༢. ཨ་ཏྠ་ངྒ་ཏ་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ
༡༥༣. དུ་ཏི་ཡེ པ་རི་ཡཱ་ཡས་དྡོ ཝཱ་ར་ཏྠོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝཱ་རེ་ནཱ’’ཏི. ཝཱ་རོ་ཏི ཙ ཨ་ནུ་ཀྐ་མོ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ’’ཏི. ཨ་དྷི་ཀཾ ཙི་ཏྟཾ ཨི་མ་སྶཱ་ཏི ཨ་དྷི་ཙེ་ཏོཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་དྷི་ཙི་ཏྟ་ཝ་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨ་དྷི་ཙི་ཏྟཾ ནཱ་མ ཨི་དྷ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་ཙི་ཏྟ་མེ་ཝ, ན ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པཱ་ད་ཀ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་ཊྛ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཙི་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་ཙི་ཏྟེ་ནཱ’’ཏི. ‘‘ཨ་དྷི་ཙི་ཏྟ་སི་ཀྑཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (པཱ་རཱ. ༤༥; དཱི. ནི. ༣.༣༠༥; མ. ནི. ༡.༤༩༧; ཨ. ནི. ༦.༡༠༥; མ་ཧཱ་ནི. ༡༠) ཧི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པཱ་ད་ཀ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་ཊྛ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཙི་ཏྟཾ ‘‘ཨ་དྷི་ཙི་ཏྟ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ན པ་མ་ཛྫ་ཏོཏི ན པ་མ་ཛྫ་ནྟ་སྶ. སཱ་ཏ་ཙྩ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡཱཏི ས་ཏ་ཏ་ཀ་ར་ཎེ་ན. ཨུ་བྷོ ལོ་ཀེ མུ་ན་ཏི ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི མུ་ནཱིཏི ཙ, མོ་ནཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཉཱ་ཎཾ མུ་ན་ན་ཊྛེ་ན ཛཱ་ན་ན་ཏྠེ་ན, ཏ་མ་སྶ་ཏྠཱི་ཏི མུ་ནཱིཏི ཙ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘མུ་ནི་ནོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ‘‘ཡོ མུ་ན་ཏི…པེ… མུ་ན་ནེ་ན ཝཱ’’ཏི་ཨི་མི་ནཱ པ་ཋ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི, ‘‘མོ་ནཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི…པེ… ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི་ཨི་མི་ནཱ དུ་ཏི་ཡ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. མུ་ན ག་ཏི་ཡ་ནྟི དྷཱ་ཏུ་པཱ་ཋེ་སུ (ས་དྡ་ནཱི་ཏི་དྷཱ་ཏུ་མཱ་ལཱ་ཡཾ ༡༥ པ་ཀཱ་ར་ནྟ་དྷཱ་ཏུ) ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ‘‘ཡོ མུ་ན་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ བྷཱུ་ཝཱ་དི་ག་ཎི་ཀོ མུ་ན་དྷཱ་ཏུ་ཡེ་ཝ, ན ཀཱི་ཡཱ་དི་ག་ཎི་ཀོ མུ་དྷཱ་ཏཱུ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨ་ཐ ཝཱ མུ་ན ཉཱ་ཎེ་ཏི དྷཱ་ཏུ་པཱ་ཋེ་སུ (ས་དྡ་ནཱི་ཏི་དྷཱ་ཏུ་མཱ་ལཱ་ཡཾ ༡༧ ཀི་ཡཱ་དི་ག་ཎི་ཀ) ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ‘‘མུ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི ཀཱི་ཡཱ་དི་ག་ཎི་ཀོ་ཝ. དྷཱ་ཏྭ་ནྟ་ན་ཀཱ་ར་ལོ་པོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ‘‘མོ་ནཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཉཱ་ཎ’’ནྟི ཙེ་ཏྠ ཉཱ་ཎཾ ནཱ་མ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཉཱ་ཎ་མེ་ཝ. མོ་ན་སྶ པ་ཐོ མོ་ན་པ་ཐོཏི ཝུ་ཏྟེ ས་ཏྟ་ཏིཾ་ས བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡ་དྷ་མྨཱ་ཝ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཏྟ་ཏིཾ་ས་བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡ་དྷ་མྨེ་སཱུ’’ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ཨ་དྷི་སཱི་ལ་སི་ཀྑཱ་ད་ཡོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏཱི་སུ ཝཱ སི་ཀྑཱ་སཱུ’’ཏི. པུ་བྦ་བྷཱ་ག་པ་ཊི་པ་དནྟི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཉཱ་ཎ་སྶ པུ་བྦ་བྷཱ་གེ པ་ཝ་ཏྟཾ སཱི་ལ་ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ས་ངྑཱ་ཏཾ པ་ཊི་པ་དཾ. པུ་བྦ་བྷཱ་གེཏི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཉཱ་ཎ་སྶ པུ་བྦ་བྷཱ་གེ. ཨེ་ཏྠཱཏི ‘‘ཨ་དྷི་ཙེ་ཏ་སོ…པེ… སི་ཀྑ་ཏོ’’ཏི ཝ་ཙ་ནེ. ‘‘ཏཱ་དི་ནོ’’ཏི་པ་དཾ ‘‘མུ་ནི་ནོ’’ཏི་པ་དེ་ན ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏཱ་དི་ས་སྶ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་མུ་ནི་ནོ’’ཏི. ཨེ་ཏྠཱཏི ‘‘སོ་ཀཱ ན བྷ་ཝ་ནྟི ཏཱ་དི་ནོ’’ཏི ཝ་ཙ་ནེ. རཱ་གཱ་ད་ཡོ ཨུ་པ་ས་མེ་ཏཱི་ཏི ཨུ་པ་ས་ནྟོཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘རཱ་གཱ་དཱི་ན’’ནྟི. ས་ཏི ཨ་སྶ་ཏྠཱི་ཏི ས་ཏི་མཱཏི ཀ་ཏྭཱ མ་ནྟུ་ས་དྡོ ནི་ཙྩ་ཡོ་ག་ཏྠོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཏི་ཡཱ ཨ་ཝི་ར་ཧི་ཏ་སྶཱ’’ཏི.
ན ཀ་སཱི་ཡ་ཏི ན ཝི་ལེ་ཁཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཀཱ་སོ, སོ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ཀཱ་སོ. ཨ་ནྟ་རེ་ན ཚི་དྡེ་ན ཨི་ཀྑི་ཏ་བྦོ་ཏི ཨ་ནྟ་ལི་ཀྑོ. ཨཱ་ཀཱ་སོ ཧི ཙ་ཏུ་བྦི་དྷོ ཨ་ཛ་ཊཱ་ཀཱ་སོ, ཀ་སི་ཎུ་གྒྷཱ་ཊི་མཱ་ཀཱ་སོ, པ་རི་ཙྪི་ནྣཱ་ཀཱ་སོ, རཱུ་པ་པ་རི་ཙྪེ་དཱ་ཀཱ་སོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཨ་ཛ་ཊཱ་ཀཱ་སོ་ཝ ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏོ ‘‘ཨ་ནྟ་ལི་ཀྑེ’’ཏི ཝི་སེ་སི་ཏ་ཏྟཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ན ཀ་སི་ཎུ་གྒྷཱ་ཊི་མེ, ན པ་ན རཱུ་པ་པ་རི་ཙྪེ་དེ’’ཏི. པ་རི་ཙྪི་ནྣཱ་ཀཱ་སོ་པི རཱུ་པ་པ་རི་ཙྪེ་དཱ་ཀཱ་སེ་ན ས་ངྒ་ཧི་ཏོ. ‘‘མ’’ནྟི པ་དཾ ‘‘ཨ་ཝ་མ་ཉྙ་ནྟཱི’’ཏི པ་དེ ཀ་མྨཾ. ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝཱཏི ཨེ་ཏ་པྤ་མཱ་ཎཾ ‘‘ཨ་དྷི་ཙེ་ཏ་སོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཝ་ཙ་ན་མེ་ཝ, ན ཨ་ཉྙཾ བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཡནྟི ཙཱུ་ལ༹་པ་ནྠ་ཀོ ཐེ་རོ. ཧ་ནྡཱཏི ཝ་སྶ་གྒ་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ. མ་མ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་མི, ཏུ་མྷེ པ་སྶ་ཐ ག་ཎྷ་ཐཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཝུ་ཊྛཱ་ཡཱཏི ཏ་ཏོ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཏོ ཝུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ. ཨ་ནྟ་རཱ་པི དྷཱ་ཡ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ པི་ས་དྡ་སྶ ཨ་ཊྛཱ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡ་ཏི་པཱི’’ཏི. ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ ‘‘སེ་ཡྻ་མྤི ཀ་པྤེ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ་པི. ཐེ་རོཏི ཙཱུ་ལ༹་པ་ནྠ་ཀོ ཐེ་རོ. ཨི་དཾ པ་དཾ ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རཱ ཡུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ་སུ ས་མྦ་ནྡྷི་ཏྭཱ ‘‘ཏ་ཉྩེ་ཝ བྷ་ཎ་ཏཱི’’ཏི་ཨི་མི་ནཱ ས་མྦ་ནྡྷི་ཏ་བྦཾ. བྷཱ་ཏུ་ཐེ་ར་སྶཱཏི ཛེ་ཊྛ་ཀ་བྷཱ་ཏུ་བྷཱུ་ཏ་སྶ མ་ཧཱ་པ་ནྠ་ཀ་ཐེ་ར་སྶ.
པ་དྨནྟི གཱ་ཐཱ་ཡཾ ཏ་ཡོ པཱ་དཱ ཨི་ནྡ་ཝ་ཛི་རཱ, ཙ་ཏུ་ཏྠ་པཱ་དོ ཨུ་པེ་ནྡ་ཝ་ཛི་རོ. ཏ་སྨཱ པ་དྨ་ནྟི ཨེ་ཏྠ མ་ཀཱ་རེ པ་རེ དུ་ཀཱ་རུ་ཀཱ་ར་སྶ ལོ་པཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ར་ཀྑ་རཾ ནེ་ཏྭཱ ‘‘པ་དྨ’’ནྟི དྭི་བྷཱ་ཝེ་ན ལི་ཁི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཝཱི་ཏ་ག་ནྡྷནྟི ཨེ་ཏྠ ཝཱིཏི དཱི་གྷུ་ཙྩཱ་ར་ཎ་མེ་ཝ ཡུ་ཏྟཾ. པ་ངྐེ ད་ཝ་ཏི ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི པ་དུ་མཾ. ཀོ་ཀཾ དུ་གྒ་ནྡྷ་སྶ ཨཱ་དཱ་ནཾ ནུ་ད་ཏི ཨ་པ་ནེ་ཏཱི་ཏི ཀོ་ཀ་ནུ་དཾ. སུ་ནྡ་རོ ག་ནྡྷོ ཨི་མ་སྶཱ་ཏི སུ་ག་ནྡྷཾ. ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ཡོ་ཛ་ནཱ – ཡ་ཐཱ ཀོ་ཀ་ནུ་ད་ས་ངྑཱ་ཏཾ སུ་ག་ནྡྷཾ པཱ་ཏོ པ་གེ་ཝ བཱ་ལཱ་ཏ་པེ་ན ཕུ་ལླཾ ཝི་ཀ་སི་ཏཾ ཨ་ཝཱི་ཏ་ག་ནྡྷཾ ཧུ་ཏྭཱ ཝི་རོ་ཙ་མཱ་ནཾ པ་དུ་མཾ སི་ཡཱ, ཏ་ཐཱ ཨ་ངྒཱི་ར་སཾ ཨ་ངྒི་ཏོ ས་རཱི་ར་ཏོ ནི་ཙྪ་ར་ཎ་པ་བྷ་སྶ་ར་ར་སཾ ཧུ་ཏྭཱ ཝི་རོ་ཙ་མཱ་ན་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་ནྟ་ལི་ཀྑེ ཏ་པ་ནྟཾ ཨཱ་དི་ཙྩཾ ཨི་ཝ ཏེ་དྷཱ་ཏུ་ཀེ ཏ་པ་ནྟཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཾ པ་སྶཱ་ཏི.
པ་གུ་ཎནྟི ཝཱ་ཙུ་གྒ་ཏཾ. ཏ་ཏོཏི ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ་ཏོ. ནནྟི ཙཱུ་ལ༹་པ་ནྠ་ཀཾ. ཐེ་རོཏི མ་ཧཱ་པ་ནྠ་ཀོ ཐེ་རོ ནི་ཀྐ་ཌྜྷཱ་པེ་སཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. སོཏི ཙཱུ་ལ༹་པ་ནྠ་ཀོ. ཨ་ཐཱཏི ཏ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ. བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཧཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. བུ་དྡྷ་ཙ་ཀྑུ་ནཱཏི ཨཱ་ས་ཡཱ་ནུ་ས་ཡ་ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་རོ་པ་རི་ཡ་ཏྟ་ཉཱ་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ས་བྦ་ཉྙུ་བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཙ་ཀྑུ་ནཱ. ཏནྟི ཙཱུ་ལ༹་པ་ནྠ་ཀཾ. ཏ་སྶཱཏི ཙཱུ་ལ༹་པ་ནྠ་ཀ་སྶ. ཨ་ཐཱཏི ཏ་སྨིཾ ཨཱ་རོ་ཙ་ན་ཀཱ་ལེ. ཨ་སྶཱཏི ཙཱུ་ལ༹་པ་ནྠ་ཀ་སྶ, ད་ཏྭཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ར་ཛཾ མ་ལཾ ཧ་ར་ཏི ཨ་པ་ནེ་ཏཱི་ཏི ར་ཛོ་ཧ་ར་ཎཾ, པི་ལོ་ཏི་ཀ་ཁ་ཎྜཾ. སོཏི ཙཱུ་ལ༹་པ་ནྠ་ཀོ. ཏ་སྶཱཏི པི་ལོ་ཏི་ཀ་ཁ་ཎྜ་སྶ, ‘‘ཨ་ནྟ’’ནྟི་པ་དེ ཨ་ཝ་ཡ་ཝི་ས་མྦ་ནྡྷོ. པ་རི་སུ་དྡྷ་མྤཱིཏི པི་ས་དྡོ ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷེ པི་ལོ་ཏི་ཀ་ཁ་ཎྜེ ཀཱ ནཱ་མ ཀ་ཐཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. སཾ་ཝེ་གནྟི ས་ནྟཱ་སཾ བྷ་ཡ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཐཱཏི ཏ་སྨིཾ ཨཱ་ར་མྦྷ་ཀཱ་ལེ. ཨ་སྶཱཏི ཙཱུ་ལ༹་པ་ནྠ་ཀ་སྶ. ‘‘ཏ’’ནྟི་པ་དཾ ‘‘མ་མཱ་ཡ་ན་བྷཱ་ཝ’’ནྟི་པ་དེ་ན ས་མྦ་ནྡྷཾ ཀ་ཏྭཱ ཡོ་ཛ་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ་ཏི. དུ་ཏི་ཡཾ.