༡༠. དྷཱ་ཏུ་ཝི་བྷ་ངྒ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༤༢. ཨ་པ་རི་ཀྑཱི་ཎཱ་ཡུ་ཀཾ པུ་ཀྐུ་སཱ་ཏི་ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཾ ཨུ་དྡི་སྶ ག་མ་ན་ནྟི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཏུ་རི་ཏ་ག་མ་ན་ཙཱ་རི་ཀ’’ནྟི. མ་མ ཝཱ་སུ་པ་ག་མ་ནེ་ན ཏ་ཝ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་ཕཱ་སུ་ཀཾ ཨ་ནི་ཊྛཾ ས་ཙེ ན་ཏྠི. སོཏི པུ་བྦུ་པ་ག་ཏོ. དི་ནྣཾ དི་ནྣ་མེ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ཨེ་ཀ་ཝཱ་རཾ དི་ནྣཾ དི་ནྣ་མེ་ཝ ཡུ་ཏྟཾ, ན པུ་ན དཱ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཀ་ཏཾ ཀ་ཏ་མེ་ཝཱཏི ས་ངྒ་ཧ་ཏྠཾ ཀ་ཏཾ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀ་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏ་མེ་ཝ, ན ཏཾ པུ་ན ཝི་པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
པུ་ཀྐུ་སཱ་ཏི་མྷི ཨུ་བྷ་ཡ་ཐཱ་པི ཀུ་ལ་པུ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ པ་རི་པུ་ཎྞོ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘ཛཱ་ཏི་ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ་པི ཨཱ་ཙཱ་ར་ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ་པཱི’’ཏི. ཏ་ཏྲཱཏི ཏ་སྨིཾ ཏ་ཀྐ་སཱི་ལ་ཏོ ཨཱ་ག་མ་ནེ. ཨ་ངྐེ ནི་པ་ནྣ་དཱ་ར་ཀཾ ཝི་ཡ ཛ་ནཾ ཏོ་སེ་ཏི ཏུ་ཊྛིཾ པཱ་པེ་ཏི. ར་ཏ་ནཱ་ནི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི པ་བྦ་ཏ་ས་མུ་དྡཱ་དི་ས་ནྣི་སྶི་ཏ་ཏྟཱ པ་ཙྩ་ནྟ་དེ་ས་སྶ. ད་སྶ་ནཱི་ཡནྟི ད་སྶ་ནེ་ནེ་ཝ སུ་ཁཱ་ཝ་ཧཾ. ཨེ་ཝ་རཱུ་པནྟི ད་སྶ་ནཱི་ཡཾ ས་ཝ་ནཱི་ཡ་ཉྩ.
ཨ་ན་གྒྷ་ཀ་མྦ་ལེ མ་ཧ་གྒྷ་ཀ་མྦ་ལེ. སཱ་ར་ཀ་ར་ཎྜ་ཀེཏི ཙ་ནྡ་ན་སཱ་རཱ་དི་སཱ་ར་མ་ཡ་ཀ་ར་ཎྜ་ཀེ. ལི་ཁཱ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་ཀྐི་རཱ་པེ་ཏྭཱ. ལཱ་ཁཱ་ཡ ཝ་ཊྚཱ་པེ་ཏྭཱཏི མུ་ཁཾ པི་ད་ཧི་ཏྭཱ ལཱ་ཁཱ་པ་རི་ཀ་མྨཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ.
ཨ་ནྟོ དུ་སྶ་བྷ་ཎྜི་ཀཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ཉྙཱ་སི ནཱ་ཏི་ག་རུ་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨ་ན་གྒྷཱ ཨ་ཧེ་སུནྟི ཝ་ཎྞ་ས་མྤ་ཏྟི་ཕ་སྶ་ས་མྤ་ཏྟི་པ་མཱ་ཎ་མ་ཧ་ཏྟ་དུ་ནྣི་མྨཱ་པི་ཡ་ཏཱ་ཧི མ་ཧ་གྒྷཱ ཨ་ཧེ་སུཾ, མ་ཧཱ་པུ་ཉྙོ རཱ་ཛཱ ཏ་སྶ ཨ་ཏྠེ་ཝཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
ཡ་དི ཨེ་ཝཾ, ‘‘ཀི་ནྣུ ཁོ པེ་སེ་མཱི’’ཏི ཀ་སྨཱ ཝཱི་མཾ་སཾ ཨཱ་པ་ཛྫཱི་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨ་པི་ཙ ཁོ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. སོ་ཏི བི་མྦི་སཱ་རོ རཱ་ཛཱ. ཝི་ཙི་ནི་ཏུཾ ཨཱ་ར་དྡྷོ ར་ཏ་ན་སྶ ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་དྷ་ཏྟཱ ཨུ་ཏྟ་རུ་ཏྟ་རི་ཉྩ པ་ཎཱི་ཏ་ཏ་རཱ་དི་བྷཱ་ཝ་ཏོ. སུ་ཝ་ཎྞ་ར་ཛ་ཏཱ་དཱིཏི སུ་ཝ་ཎྞ་ར་ཛ་ཏ་པ་ཝཱ་ལ༹་མ་ཎི་མུ་ཏྟཱ་ཝེ་ལུ༹་རི་ཡཱ་དི. ཨི་ནྡྲི་ཡ་བ་དྡྷནྟི ཙ་ཀྑཱ་དི་ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་ཊི་བ་དྡྷཾ. པ་དེ་སནྟི གུ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀ་དེ་སཾ ན པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི.
སཱ་མཾ ས་ཙྩཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷ་ཏཱ་སཱ་མ་ཉྙེ་ན, ‘‘བུ་དྡྷ་ར་ཏ་ན་མྤི དུ་ཝི་དྷ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. བུ་དྡྷ་ར་ཏ་ན་ས་མཾ ར་ཏ་ནཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཡ་སྨཱ པ་ན ཨི་མ་སྨིཾ ལོ་ཀེ པ་ར་སྨིཾ ཝཱ པ་ན བུ་དྡྷེ་ན ས་དི་སོ ན ཝི་ཛྫ་ཏཱི་ཏི. པ་ཋ་མ་བོ་དྷི་ཡཾ་ཡེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘གྷོ་སོ་པཱི’’ཏི་ཨཱ་དི.
རཱ་ཛཱ ཏུ་ཊྛོ ཙི་ནྟེ་སི, ‘‘ཏ་ཏྠ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ པེ་སེ་ཏུཾ ལ་དྡྷ’’ནྟི. ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ པ་རི་པུ་ཎྞཾ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་ས་མྤི ཏ་སྨིཾ པ་དེ་སེ བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཨཱ་ཝཱ་ས་པ་རི་གྒ་ཧོ ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ. པུ་བྦ་དི་སཱ་མུ་ཁནྟི པུ་བྦ་དི་སཱ་བྷི་མུ་ཁཾ སཱི་ཧ་པ་ཉྫ་རཾ. ཏེ་ན་སྶ སུ་ཝི་བྷཱུ་ཏཱ་ལོ་ཀ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཨ་ན་ཉྙ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨཱི་དི་སོ ས་མུ་དཱ་ག་མོ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ, ‘‘ཨེ་ཝཾ ད་ས པཱ་ར་མི་ཡོ པཱུ་རེ་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཝཾ ས་མྤ་ནྣ་ས་མུ་དཱ་ག་མ་སྶ ཏ་ད་ནུ་རཱུ་པཱ ཨ་ཡཾ ཕ་ལ་ས་མྤ་དཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ, ‘‘ཏུ་སི་ཏ་བྷ་ཝ་ན་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
ཨ་རི་ཡ་དྷ་མྨོ ནཱ་མ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་པྤ་དྷཱ་ནོ, ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ ཙ ས་ཏྟ་ཏིཾ་ས་བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡ་ས་ངྒ་ཧོ, ཏེ ཙ ཨུ་དྡེ་ས་མ་ཏྟེ་ནེ་ཝ ག་ཧི་ཏཱ་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘ས་ཏྟ་ཏིཾ་ས་བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡེ ཨེ་ཀ་དེ་སེ་ན ལི་ཁི་ཏྭཱ’’ཏི. ཙཱུ་ལ༹་སཱི་ལཱ་དཱི་ནི བྲ་ཧྨ་ཛཱ་ལེ (དཱི. ནི. ༡.༨-༩) ཨཱ་ག་ཏ་ན་ཡེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཚ་དྭཱ་ར་སཾ་ཝ་རཾ ས་ཏི་ས་མྤ་ཛ་ཉྙནྟི མ་ན་ཙྪ་ཊྛཱ་ནཾ དྭཱ་རཱ་ནཾ སཾ་ཝ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ས་ཏྟ་ཊྛཱ་ནི་ཀཾ ས་ཏི་ས་མྤ་ཛ་ཉྙཾ. དྭཱ་ད་ས་པྤ་བྷེ་དཾ ཙཱི་ཝ་རཱ་དིཙ་ཏུ་པྤ་ཙྩ་ཡ་ས་ནྟོ་སཾ. ཨ་ར་ཉྙ་རུ་ཀྑ་མཱུ་ལཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཝི་བྷ་ངྒཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནུ་ཀཱུ་ལཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ. ‘‘ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཾ ལོ་ཀེ པ་ཧཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟཾ ནཱི་ཝ་ར་ཎ་པྤ་ཧཱ་ནཾ. པ་རི་ཀ་མྨནྟི ཀ་སི་ཎཱ་དི་པ་རི་ཀ་མྨཾ. པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏ་ན་ཡེ་ན ཨ་ཊྛ་ཏིཾ་ས ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི. ཝི་སུ་དྡྷི་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཡཱ་ཝ ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡཱ ཨི་མཾ པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ ཨེ་ཀ་དེ་སེ་ན ལི་ཁི. སོ་ལ༹་ས་ཝི་དྷནྟི སོ་ལ༹་ས་ཝི་དྷ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ པ་ཡོ་གཾ.
ཀི་ལ་ཉྫ་མ་ཡེཏི ནཱ་ནཱ་ཝི་དྷ་བྷི་ཏྟི་ཝི་བྷ་ཏྟེ ས་ཎྷ་སུ་ཁུ་མ་ར་ཏ་ན་པ་རི་སི་བྦི་ཏེ ཀི་ལ་ཉྫ་མ་ཡ་ས་མུ་གྒེ. བ་ཧི ཝ་ཏྠེ་ན ཝེ་ཋེ་ཏྭཱཏི པ་ཋ་མཾ སུ་ཁུ་མ་ཀ་མྦ་ལེ་ན ཝེ་ཋེ་ཏྭཱ པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཏེ་ཏྟིཾ་སཱ་ཡ ས་མུ་གྒེ་སུ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཏ་ཏོ བ་ཧི སུ་ཁུ་མ་ཝ་ཏྠེ་ན ཝེ་ཋེ་ཏྭཱ ཚཱ་དེ་ཏྭཱ. ཏི་ཎ་ག་ཙྪ་པ་ཧཱ་ན་ས་མྨ་ཛྫ་ནཱ་དི་ནཱ སོ་དྷི་ཏ་མ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ ཧོ་ཏུ, ཀ་ད་ལི་པུ་ཎྞ་གྷ་ཊ་ཋ་པ་ན་དྷ་ཛ་པ་ཊཱ་ཀུ་སྶཱ་པ་ནཱ་དི་ཨ་ལ་ངྐ་ར་ཎེ་ན མཱ ནི་ཊྛཱ་པེ་ཐཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. རཱ་ཛཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཊི་ཡཱ་དེ་ཐཱཏི མ་མ རཱ་ཛཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ས་ཛྫེ་ཐ, ཨ་ལ་ངྐ་རོ་ཐཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ནྟ་ར་བྷོ་གི་ཀཱ་ནནྟི ཨ་ནུ་ཡུ་ཏྟ་རཱ་ཛ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟཱ་ནཾ. ཛ་ཝ་ན་དཱུ་ཏེཏི ཁི་པྤཾ ག་ཙྪ་ནྟ་ཀ་དཱུ་ཏ་པུ་རི་སེ. ཏཱ་ལེ༹་ཧི ས་ཧ ཨ་ཝ་ཙ་ར་ནྟཱི་ཏི ཏཱ་ལཱ༹་ཝ་ཙ་རཱ.
ར་ཉྙཱ པ་ཎྞཱ་ཀཱ་རཾ ཨུ་དྡི་སྶ ཀ་ཏ་པཱུ་ཛཱ་ས་ཀྐཱ་ར་སྶ ཨ་མ་ཙྩ་ཏོ སུ་ཏ་ཏྟཱ པ་ཎྞཱ་ཀཱ་རཾ ཨུ་ཙྩ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ས་ཡཾ ནཱི་ཙཱ་ས་ནེ ནི་སི་ནྣོ. ནཱ་ཡཾ ཨ་ཉྙ་སྶ ར་ཏ་ན་སྶ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱིཏི ཨ་ཡཾ པ་རི་ཧཱ་རོ ཨ་ཉྙ་སྶ མ་ཎི་མུ་ཏྟཱ་དི་བྷེ་ད་སྶ ར་ཏ་ན་སྶ ན བྷ་ཝི་སྶ་ཏི མ་ཎི་མུ་ཏྟཱ་དཱི་ཧི ཨ་བྷི་ས་ངྑ་ཏ་ཏྟཱ. བ་ལ་ཝ་སོ་མ་ན་སྶཾ ཨུ་པྤ་ཛྫི ཙི་ར་ཏ་ན་ཀཱ་ལཾ བུ་དྡྷ་སཱ་ས་ནེ བྷཱ་ཝི་ཏ་བྷཱ་ཝ་ན་ཏཱ་ཡ ཝཱ་སི་ཏ་ཝཱ་ས་ན་ཏཱ་ཡ གྷ་ཊེ དཱི་པོ ཝི་ཡ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ ཨེ་ཝ ས་མུ་ཛྫ་ལ་མཱ་ན་པ་རི་པ་ཀྐ་ཏི་ཧེ་ཏུ་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཏོ.
དྷཱ་རེ་མཱིཏི ཨི་ཙྪཱ་མི, ག་ཎྷཱ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. དྭེ་ཛ྄ཛྷ་ཝ་ཙ་ནནྟི དྭེ་ལ༹ྷ་ཀ་བྷཱ་ཝོ. ཨ་ནྟ་རཾ ཀ་རོ་ཏཱིཏི དྭི་ནྣཾ པཱ་དཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རཾ ཏཾ ལེ་ཁཾ ཀ་རོ་ཏི, ཨེ་ཀེ་ན པཱ་དེ་ན ཨ་ཏི་ཀྐ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་སྶཱ ག་ཏ་མ་གྒེ་ནཱཏི ཏཱ་ཡ དེ་ཝི་ཡཱ ཝི་ཝ་ཊྚ་མཱ་ནཱ་ཡ ནཱ་སི་ཏཱ་ཡ ག་ཏ་མ་གྒེ་ན. ཏཾ པ་ན ལེ་ཁནྟི པུ་ཀྐུ་སཱ་ཏི་ནཱ ཀ་ཏ་ལེ་ཁཾ. པ་ཎྞ་ཙྪ་ཏྟ་ཀ་ནྟི ཏཱ་ལ་པ་ཏྟ་མུ་ཊྛིཾ.
ས་ཏྠུ་གཱ་ར་ཝེ་ནཱཏི ས་ཏྠ་རི ཨུ་པྤ་ནྣ་པ་སཱ་ད་པེ་མ་བ་ཧུ་མཱ་ན་ས་མྦྷ་ཝེ་ན. ཏ་དཱ ས་ཏྠཱ་རཾ་ཡེ་ཝ མ་ན་སི ཀ་ཏྭཱ ཏ་ནྣི་ནྣ་བྷཱ་ཝེ་ན ག་ཙྪ་ནྟོ, ‘‘པུ་ཙྪི་སྶཱ་མཱི’’ཏི་པི ཙི་ཏྟཾ ན ཨུ་པྤཱ་དེ་སི, ‘‘ཨེ་ཏྠ ནུ ཁོ ས་ཏྠཱ ཝ་ས་ཏཱི’’ཏི པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐ་སྶེ་ཝ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ; རཱ་ཛ་ག་ཧཾ པ་ན པ་ཏྭཱ ར་ཉྙོ པེ་སི་ཏ་སཱ་ས་ན་ཝ་སེ་ན ཏ་ཏྠ ཙ ཝི་ཧཱ་ར་སྶ བ་ཧུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ས་ཏྠཱ ཀ་ཧཾ ཝ་ས་ཏཱི་ཏི པུ་ཙྪི. ས་ཏྠུ ཨེ་ཀ་ཀ་སྶེ་ཝ ནི་ཀྑ་མ་ནཾ པ་ཉྩ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི པ་ད་སཱ ག་མ་ན་ཉྩ དྷ་མྨ་པཱུ་ཛཱ་ཝ་སེ་ན ཀ་ཏ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. དྷ་མྨ་པཱུ་ཛཱ་ཡ ཙ བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཨཱ་ཙི་ཎྞ་བྷཱ་ཝོ ཧེ་ཊྛཱ ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏོ་ཡེ་ཝ. བུ་དྡྷ་སོ་བྷཾ པ་ན པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཀ་ཝེ་སེ་ན ཏ་ཏྠ ག་མ་ནཾ ཏ་སྶ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟ་སྶ ཝི་སྶ་ཏྠ་ཝ་སེ་ན མ་གྒ་ད་ར་ཐ་པ་ཊི་པ་སྶ་མྦྷ་ན་ཏྠཾ. ཨ་པྤ་ཊི་པ་སྶ་དྡྷ་མ་གྒ་ད་ར་ཐོ ཧི དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཡ བྷཱ་ཛ་ནཾ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཏ་ཐཱ་ཧི ཝ་ཀྑ་ཏི, ‘‘ན་ནུ ཙ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཨུ་རུ་དྡྷནྟི ཝི་སཱ་ལ་ནྟི ཀེ་ཙི. ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཏི་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ནྭ་ཡ་ཏོ བྱ་ཏི་རེ་ཀ་ཏོ ཙ མ་ཙྪེ་ར་ཝི་ན་ཡ་ནེ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ནཾ ཨོ་ཝཱ་ད་དཱ་ནཾ. ཨ་ཙྩ་ནྟ་སུ་ཁུ་མཱ་ལོཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་ཏྠུ དྷ་མྨ་གཱ་ར་ཝེ་ན ས་དྡྷིཾ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟ་སྶ་པི དྷ་མྨ་གཱ་ར་ཝཾ སཾ་ས་ནྡ་ཏི ས་མེ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཏེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀ་ཏ་སྶ པ་ཙྩུ་གྒ་མ་ན་སྶ ཋཱ་ན་ག་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ནྟོ ཨ་ཉྙེ་ས་མྤི བྷ་བྦ་རཱུ་པཱ་ནཾ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ་ནཾ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ས་ངྒ་ཧོ ཀཱ་ཏ་བྦོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི.
བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀ་པྤ་མཱ་ཎནྟི ཨུ་ཙྩ་བྷཱ་ཝེ་ན. ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ནཱཏི ཨི་དྡྷཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཡ་ཐཱ སོ སོ་ཏ་པ་ཐཾ ན ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཝཱུ་པ་ས་མེ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི. ཨ་ཝི་བྦྷ་ནྟནྟི ཝི་བྦྷ་མ་ར་ཧི་ཏཾ ནི་ལློ་ལུ་པྤཾ. ‘‘བྷཱ་ཝ་ན་པུཾ་ས་ཀཾ པ་ནེ་ཏ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཝི་ཝ་ར་ཎ་ཏྠཾ, ‘‘པཱ་སཱ་དི་ཀེ་ན ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་ཏྠ་མྦྷཱུ་ཏ་ལ་ཀྑ་ཎེ ཨེ་ཏཾ ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཡ་ཐཱ ཨི་རི་ཡ་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨ་མ་ནཱ་པོ ཧོ་ཏི པ་སྶ་ནྟཱ་ནཾ. སཱི་ཧ་སེ་ཡྻཱ་ཡ ནི་པ་ནྣ་སྶ་པི ཧི ཨེ་ཀ་ཙྩེ ས་རཱི་རཱ་ཝ་ཡ་ཝཱ ཨ་དྷོ་ཁི་ཏྟ་ཝི་ཀྑི་ཏྟཱ ཝི་ཡ དི་སྶ་ནྟི. ཀ་ཊི་ཡཾ དྭི་ནྣཾ ཨཱུ་རུ་ས་ནྡྷཱི་ནཾ དྭི་ནྣ་ཉྩ ཛཱ་ཎུ་ས་ནྡྷཱི་ནཾ ཝ་སེ་ན ཙ་ཏུ་ས་ནྡྷི་ཀ་པ་ལླ་ངྐཾ. ན པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏཱིཏི ན་པྤ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ‘‘ཀཾ་སི ཏྭ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་པུ་ཙྪི་ཏེ ཀ་ཐཱ་པ་ཝ་ཏྟི ཨེ་ཝ ན ཧོ་ཏི. ཨ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ་ཡ ཀ་ཐཱ་ཡ ན ས་ཉྫཱ་ཡ་ཏཱིཏི ཏ་ཐཱ པ་ན པུ་ཙྪཱ་ཝ་སེ་ན ཀ་ཐཱ་ཡ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཏཱ་ཡ ཨུ་པ་རི དྷ་མྨ་ཀ་ཐཱ ན ས་ཉྫཱ་ཡ་ཏི ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཨི་ཏཱིཏི ཏ་སྨཱ. ཀ་ཐཱ་པ་ཏི་ཊྛཱ་པ་ན་ཏྠཾ ཀ་ཐཱ་པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏྠཾ ཀ་ཐཱ་ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ན་ཏྠཾ ཝཱ པུ་ཙྪི.
ས་བྷཱ་ཝ་མེ་ཝ ཀ་ཐེ་ཏཱིཏི ཨ་ཏྟ་ནོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་དི་ཊྛ་པུ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘ཨ་དི་ཊྛ་པུ་བྦ་ཀཾ ཀ་ཐ་མ་ཧཾ ཛཱ་ནེ་ཡྻ’’ནྟི ས་བྷཱ་ཝ་མེ་ཝ ཀེ་ཝ་ལཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་མེ་ཝ ཀ་ཐེ་ཏི; ན པ་ན ས་དེ་ཝ་ཀ་སྶ ལོ་ཀ་སྶ སུ་པཱ་ཀ་ཊཾ ས་བྷཱ་ཝ་སི་དྡྷཾ བུ་དྡྷ་རཱུ་པ་ཀཱ་ཡ་ས་བྷཱ་ཝཾ. ཨ་ཐ ཝཱ ས་བྷཱ་ཝ་མེ་ཝ ཀ་ཐེ་ཏཱིཏི ‘‘ཨི་ད་མེ་ཝ’’ནྟི ཛཱ་ན་ནྟོ་པི ཏ་དཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ རུ་ཙི་ཡཱ ཏ་ཐཱ་པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཾ རཱུ་པ་ཀཱ་ཡ་ས་བྷཱ་ཝ་མེ་ཝ ཀ་ཐེ་ཏི ཨ་པྤ་ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘ཏ་ཐཱ ཧི ན’’ནྟི་ཨཱ་དི, ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ལ་ཀྑ་ཎ་མེ་ཝ པ་ཊི་པ་ད་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
༣༤༣. ‘‘པུ་བྦ་བྷཱ་ག་པ་ཊི་པ་དཾ ཨ་ཀ་ཐེ་ཏྭཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ ཨ་ཀ་ཐ་ནེ ཀཱ་ར་ཎཾ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་པ་ཊི་པ་ད་ཉྩ ས་རཱུ་པ་ཏོ ད་སྶེ་ཏུཾ, ‘‘ཡ་སྶ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷཱ་ཡ་པི པུ་བྦ་བྷཱ་ག་པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཏ་ཐཱ ན ཀི་ཙྩ་ཀཱ་རཱི, པ་གེ་ཝ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ཡཱ་ཏི, ‘‘ཡ་སྶ ཧི…པེ… ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷཱ ཧོ་ཏི’’ཙྩེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ. པུ་བྦ་བྷཱ་ག་པ་ཊི་པ་དཱ ཙ ནཱ་མ ས་ངྑེ་པ་ཏོ པ་ནྣ་ར་ས ཙ་ར་ཎ་དྷ་མྨཱ་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘སཱི་ལ་སཾ་ཝ་རཾ…པེ… ཨི་མཾ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་པ་ཊི་པ་དཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ཏཱི’’ཏི. ཡཱ་ན་ཀི་ཙྩཾ སཱ་དྷེ་ཏི མ་གྒ་ག་མ་ནེ་ན ཨ་ཀི་ལ་ནྟ་བྷཱ་ཝ་སཱ་དྷ་ན་ཏྟཱ. ཙི་ར་ཀཱ་ལཾ པ་རི་བྷཱ་ཝི་ཏཱ་ཡ པ་རི་པ་ཀྐ་ག་ཏཱ་ཡ ཧེ་ཏུ་ས་མྤ་དཱ་ཡ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པི་ཏཾ སཱ་མ་ཎེ་ར་སཱི་ལ་མྤི པ་རི་པུ་ཎྞཾ ཨ་ཁ་ཎྜཱ་དི་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ, ཡཾ པུ་བྦ་ཧེ་ཏུ་ཏྟཱ ‘‘སཱི་ལ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
དྷཱ་ཏུ་ཡོ པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ, པ་ཉྙ་ཏྟི་མ་ཏྠོ པུ་རི་སོ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནོ. ཨ་ཐ ཀ་སྨཱ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་སྶ པ་ད་ཊྛཱ་ན་བྷཱུ་ཏཾ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཀ་ཐེ་ནྟོ ‘‘ཚ་དྷཱ་ཏུ་རོ’’ཏི ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་པྤ་དྷཱ་ནཾ དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ར་བྷཱི་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘བྷ་ག་ཝཱ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཀ་ཏྠ་ཙི ‘‘ཏེ་ཝི་ཛྫོ ཚ་ལ༹་བྷི་ཉྙོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་ན ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཾ ད་སྶེ་ཏི. ཀ་ཏྠ་ཙི – ‘‘ཨི་ཏྠི་རཱུ་པཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་རི་ས་སྶ ཙི་ཏྟཾ པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡ ཏི་ཊྛ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཨ. ནི. ༡.༡) ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་ན ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཾ ད་སྶེ་ཏི. ཀ་ཏྠ་ཙི ‘‘ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ སོ་ཏ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཝི་བྷ. ༡༢༡) ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་ན ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཾ ད་སྶེ་ཏི. ཀ་ཏྠ་ཙི – ‘‘ཁ་ཏྟི་ཡ་ཀུ་མཱ་རོ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀ་ཉྙཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ སཾ་ཝཱ་སཾ ཀ་པྤེ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དཱི. ནི. ༡.༢༧༥) ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་ན ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨི་དྷ པ་ན ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་ན ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཾ ད་སྶེ་ཏི. ‘‘ཚ་དྷཱ་ཏུ་རོ’’ཏི ཧི ས་མཱ་ས་ཏྠོ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནོ པུ་གྒ་ལ་ཝི་ས་ཡ་ཏྟཱ, ཏ་སྶ པ་ད་སྶ ཨ་ཝ་ཡ་ཝ་ཏྠོ པ་ན ཨ་པྤ་དྷཱ་ན་ཏྠོ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནོ, སོ ས་དྡ་ཀྐ་མེ་ན ཨ་པྤ་དྷཱ་ནོ་པི ཨ་ཏྠ་ཀྐ་མེ་ན པ་དྷཱ་ནོ་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་ན ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཾ ད་སྶེ་ནྟོ’’ཏི. པུ་གྒ་ལཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ་ཡེ་ཏྠ དེ་ས་ནཱ་ཡ ཀཱ་ར་ཎཾ ད་སྶེ་ཏུཾ, ‘‘ས་ཙེ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཡྻཱཏི – ‘‘དྷཱ་ཏུ་ཡོ’’ཨི་ཙྩེ་ཝ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟ་སྶ ཙི་ཏྟཾ ནི་ཝེ་སེ་ཡྻ ཏ་ཐཱ ས་ཉྫཱ་ནེ་ཡྻ, ཨེ་ཝཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་ནྡེ་ཧཾ ཀ་རེ་ཡྻཱཏི ཨ་ས་ཏི པུ་རི་སེ ཀོ ཀ་རོ་ཏི? ཀོ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ཏི, དྷཱ་ཏུ་ཡོ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཀིཾ ནུ ཁོ ཨི་དཾ, ཀ་ཐཾ ནུ ཁོ ཨི་ད་ནྟི སཾ་ས་ཡཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཡྻ? ས་མྨོ་ཧཾ ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻཱཏི ཙ་ཏུ་ར་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏེ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རེ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཾ ཝི་ཡ དེ་སི་ཡ་མཱ་ནེ ཨ་ཏྠེ ས་མྨོ་ཧཾ ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻ. ཏ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏོ ཙ དེ་ས་ནཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཛ་ན་བྷཱུ་ཏ་ཏྟཱ དེ་ས་ནཾ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏུཾ ན ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ. ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཱཏི ཨེ་ཝཾ ‘‘ཚ་དྷཱ་ཏུ་རོ’’ཏི ཨཱ་ཧ.
ཡཾ ཏྭཾ པུ་རི་སོ་ཏི ས་ཉྫཱ་ནཱ་སཱིཏི ཡཾ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་དྷ་མྨ་ས་མཱུ་ཧཾ པ་བ་ནྡྷ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཝི་སེ་ས་ཝི་སི་ཊྛཾ – ‘‘པུ་རི་སོ ས་ཏྟོ ཨི་ཏྠཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཏྭཾ ས་ཉྫཱ་ནཱ་སི, སོ ཚ་དྷཱ་ཏུ་རོ. ས་ནྟེ་སུ་པི ཚ་དྷཱ་ཏུ་ཝི་ནི་མུ་ཏྟེ་སུ དྷཱ་ཏྭ་ནྟ་རེ་སུ སུ་ཁཱ་ཝ་གྒ་ཧ་ཎ་ཏྠཾ ཏ་ཐཱ ཝུ་ཏྟཾ ཏ་གྒ་ཧ་ཎེ་ནེ་ཝ ཙ ཏེ་སཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ཏོ, སྭཱ་ཡ་མ་ཏྠོ ཧེ་ཊྛཱ ད་སྶི་ཏོ ཨེ་ཝ. སེ་ས་པ་དེ་སཱུཏི ‘‘ཚ་ཕ་སྶཱ་ཡ་ཏ་ནོ’’ཏི་ཨཱ་དི་པ་དེ་སུ་པི. ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ་ནི ཙ་ཏ་སྶོ པ་ཏི་ཊྛཱ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཙ་ཏུ་རཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནོ, ཨ་དྷི་ཏི་ཊྛ་ཏི པ་ཏི་ཊྛ་ཧ་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ, ཡེ་སུ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ ཨུ་ཏྟ་མ་ཏྠཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ཨ་དྷི་ག་ཙྪ་ཏི, ཏེ་སཾ པ་ཉྙཱ་དཱི་ནཾ ཨེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘སྭཱ་ཡཾ བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨེ་ཏྟོཏི ཝ་ཊྚ་ཏོ. ཝི་ཝ་ཊྚི་ཏྭཱཏི ཝི་ནི་ཝ་ཊྚི་ཏྭཱ ཨ་པ་ས་ཀྐི་ཏྭཱ. ཨེ་ཏྟོཏི ཝཱ ཨེ་ཏེ་ཧི ཚ་དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་དཱི་ཧི. ཨེ་ཏྠ ཧི ནི་ཝི་ཊྛ་སྶ ཨཱ་ཡ་ཏྟ་སྶ ཨུ་ཏྟ་མཱ་ཡ སི་དྡྷི་ཡཱ ཨ་ས་མྦྷ་ཝོ་ཏི. པ་ཏི་ཊྛི་ཏནྟི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒཱ་དྷི་ག་མ་ཝ་སེ་ན སུ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏཾ. ཨེ་ཝ་ཉྷི ས་བྦ་སོ པ་ཊི་པ་ཀྑ་ས་མུ་ཙྪི་ནྡ་ནེ་ན ཏ་ཏྠ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ ཧོ་ཏི. མ་ཉྙ་སྶ་ཝཱ ན་པྤ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱིཏི ཚ་ཧི་པི དྭཱ་རེ་ཧི པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་སོ་ཏཱ་ཡ མ་གྒེ་ན ཝི་སོ་སི་ཏཱ་ཡ ས་བྦ་སོ ཝི་ག་ཏཱ་ཡ ས་བྦ་སོ ཝི་ཙྪེ་ད་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ན ས་ནྡ་ནྟི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ན་པྤ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི’’ཏི. ཡ་སྨཱ མཱ་ནེ ས་བྦ་སོ ས་མུ་ཙྪི་ནྣེ ཨ་ས་མུ་ཙྪི་ནྣོ ཨ་ནུ་པ་ས་ནྟོ ཀི་ལེ་སོ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘མུ་ནི ས་ནྟོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི རཱ་ག་གྒི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ནི་བྦཱ་ནེ་ན ནི་བྦུ་ཏོ.
པ་ཉྙཾ ན་པྤ་མ་ཛྫེ་ཡྻཱཏི, ‘‘དི་ཝ་སཾ ཙ་ངྐ་མེ་ན ནི་ས་ཛྫཱ་ཡ ཨཱ་ཝ་ར་ཎཱི་ཡེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ཙི་ཏྟཾ པ་རི་སོ་དྷེ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ན་ཡ་པྤ་ཝ་ཏྟཱ་ཡ (མ. ནི. ༡.༤༢༣; ༢.༢༤; ༣.༧༥; སཾ. ནི. ༤.༡༢༠; ཨ. ནི. ༣.༡༥; ཝི་བྷ. ༥༡༩; མ་ཧཱ་ནི. ༡༦༡) ཨ་པྤ་མཱ་ད་པྤ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ས་མཱ་དྷི་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པ་ཉྙཾ ན་པྤ་མ་ཛྫེ་ཡྻ. ཨེ་ཏེ་ན པུ་བྦ་བྷཱ་གི་ཡཾ ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ན་མཱ་ཧ. ས་ཙྩ་མ་ནུ་ར་ཀྑེ་ཡྻཱཏི ས་ཙྩཱ་ནུ་ར་ཀྑ་ནཱ་པ་དེ་སེ་ན སཱི་ལ་ཝི་སོ་དྷ་ན་མཱ་ཧ; ས་ཙྩེ ཋི་ཏོ ས་མཱ་དི་ནྣ་སཱི་ལཾ ཨ་ཝི་ཀོ་པེ་ཏྭཱ པ་རི་པཱུ་རེ་ནྟོ ས་མཱ་དྷི་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཡ་ཏཾ ཀ་རོ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཝ་ཙཱི་ས་ཙྩཾ ར་ཀྑེ་ཡྻཱ’’ཏི. ཀི་ལེ་ས་པ་རི་ཙྩཱ་གཾ བྲཱུ་ཧེ་ཡྻཱཏི ཏ་ད་ངྒཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ པ་རི་ཙྩ་ཛ་ན་ཝི་དྷིཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཡྻ. ཀི་ལེ་ས་ཝཱུ་པ་ས་མ་ནཾ སི་ཀྑེ་ཡྻཱཏི ཡ་ཐཱ ཏེ ཀི་ལེ་སཱ ཏ་ད་ངྒཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཙྩ་ཏྟཱ ཡ་ཐཱ་ས་མུ་དཱ་ཙཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ས་ནྟཱ་ནེ པ་རི་ལཱ༹་ཧཾ ན ཛ་ནེ་ནྟི; ཨེ་ཝཾ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཝཱུ་པ་ས་མ་ན་ཝི་དྷིཾ སི་ཀྑེ་ཡྻ པ་ཉྙཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནནྟི ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ་ནཾ པ་ཉྙཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནཾ. ཨ་དྷི་ག་མ་ཏྠཱ་ཡཱཏི པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཏྠཱ་ཡ.
༣༤༧. པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟཱ་ནནྟི, ‘‘ཙ་ཏུ་རཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནོ, ཡ་ཏྠ ཋི་ཏཾ མ་ཉྙ་སྶ་ཝཱ ན་པྤ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི’’ཏི (མ. ནི. ༣.༣༤༣) ཨེ་ཝཾ པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ.
༣༤༨. ཝ་ཏྟ་བྦཾ བྷ་ཝེ་ཡྻཱཏི ནི་དྡེ་ས་ཝ་སེ་ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ བྷ་ཝེ་ཡྻ. ཨཱ་དཱི་ཧཱིཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ཧི. ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠི ཀི་ཙྩཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨུ་པྤ་ཊི་པཱ་ཊི་དྷཱ་ཏུ་ཀནྟི ཨ་ཡ་ཐཱ་ནུ་པུ་བྦི་ཀཾ. ཡ་ཐཱ་དྷ་མྨ་ཝ་སེ་ནེ་ཝཱཏི དེ་སེ་ཏ་བྦ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཡ་ཐཱ་ས་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ. ས་པྤཱ་ཡཾ དྷུ་ཏ་ངྒནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ ཀི་ལེ་ས་ནི་གྒ་ཎྷ་ན་ཡོ་གྒཾ དྷུ་ཏ་ངྒཾ. ཙི་ཏྟ་རུ་ཙི་ཏནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ ཙི་ཏྟ་པ་ཀ་ཏི་ཡཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ཧི ཝི་རོ་ཙེ་ཏ་བྦཾ, ཙ་རི་ཡཱ་ནུ་ཀཱུ་ལ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཧ་ཏྠི་པ་དོ་པ་མ་སུ་ཏྟཱ་དཱི་སཱུཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒ་དྷཱ་ཏུ་ཝི་བྷ་ངྒཱ་དིཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི.
༣༥༤. ཨ་ཡ་མྤེ་ཏྠཱཏི པི-ས་དྡོ ས་མྤི་ཎྜ་ན་ཏྠོ. ཏེ་ན ‘‘ཨ་ཐཱ་པ་རཾ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ཡེ་ཝ ཨ་ཝ་སི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨུ་པ་རི་དེ་ས་ནཾ ས་མྤི་ཎྜེ་ཏི. སོ་པི ཧི པཱ་ཊི་ཡེ་ཀྐོ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷཱི་ཏི. ན་ནུ ཙཱ་ཡཾ ཡ་ཐཱ་ཨུ་དྡི་ཊྛཱ་ཡ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ནི་དྡེ་སོ་པི བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཡ་ཐཱ་ནུ་ས་ནྡྷི་ན་ཡོ ཝི་ཛྫ་ཏཱི་ཏི? ན, ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ་ནི་དྡེ་ས་ན་ཡེ་ན དེ་ས་ནཱ་ཡ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟ་ཏྟཱ ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཧེ་ཊྛ་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཡཾ ཝཱ པ་ནཱཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་ན དེ་ས་ནཱ་ཡ སཱ་ནུ་ས་ནྡྷི་ཏཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏི. ན ཧི བུ་དྡྷཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟོ ཨ་ན་ནུ་ས་ནྡྷི་ཀཾ དེ་ས་ནཾ དེ་སེ་ནྟི. ཨཱ་ག་མ་ནཱི་ཡ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་སེ་ནཱཏི ཡ་སྶཱ པུ་བྦེ པ་ཝ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨཱ་ག་མ་ནཱི་ཡ་ཊྛཱ་ནེ ཋི་ཏཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ, ཏ་སྶཱ ཝ་སེ་ན. ཀ་མྨ་ཀཱ་ར་ཀ་ཝི་ཉྙཱ་ཎནྟི ‘‘ནེ་ཏཾ མ་མ ནེ་སོ་ཧ་མ་སྨི, ན མེ་སོ ཨ་ཏྟཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཀི་ཙྩ་ཀཱ་ར་ཀཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ས་ཧི་ཏཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ. ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ་ཝ་སེ་ནཱཏི ཡ་ཐཱ་ཨུ་དྡི་ཊྛཱ་ཡ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ བྷཱ་ཛ་ན་ཝ་སེ་ན. ས་ཏྠུ ཀ་ཐ་ན་ཏྠཱ་ཡཱཏི ས་ཏྠཱ་རཱ ཨུ་དྡེ་ས་མེ་ཝ ཀ་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏ་ཏྟཱ ནི་དྡེ་ས་ཝ་སེ་ན ཀ་ཐ་ན་ཏྠཱ་ཡ. ཨ་ཀ་ཐི་ཏ་བྷཱ་ཝོ ཨེ་ཝ ཧི་སྶ ཨ་ཝ་སི་ཊྛ་ཏཱ ཀ་ཐ་ན་ཏྠཱ་ཡ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཙ. པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཝི་ག་མེ་ན ཏ་སྶ ཙི་ཏྟ་སྶ པ་རི་སུ་དྡྷ་ཏཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ནི་རུ་པ་ཀྐི་ལེ་ས’’ནྟི. ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སཱ་ནཾ པ་ན པ་ཧཱི་ན་བྷཱ་ཝ་ཏོ པ་རི་ཡོ་དཱ་ཏཾ. ས་མུ་ད་ཡ་ཝ་སེ་ན ཨུ་ད་ཡ་ད་སྶ་ན་ཏྠ་ཉྩེ་ཝ པ་ཙྩ་ཡ་ནི་རོ་དྷ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏྠ་ངྒ་མ་ད་སྶ་ན་ཏྠ་ཉྩ. ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན སུ་ཁཱ་ཡ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཧི་ཏ་ནྟི སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནི་ཡཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱ་ཡ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏ’’ནྟི.
༣༦༠. རཱུ་པ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནམྤི ཙ་ཏུ་དྷཱ་ཏུ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ན་ཝ་སེ་ན, ཨ་རཱུ་པ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་མྤི སུ་ཁ་དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཱ་མུ་ཁེ་ན པ་གུ་ཎཾ ཛཱ་ཏཾ.
ས་ཏྠུ ཀ་ཐ་ན་ཏྠཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ཝ་སི་སྶ་ཏཱིཏི, ‘‘ཀུ་ལ་པུ་ཏྟ་སྶ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏྠ’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ་ཏྠཾ ནི་སེ་དྷེ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ་ཏྠཾ ས་མ་ཏྠེ་ཏུཾ, ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཀུ་ལ་པུ་ཏྟ་སྶ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ནེཏི ཀུ་ལ་པུ་ཏྟེ་ན ཨ་དྷི་ག་ཏ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘བྷི་ཀྑུ པ་གུ་ཎཾ ཏ་ཝ ཨི་དཾ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན’’ནྟི. ཡཾ ཀི་ཉྩི སུ་ཝ་ཎྞ་ཏཱ་པ་ན་ཡོ་གྱཾ ཨ་ངྒཱ་ར་བྷཱ་ཛ་ནཾ ཨི་དྷ ‘‘ཨུ་ཀྐཱ’’ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ངྒཱ་ར་ཀ་པ་ལླ’’ནྟི. ས་ཛྫེ་ཡྻཱཏི ཡ་ཐཱ ཏ་ཏྠ པ་ཀྑི་ཏྟ་སུ་ཝ་ཎྞ་ཉྩ ཏ་པྤ་ཏི, ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་ཡཱ་དི་ཡེ་ཡྻ. ནཱི་ཧ་ཊ་དོ་སནྟི ཝི་ག་ཏཱི་བྷཱུ་ཏ་ཀཱ་ལ༹་ཀཾ. ཨ་པ་ནཱི་ཏ་ཀ་སཱ་ཝནྟི ཨ་པ་ག་ཏ་སུ་ཁུ་མ་ཀཱ་ལ༹་ཀཾ.
ཨ་རི་ཡ་མ་གྒེ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏུ་ཀཱ་མེ་ན ནཱ་མ ས་བྦ་སྨི་མྤི ལོ་ཀི་ཡ་དྷ་མྨེ ཝི་ར་ཛྫ་ན་ཏྠཱ་ཡ དྷ་མྨོ ཀ་ཐེ་ཏ་བྦོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན, ‘‘ཀ་སྨཱ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཙོ་ད་ནཱ ཀ་ཏཱ. ཝི་ནེ་ཡྻ་ད་མ་ན་ཀུ་ས་ལེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཝེ་ནེ་ཡྻ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཝ་སེ་ན ཏཱ་ཝ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནུ་པེ་ཀྑཱ་ཡ ཝ་ཎྞོ ཀ་ཐི་ཏོ་ཏི ཏ་སྶ པ་རི་ཧཱ་རཾ ཝ་ད་ནྟོ, ‘‘ཀུ་ལ་པུ་ཏྟ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
༣༦༡. ཏ་ད་ནུ་དྷ་མྨནྟི ཏ་སྶ ཨ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་སྶ ཀུ་ས་ལ་སྶ ཨ་ནུ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཾ, ཡཱ་ཡ པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ ཏ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྶ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་པ་ཊི་པ་ད་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ན’’ནྟི. ཏ་གྒ་ཧ་ཎཱཏི ཏ་སྶ ག་ཧ་ཎེ་ན ཏ་སྶཱ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ པ་ཊི་པ་ཛྫ་མཱ་ནེ་ན. ཨི་ཏོ ཨུ་ཏྟ་རིནྟི ‘‘ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ.
༣༦༢. ཏ་སྶེ་ཝཱཏི ཨ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ན་སྶ. ཨེ་ཏཾ པ་ན ས་ཝི་པཱ་ཀཾ ཨ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ས་མེ་ཙྩ ས་མྦྷུ་ཡྻ པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ཀ་ཏ་ཏྟཱ ས་ངྑ་ཏཾ. པ་ཀ་པྤི་ཏནྟི པ་ཙྩ་ཡ་ཝ་སེ་ན ས་ཝི་ཧི་ཏཾ. ཨཱ་ཡཱུ་ཧི་ཏནྟི ས་མྤི་ཎྜི་ཏཾ. ཀ་རོ་ནྟེ་ན ཀ་རཱི་ཡ་ཏཱིཏི པ་ཊི་པ་ཛྫ་ན་ཀེ་ན པ་ཊི་པ་ཛྫཱི་ཡ་ཏི ས་ངྑ་རཱི་ཡ་ཏི. ནི་བྦཱ་ནཾ ཝི་ཡ ན ནི་ཙྩཾ ན ས་སྶ་ཏཾ. ཨ་ཐ ཁོ ཁ་ཎེ ཁ་ཎེ བྷི་ཛྫ་ན་ས་བྷཱ་ཝ་ཏཱ་ཡ ཏཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀཾ. ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ཙ་ཝ་ནཱ་དི་ས་བྷཱ་ཝ་ནྟི ས་བྦ་མེ་ཏཾ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་དྷ་མྨེ་སུ ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཾ. དུ་ཀྑེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏནྟི ས་ངྑཱ་ར་དུ་ཀྑེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཾ. ཨ་ཏཱ་ཎནྟི ཙ་ཝ་ན་ས་བྷཱ་ཝཱ་དི་ཏཱ་ཡ ཏཱ་ཎ་ར་ཧི་ཏཾ. ཨ་ལེ་ཎནྟི ཏ་ཏོ ཨ་ར་ཀྑ་ཏྟཱ ལཱི་ཡ་ན་ཊྛཱ་ན་ར་ཧི་ཏཾ. ཨ་ས་ར་ཎནྟི ཨ་པྤ་ཊི་ས་ར་ཎཾ. ཨ་ས་ར་ཎཱི་བྷཱུ་ཏནྟི ས་བྦ་ཀཱ་ལ་མྤི ཨ་པྤ་ཊི་ས་ར་ཎཾ.
ས་མ་ཏྟ་པ་ཏྟ་ཝི་སེ ཁ་ནྡྷཱ་དཱི་སུ ག་ཧི་ཏེ དུ་ཏྟི་ཀི་ཙྪཱ སི་ཡཱ་ཏི, ‘‘ཁ་ནྡྷཾ ཝཱ སཱི་སཾ ཝཱ ག་ཧེ་ཏུཾ ཨ་ད་ཏྭཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝཱཏི ཨེ་ཏྠཱ་ཡཾ ཨུ་པ་མཱ་སཾ་ས་ནྡ་ནཱ – ཚེ་ཀོ བྷི་ས་ཀྐོ ཝི་ཡ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ. ཝི་ས་ཝི་ཀཱ་རོ ཝི་ཡ ཀི་ལེ་ས་དུ་ཀྑཱ་ནུ་བ་ནྡྷོ, བྷི་ས་ཀྐ་སྶ ཝི་སཾ ཋཱ་ན་ཏོ ཙཱ་ཝེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི ཨཱ་རོ་པ་ནཾ ཝི་ཡ བྷ་ག་ཝ་ཏོ དེ་ས་ནཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཀུ་ལ་པུ་ཏྟ་སྶ ཀཱ་མ་བྷ་ཝེ ནི་ཀ་ནྟིཾ པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡ ཨ་རཱུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ བྷ་ཝ་ནཾ. བྷི་ས་ཀྐ་སྶ ཝི་སཾ ཨོ་ཏཱ་རེ་ཏྭཱ པ་ཐ་ཝི་ཡཾ པཱ་ཏ་ནཾ ཝི་ཡ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟ་སྶ ཨོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡ་ཀི་ལེ་ས་དུ་ཀྑཱ་པ་ན་ཡ་ནཾ.
ཨ་ས་མྤ་ཏྟ་སྶཱཏི ཨ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཨ་ན་དྷི་ག་ཏ་སྶ. ཨ་པྤ་ཊི་ལ་དྡྷ་སྶེ་ཝཱཏི ཏ་སྶ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ. ས་བྦ་མེ་ཏནྟི ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཾ ཨ་དྷུ་ཝ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཝུ་ཏྟཾ ས་བྦ་མེ་ཏཾ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ. ཨེ་ཀ་པ་དེ་ནེ་ཝ ‘‘ས་ངྑ་ཏ་མེ་ཏ’’ནྟི ཀ་ཐེ་སི ས་ངྑ་ཏ་པ་དེ་ནེ་ཝ ཏ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ པ་རི་ཡཱ་དི་ནྣ་ཏྟཱ.
ནཱ་ཡཱུ་ཧ་ཏཱིཏི བྷ་ཝ་ཀཱ་ར་ཎ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཝ་སེ་ན བྱཱ་པཱ་རཾ ན ས་མཱུ་ཧེ་ཏི ན ས་མྤི་ཎྜེ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘ན རཱ་སིཾ ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་བྷི་ས་ངྑ་ར་ཎཾ ནཱ་མ ཙེ་ཏ་ནཱ་བྱཱ་པཱ་རོ་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘ན ཨ་བྷི་ས་ཉྩེ་ཏ་ཡ་ཏཱི’’ཏི. ཏཾ པ་ན ཕ་ལུ་པྤཱ་ད་ན་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ་ཡ ཕ་ལེ་ན ཀ་པྤ་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ན ཀ་པྤེ་ཏཱི’’ཏི. ས་ཙེ ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་ཙེ་ཏ་ནཱ ཨུ་ལཱ༹་རཱ, ཕ་ལ་མ་ཧ་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ ཝུ་ཌྜྷི་ཡཱ ཧོ་ཏི, ཨ་ནུ་ལཱ༹་རཱ ཙ ཨ་ཝུ་ཌྜྷི་ཡཱ་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘ཝུ་ཌྜྷི་ཡཱ ཝཱ པ་རི་ཧཱ་ནི་ཡཱ ཝཱ’’ཏི. བུ་དྡྷ་ཝི་ས་ཡེ ཋ་ཏྭཱཏི བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནོ བུ་དྡྷ་སུ་བུ་དྡྷ་ཏཱ་ཡ སཱི་ཧ་ས་མཱ་ན་ཝུ་ཏྟི་ཏཱ་ཡ ཙ དེ་ས་ནཾ ཨུ་ཀྐཾ་ས་ཏོ སཱ་ཝ་ཀེ་ཧི པ་ཏྟ་བྦཾ ཝི་སེ་སཾ ཨ་ན་ཝ་སེ་སེ་ནྟོ ཏ་ཐཱ ཝ་ད་ཏི, ན སཱ་ཝ་ཀ་ཝི་ས་ཡཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ བུ་དྡྷ་ཝི་ས་ཡ་མེ་ཝ དེ་སེ་ནྟོ. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ནི་ཀཱུ་ཊཾ ག་ཎྷཱི’’ཏི. ཡ་དི ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ ཨ་ཏྟ་ནོ…པེ… པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི, ཨ་ཐ ཀ་སྨཱ བྷ་ག་ཝཱ དེ་ས་ནཱ་ཡ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ནི་ཀཱུ་ཊཾ ག་ཎྷཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡ་ཐཱ ནཱ་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཨི་ཏོ པུ་བྦེཏི ཨི་ཏོ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཕ་ལཱ་དྷི་ག་མ་ཏོ ཨུ་ཏྟ་རི ཨུ་པ་རི. ཨ་སྶཱཏི ཀུ་ལ་པུ་ཏྟ་སྶ. ཀ་ཐེ་ནྟ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ དྷ་མྨེ ནེ་ཝ ཀ་ངྑཱ ན ཝི་མ་ཏི པ་ཋ་མ་མ་གྒེ་ནེ་ཝ ཀ་ངྑཱ་ཡ ས་མུ་ཙྪི་ནྣ་ཏྟཱ. ཨེ་ཀ་ཙྩེ་སུ ཋཱ་ནེ་སཱུཏི ཏ་ཐཱ ཝི་ནེ་ཡྻ་ཋཱ་ནེ་སུ. ཏ་ཐཱ ཧི ཨ་ཡ་མྤི ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཕ་ལཾ པ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ས་ཉྫཱ་ནི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཡ་ཏོ ཨ་ནེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.
༣༦༣. ཨ་ན་ཛ྄ཛྷོ་སི་ཏཱཏི ཨ་ན་ཛ྄ཛྷོ་ས་ནཱི་ཡཱ་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘གི་ལི་ཏྭཱ པ་རི་ནི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏུཾ ན ཡུ་ཏྟཱ’’ཏི.
༣༦༤. རཱ་གོ་ཝ ཨ་ནུ་ས་ཡོ རཱ་གཱ་ནུ་ས་ཡོ, སོ ཙ པ་ཙྩ་ཡ་ས་མ་ཝཱ་ཡེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནཱ་ར་ཧོ་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཾ ལ་བྷ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཾ ཨཱ་ར་བྦྷ རཱ་གཱ་ནུ་ས་ཡོ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻཱ’’ཏི. ན པ་ན ཏ་སྶ ཨུ་པྤཱ་ད་ནཾ ཨ་ཏྠི ཁ་ཎ་ཏྟ་ཡ་ས་མཱ་ཡོ་གཱ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ. ཨེ་ས ན་ཡོ སེ་སེ་སུ་པི. ཨི་ཏ་རནྟི ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཾ. ཝི་སཾ་ཡུ་ཏྟོཏི ཀེ་ན་ཙི ས་ཉྙོ་ཛ་ནེ་ན ཨ་སཾ་ཡུ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝ ནི་ཡ་ཏ་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟོ. ཀཱ་ཡ་སྶ ཀོ་ཊི པ་ར་མོ ཨ་ནྟོ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཀཱ་ཡ་ཀོ་ཊི་ཀཾ. དུ་ཏི་ཡ་པ་དེཏི ‘‘ཛཱི་ཝི་ཏ་པ་རི་ཡ་ནྟི་ཀ’’ནྟི ཨི་མ་སྨིཾ པ་དེ. ཝི་སེ་ཝ་ན་སྶཱཏི ཨུ་པཱ་དཱ་ན་སྶ. སཱི་ཏཱི་བྷ་ཝི་སྶ་ནྟཱིཏི པ་ད་སྶ ‘‘ནི་རུ་ཛ྄ཛྷི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ཨ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ, ཀ་ཐཾ པ་ན ཝེ་ད་ཡི་ཏཱ་ནཾ དྭཱ་ད་ས་སུ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནེ་སུ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནཾ སཱི་ཏི་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟཱི་ཏི ཙོ་ད་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ – ‘‘ཀི་ལེ་སཱ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ས་མུ་ད་ཡ་པ་ཉྷེ་ནཱཏི མ་ཧཱ་ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནེ (དཱི. ནི. ༢.༤༠༠; མ. ནི. ༡.༡༣༣) ས་མུ་ད་ཡ་ས་ཙྩ་ནི་རོ་དྷ་པ་ཉྷེ་ན. ན་ནུ ས་བྦ་སོ ཀི་ལེ་ས་པ་རི་ལཱ༹་ཧ་ཝི་ག་མེ སཱི་ཏི་བྷཱ་ཝོ ནཱ་མ ཝེ་ད་ནཱ་ནི་རོ་དྷ་མ་ཏྟེ་ན ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ; ཏེ་ན ཨི་དྷ ཝེ་ད་ཡི་ཏཱ་ནི ཝུ་ཏྟཱ་ནི, ན ཀི་ལེ་སཱ་ཏི ཝེ་ད་ཡི་ཏཱ་ནཾ ཨ་ཙྩ་ནྟ་ནི་རོ་དྷ་ས་ངྑཱ་ཏོ སཱི་ཏི་བྷཱ་ཝོ་པི ཀི་ལེ་ས་ས་མུ་ཙྪེ་དེ་ནེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝེ་ད་ཡི་ཏཱ་ནི་པཱི’’ཏི་ཨཱ་དི.
༣༦༥. ཨི་དཾ ཨོ་པ་མྨ་སཾ་ས་ནྡ་ནནྟི ཨེ་ཏྠ ས་ཉྙོ་ཛ་ནཱ དཱི་པ་སི་ཁཱ ཝི་ཡ, ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཀ་པ་ལླི་ཀཱ ཝི་ཡ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ནི་སྶ་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཁ་ནྡྷཱ, ཏེ་ལཾ ཝི་ཡ ཀི་ལེ་སཱ, ཝ་ཊྚི ཝི་ཡ ཀ་མྨ་ཝ་ཊྚཾ, ཨུ་པ་ཧ་ར་ཎ་ཀ་པུ་རི་སོ ཝི་ཡ ཝ་ཊྚ་གཱ་མཱི པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ, ཏ་སྶ སཱི་ས་ཙྪེ་ད་ཀ་པུ་རི་སོ ཝི་ཡ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒོ ས་ནྟཱ་ན་སྶ ས་མུ་ཙྪེ་ད་ཀ་ར་ཎ་ཏོ, ཨ་ནཱ་ཧཱ་རཱ་ཡ དཱི་པ་སི་ཁཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ཡ་ནཾ ཝི་ཡ ཀ་མྨ་ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཨ་ན་ནྟ་ར་པ་ཙྩ་ཡ་ཏོ ཨ་ནཱ་ཧཱ་རཱ་ཡ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཨ་ནུ་པཱ་དི་སེ་ས་ཝ་སེ་ན ནི་བྦཱ་ཡ་ནཾ.
ཨཱ་དི་མྷི ས་མཱ་དྷི་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པ་ཉྙཱ་ཧཱིཏི པུ་བྦ་བྷཱ་ག་པ་ཊི་པ་དཱ་བྷཱུ་ཏཱ ཏ་ཡཱ པ་གུ་ཎ་ས་མཱ་དྷི་ཏོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་སྶ པ་ད་ཊྛཱ་ན་བྷཱུ་ཏ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པ་ཉྙཱ་ཏོ ཙ. ཨུ་ཏྟ་རི་ཏ་རཱཏི ཝི་སི་ཊྛ་ཏ་རཱ. ཨེ་ཝཾ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོཏི ཨེ་ཏྠ ཨེ་ཝཾ-ས་དྡོ ཨི་དཾ་ས་དྡ་ཏྠ་ཝ་ཙ་ནོ་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨི་མི་ནཱ ཨུ་ཏྟ་མེ་ན ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་པ་ཉྙཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནེ་ནཱ’’ཏི. ས་བྦཾ ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑཾ ཁེ་པེ་ཏཱི་ཏི ས་བྦ་དུ་ཀྑ་ཀྑ་ཡོ, ཨ་གྒ་མ་གྒོ, ཏཾ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་ཏཱ་ཡ ཏ་ཏྠ ཉཱ་ཎ་ནྟི ཨཱ་ཧ – ‘‘ས་བྦ་དུ་ཀྑ་ཀྑ་ཡེ ཉཱ་ཎཾ ནཱ་མ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒེ ཉཱ་ཎ’’ནྟི. ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལེ ཉཱ་ཎཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ས་བྦ་དུ་ཀྑ་ཀྑ་ཡེ ས་ནྟེ ཏ་ནྣི་མི་ཏྟཾ ཝཱ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཉཱ་ཎ་ནྟི ཀ་ཏྭཱ. ཏ་སྶཱཏི, ‘‘ཨེ་ཝཾ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ ཨི་མི་ནཱ པ་ར་མེ་ན པ་ཉྙཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་བྷི་ཀྑུ་ནོ.
༣༦༦. ཧཱིཏི ཡ་སྨཱ. ཝི་མུ་ཏྟཱིཏི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་ཝི་མུ་ཏྟི, ཏ་སྨཱ ས་བྦ་དུ་ཀྑ་ཀྑ་ཡེ ཉཱ་ཎ་ནྟི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་ཉཱ་ཎཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. ས་ཙྩ་ནྟི པ་ར་མ་ཏྠ་ས་ཙྩཾ ནི་བྦཱ་ནཾ, ན མ་གྒ་ས་ཙྩཾ. ཀཱ་མཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་ཝི་མུ་ཏྟི པ་ཊི་པ་ཀྑེ་ཧི ཨ་ཀོ་པ་ནཱི་ཡ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཀུ་པྤཱ, ‘‘ས་ཙྩེ ཋི་ཏཱ’’ཏི པ་ན ཝ་ཙ་ན་ཏོ, ‘‘ཨ་ཀུ་པྤཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀ་ར་ཎེ་ན ཨ་ཀུ་པྤཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཝི་ཏ་ཐནྟི ན་ཊྛཾ, ཛ་རཱ་ཡ མ་ར་ཎེ་ན ཙ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མེ་ཏ་བྦ་ཏཱ་ཡ ཡཱ་དི་སཾ ཨུ་པྤཱ་དཱ་ཝ་ཏྠཱ་ཡ ཛཱ་ཏཾ, ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙཱ་དི་ས་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཐཱ ཧི ཏཾ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎེ་ཧི པ་རི་མུ་སི་ཏ་བྦ་རཱུ་པ་ཏཱ་ཡ ‘‘མུ་སཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘མོ་ས་དྷ་མྨ་ནྟི ན་སྶ་ན་ས་བྷཱ་ཝ’’ནྟི. ཏཾ ཨ་ཝི་ཏ་ཐནྟི ཏཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཨ་ཝི་ཏ་ཐཾ ནཱ་མ, ཏཾ ས་བྷཱ་ཝོ ས་བྦ་ཀཱ་ལཾ ཏེ་ནེ་ཝ ལ་བྦྷ་ན་ཏོ. ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཝ་ཙཱི་ས་ཙྩ་ཏོཏི ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཡཾ ཝི་སུ་དྡྷི་མ་ཏྟཾ ཝ་ཙཱི་ས་ཙྩཾ, ཏ་ཏོ. དུ་ཀྑ་ས་ཙྩ་ས་མུ་ད་ཡ་ས་ཙྩེ་ཧི ཏ་ཙྪ་ཝི་པ་ལླཱ་ས་བྷཱུ་ཏ་ས་བྷཱ་ཝེ་ཧི. ཨི་ཏི ནེ་སཾ ཡ་ཐཱ་ས་ཀཾ ས་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ཝི་ཏ་ཐ་བྷཱ་ཝེ ཨ་མོ་ས་དྷ་མྨ་ཏཱ་ཡ ཏེ་ཧི་པི ཨ་ཝི་ཏ་ཐ་བྷཱ་ཝཱ པ་ར་མ་ཏྠ་ས་ཙྩཾ ནི་བྦཱ་ན་མེ་ཝ ཨུ་ཏྟ་རི་ཏ་རཾ. ཏ་སྨཱཏི ནི་བྦཱ་ན་སྶེ་ཝ ཨུ་ཏྟ་རི་ཏ་ར་བྷཱ་ཝ་ཏོ.
༣༦༧. ཨུ་པ་དྷཱི་ཡ་ཏི ཨེ་ཏྠ དུ་ཀྑ་ནྟི ཨུ་པ་དྷཱི, ཁ་ནྡྷཱ ཀཱ་མ་གུ་ཎཱ ཙ. ཨུ་པ་ད་ཧ་ནྟི དུ་ཀྑ་ནྟི ཨུ་པ་དྷཱི, ཀི་ལེ་སཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རཱ. པ་རི་པཱུ་རཱ ག་ཧི་ཏཱ པ་རཱ་མ་ཊྛཱཏི པ་རི་ཡ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ན ཏ་ཎྷཱ་ཡ ག་ཧི་ཏཱ དི་ཊྛི་ཡཱ པ་རཱ་མ་ཊྛཱ. ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཀི་ལེ་ས་པ་རི་ཙྩཱ་ག་ཏོཏི ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཝ་སེ་ན ཏ་ད་ངྒ་པྤ་ཧཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཙ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ པ་རི་ཙྩ་ཛ་ན་ཏོ. ཨུ་ཏྟ་རི་ཏ་རོ ཝི་སི་ཊྛ་ཏ་ར་སྶ པ་ཧཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ.
༣༦༨. ཨཱ་གྷཱ་ཏ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ནཱཏི ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ་གྷཱ་ཏ་སྶ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཝ་སེ་ན. བྱཱ་པ་ཛྫ་ན་ཝ་སེ་ནཱཏི ཙི་ཏྟ་སྶ ཝི་པ་ཏྟི་བྷཱ་ཝ་ཝ་སེ་ན. ས་མྤ་དུ་སྶ་ན་ཝ་སེ་ནཱཏི ས་བྦ་སོ དུ་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན. ཏཱི་ཧི པ་དེ་ཧི ཡ་དི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒེ་ན ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ པ་རི་ཙྩཱ་གོ ཙཱ་གཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ, ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒེ་ནེ་ཝ ནེ་སཾ ཝཱུ་པ་ས་མོ ཨུ་པ་ས་མཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཝི་སེ་སེ་ན པ་རི་ཙྩཱ་གོ ས་མྤ་ཛ་ཧ་ནཾ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟི་དྷ་མྨ་ཏཱ་པཱ་ད་ནཾ ཙཱ་གོ, ཏ་ཐཱ པ་ན པ་རི་ཙྩཱ་གེ་ན ཡོ སོ ནེ་སཾ ཏ་དཱ ཝཱུ་པ་ས་ནྟ་ཏཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝོ, ཨ་ཡཾ ཨུ་པ་ས་མོ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏེ་སཾ ཝི་སེ་སོ.
༣༦༩. མ་ཉྙི་ཏནྟི མ་ཉྙ་ནཱ, ‘‘ཨེ་ཏཾ མ་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཀ་པྤ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཝི་བ་ནྡྷ་ན་ཏ་ཎྷཱ་གཱ་ཧཱ་དཱི་ནཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ཡ་མ་ཧནྟི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཧནྟི དི་ཊྛི་མ་ཉྙ་ནཱ་ད་སྶ་ནཾ, སཱ པ་ན དི་ཊྛི མཱ་ན་མ་ཉྙ་ནཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ནི་ཡ་གཱ་ཧ་ཝ་སེ་ན ཧོ་ཏཱི་ཏི སྭེ་ཝ ‘‘ཨ་ཡ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ག་ཧི་ཏོ་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨ་ཡ་མ་ཧ་ནྟི ཨེ་ཀཾ ཏ་ཎྷཱ་མ་ཉྙི་ཏ་མེ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི. ཨཱ་བཱ་དྷ་ཊྛེ་ནཱཏི པ་ཊི་པཱི་ལ༹་ན་ཊྛེ་ན. མ་ཉྙ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཧི ས་ཏྟཱ་ནཾ ཏ་ཐཱ ཧོ་ཏི. ཨ་ནྟོ་དོ་ས་ཊྛེ་ནཱཏི ཨ་བྦྷ་ནྟ་ར་དུ་ཊྛ་བྷཱ་ཝེ་ན. མ་ཉྙ་ནཱ་དཱུ་སི་ཏ་ཏྟཱ ཧི ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ དུ་ཀྑ་ཏཱ་མཱུ་ལཱ་ཡ་ཏྟོ, ཀི་ལེ་སཱ་སུ་ཙི་པ་གྒྷ་ར་ཎ་ཏོ ཨུ་པྤཱ་ད་ནི་རོ་དྷ་བྷ་ངྒེ་ཧི ཨུ་དྡྷ་མུ་དྡྷཾ པ་ཀྐ་པ་བྷི་ནྣོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཕ་ལཱུ་པ་ཙཱ་རེ་ན ‘‘མ་ཉྙི་ཏཾ ག་ཎྜོ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ. ཨ་ནུ་པ་ཝི་ཊྛ་ཊྛེ་ནཱཏི ཨ་ནུ་པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཧ་ད་ཡ་མཱ་ཧ་ཙྩ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནེ་ན. མ་ཉྙི་ཏ་ཉྷི པཱི་ལཱ༹་ཛ་ན་ན་ཏོ ཨ་ནྟོ་ཏུ་ད་ན་ཏོ དུ་རུ་དྡྷ་ར་ཎ་ཏོ ས་ལླཾ. ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་མུ་ནི ས་བྦ་སོ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ས་ནྟ་ཏྟཱ, ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ པ་རི་ལཱ༹་ཧཱ་ནཾ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏ་ཏྟཱ ཝཱུ་པ་ས་ནྟ་ཏྟཱ ས་ནྟོ ཨུ་པ་ས་ནྟོ ནི་བྦུ་ཏོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཡ་ཏྠ ཋི་ཏནྟི ཡ་སྨིཾ ཨ་སེ་ཀྑ་བྷཱུ་མི་ཡཾ ཋི་ཏཾ. ཡ་དི བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནོ དེ་ས་ནཱ་ཉཱ་ཎཱ་ནུ་རཱུ་པཾ དེ་ས་ནཾ པ་ཝ་ཏྟཱ་པེ་ཡྻ, མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝིཾ པ་ཏྠ་ར་ནྟ་སྶ ཝི་ཡ, ཨཱ་ཀཱ་སཾ པ་སཱ་རེ་ནྟ་སྶ ཝི་ཡ, ཨ་ན་ནྟཱ་པ་རི་མེ་ཡྻ་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ་ཡོ པ་ཊི་ཙྩ ཏེ་སཾ ཋི་ཏཱ་ཀཱ་རཾ ཨ་ནུ་པྤཱུ་རཾ ཝི་ཙི་ན་ནྟ་སྶ ཝི་ཡ དེ་ས་ནཱ པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ ན ག་ཙྪེ་ཡྻ. ཡ་སྨཱ པ་ན་སྶ ཝི་ནེ་ཡྻ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ་ནུ་རཱུ་པ་མེ་ཝ དེ་ས་ནཱ པ་ཝ་ཏྟི, ན ཏ་ཏོ པ་རཾ ཨ་ཎུ་མ་ཏྟ་མྤི ཝ་ཌྜྷ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ས་བྦཱ་པི དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ སཾ་ཁི་ཏྟཱ་ཝ, ཝི་ཏྠཱ་ར་དེ་ས་ནཱ ནཱ་མ ན་ཏྠཱི’’ཏི. ན་ནུ ས་ཏྟ་པ་ཀ་ར་ཎ་དེ་ས་ནཱ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཀ་ཐཱ་ཏི? ན སཱ་པི ཝི་ཏྠཱ་ར་ཀ་ཐཱ་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘ས་མ་ནྟ་པ་ཊྛཱ་ན་ཀ་ཐཱ་པི སཾ་ཁི་ཏྟཱ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི. ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏ་དེ་ཝ་པ་རི་སཱ་ཡ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ་ནུ་རཱུ་པ་མེ་ཝ ཧི ཏ་སྶཱ་པི པ་ཝ་ཏྟི, ན ས་ཏྠུ་དེ་ས་ནཱ་ཉཱ་ཎཱ་ནུ་རཱུ་པ་ནྟི. ཡ་ཐཱ་ནུ་ས་ནྡྷིཾ པཱ་པེ་སི ཡ་ཐཱ་ཨུ་དྡི་ཊྛེ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ ཝི་བྷ་ཛ་ན་ཝ་སེ་ན དེ་ས་ནཱ་ཡ ནི་ཊྛཱ་པི་ཏ་ཏྟཱ. ཝི་པ་ཉྩི་ཏ་ཉྙཱུ…པེ… ཀ་ཐེ་སི ནཱ་ཏི་ས་ངྑེ་པ་ཝི་ཏྠཱ་ར་ཝ་སེ་ན དེ་སི་ཏ་ཏྟཱ.
༣༧༠. ཨ་ཊྛ་ནྣཾ པ་རི་ཀྑཱ་རཱ་ནནྟི ན་ཡི་ད་མ་ན་ཝ་སེ་ས་པ་རི་ཡཱ་དཱ་ནཾ, ལ་ཀྑ་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ པ་ནེ་ཏཾ, ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྶཱ་ཏི ཝ་ཙ་ན་སེ་སོ. ཏ་ཐཱ ཧི, ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ཨི་དྡྷི་མ་ཡ་པ་རི་ཀྑཱ་ར་ལཱ་བྷཱ་ཡ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི པ་ཏྠ་ནཾ པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ, པ་ཏྟཾ, ཙཱི་ཝ་ར་མེ་ཝ ཝཱ དི་ནྣེ ཙ་རི་མ་བྷ་ཝེ ཨི་དྡྷི་མ་ཡ་པ་རི་ཀྑཱ་རོ ནི་བྦ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨ་དི་ནྣ་ཏྟཱཏི ཀེ་ཙི་ཝཱ་དོ, ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨོ་ཀཱ་སཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོཏི ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་ལ་ཀྑ་ཎ་སྶ ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘ཀུ་ལ་པུ་ཏྟ་སྶ ཨཱ་ཡུ་པ་རི་ཀྑཱི་ཎ’’ནྟི. ཨུ་ད་ཀ་ཏི་ཏྠ…པེ… ཨཱ་ར་དྡྷོ པ་ར་མ་པྤི་ཙྪ་བྷཱ་ཝ་ཏོ.
ཝི་བྦྷ་ནྟཱཏི བྷ་ནྟ་ཙི་ཏྟཱ. སི་ངྒེ་ན ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ གྷཱ་ཏེ་སི པུ་རི་མ་ཛཱ་ཏི་བ་དྡྷཱ་གྷཱ་ཏ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཝ་ད་ནྟི.
མཱ་ནུ་སཾ ཡོ་གནྟི མ་ནུ་སྶ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ. ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ ཧི ཡུ་ཛྫ་ཏི ཀ་མྨ་ཀི་ལེ་སེ་ཧཱི་ཏི ‘‘ཡོ་གོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨུ་པ་ཙྩ་གུནྟི ཨུ་པ་ག་ཙྪིཾ་སུ. ཨུ་པ་ཀོཏི་ཨཱ་དི ཏེ་སཾ ནཱ་མཱ་ནི.
ག་ནྡྷ་ཀ་ཊྛེ་ཧཱིཏི ཙ་ནྡ་ནཱ་ག་རུ་ས་ལ༹་ལ་དེ་ཝ་དཱ་རུ་ཨཱ་དཱི་ཧི ག་ནྡྷ་དཱ་རཱུ་ཧི. སེ་སཾ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝ.
དྷཱ་ཏུ་ཝི་བྷ་ངྒ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ལཱི་ན་ཏྠ་པྤ་ཀཱ་ས་ནཱ ས་མ་ཏྟཱ.