༩. མ་ཧ་ལླ་ཀ་ཝི་ཧཱ་ར་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ
༡༣༥. ན་ཝ་མེ པི་ཊྛ་ས་ངྒྷཱ་ཊ་སྶཱཏི དྭཱ་ར་བཱ་ཧཱ་ཡ. སཱ ཧི པི་ཊྛེ དྭི་ནྣཾ ཀ་ཝཱ་ཊཱ་ནཾ སཾ ཨེ་ཀ་ཏོ གྷཱ་ཊོ གྷ་ཊ་ནཾ ས་མཱ་ག་མོ ཨེ་ཏ་སྶ་ཏྠཱི་ཏི པི་ཊྛ་ས་ངྒྷཱ་ཊོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཀུ་རུ་ནྡི་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. མ་ཧཱ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏནྟི མ་ཧཱ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨེ་ཝཾ ‘‘ཏ་དེ་ཝཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི. ཧཱིཏི ས་ཙྩཾ, ཡ་སྨཱ ཝཱ. བྷ་ག་ཝ་ཏཱ་པཱིཏི ན མ་ཧཱ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཙ་རི་ཡེ་ཧི ཨེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ་པི ཀ་ཏོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. དྭཱ་ར་བ་ནྡྷེ་ན ཨ་གྒ་ལ༹་སྶ ཨ་ཝི་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ‘‘ཨ་གྒ་ལ༹་ཊྛ་པ་ནཱ་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ་པི ཨ་གྒ་ལེ༹་ན ས་ཧ དྭཱ་ར་བ་ནྡྷ་ཊྛ་པ་ནཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ་ཝ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཀ་ཝཱ་ཊ་ཀ་དྭཱ་ར་བ་ནྡྷ་ཊྛ་པ་ནཱ་ཡཱ’’ཏི. ཨ་གྒ་ལོ༹ཏི ཀ་ཝཱ་ཊ་ཕ་ལ་ཀོ. ཨི་མ་མེ་ཝ་ཏྠནྟི མ་ཡཱ ཝུ་ཏྟཾ ཨི་མཾ ཨེ་ཝ ཨ་ཏྠཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨེ་ཏྠཱཏི ‘‘ཨ་གྒ་ལ༹་ཊྛ་པ་ནཱ་ཡཱ’’ཏི་ཝ་ཙ་ནེ. ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོཏི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་བྷི་ས་ནྡྷི. ཧི-ས་དྡོ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཛོ་ཏ་ཀོ. ཀ་མྤ་ཏཱིཏི བྷུ་སཾ ཀ་མྤ་ཏི. ཙ་ལ་ཏཱིཏི ཨཱི་སཾ ཙ་ལ་ཏི. ཏེ་ནཱཏི ཏེ་ན སི་ཐི་ལ་པ་ཏ་ན་ཧེ་ཏུ་ནཱ. མཱ་ཏི་ཀཱ་ཡཾ, པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཉྩ ‘‘ཨ་གྒ་ལ༹་ཊྛ་པ་ནཱ་ཡཱ’’ཏི་པ་ད་སྶ ས་མྦ་ནྡྷཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཏ་སྶ ས་མྦ་ནྡྷཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཏ་ཏྠཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠཱཏི ‘‘ཨ་གྒ་ལ༹་ཊྛ་པ་ནཱ་ཡཱ’’ཏི་ཝ་ཙ་ནེ ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨ་ཏྠ་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་སྶ ཨུ་པྤ་ཏྟི ཨ་ཏྠུ་པྤ་ཏྟི, སཱ་ཡེ་ཝ ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟཱིཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི ཏྠ་ཀཱ་ར་སྶ ཊྛ་ཀཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ. ཨ་དྷི་ཀཱ་ར་ཏོ ད་ཊྛ་བྦོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
ཡཾ པ་ན ཝ་ཙ་ནཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཡ་སྶཱཏི མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་ར་སྶ. ཨུ་པ་རཱིཏི དྭཱ་ར་ཏོ ཨུ་པ་རི. ཏཱི་སུ དི་སཱ་སཱུཏི ཨུ་བྷོ་སུ པ་སྶེ་སུ, ཨུ་པ་རཱི་ཏི ཏཱི་སུ དི་སཱ་སུ. ཏ་ཏྲཱ་པཱིཏི ཁུ་དྡ་ཀེ ཝི་ཧཱ་རེ་པི. སཱཏི བྷི་ཏྟི. ཨ་པ་རི་པཱུ་ར་ཨུ་པ་ཙཱ་རཱ་པཱིཏི ས་མ་ནྟཱ ཀ་ཝཱ་ཊ་པ་མཱ་ཎེ་ན ཨ་པ་རི་པཱུ་ར་ཨུ་པ་ཙཱ་རཱ་པི. ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་པ་རི་ཙྪེ་དེ་ནཱཏི ཨུ་ཀྐཾ་ས་པ་མཱ་ཎེ་ན. ཧ་ཏྠ་པཱ་ས་ཏོ ཨ་ཏི་རེ་ཀཾ ན ལི་མྤི་ཏ་བྦོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཏཱི་སུ དི་སཱ་སུ ཨེ་ཝ ལི་མྤི་ཏ་བྦོ ན ཧོ་ཏི, ལེ་པོ་ཀཱ་སེ ས་ཏི ཨ་དྷོ་བྷཱ་གེ་པི ལི་མྤི་ཏ་བྦོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཙེ པ་ན་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨ་སྶཱཏི ཝི་ཧཱ་ར་སྶ. ཨཱ་ལོ་ཀཾ ས་ནྡྷེ་ནྟི པི་ད་ཧ་ནྟཱི་ཏི ‘‘ཨཱ་ལོ་ཀ་ས་ནྡྷཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཝཱ་ཏ་པཱ་ན་ཀ་ཝཱ་ཊ་ཀཱ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཝཱ་ཏ་པཱ་ན་ཀ་ཝཱ་ཊ་ཀཱ ཝུ་ཙྩ་ནྟཱི’’ཏི. ཝཱ་ཏཾ པི་ཝ་ཏཱི་ཏི ཝཱ་ཏ་པཱ་ནཾ, དྭཱ་རཾ, ཏ་སྨིཾ ཋི་ཏཱ ཀ་ཝཱ་ཊ་ཀཱ ཝཱ་ཏ་པཱ་ན་ཀ་ཝཱ་ཊ་ཀཱ. ཏེཏི ཝཱ་ཏ་པཱ་ན་ཀ་ཝཱ་ཊ་ཀཱ པ་ཧ་ར་ནྟཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨེ་ཏྠཱཏི ཨཱ་ལོ་ཀ་ས་ནྡྷི་མྷི. ས་བྦ་དི་སཱ་སཱུཏི ཨུ་བྷོ་སུ པ་སྶེ་སུ, ཧེ་ཊྛཱ, ཨུ་པ་རཱི་ཏི ཙ་ཏཱུ་སུ དི་སཱ་སུ. ‘‘ཏ་སྨཱ’’ཏི་པ་དཾ ‘‘ལི་མྤི་ཏ་བྦོ ཝཱ ལེ་པཱ་པེ་ཏ་བྦོ ཝཱ’’ཏི་པ་ད་དྭ་ཡེ ཧེ་ཏུ. ཨེ་ཏྠཱཏི ‘‘ཨཱ་ལོ་ཀ་ས་ནྡྷི་པ་རི་ཀ་མྨཱ་ཡཱ’’ཏི་པ་དེ.
ཨི་མི་ནཱཏི སེ་ཏ་ཝ་ཎྞཱ་དི་ནཱ. ས་བྦ་མེ་ཏནྟི ཨེ་ཏཾ ས་བྦཾ སེ་ཏ་ཝ་ཎྞཱ་དི་ཀཾ.
ཡནྟི ཀི་ཙྩཾ. ཀ་ཏྟ་བྦཾ ཀི་ཙྩ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ས་དྡ་ནྟ་ར་བྱ་ཝ་ཧི་ཏོ་པི དྭ་ཏྟི་ས་དྡོ པ་རི་ཡཱ་ཡ་ས་དྡེ་ན ས་མཱ་སོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཚ་ད་ན་སྶ དྭ་ཏྟི་པ་རི་ཡཱ་ཡ’’ནྟི. དྭེ ཝཱ ཏ་ཡོ ཝཱ པ་རི་ཡཱ་ཡཱ ས་མཱ་ཧ་ཊཱ་ཏི དྭ་ཏྟི་པ་རི་ཡཱ་ཡཾ, ས་མཱ་ཧཱ་རེ དི་གུ, ཏི་ས་དྡེ པ་རེ དྭི་སྶ ཨ་ཀཱ་རོ ཧོ་ཏི. པ་རི་ཀྑེ་པོཏི ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན པ་རི་ཀྑེ་པོ. ཨ་པ་ཏྱཱུ་པ་ས་གྒ་སྶ པ་ཊི་སེ་དྷ་ཝཱ་ཙ་ཀ་ཏྟཱ ‘‘ཨ་ཧ་རི་ཏེ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཏྠཱཏི ‘‘ཨ་པ་ཧ་རི་ཏེ’’ཏི པ་དེ. ‘‘ཧ་རི་ཏ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨཱ་དི་ཀ་པྤ་ཀཱ་ལེ ཨ་པ་ར་ཎྞ་ཏོ པུ་བྦེ པ་ཝ་ཏྟཾ ཨ་ནྣཾ པུ་བྦ་ཎྞཾ, ཨ་པ་ར་སྨིཾ པུ་བྦ་ཎྞ་ཏོ པ་ཙྪཱ པ་ཝ་ཏྟཾ ཨ་ནྣཾ ཨ་པ་ར་ཎྞཾ, ན་ཀཱ་ར་དྭ་ཡ་སྶ ཎ་ཀཱ་ར་དྭ་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ. ཏེ་ནེ་ཝཱཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ.
ཝུ་ཏྟནྟི ཝ་པི་ཏཾ, ཡ་ཐཱ ‘‘སུ་མེ་དྷ་བྷཱུ་ཏོ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི་ཨེ་ཏྠ བོ་དྷིཾ ཨ་ས་མྤ་ཏྟོ་པི བོ་དྷི་ས་ཏྟོ སུ་མེ་དྷ་བྷཱུ་ཏོ ‘‘བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨ་ཝ་སྶ་མྦྷཱ་ཝི་ཡ་ཏྟཱ, ཨེ་ཝཾ ཧ་རི་ཏཾ ཨ་ས་མྤ་ཏྟ་མྤི ཁེ་ཏྟཾ ‘‘ཧ་རི་ཏ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨ་ཝ་སྶ་མྦྷཱ་ཝི་ཡ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི ‘‘ཡ་སྨི་མྤི ཁེ་ཏྟེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ.
ཨ་ཧ་རི་ཏེ་ཡེ་ཝཱཏི ཧ་རི་ཏ་ཝི་ར་ཧེ ཨེ་ཝ ཁེ་ཏྟེ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏ་ཏྲཱ་པཱིཏི ཨ་ཧ་རི་ཏ་ཁེ་ཏྟེ་པི. ‘‘པི་ཊྛི་ཝཾ་ས་སྶཱ’’ཏི་པ་དཾ ‘‘པ་སྶེ’’ཏི་པ་དེ སཱ་མྱ་ཏྠ་ཚ་ཊྛཱི, ཨི་མི་ནཱ པ་ཀ་ཏི་གེ་ཧཾ ད་སྶེ་ཏི. ‘‘ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་ར་ཀ་ཎྞི་ཀཱ་ཡཱ’’ཏི་པ་དཾ ‘‘ཨུ་པ་རི, ཐཱུ་པི་ཀཱ་ཡཱ’’ཏི་པ་དེ སཱ་མྱ་ཏྠ་ཚ་ཊྛཱི, ཨི་མི་ནཱ ཨེ་ཀ་ཀཱུ་ཊ་ཡུ་ཏྟེ མཱ་ལཱ༹་དི་ཀེ ད་སྶེ་ཏི. ཋི་ཏཾ བྷི་ཀྑུ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ནི་སི་ནྣ་ཀཾ ཡཾ་ཀ་ཉྩི ཛ་ན་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏ་སྶཱཏི ཋི་ཏ་ཊྛཱ་ན་སྶ. ཨ་ནྟོཏི ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ, ཧི ཡ་སྨཱ ཨ་ཡཾ ཨོ་ཀཱ་སོ པ་ཏ་ནོ་ཀཱ་སོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
༡༣༦. ཚཱ་དི་ཏཾ ནཱ་མཱཏི ཨེ་ཏྠ ཚཱ་དི་ཏ་ས་དྡོ བྷཱ་ཝ་ཏྠོ ཧོ་ཏི, ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཚཱ་ད་ན’’ནྟི. ཨུ་ཛུ་ཀ་མེ་ཝཱཏི ཚ་ད་ནུ་ཊྛཱ་པ་ན་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ ཨུ་ཛུ་ཀཾ ཨེ་ཝ. ཏནྟི ཚཱ་ད་ནཾ. ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ་པཱིཏི ནཱ་སེ་ཏྭཱ་པི. ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ ལ་བྦྷ་ཏི, ཏ་སྨཱ, པ་ཀྐ་མི་ཏ་བྦ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. པ་རི་ཀྑེ་པེ་ནཱཏི པ་རི་ཝཱ་རེ་ན ཚཱ་དེ་ནྟ་སྶཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨི་དྷཱ་པཱིཏི པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཚཱ་ད་ནེ་པི ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱུ་ཏེ་ནཱཏི ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱུ་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ. ཚ་ད་ནུ་པ་རཱིཏི ཚ་ད་ན་སྶ ཨུ་པ་རི. ཧཱིཏི ས་ཙྩཾ. ‘‘ཏ་ཏོ ཙེ ཨུ་ཏྟ་རི’’ནྟི ཨེ་ཏྠ ཏ་ཏོ དྭ་ཏྟི་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ ཨུ་པ་རཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཏི་ཎྞཾ མ་གྒཱ་ནཾ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.
༡༣༧. ཀ་རེ་ན ཧ་ཏྠེ་ན ལུ་ནི་ཏ་བྦོ, ཚི་ནྡི་ཏ་བྦོ, ལཱ་ཏ་བྦོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ་ཏི ཝཱ ཀ་ར་ལོ༹ཏི ཀ་ཏེ ཨ་ཏྠ་པ་ཀ་ར་ཎཱ་དི་ཏོ ཏི་ཎ་མུ་ཊྛི ཨེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏི་ཎ་མུ་ཊྛི་ཡ’’ནྟི. ན་ཝ་མཾ.