༡. བྷཱུ་ཏ་གཱ་མ་སི་ཀྑཱ་པ་ད-ཨ་ཏྠ་ཡོ་ཛ་ནཱ
༨༩. དུ་ཏི་ཡ་ཝ་གྒ་སྶ པ་ཋ་མེ ཏ་སྶཱཏི དེ་ཝ་ཏཱ་ཡ. ཨུ་ཀྑི་ཏྟཾ ཕ་ར་སུནྟི ཨུ་དྡྷཾ ཁི་ཏྟཾ ཀུ་ཋཱ་རིཾ. ནི་གྒ་ཧེ་ཏུནྟི ས་ཎྛཱ་ཏུཾ, ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏུཾ ཝཱ. ཙ་ཀྑུ་ཝི་ས་ཡཱ་ཏཱི་ཏེཏི པ་སཱ་ད་ཙ་ཀྑུ་སྶ གོ་ཙ་རཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟེ. མ་ཧཱ་རཱ་ཛ་ས་ནྟི་ཀཱཏི ཝེ་སྶ་ཝ་ཎ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛ་སྶ ས་ནྟི་ཀཱ. ཐ་ན་མཱུ་ལེ་ཡེ་ཝཱཏི ཐ་ན་ས་མཱི་པེ་ཡེ་ཝ. ཧི་མ་ཝ་ནྟེཏི ཧི་མ་ཨུ་གྒི་ར་ཎེ ཝ་ནེ, ཧི་མ་ཡུ་ཏྟེ ཝཱ. ཏ་ཏྠཱཏི ཧི་མ་ཝ་ནྟེ, དེ་ཝ་ཏཱ་ས་ནྣི་པཱ་ཏེ ཝཱ. རུ་ཀྑ་དྷ་མྨོཏི རུ་ཀྑ་ས་བྷཱ་ཝོ. རུ་ཀྑ་དྷ་མྨོ ཙ ནཱ་མ ཚེ་ད་ན་བྷེ་ད་ནཱ་དཱི་སུ རུ་ཀྑཱ་ནཾ ཨ་ཙེ་ཏ་ན་ཏྟཱ ཀོ་པ་སྶ ཨ་ཀ་ར་ཎཾ, ཏ་སྨིཾ རུ་ཀྑ་དྷ་མྨེ ཋི་ཏཱ དེ་ཝ་ཏཱ རུ་ཀྑ་དྷ་མྨེ ཋི་ཏཱ ནཱ་མ, ཚེ་ད་ན་བྷེ་ད་ནཱ་དཱི་སུ རུ་ཀྑ་སྶ ཝི་ཡ རུ་ཀྑ་ཊྛ་ཀ་དེ་ཝ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཀོ་པ་ནཾ རུ་ཀྑ་དྷ་མྨེ ཋི་ཏཱ ནཱ་མཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཏ་ཏྠཱཏི ཏཱ་སུ ས་ནྣི་པཱ་ཏ་དེ་ཝ་ཏཱ་སུ. ཨི་ཏཱིཏི ཨི་མ་སྶ ཨ་ལ་བྷ་ན་སྶ, ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་ལ་བྷ་ནེ ཝཱ, ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཙཱཏི ཙ-ས་དྡོ ‘‘པུ་བྦ་ཙ་རི་ཏ’’ནྟི ཨེ་ཏྠ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ. ཨི་མ་ཉྩ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ ཨ་དྡ་ས, བྷ་ག་ཝ་ཏོ པུ་བྦ་ཙ་རི་ཏ་ཉྩ ཨ་ནུ་སྶ་རཱི་ཏི ཝཱ་ཀྱ་ས་མྤི་ཎྜ་ན་ཝ་སེ་ན ཡོ་ཛ་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ. ཏེ་ནཱཏི ད་སྶ་ནཱ་ནུ་སྶ་ར་ཎ་ཀཱ་ར་ཎེ་ན. ཨ་སྶཱཏི དེ་ཝ་ཏཱ་ཡ. སཾ་ཝི་ཛྫ་ཏི པི་ཏཱ ཨ་སྶཱ་ཏི ས་པི་ཏི་ཀོ, པུ་ཏྟོ. (ཏཱ་ཝཱཏི ཨ་ཏི་ཝི་ཡ, པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ནྟི་ཡཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ) ‘‘མ་རི་ཡཱ་དཾ བ་ནྡྷི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘སི་ཀྑཱ་པ་དཾ པ་ཉྙ་པེ་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ནྟི་ཡཱ ཨ་སྶཱ དེ་ཝ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
ཡོཏི ཡོ ཀོ་ཙི ཛ་ནོ. ཝེཏི ཨེ་ཀ་ནྟེ་ན. ཨུ་པྤ་ཏི་ཏནྟི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཨུ་པ་རི པ་ཏི་ཏཾ. བྷ་ནྟནྟི བྷ་མ་ནྟཾ དྷཱ་ཝ་ནྟཾ, ཝཱ་ར་ཡེཏི ནི་ཝཱ་རེ་ཡྻ ནི་གྒ་ཎྷེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏནྟི ཛ་ནཾ. ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ཡོ་ཛ་ནཱ – སཱ་ར་ཐི བྷ་ནྟཾ ར་ཐཾ ཝཱ་ར་ཡེ ཨི་ཝ, ཏ་ཐཱ ཡོ ཝེ ཨུ་པྤ་ཏི་ཏཾ ཀོ་དྷཾ ཝཱ་ར་ཡེ, ཏཾ ཨ་ཧཾ སཱ་ར་ཐིཾ ཨི་ཏི བྲཱུ་མི. ཨི་ཏ་རོ ཀོ་དྷ་ནི་ཝཱ་ར་ཀ་ཏོ ཨ་ཉྙོ རཱ་ཛ་ཨུ་པ་རཱ་ཛཱ་དཱི་ནཾ སཱ་ར་ཐི་བྷཱུ་ཏོ ཛ་ནོ ར་སྨི་གྒཱ་ཧོ ར་ཛྫུ་གྒཱ་ཧོ ནཱ་མཱ་ཏི.
དུ་ཏི་ཡ་གཱ་ཐཱ་ཡ ཝེ་ཛྫོ ཝི་ས་ཊཾ ཝི་ཏྠ་ཏཾ ས་པྤ་ཝི་སཾ ས་པྤ་སྶ ཨཱ་སཱི་ཝི་ས་སྶ ཝི་སཾ ག་ར་ལ༹ཾ ཨོ་ས་དྷེ་ཧི བྷེ་ས་ཛྫེ་ན, མ་ནྟེ་ན ཙ ཝི་ནེ་ཏི ཨི་ཝ, ཏ་ཐཱ ཡོ བྷི་ཀྑ་ཝེ ཨུ་པྤ་ཏི་ཏཾ ཀོ་དྷཾ མེ་ཏྟཱ་ཡ ཝི་ནེ་ཏི, སོ བྷི་ཀྑུ ཨུ་ར་གོ བྷུ་ཛ་གོ པུ་རཱ་ཎཾ པུ་རེ བྷ་ཝཾ ཛི་ཎྞཾ པུ་རཱ་ཎ་ཏྟཱ ཛི་ཎྞཾ ཏ་ཙཾ ཛ་ཧཱ་ཏི ཨི་ཝ, ཏ་ཐཱ ཨོ་ར་པཱ་རཾ ཨ་པཱ་ར་ས་ངྑཱ་ཏཾ པ་ཉྩོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ ཛ་ཧཱ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ.
ཏ་ཏྲཱཏི དྭཱི་སུ གཱ་ཐཱ་སུ. ཝ་ཏྠུ པ་ན ཝི་ན་ཡེ ཨཱ་རཱུ་ལ༹ྷ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨ་ཐཱཏི པ་ཙྪཱ. ཡ་སྶ དེ་ཝ་པུ་ཏྟ་སྶཱཏི ཡེ་ན དེ་ཝ་པུ་ཏྟེ་ན. པ་རི་གྒ་ཧོཏི པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ག་ཧི་ཏོ. སོཏི དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ. ཏ་ཏོཏི ཨུ་པ་ག་མ་ན་ཏོ. ཡ་དཱ ཧོ་ཏི, ཏ་དཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. མ་ཧེ་ས་ཀྑ་དེ་ཝ་ཏཱ་སཱུཏི མ་ཧཱ་པ་རི་ཝཱ་རཱ་སུ དེ་ཝ་ཏཱ་སུ, མ་ཧཱ་ཏེ་ཛཱ་སུ ཝཱ. པ་ཊི་ཀྐ་མ་ནྟཱིཏི ཨ་པེ་ནྟི. དེ་ཝ་ཏཱ ཡ་མྤི པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪ་ནྟཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏ་ཏྠེ་ཝཱཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནེ་ཡེ་ཝ. ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནནྟི ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཏྠཱ་ཡ, ས་མྤ་དཱ་ན་ཏྠེ ཙེ་ཏཾ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨ་ཐ ཝཱ ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ ཏི་ཊྛ་ཏི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་མཱི་པ་ཊྛཱ་ནཾ, ཏཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ན་ནྟི ཏཾ, ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཝཱ པཱ་ཋོ.
༩༠. ‘‘བྷ་ཝ་ནྟཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཝི་རཱུ་ལ༹ྷེ མཱུ་ལེ ནཱི་ལ་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཝ་ཌྜྷ་མཱ་ན་ཀེ ཏ་རུ་ཎ་རུ་ཀྑ་ག་ཙྪཱ་དི་ཀེ ད་སྶེ་ཏི. ‘‘ཨ་ཧུ་ཝ་ཏྠུ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ པ་ན ཝ་ཌྜྷི་ཏྭཱ ཋི་ཏེ མ་ཧ་ནྟ་རུ་ཀྑ་ག་ཙྪཱ་དི་ཀེ ད་སྶེ་ཏི. ‘‘ཨ་ཧུ་ཝ་ཏྠུ’’ནྟི ཙ ཧི་ཡྻ་ཏྟ་ནི་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ ཏྠུཾ-ཝི་བྷ་ཏྟི་ཡཱ ཧཱུ-དྷཱ་ཏུ་སྶ ཨཱུ་ཀཱ་ར་སྶ ཨུ་ཝཱ་དེ་སོ ཧོ་ཏི. པོ་ཏྠ་ཀེ་སུ པ་ན ‘‘ཨ་ཧུ་ཝ་ཏཱི’’ཏི པཱ་ཋོ དི་སྶ་ཏི, སོ ཨ་པཱ་ཋོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦོ. ‘‘ཛཱ་ཡ་ནྟཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ བྷཱུ-དྷཱ་ཏུ་སྶ ས་ཏྟ་ཏྠ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི, ‘‘ཝ་ཌྜྷ་ནྟཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཝ་ཌྜྷ་ན་ཏྠ་བྷཱ་ཝཾ. ཨེ་ཏནྟི ‘‘བྷཱུ་ཏ་གཱ་མོ’’ཏི ནཱ་མཾ. པཱི་ཡ་ཏེ ཡ་ཐཱ་ཀཱ་མཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫཱི་ཡ་ཏེ, པཱ་ཏ་བྦཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦ་ནྟི ཝཱ པཱ་ཏ་བྱཾ, པཱ་ས་དྡོ ཡ་ཐཱ་ཀཱ་མ་པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ན་ཏྠོ. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘ཚེ་ད་ན་བྷེ་ད་ནཱ་དཱི་ཧི ཡ་ཐཱ་རུ་ཙི པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦ་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ’’ཏི.
༩༡. ‘‘ཨི་དཱ་ནཱི’’ཏི པ་དཾ ‘‘ཨཱ་ཧཱ’’ཏི པ་དེ ཀཱ་ལ་ས་ཏྟ་མཱི. ཡ་སྨིནྟི བཱི་ཛེ. ཏནྟི བཱི་ཛཾ. པ་ཉྩ བཱི་ཛ་ཛཱ་ཏཱ་ནཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཛཱ་ཏ་ས་དྡ་སྶ ཏ་བྦྷཱ་ཝ་ཏྠ་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་བྦྷཱ་ཝ་ཏྠ་སྶ ‘‘མཱུ་ལེ ཛཱ་ཡ་ནྟཱི’’ཏི ཨི་མཱ་ཡ པཱ་ལི༹་ཡཱ ཨ་སཾ་ས་ནྡ་ན་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ས་ངྒ་ཧ་ཀཱ་རེ་ན ‘‘ན ས་མེ་ནྟཱི’’ཏི. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ནཾ མ་ཏེ་ན ས་ཏི ཛཱ་ཏ་ས་དྡ་སྶ ཏ་བྦྷཱ་ཝ་ཏྠ་བྷཱ་ཝེ ‘‘མཱུ་ལེ ཛཱ་ཡ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ མཱུ་ལེ མཱུ་ལཱ་ནི ཛཱ་ཡ་ནྟཱི་ཏི དོ་སོ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཏི མ་ན་སི ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ ‘‘ན ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཧཱིཏི ས་ཙྩཾ, ཡ་སྨཱ ཝཱ. ཏཱ་ནཱིཏི རུ་ཀྑཱ་དཱི་ནི. ཏ་སྶཱཏི ‘‘བྷཱུ་ཏ་གཱ་མོ ནཱ་མ པ་ཉྩ བཱི་ཛ་ཛཱ་ཏཱ་ནཱི’’ཏི པ་ད་སྶ. ཨེ་ཏནྟི ‘‘བཱི་ཛ་ཛཱ་ཏཱ་ནཱི’’ཏི ནཱ་མཾ. བཱི་ཛེ་སུ ཛཱ་ཏཱ་ནི བཱི་ཛ་ཛཱ་ཏཱ་ནཱིཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘མཱུ་ལེ ཛཱ་ཡ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་མེ་ཏི. ཨེ་ཏེ་ནཱཏི ‘‘བཱི་ཛ་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་ངྒ་ཧོ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
‘‘ཡེ་ཧཱི’’ཏི པ་དཾ ‘‘ཛཱ་ཏ་ཏྟཱ’’ཏི པ་དེ ཨ་པཱ་དཱ་ནཾ, ཧེ་ཏུ ཝཱ ‘‘ཝུ་ཏྟཱ་ནཱི’’ཏི པ་དེ ཀ་ར་ཎཾ, ཀ་ཏྟཱ ཝཱ. ཏེ་སནྟི བཱི་ཛཱ་ནཾ. རུ་ཀྑཱ་དཱི་ནཾ ཝི་རུ་ཧ་ནཾ ཛ་ནེ་ཏཱི་ཏི བཱི་ཛཾ. ‘‘བཱི་ཛ་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཀཱ་རི་ཡོ་པ་ཙཱ་རེ་ན ཀཱ་ར་ཎ་སྶ ད་སྶི་ཏ་ཏྟཱ ཀཱ་ར་ཎཱུ་པ་ཙཱ་རཾ པ་དཱི་པེ་ཏི. ཨ་ཉྙཱ་ནི་པི ཡཱ་ནི ཝཱ པ་ན ག་ཙྪ་ཝ་ལླི་རུ་ཀྑཱ་དཱི་ནི ཨ་ཏྠི སཾ་ཝི་ཛྫ་ནྟི, ཏཱ་ནི ག་ཙྪ་ཝ་ལླི་རུ་ཀྑཱ་དཱི་ནི ཛཱ་ཡ་ནྟི ས་ཉྫཱ་ཡ་ནྟཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏཱ་ནཱིཏི ག་ཙྪ་ཝ་ལླི་རུ་ཀྑཱ་དཱི་ནི. ཏ་ཉྩ མཱུ་ལཾ, པཱ་ལི༹་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ཧ་ལི་དྡཱ་དི ཙ ཨ་ཏྠི, ས་བྦ་མྤི ཨེ་ཏཾ མཱུ་ལ་བཱི་ཛཾ ནཱ་མཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨེ་ཏྠཱཏི བཱི་ཛེ་སུ, ཁ་ནྡྷ་བཱི་ཛེ་སུ ཝཱ.
༩༢. ས་ཉྙཱ་ཝ་སེ་ནཱཏི ‘‘བཱི་ཛ’’ནྟི ས་ཉྙཱ་ཝ་སེ་ན. ‘‘ཏ་ཏྠཱ’’ཏི པ་དཾ ‘‘ཝེ་དི་ཏ་བྦོ’’ཏི པ་དེ ཨཱ་དྷཱ་རོ. ‘‘ཡ་ཐཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཀཱ་ར་ཎོ་པ་ཙཱ་རེ་ན ཀཱ་རི་ཡ་སྶ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཕ་ལཱུ་པ་ཙཱ་རཾ ད་སྶེ་ཏི. ཡཾ བཱི་ཛཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ དུ་ཀྐ་ཊ་ཝ་ཏྠཱུ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཡ་དེ་ཏཾ ཨཱ་དི་པ་ད་ནྟི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཏེ་ནཱཏི ཨཱ་དི་པ་དེ་ན. ར་ཝཱི་ཡ་ཏི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཀ་ཐཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི རུ་ཏཾ, པཱ་ལི༹, ཏ་སྶ ཨ་ནུ་རཱུ་པཾ ཡ་ཐཱ་རུ་ཏཾ, པཱ་ལི༹་ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་ནྟ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
ཨེ་ཏྠཱཏི ‘‘བཱི་ཛེ བཱི་ཛ་ས་ཉྙཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་པ་དེ, ཨི་མ་སྨིཾ སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཝཱ. ཨུ་ད་ཀེ ཋཱ་ཏི པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཨུ་ད་ཀ་ཊྛོ, ཨེ་ཝཾ ཐ་ལ་ཊྛོ་པི. ཏ་ཏྠཱཏི ཨུ་ད་ཀ་ཊྛ་ཐ་ལ་ཊྛེ་སུ. སཱ་ས་པ་སྶ མ་ཏྟཾ པ་མཱ་ཎཾ ཨ་སྶ སེ་ཝཱ་ལ་སྶཱ་ཏི སཱ་ས་པ་མ་ཏྟི་ཀོ. ཏི་ལ་སྶ བཱི་ཛ་པ་མཱ་ཎཾ ཨ་སྶ སེ་ཝཱ་ལ་སྶཱ་ཏི ཏི་ལ་བཱི་ཛ་ཀོ. པ་མཱ་ཎ་ཏྠེ ཀོ. ཨཱ་དི་ས་དྡེ་ན ས་ངྑ་པ་ཎ་ཀཱ་ད་ཡོ སེ་ཝཱ་ལེ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཏི་ལ་བཱི་ཛ་པ་མཱ་ཎོ ཛ་ལ་ས་ཎྛི་ཏོ ནཱི་ལཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ཡུ་ཏྟོ སེ་ཝཱ་ལོ ཏི་ལ་བཱི་ཛཾ ནཱ་མ, ས་པ་ཏྟོ ཨ་པྤ་ཀ་ཎྜོ ཨུ་ཀྑ་ལི་པི་དྷཱ་ནཱ་དི་པ་མཱ་ཎོ ས་མཱུ་ལོ ཨེ་ཀོ སེ་ཝཱ་ལ་ཝི་སེ་སོ ས་ངྑོ ནཱ་མ, བྷ་མ་ར་ས་ཎྛཱ་ནོ ནཱི་ལ་ཝ་ཎྞོ ཨེ་ཀོ སེ་ཝཱ་ལ་ཝི་སེ་སོ པ་ཎ་ཀོ ནཱ་མ. ཨུ་ད་ཀཾ སེ་ཝ་ཏཱི་ཏི སེ་ཝཱ་ལོ. ཏ་ཏྠཱཏི སེ་ཝཱ་ལེ་སུ. ཡོཏི སེ་ཝཱ་ལོ. པ་ཏི་ཊྛི་ཏཾ སེ་ཝཱ་ལ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙཱིཏི མཱུ་ལེ ཝཱ ན་ལེ༹ ཝཱ པ་ཏྟེ ཝཱ. ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱཏི ཨུ་པྤཱ་ཊེ་ཏྭཱ. ‘‘ཧ་ཏྠེ་ཧཱི’’ཏི པ་དཾ ‘‘ཝི་ཡཱུ་ཧི་ཏྭཱ’’ཏི པ་དེ ཀ་ར་ཎཾ. ཧཱིཏི ས་ཙྩཾ, ཡ་སྨཱ ཝཱ. ཏ་སྶཱཏི སེ་ཝཱ་ལ་སྶ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱཏི ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ ཝི་ཡཱུ་ཧ་ན་མ་ཏྟེ་ན. ཡོ སེ་ཝཱ་ལོ ནི་ཀྑ་མ་ཏི, ཏཾ སེ་ཝཱ་ལ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. པ་རི་སྶཱ་ཝ་ན་ནྟ་རེ་ནཱཏི པ་རི་སྶཱ་ཝ་ན་ཚི་དྡེ་ན. ཨུ་པྤ་ལཱ་ནི ཨ་སྨིཾ ག་ཙྪེ་ཏི ཨུ་པྤ་ལི་ནཱི. པ་དུ་མཱ་ནི ཨ་སྨིཾ ག་ཙྪེ་ཏི པ་དུ་མི་ནཱི, ཨི་ནོ, ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒ་ཛོ་ཏ་ཀོ ཨཱི. ཏ་ཏྠེ་ཝཱཏི ཨུ་ད་ཀེ་ཡེ་ཝ. ཏཱ་ནཱིཏི ཝ་ལླཱི་ཏི་ཎཱ་ནི. ཧཱིཏི ས་ཙྩཾ, ཡ་སྨཱ ཝཱ. ཨ་ན་ནྟ་ཀོཏི སཱ་ས་པ་མ་ཏྟི་ཀོ སེ་ཝཱ་ལོ. སོ ཧི ན་ཏྠི ཨ་ཏྟ་ཏོ ཨ་ནྟོ ལཱ་མ་ཀོ སེ་ཝཱ་ལོ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ན་ནྟ་ཀོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཡེ་ཝ ཧི སུ་ཁུ་མོ, ཏ་ཏོ སུ་ཁུ་མོ སེ་ཝཱ་ལོ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཏ་ཏྠཱཏི དུ་ཀྐ་ཊ་ཝ་ཏྠུ་བྷཱ་ཝེ. ཏ་མྤཱིཏི ‘‘ས་མྤུ་ཎྞ་བྷཱུ་ཏ་གཱ་མཾ ན ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ན་མྤི. པི་ས་དྡོ མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཨཱ་དི་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ནཾ ཝ་ཙ་ནཱ་པེ་ཀྑོ. ཧཱིཏི ས་ཙྩཾ, ཡ་སྨཱ ཝཱ. ན ཨཱ་ག་ཏོ, ཏ་སྨཱ ན ས་མེ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨ་ཐཱཏི ཏ་སྨིཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏེ. ཨེ་ཏནྟི ཨ་ན་ནྟ་ཀ་སེ་ཝཱ་ལཱ་དིཾ. ག་ཙྪི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཝ་དེ་ཡྻཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་མྤཱིཏི ‘‘ག་ཙྪི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ན་མྤི. པི་ས་དྡོ པུ་རི་མ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ནཾ ཝ་ཙ་ནཱ་པེ་ཀྑོ.
ཨ་བྷཱུ་ཏ་གཱ་མ་མཱུ་ལ་ཏྟཱ ཏཱ་དི་ས་སྶ བཱི་ཛ་གཱ་མ་སྶཱཏི ཨེ་ཏྠ བཱི་ཛ་གཱ་མོ ཏི་ཝི་དྷོ ཧོ་ཏི – ཡོ ས་ཡཾ བྷཱུ་ཏ་གཱ་མ་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་མྤི བྷཱུ་ཏ་གཱ་མཾ ཛ་ནེ་ཏི, ཨ་མྦ་ཊྛི་ཨཱ་དི་ཀོ. ཡོ པ་ན ས་ཡཾ བྷཱུ་ཏ་གཱ་མ་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཾ པ་ན བྷཱུ་ཏ་གཱ་མཾ ན ཛ་ནེ་ཏི, ཏཱ་ལ་ནཱ་ལི༹་ཀེ་རཱ་དི་ཁཱ་ཎུ. ཡོ པ་ན ས་ཡ་མྤི བྷཱུ་ཏ་གཱ་མ་ཏོ ཨ་ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་མྤི བྷཱུ་ཏ་གཱ་མཾ ན ཛ་ནེ་ཏི. པཱ་ནཱི་ཡ་གྷ་ཊཱ་དཱི་ནཾ བ་ཧི སེ་ཝཱ་ལོ་ཏི. བྷཱུ་ཏ་གཱ་མོ པ་ན ཙ་ཏུ་བྦི་དྷོ ཧོ་ཏི – ཡོ ས་ཡཾ བཱི་ཛ་གཱ་མ་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་མྤི བཱི་ཛ་གཱ་མཾ ཛ་ནེ་ཏི, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཨ་མྦ་རུ་ཀྑཱ་དི་ཀོ. ཡོ པ་ན ས་ཡཾ བཱི་ཛ་གཱ་མ་ཏོ ཨ་ཧུ་ཏྭཱ་ཝ ཨ་ཉྙཾ བཱི་ཛ་གཱ་མཾ ཛ་ནེ་ཏི, ཨཱ་དི་ཀ་པྤ་ཀཱ་ལེ ཨ་མྦ་རུ་ཀྑཱ་དི་ཀོ. ཡོ པ་ན ས་ཡཾ བཱི་ཛ་གཱ་མ་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཾ པ་ན བཱི་ཛ་གཱ་མཾ ན ཛ་ནེ་ཏི, ནཱི་ལ་ཝ་ཎྞོ ཕ་ལི་ཏ་ཀ་ད་ལཱི་རུ་ཀྑཱ་དི་ཀོ. ཡོ པ་ན ས་ཡ་མྤི བཱི་ཛ་གཱ་མ་ཏོ ཨ་ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་མྤི བཱི་ཛ་གཱ་མཾ ན ཛ་ནེ་ཏི, ཨི་དྷ ཝུ་ཏྟོ ཨ་ན་ནྟ་ཀ་སེ་ཝཱ་ལཱ་དི་ཀོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ བྷཱུ་ཏ་གཱ་མཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་བྷཱུ་ཏ་གཱ་མ་མཱུ་ལ་ཀ་ཏྟཱ ཏཱ་དི་ས་སྶ བཱི་ཛ་སྶཱ’’ཏི. ཨ་ཡཾ པ་ན ཏ་ཏི་ཡ་བཱི་ཛ་གཱ་མ་སྶ ཙ ཙ་ཏུ་ཏྠ་བྷཱུ་ཏ་གཱ་མ་སྶ ཙ ཝི་སེ་སོ – ཏ་ཏི་ཡ་བཱི་ཛ་གཱ་མེ མཱུ་ལ་པ་ཎྞཱ་ནི ན པ་ཉྙཱ་ཡ་ནྟི, ཙ་ཏུ་ཏྠ་བྷཱུ་ཏ་གཱ་མེ ཏཱ་ནི པ་ཉྙཱ་ཡ་ནྟཱི་ཏི. མཱུ་ལ་པ་ཎྞཱ་ནཾ ཨ་པ་ཉྙཱ་ཡ་ན་ཏྟཱ བཱི་ཛ་གཱ་མོ་ཏི ཝུ་ཏྟོ, ཏེ་སཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ན་ཏྟཱ བྷཱུ་ཏ་གཱ་མོ་ཏི ཝུ་ཏྟོ. ཨི་ཏ་ར་ཐཱ ཧི ཝི་རོ་དྷོ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཏི. ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱ་དེ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ག་རུ་ཀཾ, མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཝཱ་དེ དུ་ཀྐ་ཊ་མ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ལ་ཧུ་ཀཾ. ཨེ་ཏནྟི ཋཱ་ནཾ.
ཨེ་ཝཾ ཨུ་ད་ཀ་ཊྛཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཐ་ལ་ཊྛཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཐ་ལ་ཊྛེ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཐ་ལ་ཊྛེ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཨེ་ཝཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏ་ཏྠཱཏི ཧ་རི་ཏ་ཁཱ་ཎཱུ་སུ. ཨུ་དྡྷཾ ཝ་ཌྜྷ་ཏཱིཏི ན་ཝ་སཱ་ཁཱ་ནི་གྒ་མ་ནེ་ན ཚི་ནྣ་ཏོ ཨུ་པ་རི ཝ་ཌྜྷ་ཏི. སོཏི ཁཱ་ཎུ. ཕ་ལི་ཏཱ་ཡ ཀ་ད་ལི་ཡཱ ཁཱ་ཎུ བཱི་ཛ་གཱ་མེ་ན ས་ངྒ་ཧི་ཏོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཕ་ལཾ ས་ཉྫཱ་ཏཾ ཨེ་ཏི་སྶཱ་ཏི ཕ་ལི་ཏཱ. ཏ་ཐཱཏི ‘‘བྷཱུ་ཏ་གཱ་མེ་ནེ་ཝ ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ’’ཏི པ་དཱ་ནི ཨཱ་ཀ་ཌྜྷ་ཏི. ཡ་དཱཏི ཡ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ. ར་ཏ་ན་པྤ་མཱ་ཎཱ་པཱིཏི ཧ་ཏྠ་པྤ་མཱ་ཎཱ་པི. ཨ་ཐཱཏི ཨ་པཱ་དཱ་ན་ཏྠོ, ཏ་ཏོ རཱ་སི་ཀ་ར་ཎ་ཏོ ཨ་ཉྙ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. བྷཱུ་མི་ཡཾ ནི་ཁ་ཎ་ནྟཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ‘‘མཱུ་ལེ་སུ ཙེ་ཝ པ་ཎྞེ་སུ ཙཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཙ་ས་དྡོ ས་མུ་ཙྩ་ཡ་ཏྠོ་ཝ, ན ཝི་ཀ་པྤ་ཏྠོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘མཱུ་ལ་མ་ཏྟེ་སུ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.
བཱི་ཛཱ་ནཱིཏི མཱུ་ལཱ་དི་བཱི་ཛཱ་ནི. ཋ་པི་ཏཱ་ནི ཧོ་ནྟཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ‘‘ཨུ་པ་རཱི’’ཏི པ་དེ་ན ཧེ་ཊྛཱ མཱུ་ལཱ་ནི ཙཱ་ཏི ཨ་ཏྠཾ ན་ཡེ་ན ཉཱ་པེ་ཏི. ན ཨ་ངྐུ་རེ ནི་གྒ་ཏ་མ་ཏྟེ་ཡེ་ཝ, ཨ་ཐ ཁོ ཧ་རི་ཏེ ནཱི་ལ་པ་ཎྞ་ཝ་ཎྞེ ཛཱ་ཏེ་ཡེ་ཝ བྷཱུ་ཏ་གཱ་མ་ས་ངྒ་ཧོ ཀཱ་ཏ་བྦོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཧ་རི་ཏེ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏཱ་ལ་ཊྛཱི་ནཾ མཱུ་ལ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ད་ནྟ་སཱུ་ཙི ཝི་ཡཱཏི ཧ་ཏྠི་ད་ནྟ་སཱུ་ཙི ཝི་ཡ. ཡ་ཐཱ ཨ་ས་མྤུ་ཎྞ་བྷཱུ་ཏ་གཱ་མོ ཏ་ཏི་ཡོ ཀོ་ཊྛཱ་སོ ན ཨཱ་ག་ཏོ, ན ཨེ་ཝཾ ཨ་མཱུ་ལ་ཀ་བྷཱུ་ཏ་གཱ་མོ. སོ པ་ན ཨཱ་ག་ཏོ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་མཱུ་ལ་ཀ་བྷཱུ་ཏ་གཱ་མེ’’ཏི. ཨ་མཱུ་ལི་ཀ་ལ་ཏཱ ཝི་ཡ ཨ་མཱུ་ལ་ཀ་བྷཱུ་ཏ་གཱ་མེ ས་ངྒ་ཧཾ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཝ་ནྡཱ་ཀཱཏི རུ་ཀྑཱ་ད་ནཱི. སཱ ཧི ས་ཡཾ རུ་ཀྑཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཛཱ་ཡ་ནྟཱི་པི ཨ་ཏྟ་ནོ ནི་སྶ་ཡཱ་ནཾ རུ་ཀྑཱ་ནཾ ཨ་ད་ན་ཏྟཱ བྷ་ཀྑ་ན་ཏྟཱ ཝ་དཱི་ཡ་ཏི ཐུ་ཏཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ‘‘ཝ་ནྡཱ་ཀཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་ཉྙཱ ཝཱཏི ཝ་ནྡཱ་ཀཱ་ཡ ཨ་ཉྙཱ ཝཱ. ཏནྟི ཝ་ནྡཱ་ཀཱ་དིཾ. ཏ་ཏོཏི རུ་ཀྑ་ཏོ. ཝ་ནནྟི ཁུ་དྡ་ཀོ ག་ཙྪོ. པ་གུ་མྦོཏི མ་ཧཱ་ག་ཙྪོ. ད་ཎྜ་ཀོཏི རུ་ཀྑོ ད་ཎྜ་ཡོ་ག་ཏོ. ཏ་སྶཱ་པཱིཏི ཨ་མཱུ་ལི་ཀ་ལ་ཏཱ་ཡ་པི. ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོཏི ཝ་ནྡཱ་ཀཱ་དི་ཀ་སྶ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཝི་ཡ ཨ་ཡཾ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ད་ཊྛ་བྦོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ‘‘དྭེ ཏཱི་ཎི པ་ཏྟཱ་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨེ་ཀ་པ་ཏྟོ ས་ཉྫཱ་ཡ་ནྟོ་པི ཨ་གྒ་བཱི་ཛ་ས་ངྒ་ཧཾ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣེ་ནཱ’’ཏི པ་དཾ ‘‘ལི་ཏྟ་སྶཱ’’ཏི པ་དེ ཀ་ཏྟཱ. ནི་དཱ་གྷ་ས་མ་ཡེཏི གི་མྷ་ཀཱ་ལེ. ཨ་བྦོ་ཧཱ་རི་ཀོཏི ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ངྒ་ནྟི ན ཝོ་ཧ་རི་ཏ་བྦོ. ཝོ་ཧ་རི་ཏུཾ ན ཨ་ར་ཧ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏནྟི ཨ་བྦོ་ཧཱ་རི་ཀ་ཏཾ, ‘‘ས་ཙེ…པེ… པ་མ་ཛྫི་ཏ་བྦཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ ཝཱ.
ཨ་ཧིཾ ས་པྤཾ ཚཱ་དེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཧི་ཙྪ་ཏྟཾ, ཏཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ཧི་ཙྪ་ཏྟ་ཀཾ. ཡ་ཐཱ་ཀ་ཐ་ཉྩི ཧི བྱུ་པྤ་ཏྟི, རུ་ལ༹ྷི་ཡཱ ཨ་ཏྠ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ. ཏ་སྨཱཏི ཏ་ཏོ ཝི་ཀོ་པ་ན་ཏོ. ཏ་ཏྠཱཏི ཨ་ཧི་ཙྪ་ཏྟ་ཀེ. ཧེ་ཊྛཱ ‘‘ཨུ་ད་ཀ་པ་པྤ་ཊ་ཀོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་དྷ ‘‘རུ་ཀྑ་པ་པྤ་ཊི་ཀཱ་ཡ་པཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ པ་པྤ་ཊ་ཀ་ས་དྡོ དྭི་ལི་ངྒོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦོ. ཏནྟི པ་པྤ་ཊི་ཀཾ. ཋི་ཏཾ ནི་ཡྻཱ་ས་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨེ་ཝཾ ‘‘ལ་གྒ’’ནྟི ཨེ་ཏྠཱ་པི. ཧ་ཏྠ་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩེ་ནཱཏི ཧ་ཏྠ་ལོ་ལེ་ན. ‘‘ཚི་ནྡ་ནྟ་སྶཱ་པཱི’’ཏི པ་དེ ཧེ་ཏུ.
ཝཱ་ས་ཏྠི་ཀེ་ནཱཏི ཝཱ་སཾ ཨི་ཙྪ་ནྟེ་ན. ‘‘ཨོ་ཙི་ནཱ་པེ་ཏ་བྦཱ’’ཏི པ་དེ ཀ་ཏྟཱ. ཨུ་པྤཱ་ཊེ་ནྟེ་ཧཱིཏི ཨུ་དྡྷ་ར་ནྟེ་ཧི. ཏེ་སནྟི སཱ་མ་ཎེ་རཱ་ནཾ. སཱ་ཁཾ ག་ཧི་ཏ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཋ་པི་ཏ་སྶ སི་ངྒཱི་ཝེ་ར་སྶཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
ཚི་ཛྫ་ན་ཀནྟི ཚི་ཛྫ་ན་ཡུ་ཏྟཾ, ཚི་ཛྫ་ནཱ་ར་ཧ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཙ་ངྐ་མི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ད་སྶེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཝ་ཏྟ་སཱི་སེ་ན ཙ་ངྐ་མ་ནཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ‘‘བྷི་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་བྷི་ཛྫ་མཱ་ནེ ག་ཎྛི་པི ཀཱ་ཏ་བྦོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. དཱ་རུ་མ་ཀྐ་ཊ་ཀནྟི མ་ཀྐ་ཊ་སྶ ཧ་ཏྠོ མ་ཀྐ་ཊོ ཨུ་པ་ཙཱ་རེ་ན, མ་ཀྐ་ཊོ ཝི་ཡཱ་ཏི མ་ཀྐ་ཊ་ཀོ, ས་དི་ས་ཏྠེ ཀོ. དཱ་རུ་ས་ངྑཱ་ཏོ མ་ཀྐ་ཊ་ཀོ དཱ་རུ་མ་ཀྐ་ཊ་ཀོ. ཏཾ ཨཱ་ཀོ་ཊེ་ནྟཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨ་ནི་ཡཱ་མི་ཏ་ཏྟཱཏི ཨི་མ་ནྟི ཨ་ནི་ཡཱ་མི་ཏ་ཏྟཱ ཝ་ཙ་ན་སྶ. ཨི་དཾ མ་ཧཱ་སཱ་མ་ཉྙཾ, ཝི་སེ་ས་སཱ་མ་ཉྙ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ནཱ་མཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ་པཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ས་བྦནྟི ས་བྦཾ ཝ་ཙ་ནཾ.
‘‘ཨི་མཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་སཱུ’’ཏི པ་དཾ ‘‘ཨེ་ཝ་མ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ’’ཏི པ་དེ ཨཱ་དྷཱ་རོ. ཨི་མཾ མཱུ་ལ་བྷེ་ས་ཛྫཾ ཛཱ་ནཱཏི ཨི་མཾ མཱུ་ལ་བྷེ་ས་ཛྫཾ ཡོ་ཛི་ཏུཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱཏི ‘‘ཨི་མཾ ཛཱ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་མ་ཏྟེ་ན. ཀ་པྤི་ཡནྟི ས་མ་ཎ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ན, ཝོ་ཧཱ་ར་སྶ ཝཱ ཡུ་ཏྟཾ ཨ་ནུ་རཱུ་པཾ. ཨེ་ཏྠཱཏི ‘‘ཀ་པྤི་ཡཾ ཀཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝ་ཙ་ནེ. ནི་བྦ་ཊྚ་བཱི་ཛ་མེ་ཝཱཏི ཕ་ལ་ཏོ ནི་བྦ་ཊྚེ་ཏྭཱ ཝི་སུཾ ཀ་ཏཾ བཱི་ཛཾ ཨེ་ཝ. ཏ་ཏྠཱཏི སུ་ཏྟེ. ཀ་རོ་ནྟེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ‘‘ཀ་པྤི་ཡ་ནྟི ཝ་ཏྭཱ་ཝཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ པ་ཋ་མཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་གྒི་ས་ཏྠ་ན་ཁཱ་ནི ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ ཝ་ཏྟུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ལོ་ཧ་མ་ཡ་ས་ཏྠ་སྶཱཏི ཨ་ཡ་ཏ་མྦཱ་དི་ལོ་ཧ་མ་ཡ་སྶ ས་ཏྠ་སྶ. ཏེ་ཧཱིཏི མ་ནུ་སྶཱ་དཱི་ནཾ ན་ཁེ་ཧི. ཏེ་ཧཱིཏི ཨ་སྶཱ་དཱི་ནཾ ཁུ་རེ་ཧི. ཏེ་ཧཱིཏི ཧ་ཏྠི་ན་ཁེ་ཧི. ཡེ་ཧཱིཏི ན་ཁེ་ཧི. ཏ་ཏྠ་ཛཱ་ཏ་ཀེ་ཧི་པཱིཏི ཏ་སྨིཾ ས་ཏྠེ ཛཱ་ཏ་ཀེ་ཧི་པི, ན་ཁེ་ཧཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
ཏ་ཏྠཱཏི པུ་རི་མ་ཝ་ཙ་ནཱ་པེ་ཀྑཾ. ‘‘ཀ་པྤི་ཡཾ ཀ་རོ་ནྟེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་མ་པེ་ཀྑ་ཏི. ‘‘ཨུ་ཙྪུཾ ཀ་པྤི་ཡཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨུ་ཙྪུ་མེ་ཝ ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏི, པ་གེ་ཝ. ‘‘དཱ་རུཾ ཀ་པྤི་ཡཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨུ་ཙྪུཾ ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ‘‘དཱ་རུཾ ཀ་པྤི་ཡཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི དཱ་རུ་མེ་ཝ ཝཱ ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཝ་ཊྚ་ཏི ཨེ་ཀཱ་བ་དྡྷ་ཏྟཱ་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཏནྟི ར་ཛྫུཾ ཝཱ ཝ་ལླིཾ ཝཱ. ས་བྦཾ ཁ་ཎྜ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་ཏྠཱཏི མ་རི་ཙ་པ་ཀྐེ་སུ. ཀ་ཊཱ་ཧནྟི ཨེ་ཀཱ་ཡ བྷཱ་ཛ་ན་ཝི་ཀ་ཏི་ཡཱ ནཱ་མ་མེ་ཏཾ. ཨི་དྷ པ་ན བཱི་ཛཱ་ནཾ བྷཱ་ཛ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ཏཾ་ས་དི་ས་ཏྟཱ ཕ་ལ་ཕེ་གྒུ་པི ‘‘ཀ་ཊཱ་ཧ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨེ་ཀཱ་བ་དྡྷ་ནྟི ཀ་ཊཱ་ཧེ་ན ཨེ་ཀ་ཏོ ཨཱ་བ་དྡྷཾ.
ཏཱ་ནཱིཏི ཏི་ཎཱ་ནི. ཏེ་ནཱཏི རུ་ཀྑ་པ་ཝ་ཊྚ་ནཱ་དི་ནཱ. ཏ་ཏྲཱཏི ཏ་སྨིཾ ཋ་པ་ན་པཱ་ཏ་ན་ཊྛཱ་ནེ. ‘‘མ་ནུ་སྶ་ཝི་གྒ་ཧ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ’’ནྟི པ་དཾ ‘‘ཝུ་ཏྟ’’ནྟི པ་དེ སཱ་མ་ཉྙཱ་དྷཱ་རོ. བྷི་ཀྑུ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ཊོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨོ་པཱ་ཏེཏི ཨཱ་ཝཱ་ཊེ. སོ ཧི ཨ་ཝ་པ་ཏ་ན་ཊྛཱ་ན་ཏྟཱ ‘‘ཨོ་པཱ་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. རུ་ཀྑནྟི ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ཊ་རུ་ཀྑཾ. བྷཱུ་མིནྟི ཨོ་པཱ་ཏ་ཐི་ར་བྷཱུ་མིཾ. ཛཱི་ཝི་ཏ་ཧེ་ཏཱུཏི ནི་མི་ཏྟ་ཏྠེ པ་ཙྩ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀཱ་ར་ཎཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘བྷི་ཀྑུ་ནཱ’’ཏི པ་དཾ ‘‘ནི་ཀྑཱ་མེ་ཏུ’’ནྟི པ་དེ བྷཱ་ཝ་ཀ་ཏྟཱ, ཀཱ་རི་ཏ་ཀ་ཏྟཱ ཝཱ. ‘‘ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ཊ་བྷི་ཀྑུ’’ནྟི ཝཱ ‘‘ཨོ་པཱ་ཏ་བྷི་ཀྑུ’’ནྟི ཝཱ ཀཱ་རི་ཏ་ཀ་མྨཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཧ་རི་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏྠཱཏི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་བྷཱ་ཝེ, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་བྷཱ་ཝ་སྶ ཝཱ. ཨེ་ཏ་སྶཱཏི སུ་ཏྟ་སྶ. པ་རོ པ་ན ཀཱ་རུ་ཉྙེ་ན ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨེ་ཏ་མྤཱིཏི ཀཱ་རུ་ཉྙ་མྤི. ཧཱིཏི ས་ཙྩཾ, ཡ་སྨཱ ཝཱ་ཏི. པ་ཋ་མཾ.