༤. ན་ནྡ་ཀོ་ཝཱ་ད་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༩༨. ས་ངྒྷ་སྶ བྷཱ་རཾ ཨ་ཀཱ་སི ཨུ་པཱ་ཡེ་ན ན་ནྡ་ཀ་ཏྠེ་ར་སྶ ཨོ་ཝཱ་དེ་ན ཝི་ནེ་ཏ་བྦཱ་ནཾ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ཝི་ན་ཡ་ཏྠཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨི་མཾ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏི པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི པ་རི་ཡཱ་ཡོ, པ་ཊི་པཱ་ཊཱི་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ནཱ་ཏི ཝཱ་རེ་ནཱ’’ཏི. ཨ་སྶཱཏི ན་ནྡ་ཀ་ཏྠེ་ར་སྶ. ཝ་དཱ་པེ་སི ཨ་ཉྙེ་ཧི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ནོ་ཀཱ་ས་བྷཱ་ཝཾ. པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨོ་ཝ་ད་ནྟཱིཏི ཨོ་ཝ་དི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཝཱ་རེ་ན ཨོ་ཝ་ད་ནྟི. ཨི་དཾ པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨོ་ཝ་ད་ནཾ. ཙི་ཏྟཾ ཨེ་ཀ་གྒཾ ཧོ་ཏི པ་སཱི་ད་ཏི པུ་བྦ་ཙ་རི་ཡ་སི་དྡྷེ་ན གཱ་ར་ཝ་བ་ཧུ་མཱ་ནེ་ན གེ་ཧ་སྶི་ཏ་པེ་མ་ཝ་སེ་ན.
གོ་ཏ་མཱིཏི མ་ཧཱ་པ་ཛཱ་པ་ཏི་གོ་ཏ་མཱི. སེ་ཊྛི་སྶཱཏི བཱ་རཱ་ཎ་སི་སེ་ཊྛི་ནོ.
ཏེཏི པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷེ. ཀིཾ ནུ ཁོ་ཏི པུ་ཙྪི ཙི་ར་ཏ་ར་ཀཱ་ལཾ པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ པ་རི་བྷཱ་ཝི་ཏ་ས་ནྟཱ་ན་ཏཱ་ཡ, པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷེ་སུ ཙ གཱ་ར་ཝ་བ་ཧུ་མཱ་ན་ཏཱ་ཡ. དུ་གྒ་ཏེ་ཧི་པི ས་ཀྐཱ ཀཱ་ཏུནྟི དུ་གྒ་ཏེ་ཧི་པི ཡ་ཐཱ་ཝི་བྷ་ཝཾ ཀ་ཏཱ ཀུ་ཊི ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཝ་སི་ཏུཾ ས་ཀྐཱ་ཏི པུ་ཙྪི.
ཧ་ཏྠ་ཀ་མྨཾ དེ་ཐཱཏི ཧ་ཏྠ་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ དེ་ཐཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨཱ་ནི་སཾ་སཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏྭཱཏི ‘‘ཏཱ་དི་སཱ་ནཾ མ་ཧེ་སཱི་ནཾ ཀ་ཏཾ ཝེ་ཡྻཱ་ཝ་ཙྩཾ ཨ་མྷཱ་ཀ་མྤི དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཧི་ཏཱ་ཡ ཧོ་ཏི. ཨཱ་ཝཱ་ས་དཱ་ན་ཉྩ ནཱ་མ མ་ཧ་པྥ་ལཾ མ་ཧཱ་ནི་སཾ་སཾ ནི་བྦ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ མ་ཧཱ་ས་མྤ་ཏྟི་ཨཱ་ཝ་ཧཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨཱ་ནི་སཾ་སཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏྭཱ. གཱ་ལ༹ྷེ་ན ཨོ་ཝཱ་དེ་ན ཏ་ཛྫེ་ཏྭཱཏི, ‘‘ཨི་མེ་སུ ནཱ་མ ཀ་རོ་ནྟེ་སུ ཏྭཾ ཀ་སྨཱ ན ཀ་རོ་སི, མ་མ ཛེ་ཊྛ་ཀ་དཱ་ས་སྶ བྷ་རི་ཡ་བྷཱ་ཝཾ ན ཛཱ་ནཱ་སི. ས་བྦེ་ཧི་པི ཀ་རི་ཡ་མཱ་ན་སྶ ཧ་ཏྠ་ཀ་མྨ་སྶ ཨ་ཀ་ར་ཎེ ཏུ་ཡ྄ཧཾ ཨི་ད་ཉྩི་ད་ཉྩ དུ་ཀྑཾ ཨཱ་ག་མི་སྶ་ཏཱི’’ཏི བྷ་ཡེ་ན ཏ་ཛྫེ་ཏྭཱ. ས་ཏཾ ས་ཏཾ ཧུ་ཏྭཱཏི ས་ཏཾ ས་ཏཾ དཱ་ས་པུ་ཏྟཱ ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ཧུ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ཉྩ ཨེ་ཀ་ཉྩ ཀུ་ཊིཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་དཱ་སི. ཙ་ངྐ་མ་ནཱ་དི་པ་རི་ཝཱ་རནྟི ཙ་ངྐ་མ་ན་ར་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་དི་ཝཱ་ཊྛཱ་ན་བྷོ་ཛ་ནཱ་དི་པ་རི་ཝཱ་ར་ཊྛཱ་ན་ས་ཧི་ཏཾ. ཛ་གྒི་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ. ཝི་སྶ་ཛྫཱ་པེ་སཱིཏི པ་རི་ཙྩ་ཛཱ་པེ་སི. པ་རི་ཝ་ཏྟཱ་པེ་ཏྭཱཏི ཙེ་ཏཱ་པེ་ཏྭཱ. ཏི་ཙཱི་ཝ་རཱ་ནཱིཏི ས་ཧ་སྶ་གྒྷ་ནི་ཀཱ་ནི ཏི་ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ ཨ་དཱ་སི. ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལནྟི ཀཱ་ལེ ཀཱ་ལེ, ཀི་སྨི་ཉྩི ཀཱ་ལེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ར་ཛྫེ ཋི་ཏ་སྶཱཏི ས་བྦ་བྷཱུ་ཏཱུ་པ་ཀཱ་ར་ར་ཛྫེ ཋི་ཏ་སྶ.
ན་ནྡ་ཀ་ཏྠེ་རོ་པཱིཏི ཏ་དཱ ཛེ་ཊྛ་ཀ་དཱ་སོ ཨེ་ཏ་ར་ཧི ན་ནྡ་ཀ་ཏྠེ་རོ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟོ. ཛེ་ཊྛ་ཀ་དཱ་སི་དྷཱི་ཏཱ …པེ… ཨ་གྒ་མ་ཧེ་སི་ཊྛཱ་ནེ ཋི་ཏཱཏི མ་ཧཱ་པ་ཛཱ་པ་ཏི་གོ་ཏ་མིཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི. ཨ་ཡ་མཱ་ཡ་སྨཱ ན་ནྡ་ཀོཏི ཨ་ཡ་མེ་ཝ ས་མུ་དཱ་ག་མ་ཏོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ན་ནྡ་ཀ་ཏྠེ་རོ. ཨེ་ཏཱ་ཝ ཏཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོཏི ཨེ་ཏཱ་ཝ་ཏཱ ས་མུ་དཱ་ག་མ་ཏོ པ་ཉྩ་ས་ཏཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ.
༣༩༩. ཧེ་ཏུ་ནཱཏི ཉཱ་ཡེ་ན ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ. པུ་བྦ་བྷཱ་གཱ ཧི པུ་རི་མཱ པུ་རི་མཱ པ་ཊི་པ་དཱ པ་ཙྪི་མཱ་ཡ ཀཱ་ར་ཎཾ. ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ས་ར་ས་ཏོ དི་ཊྛནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ པ་ཙྩ་ཀྑཾ ཝི་ཡ.
༤༠༡. ཏཾ ས་བྷཱ་ཝཾ ཏཾ་ས་བྷཱ་ཝནྟི ཏ་སྶཱ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ནུ་རཱུ་པཾ.
༤༠༣. པ་ཋ་མ་ཏ་རཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ནི་ཙྩཱཏི ཏ་སྶཱ་པི ཚཱ་ཡཱ་ཡ ཨ་ནི་ཙྩ་བྷཱ་ཝོ པ་ཋ་མ་ཏ་རཾ་ཡེ་ཝ སི་དྡྷོ. ན ཧི ཀ་དཱ་ཙི ཨ་ནི་ཙྩཾ ནི་སྶཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟཾ ཀི་ཉྩི ནི་ཙྩཾ ནཱ་མ ཨ་ཏྠཱི་ཏི.
༤༠༤. ཨ་ནུ་པ་ཧ་ནི་ཏྭཱཏི ཨ་ཝི་ནཱ་སེ་ཏྭཱ. ཀ་ཐཾ པ་ན མཾ་ས་ཀཱ་ཡཾ ཙ་མྨ་ཀཱ་ཡ་ཉྩ ཨ་ཝི་ནཱ་སེ་ཏྭཱ ཨི་ཏ་རེ་སཾ ཀ་ནྟ་ནཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི བྱ་ཏི་རེ་ཀ་མུ་ཁེ་ན ད་སྶེ་ཏུཾ, ‘‘ཏ་ཏྠཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཙ་མྨཾ ཨ་ལླི་ཡཱ་པེ་ནྟོཏི ཙ་མྨེ ལ་གྒཱ་པེ་ནྟོ ཙ་མྨ་པ་ཊི་བ་དྡྷཾ ཀ་རོ་ནྟོ. ཙ་མྨཾ བ་དྡྷཾ ཀ་ཏྭཱཏི ཝི་ཝ་ར་ཀཱ་ལེ ན ཕཱ་ལེ་ནྟོ ཙ་མྨ་བ་དྡྷེ ཀ་ཏྭཱ. ཨེ་ཝཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱཏི ཨེ་ཝཾ མཾ་ས་ཙ་མྨ་ཀཱ་ཡཱ་ནཾ ཝི་ནཱ་ས་ནཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ, ཝི་ལི་མཾ་སཱ་དི་ཝི་ཀ་ནྟ་ནེ་ན ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཝི་ཝེ་ཙེ་ཏྭཱ. ཏ་ཏྠ ཝི་ལི་མཾ་སནྟི ཙ་མྨ་ནི་སྶི་ཏ་མཾ་སཾ, པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ཀི་ལོ་མ་ཀ་ནྟི ཙ ཝ་ད་ནྟི. ནྷཱ་རཱུཏི སུ་ཁུ་མ་ནྷཱ་རུ. བ་ནྡྷ་ནནྟི ཙ་མྨ་མཾ་སཱ་ནཾ ས་མྦ་ནྡྷཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘ས་བྦ་ཙ་མྨེ ལ་གྒ་ཝི་ལི་པ་ན་མཾ་ས་མེ་ཝཱ’’ཏི. ཨ་ནྟ་ར་ཀི་ལེ་ས་མེ་ཝཱཏི ཨ་ནྟ་རེ ཙི་ཏྟེ ཛཱ་ཏ་ཏྟཱ ས་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ན་ནྟོ་ག་དྷ་ཏཱ་ཡ ཨ་བྦྷ་ནྟ་ར་བྷཱུ་ཏ་ཀི་ལེ་ས་མེ་ཝ.
༤༠༥. ཏ་ཛྫཾ ཝཱ་ཡཱ་མནྟི ནི་ད་སྶ་ན་མ་ཏྟཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཏ་ཐཱ ཧི པུ་རི་སེ་ན ཀུ་ཋཱ་རི་ནཱ ཚེ་ཛྫཾ ཚི་ནྡི་ཏེ ཚེ་ཛྫ་ཊྛཱ་ན་སྶ ས་ལླ་ཀྑ་ཎཾ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦཾ, ཏ་སྶ པ་ཊི་གྷཱ་ཏ་བྷཱ་ཝོ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦོ, ཀཱ་ཡ་པ་རི་ལཱ༹་ཧཱ་བྷཱ་ཝོ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦོ, ཏ་སྶ ཨ་ཝ་ཊྛཱ་ནཾ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦཾ, ཀི་ཙྩ་ནྟ་རེ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑ་ཎཾ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦཾ, ཨེ་ཝཾ པ་ཉྙཱ་ཡ ཀི་ལེ་སེ ཚི་ནྡ་ནྟ་སྶ ཡོ་གི་ནོ ཝཱི་རི་ཡ་བ་ལེ་ན ས་དྡྷིཾ ས་ཏི-པཱི་ཏི-པ་སྶ་དྡྷི-ས་མཱ་དྷི-ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཾ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦ་ནྟི ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨེ་ཝཾ ན ཝི་ནཱ ཚ་ཧི…པེ… ས་ཀྐོ་ཏཱི’’ཏི.
༤༠༧. ཏེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ནཱཏི ཡེ་ན ཏཱ་སཾ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ སཱ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ ས་པྤཱ་ཡཱ, ཨཱ་སེ་ཝ་ན་མ་ནྡ་ཏཱ་ཡ པ་ན ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡེ་ན པ་རི་པུ་ཎྞ་ས་ངྐ་པྤཱ ན ཛཱ་ཏཱ་ཡེ་ཝ; པུ་ན ཏ་ཐཱ དེ་ས་ནཱ་ཡ ས་ཏི ཨཱ་སེ་ཝ་ན་བ་ལ་ཝ་ཏཱ་ཡ པ་རི་པུ་ཎྞ་ས་ངྐ་པྤཱ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི; ཏེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཏྭ་མྤི ཏཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཏེ་ནེ་ཝ ཨོ་ཝཱ་དེ་ན ཨོ་ཝ་དེ་ཡྻཱ་སཱི་ཏི.
༤༡༥. ས་བྦ་པ་ཙྪི་མི་ཀཱཏི ས་བྦཱ་སཾ ཀ་ནི་ཊྛཱ སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ, ཨ་ན་རི་ཡཱ ཏ་ཏྠ ཀཱ་ཙི ན་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘སེ་སཱ པ་ན…པེ… ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ ཙཱ’’ཏི. ཡ་དི ཨེ་ཝནྟི ཨ་ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ་པི ཏཱ་དི་སཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཨ་ཏྠི. ཨེ་ཝཾ ས་ཏི སུ་ཀྑ་ཝི་པ་སྶ་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན་པི ས་ཏི ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་བྷཱ་ཝེ ཨ་རི་ཡ་སྶ ཝི་ན་ཡེ ཨ་པ་རི་པུ་ཎྞ་ས་ངྐ་པྤཱ་ཝཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཙོ་དེ་ཏི, ‘‘ཀ་ཐཾ པ་རི་པུ་ཎྞ་ས་ངྐ་པྤཱ’’ཏི? ཨི་ཏ་རོ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་པཱ་རི་པཱུ་རི་ཡཱ་ཏི ཀཱ་ར་ཎཾ ཝ་ཏྭཱ, ‘‘ཡ་སྶ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཏ་མ་ཏྠཾ ཝི་ཝ་ར་ཏི. ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་པཱ་རི་པཱུ་རི་ཡཱཏི ཏ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་པཱ་རི་པཱུ་རི་ཡཱ, ན ས་བྦ་སོ གུ་ཎ་པཱ་རི་པཱུ་རི་ཡཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཀ་དཱ ནུ ཁོ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨེ་ཏེ་ན པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་མྨ་སི་ཏ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་ནཾ ཝི་ས་དི་ས་ཏཱ་ཡ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཀཱ་ལེ པ་ཝ་ཏྟ་ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཝ་སེ་ན ཨ་རི་ཡ་མ་གྒེ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་མ་གྒ་ངྒ་ཛྷཱ་ན་ངྒཱ་ནཾ ཝི་སེ་ས་ཏཱ་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ དཱི་པི་ཏོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. སེ་སཾ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝ.
ན་ནྡ་ཀོ་ཝཱ་ད་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ལཱི་ན་ཏྠ་པྤ་ཀཱ་ས་ནཱ ས་མ་ཏྟཱ.