༧. ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ན་ཝི་བྷ་ངྒ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༠༤. ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཡ་ཐཱ ཝི་དི་ཏཱ་ནི ཚ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ་ནི ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་ས་མ་ཏི་ཀྐ་མཱ་ཡ ཧོ་ནྟི, ཏ་ཐཱ ཝེ་ད་ནཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ནྟི ཨཱ་ཧ – ‘‘ས་ཧ་ཝི་པ་སྶ་ནེ་ན མ་གྒེ་ན ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཱ་ནཱི’’ཏི. ཏ་ཏྠ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ མ་གྒེ་ན ཨ་ས་མྨོ་ཧ་ཏོ ཛཱ་ན་ནཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. སེ་ས་པ་དེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. མ་ནོ ས་ཝི་སེ་སཾ ཨུ་པ་ཝི་ཙ་ར་ཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི ཨེ་ཏེ་ཧཱི་ཏི མ་ནོ་པ་ཝི་ཙཱ་རཱ, ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་རཱ. ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཧི ཨ་བྷི་ནི་རོ་པ་ནཱ་ནུ་མ་ཛྫ་ནེ་ཧི ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་རེ་ཧི ས་ཧ ཙི་ཏྟཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ན ཏ་བྦི་ར་ཧི་ཏཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་རཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ས་ཏྟཱ པ་ཛྫ་ནྟི ཨེ་ཏེ་ཧི ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ཝ་ཊྚཾ ཝི་ཝ་ཊྚ་ཉྩཱ་ཏི ས་ཏྟ་པ་དཱ, གེ་ཧ་ནི་སྶི་ཏཱ ཝ་ཊྚ་པ་དཱ. ཡོ་གྒཱ་ནཾ ད་མ་ན་ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ ཡོ་གྒཱ་ཙ་རི་ཡཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ད་མེ་ཏ་བྦ་ད་མ་ཀཱ་ན’’ནྟི. སེ་སནྟི ཝུ་ཏྟཱ་ཝ་སེ་སཾ ཨེ་ཀ་ས་ཏྟ་ཏི་ཝི་དྷ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ས་ཕ་སྶ་རཱུ་པ་ཀ་སྶེ་ཝ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ.
༣༠༥. ཨི་དྷཱཏི ཨི་མི་སྶཾ ཚ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀཱ་ཡ་དེ་ས་ནཱ་ཡཾ. མ་ནོ་དྷཱ་ཏུ་ཏྟ་ཡ་ཝི་ནི་མུ་ཏྟ་མེ་ཝ མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏཱུ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཙ་ཀྑུ་མྷི ས་མྥ་སྶོཏི ཙ་ཀྑུཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ནྣོ ས་མྥ་སྶོ. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉཱ་ཎ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ས་མྥ་སྶ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི.
ཡ་ཐཱ ཀེ་ཝ་ལེ་ན ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ན རཱུ་པ་ད་སྶ་ནཾ ན ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཀེ་ཝ་ལེ་ན ཙ་ཀྑུ་པ་སཱ་དེ་ན་པཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ནཱ’’ཏི. ཏེ་ན པཱ་ལི༹་ཡཾ ཙ་ཀྑུ་ནཱཏི ནི་སྶ་ཡ་མུ་ཁེ་ན ནི་སྶི་ཏ་ཀི་ཙྩཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ནཱཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན. ‘‘ཨུ་པ་ཝི་ཙ་ར་ཏི’’ཙྩེ་ཝ ཀ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ, ན་ནུ ཏ་ཏྠ ཝི་ཏ་ཀྐ་བྱཱ་པཱ་རོ་པི ཨ་ཏྠཱི་ཏི? ས་ཙྩཾ ཨ་ཏྠི. སོ པ་ནེ་ཏྠ ཏ་གྒ་ཏི་ཀོ་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘ཝི་ཏ་ཀྐོ ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟོ ཙཱ’’ཏི. ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ་ན་མྤི ཨུ་པ་ཝི་ཙ་ར་ཎཾ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་རཱ་ནཾ་ཡེ་ཝེ་ཏྠ ཀི་ཙྩ་ནྟི ‘‘ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་ར་ས་ངྑཱ་ཏཱ མ་ནོ་པ་ཝི་ཙཱ་རཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. སོ་མ་ན་སྶ་ཡུ་ཏྟོ ཨུ་པ་ཝི་ཙཱ་རོ སོ་མ་ན་སྶཱུ་པ་ཝི་ཙཱ་རོ ཡ་ཐཱ ‘‘ཨཱ་ཛ་ཉྙ་ར་ཐོ’’ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘སོ་མ་ན་སྶེ་ན ས་དྡྷི’’ནྟི་ཨཱ་དི.
༣༠༦. ཨུ་པ་ཝི་ཙཱ་རཱ་ནཾ ཨུ་པ་སྶ་ཡ་ཊྛེ་ན གེ་ཧཾ ཝི་ཡཱ་ཏི གེ་ཧཾ, རཱུ་པཱ་ད་ཡོ་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘གེ་ཧ་སྶི་ཏཱ་ནཱི་ཏི ཀཱ་མ་གུ་ཎ་ནི་སྶི་ཏཱ་ནཱི’’ཏི. ནི་ཙྩ་ས་ཉྙཱ་དི་ནི་ཀྑ་མ་ན་ཏོ ནེ་ཀྑ་མྨཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཏི, ‘‘ནེ་ཀྑ་མྨ་སྶི་ཏཱ་ནཱི་ཏི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ནི་སྶི་ཏཱ་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་ཊྛཱ་ནནྟི ཀ་སི་ཝ་ཎི་ཛྫཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཡི་ཊྛཱ་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་རི་ཡེ་སི་ཏཱ་ན’’ནྟི. པི་ཡ་བྷཱ་ཝོ པ་ན ཀ་ནྟ་ས་དྡེ་ནེ་ཝ ཀ་ཐི་ཏོ་ཏི ཀཱ་མི་ཏ་བྦཱ་ནཾ མ་ནོ ར་མེ་ཏཱི་ཏི མ་ནོ་ར་མཱ་ནཾ. ལོ་ཀེ་ན ཨཱ་མ་སཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ལོ་ཀཱ་མི་སཾ, ཏ་ཎྷཱ. ཏཱ་ཡ ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ཏཱ་ཡ ཨི་ཊྛ་བྷཱ་ཝཱ་པཱ་ད་ནེ་ན པ་ཊི་ས་ངྑ་ཏ་ཏཱ་ཡ ཙ པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ་ནཾ. ཨ་ཏཱི་ཏེ ཀ་ཏཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎི་ཀ་ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ན་སྶ ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨེ་དི་སཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཎཾ དི་ཊྛ་གྒ་ཧ་ཎཱ་ནུ་སྶ་རེ་ན ཙ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ, ‘‘ཡ་ཐཱ་ཧ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
ཨ་ནི་ཙྩཱ་ཀཱ་རནྟི ཧུ་ཏྭཱ ཨ་བྷཱ་ཝཱ་ཀཱ་རཾ. ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་ཝི་རཱ་ག་ནི་རོ་དྷནྟི ཛ་རཱ་ཡ མ་ར་ཎེ་ན ཙཱ་ཏི དྭེ་དྷཱ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མེ་ཏ་བྦ་ཉྩེ་ཝ, ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ པ་ལོ་ཀི་ཏཾ བྷ་ངྒ་ཉྩ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ཡ་སྨཱ ཨུ་པྤ་ནྣཾ རཱུ་པཾ ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཀཱ་རེ་ན ན ཏི་ཊྛ་ཏི, ཨ་ཐ ཁོ ཨུ་པྤཱ་དཱ་ཝ་ཏྠཱ་ས་ངྑཱ་ཏཾ པ་ཀ་ཏིཾ ཝི་ཛ་ཧ་ཏི, ཝི་ཛ་ཧི་ཏ་ཉྩ ཛ་རཱ་ཝ་ཏྠཱ་ཡ ཏ་ཏོ ཝི་ག་ཙྪ་ཏི, ཝི་ག་ཙྪ་ནྟ་ཉྩ བྷ་ངྒུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ཨི་མཾ ཝི་སེ་སཾ ད་སྶེ་ཏུཾ, ‘‘པ་ཀ་ཏི་ཝི་ཛ་ཧ་ནེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཀཱ་མ་ཉྩེ་ཏྠ ‘‘ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ས་མྨ་པྤ་ཉྙཱ་ཡ པ་སྶ་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་ནུ་བོ་དྷ་ཉཱ་ཎཾ པ་ན ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ ཝཱི་ཐི་པ་ཊི་པ་ནྣཱ་ཡ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ‘‘ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པ་ཉྙཱ་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཨུ་པ་ཝི་ཙཱ་ར་ནི་དྡེ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏ་ཐཱ ཧི ཝ་ཀྑ་ཏི – ‘‘ཚ་སུ་དྭཱ་རེ་སུ ཨི་ཊྛཱ་ར་མྨ་ཎེ ཨཱ་པཱ་ཐ་ག་ཏེ’’ཏི་ཨཱ་དི. ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ བྷེ་དཾ པ་སྶ་ཏོཏི ས་བྦེ་སཾ ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཁ་ཎེ ཁ་ཎེ བྷི་ཛྫ་ན་ས་བྷཱ་ཝཾ ཝཱི་ཐི་པ་ཊི་པ་ནྣེ་ན ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎེ་ན པ་སྶ་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ས་ངྑཱ་ར་ག་ཏ་མྷི ཏི་ཀྑེ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ས་ངྑཱ་ག་ཏ་མྷཱིཏི ས་ངྑཱ་ར་ག་ཏེ ཝི་ས་ཡ་བྷཱུ་ཏེ. ཏི་ཀྑེཏི བྷཱ་ཝ་ནཱ་བ་ལེ་ན ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ན་ཉྩ ས་མ་ཏཱ་ཡ ཏི་བྦེ. སཱུ་རེཏི པ་ཊི་པ་ཀྑེ་ཧི ཨ་ན་བྷི་བྷཱུ་ཏ་ཏཱ་ཡ, ཏེ་ས་ཉྩ ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ན་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ་ཡ ཝི་ས་དེ པ་ཊུ་བྷཱུ་ཏེ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟེ.
ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཝ་སེ་ན ཝཱུ་པ་ས་ནྟ་ཏཱ་ཡ ས་ནྟ་ཙི་ཏྟ་སྶ, སཾ་སཱ་རེ བྷ་ཡ་སྶ ཨི་ཀྑ་ན་ཏོ བྷི་ཀྑུ་ནོ, ཨུ་ཏྟ་རི་མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨ་ས་ནྣི་སྶི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་མཱ་ནུ་སཱི ར་ཏཱིཏི ཝི་ཝེ་ཀ་ར་ཏི ནེ་ཀྑ་མྨ་ར་ཏི. ཡ་ཏོ ཡ་ཏོཏི ཡ་ཐཱ ཡ་ཐཱ ན་ཡ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་དཱི་སུ ཡེ་ན ཡེ་ན ས་མྨ་ས་ནཱ་ཀཱ་རེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡནྟི པ་ཉྩུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷཱ་ནཾ ཨུ་པྤཱ་ད་ཉྩ བྷ་ངྒ་ཉྩ. ཨ་མ་ཏ་ནྟཾ ཝི་ཛཱ་ན་ཏནྟི ཝི་ཛཱ་ན་ནྟཱ་ནཾ ཝི་ཉྙཱུ་ནཾ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ནཾ ཏཾ པཱི་ཏི་པཱ་མོ་ཛྫཾ ཨ་མ་ཏཱ་དྷི་ག་མ་ཧེ་ཏུ་ཏཱ་ཡ ཨ་མ་ཏ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཚ་སུ དྭཱ་རེ་སུ ཨི་ཊྛཱ་ར་མྨ་ཎེ ཨཱ་པཱ་ཐ་ག་ཏེཏི རཱུ་པཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཚ་བྦི་དྷེ ཨི་ཊྛཱ་ར་མྨ་ཎེ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ཚ་སུ དྭཱ་རེ་སུ ཨཱ་པཱ་ཐ་ག་ཏེ. ཝི་ས་ཡེ ཙེ་ཏཾ བྷུ་མྨ་ཝ་ཙ་ནཾ.
༣༠༧. པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣནྟི ས་ནྟ་ཏི་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ. ཨ་ནུ་ཏྟ་ར་ཝི་མོ་ཀྑོ ནཱ་མ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ཨི་དྷ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་ནི་དྡེ་སེ་ན. ཀ་ཐཾ པ་ན ཏ་ཏྠ པི་ཧཾ ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏི, ན ཧི ཨ་དྷི་ག་ཏཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཧོ་ཏི, ན ཙ ཏཾ ཨཱ་ར་བྦྷ པི་ཧཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི? ཀོ ཝཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘‘ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ པི་ཧཾ ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་ནུ་སྶུ་ཏི་ལ་དྡྷཾ པ་ན པ་རི་ཀ་པྤ་སི་དྡྷཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ཨུ་དྡི་སྶ པ་ཏྠ་ནཾ ཋ་པེ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཙི་ཏྟཾ པ་ཎི་ད་ཧ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ – ‘‘ཀུ་དཱ་སྶུ ནཱ་མཱ་ཧཾ ཏ་དཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ཨཱ་ཡ་ཏ་ནནྟི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མེ་ཝ ཚ་ལ༹་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་མཱ་དི་ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, མ་ནཱ་ཡ་ཏ་ན་དྷ་མྨཱ་ཡ་ཏ་ན་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ ཏ་ཐཱ ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ པ་ནེ་ཏཾ དོ་མ་ན་སྶཾ པ་ཏྠ་ནཾ པ་ཊྛ་པེ་ནྟ་སྶ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི པ་ཏྠ་ནཱ་ཡ ས་ཧཱ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ. ན ཧི ལོ་བྷ་དོ་སཱ་ནཾ ས་ཧ ཝུ་ཏྟི ཨ་ཏྠི. པ་ཏྠ་ནཱ་མཱུ་ལ་ཀ་ཏྟཱཏི ཨི་མི་ནཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པ་ཡ་ཏོ པ་ད་སྶ ཧེ་ཏུ་ཨ་ཏྠ་ཛོ་ཏ་ཀ་ཏ་མཱ་ཧ. ཨེ་ཝནྟི ‘‘ཀུ་དཱ་སྶུ་ནཱ་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཀཱ་རེ་ན. ཨུ་སྶུ་ཀྐཱ་པེ་ཏུནྟི ཡ་ཐཱ མ་གྒེ་ན གྷ་ཊེ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨུ་སྶུ་ཀྐཱ་པེ་ཏུཾ.
༣༠༨. ཨ་ཉྙཱ་ཎུ་པེ་ཀྑཱཏི ཨ་ཉྙཱ་ཎ་ས་ཧི་ཏཱ ཨུ་པེ་ཀྑཱ ཨ་ས་མ་པེ་ཀྑ་ན་པ་ཝ་ཏྟཱ. ཏེ་ན ཏེ་ན མ་གྒོ་དྷི་ནཱ ཏ་སྶ ཏ་སྶ ཨ་པཱ་ཡ་ག་མ་ནཱི་ཡ་ཀི་ལེ་སོ་དྷི་སྶ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ ཛི་ཏ་ཏྟཱ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ ཨོ་དྷི་ཛི་ནོ ནཱ་མ; ཏ་ད་བྷཱ་ཝ་ཏོ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ་ཝ ཨ་ནོ་དྷི་ཛི་ནོ ནཱ་མ; སེ་ཁོ པ་ན སི་ཡཱ པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ ཨོ་དྷི་ཛི་ནོ་ཏི. ཏ་མྤི ནི་ཝ་ཏྟེ་ནྟོ, ‘‘ཨ་ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཝི་པཱ་ཀཾ ཛི་ནི་ཏྭཱཏི ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ས་བྦ་སོ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཝི་པཱ་ཀཾ ཛི་ནི་ཏྭཱ ཋི་ཏ་ཏྟཱ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ་ཝ ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ ཝི་པཱ་ཀ་ཛི་ནོ ནཱ་མ; ཏ་ད་བྷཱ་ཝ་ཏོ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ ཨ་ཝི་པཱ་ཀ་ཛི་ནོ ནཱ་མ; སེ་ཁོ པ་ན སི་ཡཱ པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ ཝི་པཱ་ཀ་ཛི་ནོ་ཏི. ཏ་མྤི ནི་ཝ་ཏྟེ་ནྟོ ‘‘ཨ་ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་པ་སྶ་ནྟ་སྶ རཱུ་པ་ནྟི པཱ་ལི༹་ཏོ པ་དཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ས་མྦ་ནྡྷི་ཏ་བྦཾ. པཱ་ལི༹་ཡཾ པུ་བྦེ ‘‘པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་སྶཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པུ་ན ‘‘ཨ་སྶུ་ཏ་ཝ་ཏོ པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་སྶཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ནྡྷ་པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་སྶཱ་ཡཾ ཨུ་པེ་ཀྑཱ, ན ཀ་ལྱཱ་ཎ་པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་སྶཱ་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ. གེ་ཧ་སྶི་ཏཱ ཨུ་པེ་ཀྑཱ ཧི ཡཾ ཀི་ཉྩི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་ཏྠུཾ ཨ་པེ་ཀྑ་སྶེ་ཝ, ན ནི་ར་པེ་ཀྑ་སྶཱ་ཏི ཨི་ཊྛེ, ཨི་ཊྛ་མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟེ ཝཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ སི་ཡཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨི་ཊྛཱ་ར་མྨ་ཎེ ཨཱ་པཱ་ཐ་ག་ཏེ’’ཏི. ཨ་ཉྙཱ་ཎེ་ན པ་ན ཏ་ཏྠ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑ་ནཱ་ཀཱ་ར་པྤ་ཏྟི ཧོ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘གུ་ལ༹་པི་ཎྜ་ཀེ’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཨི་ཊྛེ ཨ་ར་ཛྫ་ནྟ་སྶ ཨ་ནི་ཊྛེ ཨ་དུ་སྶ་ནྟ་སྶཱཏི ཨི་དཾ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨི་ཊྛེ ར་ཛྫ་ནཾ, ཨ་ནི་ཊྛེ དུ་སྶ་ན་ནྟི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཡོ་ནི་ཡོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རོ ཧི ཏཾ་ཏཾ་ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ན ན ཀ་ཏྠ་ཙི་པི ཛ་ཝ་ན་ནི་ཡ་མཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟ་ཝི་པ་རཱི་ཏེ་པི ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ར་ཛྫ་ན་དུ་སྶ་ནཾ ས་མྦྷ་ཝ་ཏི, ཏ་ཐཱ་པི་སྶ ར་ཛྫ་ན་དུ་སྶ་ནཾ ཨ་ཏྠ་ཏོ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟ་མེ་ཝཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨ་ས་མ་པེ་ཀྑ་ནེཏི ཨ་ས་མཾ ཨ་ཡུ་ཏྟ་ད་སྶ་ནེ ཨ་ཡོ་ནི་སོ ས་མྨོ་ཧ་པུ་བྦ་ཀཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ ག་ཧ་ཎེ.
༣༠༩. པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཝ་སེ་ནཱཏི ཨུ་པྤཱ་ད་ན་ཝ་སེ་ན ཙེ་ཝ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཙ. ནི་སྶཱ་ཡ ཙེ་ཝ ཨཱ་ག་མྨ ཙཱཏི ཨཱ་ག་མ་ན་ཊྛཱ་ན་བྷཱུ་ཏེ ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏེ ཙ ཀ་ཏྭཱ. ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟཱ་ནི ནཱ་མ ཧོ་ནྟི ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ནེ་ན ཨུ་སྶཱ་རེ་ནྟཱ ས་མུ་སྶཱ་རེ་ནྟཱ.
སོ་མ་ན་སྶ་བྷཱ་ཝ་སཱ་མ་ཉྙཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ, ‘‘ས་རི་ཀྑ་ཀེ་ནེ་ཝ ས་རི་ཀྑ་ཀཾ ཛ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་དྷཱ་པི པ་ཧཱ་ཡ་ཀཾ ནཱ་མ པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་ཏོ བ་ལ་ཝ་མེ་ཝ, སཾ་ཀི་ལེ་ས་དྷ་མྨཱ་ནཾ བ་ལ་ཝ་བྷཱ་ཝ་ཏོ སཱ་ཏི་ས་ཡཾ པ་ན བ་ལ་ཝ་བྷཱ་ཝཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཨི་དཱ་ནི བ་ལ་ཝ་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. བ་ལ་ཝ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝོ་དཱ་ན་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ག་མ་སྶ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ ཧེ་ཏྠ ནེ་ཀྑ་མྨ་སྶི་ཏ་དོ་མ་ན་སྶཱ་ན་མྤི པ་ཧཱ་ནཾ ཛོ་ཏི་ཏཾ.
ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ཡ པ་ཧཱ་ཡ་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ཀ་ཐཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཛྷཱ་ན་སྶ ཨ་ལཱ་བྷི་ནོ ཙ ལཱ་བྷི་ནོ ཙ པ་ཀི་ཎྞ་ཀ་ས་ངྑཱ་ར་ས་མྨ་ས་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ, ‘‘སུ་དྡྷ་ས་ངྑཱ་རེ ཙ པཱ་ད་ཀེ ཀ་ཏྭཱ’’ཏི. ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ཧ་ག་ཏཱཏི བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ པ་གུ་ཎ་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་ག་མྨ ཀ་དཱ་ཙི ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑ་ན་ཝ་སེ་ན་པི ཧི ས་མྨ་ས་ནཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི. པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཝ་སེ་ན, ས་མྨ་སི་ཏ་དྷ་མྨ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཨཱ་ག་མ་ན་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ བ་ཧུ་ལཾ སོ་མ་ན་སྶ་ས་ཧ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ‘‘ཝུ་ཊྛཱ་ན་གཱ་མི་ནཱི པ་ན ཝི་པ་སྶ་ནཱ སོ་མ་ན་སྶ་ས་ཧ་ག་ཏཱ་ཝཱ’’ཏི ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ཧ་ག་ཏཱ ཧོ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དཱི་ནཱིཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཨ་རཱུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་ནི ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. པུ་རི་མ་ས་དི་སཱ་ཝཱཏི པུ་རི་མ་ས་དི་སཱ ཨེ་ཝ, ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ཧ་ག་ཏཱ ཝཱ ཧོ་ཏི སོ་མ་ན་སྶ་ས་ཧ་ག་ཏཱ ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་དཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱཏི ཡཾ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དི་པཱ་ད་ཀ་ཏོ ཨེ་ཝ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ཧ་ག་ཏཾ ཝུ་ཊྛཱ་ན་གཱ་མི་ནི་ཝི་པ་སྶ་ནཾ ནི་སྶཱ་ཡ སོ་མ་ན་སྶ་ས་ཧ་ག་ཏཱ་ཡ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ པ་ཧཱ་ནཾ, ཨི་དཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ. པ་ཧཱ་ནནྟི ཙེ་ཏྠ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཨེ་ཏཾ ཝི་སེ་སཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ཊྛཱ་ན་བྷཱུ་ཏཾ. ཝུ་ཊྛཱ་ན་གཱ་མི་ནི་ཡཱ ཨཱ་ས་ནྣེ ས་མཱ་པ་ནྣ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཝི་པ་སྶ་ནཱ པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཝི་པ་སྶ་ནཱ, ས་མྨ་སི་ཏ་དྷ་མྨོ་ཏི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱུ་ཏཱ ཁ་ནྡྷཱ. པུ་གྒ་ལ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོཏི པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་སྶ ས་མྨ་སི་ཏ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་སྶ ཙ བྷེ་དེ ས་ཏི པ་ཊི་པ་ཛྫ་ན་ཀ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ, ‘‘ཨ་ཧོ ཝ་ཏ མ་ཡ྄ཧཾ པ་ཉྩ་ངྒི་ཀཾ ཛྷཱ་ནཾ བྷ་ཝེ་ཡྻ ཙ་ཏུ་ར་ངྒི་ཀ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ པུ་བྦེ པ་ཝ་ཏྟ་ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ. ཏེ་ས་མྤི ཝཱ་དེཏི ཨེ་ཏྠ པ་ཋ་མ་ཐེ་ར་ཝཱ་དེ. ཨ་ཡ་མེ་ཝ…པེ… ནི་ཡ་མེཏི ཏ་ཏོ ཏ་ཏོ དུ་ཏི་ཡཱ་དི་པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཏོ ཨུ་པྤ་ནྣ་སྶ ས་ངྑཱ་རུ་པེ་ཀྑཱ་ཉཱ་ཎ་སྶ པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟཱ་ནཾ ཨ་ངྒཱ་ནཾ ཨ་ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ ཝི་རཱ་ག་བྷཱ་ཝ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨི་ཏ་ར་སྶ ཙ ཨ་ཏ་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ ཧི པ་ཋ་མ་ཐེ་ར་ཝཱ་དེ ཨ་པཱ་ད་ཀ་པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་པཱ་ད་ཀ་མ་གྒཱ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནི་ཀཱ་ཝ ཧོ་ནྟི, ཨི་ཏ་རེ ཙ དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནི་ཀཱ་དི་མ་གྒཱ པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ནི་ཡ་མེ་ཧི ཏཾ་ཏཾ་ཛྷཱ་ནི་ཀཱ་ཝ. ཨེ་ཝཾ སེ་ས་ཝཱ་དེ་སུ་པི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ནི་ཡ་མོ ཡ་ཐཱ་ས་མྦྷ་ཝཾ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘ཏེ་ས་མྤི ཝཱ་དེ ཨ་ཡ་མེ་ཝ པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ཝུ་ཊྛཱ་ན་གཱ་མི་ནི་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝ ནི་ཡ་མེ་ཏཱི’’ཏི. ཝུ་ཏྟཱ་ཝ, ཏ་སྨཱ ན ཨི་དྷ ཝ་ཏྟ་བྦཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
༣༡༠. ནཱ་ན་ཏྟཱདི ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱ་དི་ཀུ་ས་ལཱ་དི་ཝི་བྷཱ་ག་ཏོ ནཱ་ནཱ་ཝི་དྷཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནེ་ཀ་པྤ་ཀཱ་རཱ’’ཏི. ནཱ་ན་ཏྟ་སི་ཏཱཏི རཱུ་པ་ས་དྡཱ་དི་ནཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་ནི་སྶ་ཡཱ. ཨེ་ཀ་ཏྟཱ ཨེ་ཀ་ས་བྷཱ་ཝཱ ཛཱ་ཏི་བྷཱུ་མི་ཨཱ་དི་ཝི་བྷཱ་གཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨེ་ཀཱ་ར་མྨ་ཎ་ནི་སྶི་ཏཱཏི ཨེ་ཀ་པྤ་ཀཱ་རེ་ནེ་ཝ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ པ་ཝ་ཏྟཱ. ཧེ་ཊྛཱ ཨ་ཉྙཱ་ཎུ་པེ་ཀྑཱ ཝུ་ཏྟཱ ‘‘བཱ་ལ་སྶ མུ་ལ༹ྷ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (མ. ནི. ༣.༣༠༨). ཨུ་པ་རི ཚ་ལ༹་ངྒུ་པེ་ཀྑཱ ཝ་ཀྑ་ཏི ‘‘ཨུ་པེ་ཀྑ་ཀོ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (མ. ནི. ༣.༣༡༡). དྭེ ཨུ་པེ་ཀྑཱ ག་ཧི་ཏཱ དྭི་ནྣ་མྤི ཨེ་ཀ་ཏྟཱ, ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ཏོ, ནཱ་ན་ཏྟ་སི་ཏཱ་ཡ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ཡ པ་ཀཱ་སི་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ.
ཨ་ཉྙཱ་ཎུ་པེ་ཀྑཱ ཨ་ཉྙཱ ས་དྡཱ་དཱི་སུ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏྟཱ. རཱུ་པེ་སཱུཏི ཙ ཨི་མི་ནཱ ན ཀེ་ཝ་ལཾ རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝི་སེ་སཱ ཨེ་ཝ ག་ཧི་ཏཱ, ཨ་ཐ ཁོ ཀ་སི་ཎ་རཱུ་པཱ་ནི་པཱི་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘རཱུ་པེ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་བྷཱ་ཝ་ཉྩ ཨ་ཉྙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨེ་ཀ་ཏྟ་སི་ཏ་བྷཱ་ཝོ་པི ཨི་དྷ ཨེ་ཀ་ཏྟ་ཝི་ས་ཡ་ས་མྤ་ཡོ་ག་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཨི་ཙྪི་ཏོ, ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཙཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ, ‘‘ཡ་སྨཱ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཏྠཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཝ་སེ་ནཱཏི ས་མྤ་ཡོ་ག་ཝ་སེ་ན. ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ནི་སྶ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ན་ནི་སྶི་ཏཱ, ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ན་ཁ་ནྡྷ་ནི་སྶི་ཏཱ. སེ་སཱ་སུ་པཱིཏི ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ན་ནི་སྶི་ཏཱ་དཱི་སུ་པི.
ཨ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཝི་པ་སྶ་ནུ་པེ་ཀྑཱ་ཡཱཏི ཨ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་དྷ་མྨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ཡ ཝི་པ་སྶ་ནུ་པེ་ཀྑཱ་ཡ. རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཝི་པ་སྶ་ནུ་པེ་ཀྑནྟི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཏཱ་ཡ ཀཱ་མ་རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་བྷེ་དཱ་ཡ ཏ་ཎྷཱ་ཡ ནི་བྦ་ཏྟཱ་ཏི ཏ་མྨ་ཡཱ, ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་དྷ་མྨཱ, ཏེ་སཾ བྷཱ་ཝོ ཏ་མྨ་ཡ་ཏཱ, ཏ་ཎྷཱ ཡ་སྶ གུ་ཎ་སྶ ཝ་སེ་ན ཨ་ཏྠེ ས་དྡ་ནི་ཝེ་སོ, ཏ་ད་བྷི་དྷཱ་ན་ཀོ་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘ཏ་མྨ་ཡ་ཏཱ ནཱ་མ ཏ་ཎྷཱ’’ཏི. ཨ་ཏ་མྨ་ཡ་ཏཱ ཏ་མྨ་ཡ་ཏཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཀྑོ་ཏི ཀ་ཏྭཱ. ཝི་པ་སྶ་ནུ་པེ་ཀྑནྟི, ‘‘ཡ་ད་ཏྠི ཡཾ བྷཱུ་ཏཾ, ཏཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི ཨུ་པེ་ཀྑཾ པ་ཊི་ལ་བྷ་ཏཱི’’ཏི (དཱི. ནི. ༣.༧༡; ཨ. ནི. ༧.༥༥) ཨེ་ཝ་མཱ་ག་ཏཾ ས་ངྑཱ་ར་ཝི་ཙི་ན་ནེ མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་བྷཱུ་ཏཾ ཨུ་པེ་ཀྑཾ.
༣༡༡. ཡ་ད་རི་ཡོཏི ཨེ་ཏྠ ད-ཀཱ་རོ པ་ད་ས་ནྡྷི་ཀ་རོ, ཨུ་པ་ཡོ་ག་པུ་ཐུ་ཝ་ཙ་ནེ ཙ ཡ-ས་དྡོ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ, ‘‘ཡེ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནེ ཨ་རི་ཡོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཀཱ་མཾ ‘‘ཨ་རི་ཡོ’’ཏི པ་དཾ ས་བྦེ་ས་མྤི པ་ཊི་ཝི་དྡྷ་ས་ཙྩཱ་ནཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ, ཝ་ཀྑ་མཱ་ན་སྶ པ་ན ཝི་སེ་ས་སྶ བུ་དྡྷཱ་ཝེ་ཎི་ཀ་ཏྟཱ, ‘‘ཨ་རི་ཡོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ན ཧི པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཡ་མཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ ཨ་ཏྠི. ཏཱི་སུ ཋཱ་ནེ་སཱུཏི ན སུ་སྶཱུ་ས་ནྟཱི་ཏི ཝཱ, ཨེ་ཀ་ཙྩེ ན སུ་སྶཱུ་ས་ནྟི ཨེ་ཀ་ཙྩེ སུ་སྶཱུ་ས་ནྟཱི་ཏི ཝཱ, སུ་སྶཱུ་ས་ནྟཱི་ཏི ཝཱ, པ་ཊི་པ་ནྣཱ་པ་ཊི་པ་ནྣཱ་ནཾ སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ས་ངྑཱ་ཏེ་སུ ཏཱི་སུ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནེ་སུ. ས་ཏིཾ པ་ཊྛ་པེ་ནྟོཏི པ་ཊི་གྷཱ་ནུ་ན་ཡེ་ཧི ཨ་ན་ཝ་སྶུ་ཏ་ཏྟཱ ཏ་དུ་བྷ་ཡ་ནི་ཝ་ཏྟ་ཏྟཱ ས་བྦ་དཱ ས་ཏིཾ ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་ནྟོ. བུ་དྡྷཱ་ན་མེ་ཝ སཱ ནི་ཙྩཾ ཨུ་པ་ཊྛི་ཏ་ས་ཏི་ཏཱ, ན ཨི་ཏ་རེ་སཾ ཨཱ་ཝེ་ཎི་ཀ་དྷ་མྨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨཱ་ད་རེ་ན སོ་ཏུ་མི་ཙྪཱ ཨི་དྷ སུ་སྶཱུ་སཱ་ཏི ཏ་ད་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ནྟོ, ‘‘ས་དྡ་ཧི་ཏྭཱ སོ་ཏུཾ ན ཨི་ཙྪ་ནྟཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ན ཨ་ཉྙཱཏི ‘‘ན ཨ་ཉྙཱ་ཡཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦེ ཡ་ཀཱ་ར་ལོ་པེ་ན ནི་དྡེ་སོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ན ཛཱ་ན་ན་ཏྠཱ་ཡཱ’’ཏི. ས་ཏྠུ ཨོ་ཝཱ་ད་སྶ ཨ་ནཱ་དི་ཡ་ན་མེ་ཝ ཝོ་ཀྐ་མ་ནནྟི ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ…པེ… མ་ཉྙ་ནྟཱི’’ཏི.
གེ་ཧ་སྶི་ཏ་དོ་མ་ན་སྶ་ཝ་སེ་ནཱཏི ཨི་དཾ ཨི་དྷ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏ་བྦ་མ་ཏྟ་ད་སྶ་ན་པ་དཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ནེ་ཀྑ་མྨ་སྶི་ཏ་དོ་མ་ན་སྶ་སྶ་པི ས་ཏྠུ པ་ས་ངྒ་ཝ་སེ་ན ‘‘ན ཙེ་ཝ ཨ་ཏྟ་མ་ནོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ཏྟ་མ་ན་པ་ཊི་ཀྑེ་པེ་ན ཨ་ན་ཏྟ་མ་ན་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ ཝི་ཡ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཏཾ པ་ཊི་སེ་དྷེ་ནྟོ – ‘‘ཨ་པྤ་ཏཱི་ཏོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ན ཨེ་ཝ་མ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ’’ཏི. ཏ་སྶ སེ་ཏུ་གྷཱ་ཏོ ཧི ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ་ནཾ. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཀ་སྨཱ ཨ་ཏྟ་མ་ན་ཏཱ་པ་ཊི་ཀྑེ་པོ་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨ་པྤ་ཊི་པ་ནྣ་ཀེ་སུ པ་ན ཨ་ན་ཏྟ་མ་ན་ཏཱ་ཀཱ་ར་ཎ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟ’’ནྟི. པ་ཊི་གྷ་ཨ་ཝ་སྶ་ཝེ་ནཱཏི ཚ་ཧི དྭཱ་རེ་ཧི པ་ཊི་གྷ་ཝི་སྶ་ནྡ་ནེ་ན, པ་ཊི་གྷ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨུ་པྤི་ལཱ་ཝི་ཏོཏི ན ཨེ་ཝ་མ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ ཨུ་པྤི་ལཱ་ཝི་ཏ་ཏྟ་སྶ བོ་དྷི་མཱུ་ལེ ཨེ་ཝ པ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ. པ་ཊི་པ་ནྣ་ཀེ་སཱུཏི ཨི་དཾ ཨ་དྷི་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་པྤ་ཊི་པ་ནྣ་ཀེ་སུ་པི ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཨ་ན་ཏྟ་མ་ན་ཏཱ་ཀཱ་ར་ཎཾ ན་ཏྠེ་ཝ. ཨེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟནྟི ཨེ་ཏཾ ‘‘ཨ་ཏྟ་མ་ནོ ཙེ་ཝ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ས་ཏྠུ ཨ་ན་ཝ་ཛྫཱ་ཡ ཙི་ཏྟཱ་རཱ་དྷ་ནཱ་ཡ ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ.
༣༡༢. ད་མི་ཏོཏི ནི་བྦི་སེ་ཝ་ན་བྷཱ་ཝཱ་པཱ་ད་ནེ་ན སི་ཀྑཱ་པི་ཏོ. ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་པ་རི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་དི་སཱ་ཡ ཨེ་ཝ ས་ཏྟ་དི་སཱ་ཝི་དྷཱ་ཝ་ན་སྶ ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ སཱ་རི་ཏཱ་ནཾ ཧ་ཏྠི་ད་མྨཱ་དཱི་ནཾ ཨེ་ཀ་དི་སཱ་དྷཱ་ཝ་ན་མྤི ཨ་ནི་ཝ་ཏྟ་ན་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཡུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨ་ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ དྷཱ་ཝ་ནྟོ ཨེ་ཀཾ་ཡེ་ཝ དི་སཾ དྷཱ་ཝ་ཏཱི’’ཏི. ཀཱ་ཡེ་ན ཨ་ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ་ཝཱཏི ཀཱ་ཡེ་ན ཨ་པ་རི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ཨེ་ཝ. ཝི་མོ་ཀྑ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཊྛ དི་སཱ ཝི་དྷཱ་ཝ་ཏི, ན པུ་ར་ཏྠི་མཱ་དི་དི་སཱ་ཝ་སེ་ན. ཨེ་ཀ་པྤ་ཧཱ་རེ་ནེ་ཝཱཏི ཨེ་ཀ་ནཱི་ཧཱ་རེ་ནེ་ཝ, ཨེ་ཀ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཝཱ དི་ཝ་སེ ཨེ་ཀ་བྷཱ་གེ་ན. ‘‘པ་ཧཱ་རོ’’ཏི ཧི དི་ཝ་ས་སྶ ཏ་ཏི་ཡོ བྷཱ་གོ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཝི་དྷཱ་ཝ་ན་ཉྩེ་ཏྠ ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་པ་ཛྫ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་ཀ་ལ་ངྐ་མ་པྤ་ཏི་སཱ་ཏཾ ཛ་ཝ་ན་ཙི་ཏྟ་པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་མཱ་པ་ཛྫ་ཏི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི. སེ་སཾ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝ.
ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ན་ཝི་བྷ་ངྒ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ལཱི་ན་ཏྠ་པྤ་ཀཱ་ས་ནཱ ས་མ་ཏྟཱ.