛི་ཀ་ངྑ་ལོ ནི་གྒ་ཧཱི་ཏཱ་ག་མཾ ཀ་ཏྭཱ. ཏེ་ན ཨུ་པ་མཱ ས་དི་སཱ་ཏི ཨ་ཊྛི་ཀ་ངྑ་ལཱུ་པ་མཱ. ‘‘ཨ་ཊྛཱི’’ཏི ཙ ‘‘ཀ་ངྑ་ལ’’ནྟི ཙ པ་དཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝ་ཎྞེ་ནྟི ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ (སཱ་ར་ཏྠ. ཊཱི. པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ ༣.༤༡༧; ཝི. ཝི. ཊཱི. པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ ༢.༤༡༧; མ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༢.༤༢; མ. ནི. ཊཱི. ༣.༤༢). ཨ་ངྒཱ་ར་ཀཱ་སཱུ་པ་མཱཏི ཨ་ངྒཱ་ར་རཱ་སི་ས་དི་སཱ, ཨ་ངྒཱ་རེ་ཧི ཝཱ པ་རི་པུ་ཎྞཱ ཨཱ་ཝཱ་ཊ་ས་དི་སཱ. ཨ་སི་སཱུ་ནཱུ་པ་མཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་སཱིཏི ཁ་གྒོ. སོ ཧི ཨ་ས་ཏེ ཁི་པ་ཏེ ཨ་ནེ་ནཱ་ཏི ‘‘ཨ་སཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. སཱུ་ནཱཏི ཨ་དྷི་ཀོ་ཊྚ་ནཾ. ཏ་ཉྷི སུ་ན་ཏི ས་ཉྩུ་ཎྞ་བྷཱ་ཝཾ ག་ཙྪ་ཏི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ‘‘སཱུ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་སི་ནཱ སཱུ་ནཱ་ཏི ཨ་སི་སཱུ་ནཱ, ཏཱ་ཡ ཨུ་པ་མཱ ས་དི་སཱ་ཏི ཨ་སི་སཱུ་ནཱུ་པ་མཱ. ས་ཏྟི་སཱུ་ལཱུ་པ་མཱཏི ས་ཏྟི་ཡཱ ཙ སཱུ་ལེ་ན ཙ ས་དི་སཱ. ཨེ་ཏྠཱཏི ཨི་མི་སྶཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ. མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཨ་ལ་ག་དྡཱུ་པ་མ་སུ་ཏྟེ (མ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༢༣༤ ཨཱ་ད་ཡོ) ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཝཾ་ས་དྡ་ཁོ་ས་དྡཱ་ན་མ་ནྟ་རེ ཝི་ཡ་ས་དྡ་སྶ བྱཱ་དེ་ས་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨེ་ཝཾ ཝི་ཡ ཁོ’’ཏི. ཨ་ཊྛ་མཾ.
༩. ཨུ་ཀྑི་ཏྟ་ས་མྦྷོ་ག་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ
༤༢༤. ན་ཝ་མེ ཨ་ནུ་དྷ་མྨ་སྶ ས་རཱུ་པཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ནུ་ལོ་མ་ཝ་ཏྟཾ དི་སྭཱ ཀ་ཏཱ ཨོ་སཱ་ར་ཎཱ’’ཏི. ཨི་མི་ནཱ ཨ་ནུ་ལོ་མ་ཝ་ཏྟཾ དི་སྭཱ ཀ་ཏོ ཨོ་སཱ་ར་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏོ དྷ་མྨོ ཨ་ནུ་དྷ་མྨོཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨོ་སཱ་ར་ཎཱཏི པ་ཝེ་ས་ནཱ. ཏེ་ནེ་ཝཱཏི ཨུ་ཀྑི་ཏྟ་ཀ་སྶ ཨ་ཀ་ཊཱ་ནུ་དྷ་མྨ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ. ཨ་སྶཱཏི ‘‘ཨ་ཀ་ཊཱ་ནུ་དྷ་མྨེ་ནཱ’’ཏི པ་ད་སྶ.
ད་ད་ཏོ ཝཱ ག་ཎྷ་ཏོ ཝཱཏི ཝཱ་ས་དྡོ ཨ་ནི་ཡ་མ་ཝི་ཀ་པྤ་ཏྠོ་ཏི. ན་ཝ་མཾ.
༡༠. ཀ་ཎྚ་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ
༤༢༨. ད་ས་མེ ཨ་རི་ཊྛ་སྶ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཝི་ཡ ཨེ་ཏ་སྶཱ་པི ཨུ་པྤ་ནྣ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨུ་མྨ་ཛྫ་ནྟ་སྶཱཏི མ་ན་སི་ཀ་རོ་ནྟ་སྶ. སཾ་ཝཱ་ས་སྶ ནཱ་ས་ནཱ སཾ་ཝཱ་ས་ནཱ་ས་ནཱ. ལི་ངྒ་སྶ ནཱ་ས་ནཱ ལི་ངྒ་ནཱ་ས་ནཱ. ད་ཎྜ་ཀ་མྨེ་ན ནཱ་ས་ནཱ ད་ཎྜ་ཀ་མྨ་ནཱ་ས་ནཱ. ཏ་ཏྠཱཏི ཏི་ཝི་དྷཱ་སུ ནཱ་ས་ནཱ་སུ. དཱུ་ས་ཀོ…པེ… ནཱ་སེ་ཐཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཡཾ ནཱ་ས་ནཱ ལི་ངྒ་ནཱ་ས་ནཱ ནཱ་མཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨ་ཡནྟི ད་ཎྜ་ཀ་མྨ་ནཱ་ས་ནཱ. ཨི་དྷཱཏི ཨི་མ་སྨིཾ སི་ཀྑཱ་པ་དེ, ‘‘ནཱ་སེ་ཏཱུ’’ཏི པ་དེ ཝཱ. ཏ་ཏྠཱཏི པུ་རི་མ་ཝ་ཙ་ནཱ་པེ་ཀྑཾ, ‘‘ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན བྷི་ཀྑ་ཝེ’’ཏི ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པི་རེཏི ཨཱ་མ་ནྟ་ན་པ་དཾ པ་ར་ས་དྡེ་ན ས་མཱ་ན་ཏྠ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་རཱ’’ཏི. ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་ན་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀ་བྷཱུ་ཏ’’ཨི་ཏི ཝཱ ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་བྷཱུ་ཏ’’ ཨི་ཏི ཝཱ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ‘‘ཨ་མཱ་མ་ཀ’’ཨི་ཏི་པ་དེ་ན ‘‘པ་ར’’ཨི་ཏི་པ་ད་སྶ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨ་མྷེ ན་མ་མཱ་ཡ་ཀ, ཨ་མྷེ་ཧི ཝཱ ན་མ་མཱ་ཡི་ཏ་བྦ ཨི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཨ་མྷཱ་མ་ཀ’’ཨི་ཏི་པི ཧ་ཀཱ་ར་ཡུ་ཏྟོ པཱ་ཋོ. ཨ་མྷེ་ཧི ཨཱ་མ་ཀ་ཨི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡ་ཏྠཱཏི ཡ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ. ཏེཏི ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཏྠེ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ, ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཝ རཱུ་པ་ས་དྡེ ཝཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ན པ་སྶཱ་མཱཏི ན པ་སྶཱ་མ, ན སུ་ཎཱ་མ.
༤༢༩. ཏེ་ནཱཏི སཱ་མ་ཎེ་རེ་ན. ‘‘ཀཱ་རཱ་པེ་ཡྻཱ’’ཏི པ་དེ ཀཱ་རི་ཏ་ཀ་མྨ་ནྟི. ད་ས་མཾ.
ས་པྤཱ་ཎ་ཀ་ཝ་གྒོ ས་ཏྟ་མོ.