༡. ཨ་ནུ་པ་ད་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༩༣. ཨི་དྡྷི་མཱ་ཏི གུ་ཎོ པཱ་ཀ་ཊོ པ་ར་ཏོ་གྷོ་སེ་ན ཝི་ནཱ པཱ་སཱ་ད་ཀ་མྤ་ན་དེ་ཝ་ཙཱ་རི་ཀཱ་དཱི་ཧི ས་ཡ་མེ་ཝ པ་ཀཱ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ; དྷུ་ཏ་ཝཱ་དཱ་དི་གུ་ཎཱ་ན་མྤི ཏ་ཐཱ་བྷཱ་ཝེ ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ ན་ཡེ་ན ཏེ་སཾ གུ་ཎཱ་ནཾ པཱ་ཀ་ཊ་ཡོ་ག་ཏོ ཙ པ་རེ་སཾ ནི་ཙྪི་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ. པ་ཉྙ་ཝ་ཏོ གུ་ཎཱཏི པ་ཉྙཱ་པ་བྷེ་ད་པ་བྷཱ་ཝི་ཏེ གུ་ཎ་ཝི་སེ་སེ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི. ཏེ ཧི ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན པ་རེ་སཾ ཨ་ཝི་ས་ཡཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘ན ས་ཀྐཱ ཨ་ཀ་ཐི་ཏཱ ཛཱ་ནི་ཏུ’’ནྟི. ཝི་ས་བྷཱ་གཱ ས་བྷཱ་གཱ ནཱ་མ ཨ་ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་བ་ཧུ་ལེ་སུ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནེ་སུ, ཏེ པ་ན ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་རཱ་ག་དོ་ས་ཏཱ་ཡ པ་ར་སྶ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་མྤི གུ་ཎཾ མ་ཀྑེ་ཏྭཱ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཾ ཨ་ཝ་ཎྞ་མེ་ཝ གྷོ་སེ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘ཝི་ས་བྷཱ་ག…པེ… ཀ་ཐེ་ནྟཱི’’ཏི.
ཡཱ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ནྣཾ དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ ས་མུ་ད་ཡ་ཏོ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མ་ཏོ ཨ་སྶཱ་ད་ཏོ ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ཏོ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ན་ནཱ, ཨ་ཡཾ དྷཱ་ཏུ་ཀུ་ས་ལ་ཏཱ. ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་ཀུ་ས་ལ་ཏཱ་ཡཔི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨ་ཝི་ཛྫཱ་དཱི་སུ དྭཱ་ད་ས་སུ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་ངྒེ་སུ ཀོ་ས་ལླཾ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་ཀུ་ས་ལ་ཏཱ. ཨི་དཾ ཨི་མ་སྶ ཕ་ལ་སྶ ཋཱ་ནཾ ཀཱ་ར་ཎཾ, ཨི་དཾ ཨ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཋཱ་ན་ཉྩ ཋཱ་ན་ཏོ, ཨ་ཊྛཱ་ན་ཉྩ ཨ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ན་ནཱ, ཨ་ཡཾ ཋཱ་ནཱ་ཊྛཱ་ན་ཀུ་ས་ལ་ཏཱ. ཡོ པ་ན ཨི་མེ་སུ དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་དཱི་སུ པ་རི་ཉྙཱ་བྷི་ས་མ་ཡཱ་དི་ཝ་སེ་ན ནི་སྶ་ངྒ་ག་ཏི་ཡཱ པ་ཎྜཱ་ཏི ལ་དྡྷ་ནཱ་མེ་ན ཉཱ་ཎེ་ན ཨི་ཏོ ག་ཏོ པ་ཝ་ཏྟོ, ཨ་ཡཾ པ་ཎྜི་ཏོ ནཱ་མཱ་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨི་མེ་ཧི ཙ་ཏཱུ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི པ་ཎྜི་ཏོ’’ཏི. མ་ཧ་ནྟཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ནཾ པ་རི་གྒ་ཎྷ་ན་ཏོ མ་ཧ་ཏཱི པ་ཉྙཱ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི མ་ཧཱ་པ་ཉྙོ. སེ་ས་པ་དེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘མ་ཧཱ་པ་ཉྙཱ་དཱི་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ’’ཏི.
ནཱ་ན་ཏྟནྟི ཡཱ་ཧི མ་ཧཱ་པ་ཉྙཱ་དཱི་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ཐེ་རོ ‘‘མ་ཧཱ་པ་ཉྙོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཀི་ཏྟཱི་ཡ་ཏི, ཏཱ་སཾ མ་ཧཱ་པ་ཉྙཱ་དཱི་ནཾ ཨི་དཾ ནཱ་ན་ཏྟཾ ཨ་ཡཾ ཝེ་མ་ཏྟ་ཏཱ. ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི (དཱི. ནི. ཊཱི. ༣.༢༡༦; སཾ. ནི. ཊཱི. ༡.༡.༡༡༠; ཨ. ནི. ཊཱི. ༡.༡.༥༨༤) ཝི་སེ་ས་ཏོ ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨ་སྶ མ་ཧ་ཏྟཾ ནཱ་མ ཀི་ཙྩ་སི་དྡྷི་ཡཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦ་ནྟི ཏ་ད་སྶ ཀི་ཙྩ་སི་དྡྷི་ཡཱ ད་སྶེ་ནྟོ, ‘‘མ་ཧ་ནྟེ སཱི་ལ་ཀྑ་ནྡྷེ པ་རི་གྒ་ཎྷཱ་ཏཱི་ཏི མ་ཧཱ་པ་ཉྙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཧེ་ཏུ་མ་ཧ་ནྟ་ཏཱ་ཡ པ་ཙྩ་ཡ་མ་ཧ་ནྟ་ཏཱ་ཡ ནི་སྶ་ཡ་མ་ཧ་ནྟ་ཏཱ་ཡ པ་བྷེ་ད་མ་ཧ་ནྟ་ཏཱ་ཡ ཀི་ཙྩ་མ་ཧ་ནྟ་ཏཱ་ཡ ཕ་ལ་མ་ཧ་ནྟ་ཏཱ་ཡ ཨཱ་ནི་སཾ་ས་མ་ཧ་ནྟ་ཏཱ་ཡ ཙ སཱི་ལ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ མ་ཧ་ནྟ་བྷཱ་ཝོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏ་ཏྠ ཧེ་ཏཱུ ཨ་ལོ་བྷཱ་ད་ཡོ, པ་ཙྩ་ཡཱ ཧི་རོ་ཏྟ་པྤ་ས་དྡྷཱ་ས་ཏི་ཝཱི་རི་ཡཱ་ད་ཡོ. ནི་སྶ་ཡཱ སཱ་ཝ་ཀ་བོ་དྷི་པ་ཙྩེ་ཀ་བོ་དྷི་ས་མྨཱ་ས་མྦོ་དྷི་ནི་ཡ་ཏ་ཏཱ ཏཾ་ས་མ་ངྒི་ནོ ཙ པུ་རི་ས་ཝི་སེ་སཱ. པ་བྷེ་དོ ཙཱ་རི་ཏྟཱ་དི་ཝི་བྷཱ་གོ. ཀི་ཙྩཾ ཏ་ད་ངྒཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་ཊི་པ་ཀྑ་སྶ ཝི་དྷ་མ་ནཾ. ཕ་ལཾ ས་གྒ་ས་མྤ་དཱ ནི་བྦཱ་ན་ས་མྤ་དཱ ཙ. ཨཱ་ནི་སཾ་སོ པི་ཡ་མ་ནཱ་པ་ཏཱ་དི. ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པོ, ཝི་ཏྠཱ་རོ པ་ན ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ (ཝི་སུ་དྡྷི. ༡.༩) ཨཱ་ཀ་ངྑེ་ཡྻ་སུ་ཏྟཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༡.༦༤ ཨཱ་ད་ཡོ) ཙ ཨཱ་ག་ཏ་ན་ཡེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན ས་མཱ་དྷི་ཀྑ་ནྡྷཱདཱི་ན་མྤི མ་ཧ་ནྟ་ཏཱ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ནི་དྡྷཱ་རེ་ཏྭཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ, ཋཱ་ནཱ་ཊྛཱ་ནཱདཱི་ནཾ པ་ན མ་ཧ་ནྟ་བྷཱ་ཝོ མ་ཧཱ་ཝི་ས་ཡ་ཏཱ་ཡ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏ་ཏྠ ཋཱ་ནཱ་ཊྛཱ་ནཱ་ནཾ མ་ཧཱ་ཝི་ས་ཡ་ཏཱ བ་ཧུ་དྷཱ་ཏུ་ཀ་སུ་ཏྟེ (མ. ནི. ༣.༡༢༤ ཨཱ་ད་ཡོ) ས་ཡ་མེ་ཝ ཨཱ་ག་མི་སྶ་ཏི. ཝི་ཧཱ་ར་ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་ནཾ ས་མཱ་དྷི་ཀྑ་ནྡྷེ ནི་དྡྷཱ་རི་ཏ་ན་ཡེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ, ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནཾ ས་ཀ་ལ་སཱ་ས་ན་ས་ངྒ་ཧ་ཎ་ཏོ ས་ཙྩ་ཝི་བྷ་ངྒེ (ཝི་བྷ. ༡༨༩ ཨཱ་ད་ཡོ) ཏཾ་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་སུ (ཝི་བྷ. ཨ་ཊྛ. ༡༨༩ ཨཱ་ད་ཡོ) ཨཱ་ག་ཏ་ན་ཡེ་ན. ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱདཱི་ནཾ ཝི་བྷ་ངྒཱ་དཱི་སུ (ཝི་བྷ. ༣༥༥ ཨཱ་ད་ཡོ) ཏཾ་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་དཱི་སུ (ཝི་བྷ. ཨ་ཊྛ. ༣༥༥ ཨཱ་ད་ཡོ) ཙ ཨཱ་ག་ཏ་ན་ཡེ་ན. སཱ་མ་ཉྙ་ཕ་ལཱ་ནཾ མ་ཧ་ཏོ ཧི་ཏ་སྶ མ་ཧ་ཏོ སུ་ཁ་སྶ མ་ཧ་ཏོ ཨ་ཏྠ་སྶ མ་ཧ་ཏོ ཡོ་ག་ཀྑེ་མ་སྶ ནི་པྥ་ཏྟི་བྷཱ་ཝ་ཏོ ས་ནྟ་པ་ཎཱི་ཏ་ནི་པུ་ཎ་ཨ་ཏ་ཀྐཱ་ཝ་ཙ་ར་པ་ཎྜི་ཏ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ. ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ནཾ མ་ཧཱ་ས་མྦྷཱ་ར་ཏོ མ་ཧཱ་ཝི་ས་ཡ་ཏོ མ་ཧཱ་ཀི་ཙྩ་ཏོ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ མ་ཧཱ་ནི་པྥ་ཏྟི་ཏོ ཙ. ནི་བྦཱ་ན་སྶ མ་ད་ནི་མྨ་ད་ནཱ་དི་མ་ཧ་ཏྠ་སི་དྡྷི་ཏོ མ་ཧ་ནྟ་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
པུ་ཐུ་པ་ཉྙཱཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་ཡཾ པ་ན ཝི་སེ་སོ – ནཱ་ནཱ་ཁ་ནྡྷེ་སུ ཉཱ་ཎཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱིཏི, ‘‘ཨ་ཡཾ རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷོ ནཱ་མ…པེ… ཨ་ཡཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀྑ་ནྡྷོ ནཱ་མཱ’’ཏི, ཨེ་ཝཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎཾ པ་ཊི་ཙྩ ཉཱ་ཎཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཏེ་སུ་པི ‘‘ཨེ་ཀ་ཝི་དྷེ་ན རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷོ, ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཝི་དྷེ་ན རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷོ, ཨེ་ཀ་ཝི་དྷེ་ན ཝེ་ད་ནཱ་ཀྑ་ནྡྷོ, བ་ཧུ་ཝི་དྷེ་ན ཝེ་ད་ནཱ་ཀྑ་ནྡྷོ, ཨེ་ཀ་ཝི་དྷེ་ན ས་ཉྙཱ་ཀྑ་ནྡྷོ…པེ… ཨེ་ཀ་ཝི་དྷེ་ན ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀྑ་ནྡྷོ, བ་ཧུ་ཝི་དྷེ་ན ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀྑ་ནྡྷོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀེ་ཀ་སྶ ཁ་ནྡྷ་སྶ ཨེ་ཀ་ཝི་དྷཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏཱི་ཏཱ་དི་བྷེ་ད་ཝ་སེ་ན་པི ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎཾ པ་ཊི་ཙྩ ཉཱ་ཎཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཏ་ཐཱ ‘‘ཨི་དཾ ཙ་ཀྑཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ནཱ་མ…པེ… ཨི་དཾ དྷ་མྨཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ནཱ་མ. ཏ་ཏྠ ད་སཱ་ཡ་ཏ་ནཱ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱ, དྭེ ཙ་ཏུ་བྷཱུ་མ་ཀཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་ནཱ་ན་ཏྟཾ པ་ཊི་ཙྩ ཉཱ་ཎཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི.
ནཱ་ནཱ་དྷཱ་ཏཱུ་སཱུཏི ‘‘ཨ་ཡཾ ཙ་ཀྑུ་དྷཱ་ཏུ ནཱ་མ…པེ… ཨ་ཡཾ མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ ནཱ་མ. ཏ་ཏྠ སོ་ལ༹་ས དྷཱ་ཏུ་ཡོ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱ, དྭེ ཙ་ཏུ་བྷཱུ་མ་ཀཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ནཱ་ནཱ་དྷཱ་ཏཱུ་སུ པ་ཊི་ཙྩ ཉཱ་ཎཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཏ་ཡི་དཾ ཨུ་པཱ་དི་ཎྞ་ཀ་དྷཱ་ཏུ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ་ན་ཉྷི དྭི་ནྣ་ཉྩ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ ཨུ་པཱ་དི་ཎྞ་ཀ་དྷཱ་ཏཱུ་སུ་ཡེ་ཝ ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎཾ པ་ཊི་ཙྩ ཉཱ་ཎཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཏ་ཉྩ ཁོ ཨེ་ཀ་དེ་ས་ཏོ་ཝ, ནོ ནི་པྤ་དེ་ས་ཏོ, ཨ་ནུ་པཱ་དི་ཎྞ་ཀ་དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ པ་ན ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎཾ ན ཛཱ་ན་ནྟི་ཡེ་ཝ. ས་བྦ་ཉྙུ་བུ་དྡྷཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ པ་ན, ‘‘ཨི་མཱ་ཡ ནཱ་མ དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཨུ་སྶ་ནྣ་ཏྟཱ ཨི་མ་སྶ རུ་ཀྑ་སྶ ཁ་ནྡྷོ སེ་ཏོ ཧོ་ཏི, ཨི་མ་སྶ ཀ་ཎྷོ, ཨི་མ་སྶ བ་ཧ་ལ་ཏྟ་ཙོ, ཨི་མ་སྶ ཏ་ནུ་ཏྟ་ཙོ, ཨི་མ་སྶ པ་ཏྟཾ ཝ་ཎྞ་ས་ཎྛཱ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ, ཨི་མ་སྶ པུ་པྥཾ ནཱི་ལཾ པཱི་ཏཾ ལོ་ཧི་ཏཾ ཨོ་དཱ་ཏཾ སུ་ག་ནྡྷཾ དུ་གྒ་ནྡྷཾ, ཕ་ལཾ ཁུ་དྡ་ཀཾ མ་ཧ་ནྟཾ དཱི་གྷཾ ཝ་ཊྚཾ སུ་ས་ཎྛཱ་ནཾ མ་ཊྛཾ ཕ་རུ་སཾ སུ་ག་ནྡྷཾ མ་དྷུ་རཾ ཏི་ཏྟ་ཀཾ ཨ་མྦི་ལཾ ཀ་ཊུ་ཀཾ ཀ་སཱ་ཝཾ, ཀ་ཎྚ་ཀོ ཏི་ཁི་ཎོ ཨ་ཏི་ཁི་ཎོ ཨུ་ཛུ་ཀོ ཀུ་ཊི་ལོ ལོ་ཧི་ཏོ ཨོ་དཱ་ཏོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི དྷཱ་ཏུ་ནཱ་ན་ཏྟཾ པ་ཊི་ཙྩ ཉཱ་ཎཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི.
ཨ་ཏྠེ་སཱུཏི རཱུ་པཱ་དཱི་སུ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་སུ. ནཱ་ནཱ་པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དེ་སཱུཏི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་བ་ཧི་དྡྷཱ་བྷེ་ད་ཏོ ས་ནྟཱ་ན་བྷེ་ད་ཏོ ཙ ནཱ་ན་པྤ་བྷེ་དེ་སུ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་ངྒེ་སུ. ཨ་ཝི་ཛྫཱ་དི་ཨ་ངྒཱ་ན་ཉྷི པ་ཙྩེ་ཀཾ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་ས་ཉྙི་ཏཱ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ – ས་ངྑཱ་ར་པི་ཊ་ཀེ ‘‘དྭཱ་ད་ས པ་ཙྩ་ཡཱ དྭཱ་ད་ས པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དཱ’’ཏི. ནཱ་ནཱ་སུ་ཉྙ་ཏ་མ་ནུ་པ་ལ་བྦྷེ་སཱུཏི ནཱ་ནཱ་ས་བྷཱ་ཝེ་སུ ནི་ཙྩ་སཱ་རཱ་དི་ཝི་ར་ཧ་ཏོ སུ་ཉྙ་ས་བྷཱ་ཝེ་སུ, ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ཨི་ཏྠི་པུ་རི་ས་ཨ་ཏྟ་ཨ་ཏྟ་ནི་ཡཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨ་ནུ་པ་ལ་བྦྷེ་སུ ས་བྷཱ་ཝེ་སུ. མ-ཀཱ་རོ ཧེ་ཏྠ པ་ད་ས་ནྡྷི་ཀ་རོ. ནཱ་ནཱ་ཨ་ཏྠེ་སཱུཏི ཨ་ཏྠ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཝི་ས་ཡེ་སུ པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣཱ་དི་ནཱ་ནཱ་ཨ་ཏྠེ་སུ. དྷ་མྨེ་སཱུཏི དྷ་མྨ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཝི་ས་ཡེ་སུ པ་ཙྩ་ཡཱ་དི་ནཱ་ནཱ་དྷ་མྨེ་སུ. ནི་རུ་ཏྟཱི་སཱུཏི ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྠ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ནི་དྡྷཱ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ན་ས་ངྑཱ་ཏཱ་སུ ནཱ་ནཱ་ནི་རུ་ཏྟཱི་སུ. པ་ཊི་བྷཱ་ནེ་སཱུཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཏྠ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་དཱི་སུ ཝི་ས་ཡ་བྷཱུ་ཏེ་སུ, ‘‘ཨི་མཱ་ནི ཨི་ད་མ་ཏྠ་ཛོ་ཏ་ཀཱ་ནཱི’’ཏི (ཝི་བྷ. ༧༢༥-༧༤༥) ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ པ་ཊི་བྷཱ་ན་ཏོ པ་ཊི་བྷཱ་ནཱ་ནཱི་ཏི ལ་དྡྷ་ནཱ་མེ་སུ ཉཱ་ཎེ་སུ. པུ་ཐུ ནཱ་ནཱ་སཱི་ལ་ཀྑ་ནྡྷེ་སཱུཏི་ཨཱ་དཱི་སུ སཱི་ལ་སྶ པུ་ཐུ་ཏྟཾ ནཱ་ན་ཏྟ་ཉྩ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ. ཨི་ཏ་རེ་སཾ པ་ན ཝུ་ཏྟ་ན་ཡཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་ཏྟཱ པཱ་ཀ་ཊ་མེ་ཝ. ཡཾ པ་ན ཨ་བྷི་ནྣཾ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ནི་བྦཱ་ནཾ, ཏ་ཏྠ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཝ་སེ་ན པུ་ཐུ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨཱ་ཧ – ‘‘པུ་ཐུ ནཱ་ནཱ་ཛ་ན་སཱ་དྷཱ་ར་ཎེ དྷ་མྨེ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མྨཱ’’ཏི. ཏེ་ན་སྶ མ་ད་ནི་མྨ་ད་ནཱ་དི་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན པུ་ཐུ་ཏྟཾ པ་རི་དཱི་པི་ཏཾ ཧོ་ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཝི་ས་ཡ་ཝ་སེ་ན པ་ཉྙཱ་ཡ མ་ཧ་ཏྟཾ པུ་ཐུ་ཏྟ་ཉྩ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨ་ཝ་སེ་ན ཧཱ་ས་བྷཱ་ཝཾ, པ་ཝ་ཏྟི་ཨཱ་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཛ་ཝ་ན་བྷཱ་ཝཾ, ཀི་ཙྩ་ཝ་སེ་ན ཏི་ཀྑཱ་དི་བྷཱ་ཝ་ཉྩ ད་སྶེ་ཏུཾ, ‘‘ཀ་ཏ་མཱ ཧཱ་ས་པ་ཉྙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཧཱ་ས་བ་ཧུ་ལོཏི པཱི་ཏི་བ་ཧུ་ལོ. སེ་ས་པ་དཱ་ནི ཏ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནི. སཱི་ལཾ པ་རི་པཱུ་རེ་ཏཱིཏི ཧ་ཊྛ་པ་ཧ་ཊྛོ ཨུ་ད་གྒུ་ད་གྒོ ཧུ་ཏྭཱ པཱི་ཏི་ས་ཧ་ག་ཏཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ. པཱི་ཏི་སོ་མ་ན་སྶ་ས་ཧ་ག་ཏཱ ཧི པ་ཉྙཱ ཨ་བྷི་ར་ཏི་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཕུ་ལླཱ ཝི་ཀ་སི་ཏཱ ཝི་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི; ན ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ཧ་ག་ཏཱ་ཏི པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཱི་ལཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཧཱ་ས་ནཱི་ཡཾ པ་རཾ ཏི་ཝི་དྷ་མྤི སཱི་ལཾ པ་རི་པཱུ་རེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝི་སུཾ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ པུ་ན སཱི་ལ་ཀྑ་ནྡྷམཱ་ཧ. ས་མཱ་དྷི་ཀྑ་ནྡྷནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
རཱུ་པཾ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ ཁི་པྤཾ ཛ་ཝ་ཏཱིཏི རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷཾ ཨ་ནི་ཙྩ་ནྟི སཱི་གྷཾ ཝེ་གེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ པ་ཊི་པ་ཀྑ་དཱུ་རཱི་བྷཱ་ཝེ་ན པུ་བྦཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་སྶ སཱ་ཏི་ས་ཡ་ཏྟཱ ཨི་ནྡེ་ན ཝི་སྶ་ཊྛ་ཝ་ཛི་རཾ ཝི་ཡ ལ་ཀྑ་ཎཾ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱི ཨ་ད་ནྡྷཱ་ཡ་ནྟཱི རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷེ ཨ་ནི་ཙྩ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཝེ་ག་སཱ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཏ་སྨཱ སཱ ཛ་ཝ་ན་པ་ཉྙཱ ནཱ་མཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སེ་ས་པ་དེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨེ་ཝཾ ལ་ཀྑ་ཎཱ་ར་མྨ་ཎི་ཀ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཛ་ཝ་ན་པ་ཉྙཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ བ་ལ་ཝ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ད་སྶེ་ཏུཾ, ‘‘རཱུ་པ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཁ་ཡ་ཊྛེ་ནཱཏི ཡ་ཏྠ ཡ་ཏྠ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠེ་ཝ བྷི་ཛྫ་ན་ཏོ ཁ་ཡ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ. བྷ་ཡ་ཊྛེ་ནཱཏི བྷ་ཡཱ་ན་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨ་སཱ་ར་ཀ་ཊྛེ་ནཱཏི ཨ་ཏྟ་སཱ་ར་ཝི་ར་ཧ་ཏོ ནི་ཙྩ་སཱ་རཱ་དི་ཝི་ར་ཧ་ཏོ ཙ. ཏུ་ལ་ཡི་ཏྭཱཏི ཏུ་ལཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པ་ཉྙཱ་ཡ ཏུ་ལེ་ཏྭཱ. ཏཱི་ར་ཡི་ཏྭཱཏི ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཏཱི་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ ཏཱི་རེ་ཏྭཱ. ཝི་བྷཱ་ཝ་ཡི་ཏྭཱཏི ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ པ་ཀཱ་སེ་ཏྭཱ པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷཾ ཝི་བྷཱུ་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ. རཱུ་པ་ནི་རོ་དྷེཏི རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ནི་རོ་དྷ་བྷཱུ་ཏེ ནི་བྦཱ་ནེ ནི་ནྣ་པོ་ཎ་པ་བྦྷཱ་ར་ཝ་སེ་ན. ཨི་དཱ་ནི སི་ཁཱ་པྤ་ཏྟ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཛ་ཝ་ན་པ་ཉྙཾ ད་སྶེ་ཏུཾ, པུ་ན ‘‘རཱུ་པ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཝུ་ཊྛཱ་ན་གཱ་མི་ནི་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཀེ་ཙི.
ཉཱ་ཎ་སྶ ཏི་ཀྑ་བྷཱ་ཝོ ནཱ་མ ས་ཝི་སེ་སཾ པ་ཊི་པ་ཀྑ་ས་མུ་ཙྪི་ནྡ་ནེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི, ‘‘ཁི་པྤཾ ཀི་ལེ་སེ ཚི་ནྡ་ཏཱི་ཏི ཏི་ཀྑ་པ་ཉྙཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏེ པ་ན ཀི་ལེ་སེ ཝི་བྷཱ་གེ་ན ད་སྶེ་ནྟོ, ‘‘ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐ’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏི་ཀྑ་པ་ཉྙོ ཧི ཁི་པྤཱ་བྷི་ཉྙོ ཧོ་ཏི, པ་ཊི་པ་དཱ ཙ་སྶ ན ཙ་ལ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཨཱ་ས་ནེ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒཱ ཨ་དྷི་ག་ཏཱ ཧོ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དི.
‘‘ས་བྦེ ས་ངྑཱ་རཱ ཨ་ནི་ཙྩཱ དུ་ཀྑཱ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨཱ ས་ངྑ་ཏཱ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣཱ ཁ་ཡ་དྷ་མྨཱ ཝ་ཡ་དྷ་མྨཱ ནི་རོ་དྷ་དྷ་མྨཱ’’ཏི ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ ད་སྶ་ནེ་ན ས་ཙྩ་ས་མྤ་ཊི་ཝེ་དྷོ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ན ཨ་ཉྙ་ཐཱ་ཏི ཀཱ་ར་ཎ་མུ་ཁེ་ན ནི་བྦེ་དྷི་ཀ་པ་ཉྙཾ ད་སྶེ་ཏུཾ, ‘‘ས་བྦ་ས་ངྑཱ་རེ་སུ ཨུ་བྦེ་ག་བ་ཧུ་ལོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨུ་བྦེ་ག་བ་ཧུ་ལོཏི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ས་བྦ་ས་ངྑཱ་རེ་སུ ཨ་བྷི་ཎྷཾ པ་ཝ་ཏྟ་སཾ་ཝེ་གོ. ཨུ་ཏྟཱ་ས་བ་ཧུ་ལོཏི ཉཱ་ཎུ་ཏྲཱ་ས་ཝ་སེ་ན ས་བྦ་ས་ངྑཱ་རེ་སུ བ་ཧུ་སོ ཨུ་ཏྲ་སྟ་མཱ་ན་སོ. ཏེ་ན ཨཱ་དཱི་ན་ཝཱ་ནུ་པ་སྶ་ན་མཱ་ཧ. ཨུ་ཀྐ་ཎྛ་ན་བ་ཧུ་ལོཏི པ་ན ཨི་མི་ནཱ ནི་བྦི་དཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཾ ཨཱ་ཧ – ཨ་ར་ཏི་བ་ཧུ་ལོཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཏ་སྶཱ ཨེ་ཝ ཨ་པ་རཱ་པ་རུ་པྤ་ཏྟིཾ. བ་ཧི་མུ་ཁོཏི ས་བྦ་ས་ངྑཱ་ར་ཏོ བ་ཧི་བྷཱུ་ཏཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ཨུ་དྡི་སྶ པ་ཝ་ཏྟ་ཉཱ་ཎ་མུ་ཁོ, ཏ་ཐཱ ཝཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཏ་ཝི་མོ་ཀྑ་མུ་ཁོ. ནི་བྦི་ཛ྄ཛྷ་ནཾ ནི་བྦེ་དྷོ, སོ ཨེ་ཏི་སྶཱ ཨ་ཏྠི, ནི་བྦི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ཝཱ ནི་བྦེ་དྷཱ, སཱ་ཝ པ་ཉྙཱ ནི་བྦེ་དྷི་ཀཱ. ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨ་ཝི་བྷ་ཏྟཾ, ཏཾ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་ཏྟཱ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝ.
པ་ཛྫ་ཏི ཨེ་ཏེ་ན ཝི་པ་སྶ་ནཱ་དི་ཀོ་ཏི པ་དཾ, ས་མཱ་པ་ཏྟི, ཏ་སྨཱ ཨ་ནུ་པ་དནྟི ཨ་ནུ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་དཾ ཝཱ ས་མྨ་ས་ནུ་པ་གཱ དྷ་མྨཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཝཱ’’ཏི. ཛྷཱ་ན་ངྒ་ཝ་སེ་ན ཝཱཏི ཛྷཱ་ན་ངྒ་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཙ ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ཀ་མ་ཏྠོ ཨི་དྷ པ་ད་ས་དྡོ, ཏ་སྨཱ ཨ་ནུ་པ་དཾ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནུ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ’’ཏི. དྷ་མྨ་ཝི་པ་སྶ་ནནྟི ཏཾ་ཏཾ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཝི་པ་སྶ་ནཾ. ཝི་པ་སྶ་ཏཱིཏི ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཛྷཱ་ན་མུ་ཁེ་ན ཏེ ཏེ དྷ་མྨེ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ, ‘‘ཨི་ཏི་པི དུ་ཀྑཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་མྨ་ས་ཏི. ཨ་དྡྷ་མཱ་སེ་ན ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟོ ཨུ་ཀྐཾ་ས་ག་ཏ་སྶ སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ ས་མྨ་ས་ན་ཙཱ་ར་སྶ ནི་པྤ་དེ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཡ་མཱ་ན་ཏྟཱ, སཱ་ཝ་ཀ་པཱ་ར་མཱི་ཉཱ་ཎ་སྶ ཙ ཏ་ཐཱ པ་ཊི་པཱ་དེ་ཏ་བྦ་ཏྟཱ. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པཱིཏི ཡ་དི་པི མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ན་ཏྠེ་རོ ན ཙི་ར་སྶེ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟོ; དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི པ་ན ཏ་ཏོ ཙི་རེ་ན, ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི ཡ་སྨཱ མོ་གྒ་ལླཱ་ན་ཏྠེ་རོ་པི མ་ཧཱ་པ་ཉྙོ་ཝ, ཏ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་རོ་ཝ མ་ཧཱ་པ་ཉྙ་ཏ་རོ་ཏི. ཨི་དཱ་ནི ཏ་མ་ཏྠཾ པཱ་ཀ་ཊ་ཏ་རཾ ཀཱ་ཏུཾ, ‘‘མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ན་ཏྠེ་རོ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ས་མྨ་ས་ནཾ ཙ་ར་ཏི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ས་མྨ་ས་ན་ཙཱ་རོ, ཝི་པ་སྶ་ནཱ་བྷཱུ་མི, ཏཾ ས་མྨ་ས་ན་ཙཱ་རཾ. ཨེ་ཀ་དེ་ས་མེ་ཝཱཏི ས་ཀ་ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ས་ངྑཱ་རེ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏུ་ཉྩ ས་མྨ་སི་ཏུ་ཉྩ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་ར་ས་མུ་དཱ་ག་ཏ་ཉཱ་ཎ་བ་ལཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ཨེ་ཀ་དེ་ས་མེ་ཝ པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ས་མྨ་ས་ནྟོ. ན་ནུ ཙ ‘‘ས་བྦཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ན་བྷི་ཛཱ་ནཾ ཨ་པ་རི་ཛཱ་ནཾ ཨ་ཝི་རཱ་ཛ་ཡཾ ཨ་པྤ་ཛ་ཧཾ ཨ་བྷ་བྦོ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ཡཱ་ཡཱ’’ཏི (སཾ. ནི. ༤.༢༦) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་ཏོ མུ་ཙྩི་ཏུ་ཀཱ་མེ་ན ས་བྦཾ པ་རི་ཉྙེ་ཡྻཾ པ་རི་ཛཱ་ནི་ཏ་བྦ་མེ་ཝ? ས་ཙྩ་མེ་ཏཾ, ཏ་ཉྩ ཁོ ས་མྨ་ས་ནུ་པ་ག་དྷ་མྨ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྨཱ ས་ས་ནྟཱ་ན་ག་ཏེ ས་བྦ་དྷ་མྨེ, པ་ར་ས་ནྟཱ་ན་ག་ཏེ ཙ ཏེ་སཾ ས་ནྟཱ་ན་ཝི་བྷཱ་གཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ བ་ཧི་དྡྷཱ་བྷཱ་ཝ་སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ ས་མྨ་ས་ནཾ, ཨ་ཡཾ སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ ས་མྨ་ས་ན་ཙཱ་རོ. ཐེ་རོ པ་ན བ་ཧི་དྡྷཱ་དྷ་མྨེ་པི ས་ནྟཱ་ན་ཝི་བྷཱ་གེ་ན ཀེ་ཙི ཀེ་ཙི ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ས་མྨ་སི, ཏ་ཉྩ ཁོ ཉཱ་ཎེ་ན ཕུ་ཊྛ་མ་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཡ་ཊྛི་ཀོ་ཊི་ཡཱ ཨུ་པྤཱི་ལེ༹་ནྟོ ཝི་ཡ ཨེ་ཀ་དེ་ས་མེ་ཝ ས་མྨ་ས་ནྟོ’’ཏི. ཏ་ཏྠ ཉཱ་ཎེ་ན ནཱ་མ ཡཱ་ཝ་ཏཱ ནེ་ཡྻཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཏ་བྦཾ, ཏ་ཐཱ ཨ་པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ ‘‘ཡ་ཊྛི་ཀོ་ཊི་ཡཱ ཨུ་པྤཱི་ལེ༹་ནྟོ ཝི་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ནུ་པ་ད་དྷ་མྨ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ‘‘ཨེ་ཀ་དེ་ས་མེ་ཝ ས་མྨ་ས་ནྟོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
བུ་དྡྷཱ་ནཾ ས་མྨ་ས་ན་ཙཱ་རོ ད་ས་ས་ཧ་སྶི་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ་ཡཾ ས་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ན་ག་ཏཱ, ཨ་ནི་ནྡྲི་ཡ་བ་དྡྷཱ ཙ ས་ངྑཱ་རཱ་ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཀོ་ཊི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལེ༹་སཱུ་ཏི ཨ་པ་རེ. ཏ་ཐཱ ཧི ཨ་དྡྷ་ཏྟ་ཡ་ཝ་སེ་ན པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་ན་ཡཾ ཨོ་ས་རི་ཏྭཱ ཚ་ཏྟིཾ་ས་ཀོ་ཊི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་མུ་ཁེ་ན བུ་དྡྷཱ་ནཾ མ་ཧཱ་ཝ་ཛི་ར་ཉཱ་ཎཾ པ་ཝ་ཏྟཾ. པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ་ནཾ ས་ས་ནྟཱ་ན་ག་ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་དེ་ས་ཝཱ་སི་ས་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ན་ག་ཏཱ ཨ་ནི་ནྡྲི་ཡ་བ་དྡྷཱ ཙ ས་མྨ་ས་ན་ཙཱ་རོ་ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཛ་མྦུ་དཱི་པ་ཝཱ་སི་ས་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ན་ག་ཏཱ་ཏི ཀེ་ཙི. དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི་ནོ་པི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་བྷཱུ་མི་ཡེ་ཝ ས་མྨ་ས་ན་ཙཱ་རོ. ཏ་ཏྠ པ་ན ཐེ་རོ སཱ་ཏི་ས་ཡཾ ནི་ར་ཝ་སེ་སཾ ཨ་ནུ་པ་ད་དྷ་མྨཾ ཝི་པ་སྶི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ ས་མྨ་ས་ན་ཙཱ་རཾ ནི་པྤ་དེ་སཾ ས་མྨ་སཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ‘‘སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་བྷཱུ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ སུ་ཀྑ་ཝི་པ་སྶ་ཀཱ ལོ་ཀི་ཡཱ་བྷི་ཉྙ་པྤ་ཏྟཱ པ་ཀ་ཏི་སཱ་ཝ་ཀཱ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀཱ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཱ་ཏི ཚ་སུ ཛ་ནེ་སུ སུ་ཀྑ་ཝི་པ་སྶ་ཀཱ་ནཾ ཛྷཱ་ནཱ་བྷི་ཉྙཱ་ཧི ཨ་ན་དྷི་ག་ཏ་པ་ཉྙཱ་ནེ་པུ་ཉྙ་ཏྟཱ ཨ་ནྡྷཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཨི་ཙྪི་ཏ་པ་དེ་སོ་ཀྐ་མ་ནཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཀཱ་ལེ ཨི་ཙྪི་ཀི་ཙྪི་ཏ་དྷ་མྨ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ ན་ཏྠི. ཏེ ཡ་ཐཱ་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་དྷ་མྨ་མ་ཏྟེ་ཡེ་ཝ ཋ་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་ནྟི. ལོ་ཀི་ཡཱ་བྷི་ཉྙ་པྤ་ཏྟཱ པ་ན པ་ཀ་ཏི་སཱ་ཝ་ཀཱ ཡེ་ན མུ་ཁེ་ན ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཨཱ་ར་བྷ་ནྟི; ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙེ་ན ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཝི་ཏྠཱ་རི་ཀཾ ཀཱ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ནྟི ཝི་པུ་ལ་ཉཱ་ཎ་ཏྟཱ. མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཀཱ ཨ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་ར་ས་མྤ་ནྣ་ཏྟཱ ཏ་ཏོ སཱ་ཏི་ས་ཡཾ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཝི་ཏྠཱ་རི་ཀཾ ཀཱ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ནྟི. ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀེ་སུ དུ་ཏི་ཡོ ཨ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་ར་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ས་མཱ་དྷཱ་ན་སྶ སཱ་ཏི་ས་ཡ་ཏྟཱ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཏ་ཏོ་པི ཝི་ཏྠཱ་རི་ཀཾ ཀ་རོ་ཏི. པ་ཋ་མོ པ་ན ཏ་ཏོ མ་ཧཱ་པ་ཉྙ་ཏཱ་ཡ སཱ་ཝ་ཀེ་ཧི ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ ཝི་ཏྠཱ་རི་ཀཾ ཀ་རོ་ཏི. པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷོ ཏེ་ཧི་པི མ་ཧཱ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་ར་ཏཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་རཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ཏ་ཏོ་པི ཝི་ཏྠཱ་རི་ཀ་ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཀ་རོ་ནྟི. བུ་དྡྷཱ་ནཾ, ས་མྨ་དེ་ཝ, པ་རི་པཱུ་རི་ཏ་པ་ཉྙཱ་པཱ་ར་མི་པ་བྷཱ་ཝི་ཏ-ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎཱ་དྷི་ག་མ་ན་སྶ ཨ་ནུ་རཱུ་པཱ་ཡཱ་ཏི. ཡ་ཐཱ ནཱ་མ ཀ་ཏ་ཝཱ་ལ་ཝེ་དྷ་པ་རི་ཙ་ཡེ་ན ས་ར་བྷ་ངྒ་ས་དི་སེ་ན དྷ་ནུ་གྒ་ཧེ་ན ཁི་ཏྟོ ས་རོ ཨ་ནྟ་རཱ རུ་ཀྑ་ལ་ཏཱ་དཱི་སུ ཨ་ས་ཛྫ་མཱ་ནོ ལ་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ པ་ཏ་ཏི; ན ས་ཛྫ་ཏི ན ཝི་ར་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨ་ནྟ་རཱ ཨ་ས་ཛྫ་མཱ་ནཱ ཨ་ཝི་ར་ཛ྄ཛྷ་མཱ་ནཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ ས་མྨ་ས་ནཱི་ཡ་དྷ་མྨེ་སུ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ ནཱ་ནཱ་ན་ཡེ་ཧི པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཡཾ མ་ཧཱ་ཉཱ་ཎ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་སྶ པ་ཝ་ཏྟི་ཨཱ་ཀཱ་ར་བྷེ་དོ ག་ཎ་ཏོ ཝུ་ཏྟོ་ཡེ་ཝ.
ཨེ་ཏེ་སུ ཙ སུ་ཀྑ་ཝི་པ་སྶ་ཀཱ་ནཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཙཱ་རོ ཁ་ཛྫོ་ཏ་པ་བྷཱ་ས་དི་སོ, ཨ་བྷི་ཉྙ་པྤ་ཏྟ་པ་ཀ་ཏི་སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ དཱི་པ་པ་བྷཱ་ས་དི་སོ, མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ ཨོ་ཀྐཱ་པ་བྷཱ་ས་དི་སོ, ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ ཨོ་ས་དྷི་ཏཱ་ར་ཀཱ་པ་བྷཱ་ས་དི་སོ, པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཙ་ནྡ་པ་བྷཱ་ས་དི་སོ, ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཱ་ནཾ ར་སྨི་ས་ཧ་སྶ་པ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏ་ས་ར་ད་སཱུ་རི་ཡ་མ་ཎྜ་ལ་ས་དི་སོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་སི. ཏ་ཐཱ སུ་ཀྑ་ཝི་པ་སྶ་ཀཱ་ནཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཙཱ་རོ ཨ་ནྡྷཱ་ནཾ ཡ་ཊྛི་ཀོ་ཊི་ཡཱ ག་མ་ན་ས་དི་སོ, ལོ་ཀི་ཡཱ་བྷི་ཉྙ་པྤ་ཏྟ་པ་ཀ་ཏི་སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ ད་ཎྜ་ཀ་སེ་ཏུ་ག་མ་ན་ས་དི་སོ, མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ ཛ་ངྒྷ་སེ་ཏུ་ག་མ་ན་ས་དི་སོ, ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ ས་ཀ་ཊ་སེ་ཏུ་ག་མ་ན་ས་དི་སོ, པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ་ནཾ མ་ཧཱ་ཛ་ངྒྷ་མ་གྒ་ག་མ་ན་ས་དི་སོ, ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཱ་ནཾ མ་ཧཱ་ས་ཀ་མ་གྒ་ག་མ་ན་ས་དི་སོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཉྩ ཀི་ར པ་ཏྭཱཏི ཨེ་ཏྠ ཀི་ར-ས་དྡོ ཨ་ནུ་སྶ་ཝ་ལ་དྡྷོ་ཡ་མ་ཏྠོ་ཏི དཱི་པེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟོ. པ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཱ་སི ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཙཱ་ར་སྶ མ་ཧཱ་ཝི་ས་ཡ་ཏྟཱ ཏི་ཀྑ་ཝི་ས་ད་སཱུ་ར་བྷཱ་ཝ་སྶ ཙ ས་ལླ་ཀྑ་ཎེ་ན. ཀ་ཐཾ པ་ནཱ་ཡཾ མ་ཧཱ་ཐེ་རོ ད་ནྡྷཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎ་ནྟོ སཱི་གྷཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟ་ཏོ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ སཱ་ཏི་ས་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཱ་སཱི་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘ཡ་ཐཱ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. མ་ཧཱ་ཛ་ཊནྟི མ་ཧཱ་ཛཱ་ལ་སཱ་ཁཾ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ སི་བྦི་ཏ་ཛཱ་ལཾ. ཡ་ཊྛིཾ པ་ན སཱ་རཾ ཝཱ ཨུ་ཛུཾ ཝཱ ན ལ་བྷ་ཏི ཝེ་ཎུ་གྒ་ཧ་ཎེ ཨ་ནུ་ཙྩི་ནི་ཏྭཱ ཝེ་ཎུ་སྶ ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ. ཨེ་ཝཾ་ས་མྤ་དནྟི ཡ་ཐཱ ཏེ་སུ པུ་རི་སེ་སུ ཨེ་ཀོ ཝེ་ལུ༹་གྒ་ཧ་ཎེ ཨ་ནུ་ཙྩི་ནི་ཏྭཱ ཝེ་ལུ༹་ཡ་ཊྛིཾ ག་ཎྷཱ་ཏི, ཨེ་ཀོ ཨུ་ཙྩི་ནི་ཏྭཱ, ཨེ་ཝཾ ནི་པྥ་ཏྟི་ཀཾ. པ་དྷཱ་ནནྟི བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ནཾ.
ས་ཏྟ་ས་ཊྛི ཉཱ་ཎཱ་ནཱིཏི པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་མ་གྒེ (པ་ཊི. མ. ༡.༧༣ མཱ་ཏི་ཀཱ) ཨཱ་ག་ཏེ་སུ ཏེ་ས་ཏྟ་ཏི་ཡཱ ཉཱ་ཎེ་སུ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཚ ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཉཱ་ཎཱ་ནི སུ་ཏ་མ་ཡ་ཉཱ་ཎཱ་དཱི་ནི པ་ཊི་བྷཱ་ན་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཉཱ་ཎ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ་ནི ས་ཏྟ་ས་ཊྛི ཉཱ་ཎཱ་ནི. ཏཱ་ནི ཧི སཱ་ཝ་ཀེ་ཧི པ་ཝི་ཙི་ཏ་བྦཱ་ནི, ན ཨི་ཏ་རཱ་ནི. སོ་ལ༹་ས་ཝི་དྷཾ པ་ཉྙནྟི (སཾ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༣.༥.༣༧༩; སཾ. ནི. ཊཱི. ༣.༥.༣༧༩) མ་ཧཱ་པ་ཉྙཱ་དི་ཀཱ, ན་ཝཱ་ནུ་པུ་བྦ་ཝི་ཧཱ་ར་ས་མཱ་པ་ཏྟི་པ་ཉྙཱ་ཏི ཨི་དཾ སོ་ལ༹་ས་ཝི་དྷཾ པ་ཉྙཾ.
ཏ་ཏྲཱཏི ཏ་སྶ. ཨི་དཾ ཧོ་ཏཱིཏི ཨི་དཾ དཱ་ནི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཾ ཨ་ནུ་པུ་བྦ་ས་མྨ་ས་ནཾ ཧོ་ཏི. ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཀོ་ཊྛཱ་སནྟི ཝི་ཏ་ཀྐཱ་དི་ས་མྨ་སི་ཏ་བྦ་དྷ་མྨ་ཝི་བྷཱ་གེ་ན ཝི་བྷ་ཏྟ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་བྷཱ་གཾ.
༩༤. པ་ཋ་མེ ཛྷཱ་ནེཏི ཨུ་པ་སི་ལེ་སེ བྷུ་མྨཾ, ཏ་སྨཱ ཡེ པ་ཋ་མེ ཛྷཱ་ནེ དྷ་མྨཱཏི ཡེ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་སཾ་ས་ཊྛཱ དྷ་མྨཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ནྟོ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡནྟི ཙ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ས་ཧ་ག་ཏེ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དེ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ས་མ་ཉྙཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཝ་ཝ་ཏྠི་ཏཱཏི ཀ་ཏ་ཝ་ཝ་ཏྠ་ནཱ ནི་ཙྪི་ཏཱ. པ་རི་ཙྪི་ནྣཱཏི ཉཱ་ཎེ་ན པ་རི་ཙྪི་ནྣཱ ས་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏོ པ་རི་ཙྪི་ཛྫ ཉཱ་ཏཱ. ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོཏི ཉཱ་ཎ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏོ པ་སྶ་ནྟོ. ཨ་བྷི་ནི་རོ་པ་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨཱ་རོ་པ་ནཾ. ཨ་ནུ་མ་ཛྫ་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་ནུ་ཝི་ཙཱ་ར་ཎཾ. ཕ་ར་ཎཾ པ་ཎཱི་ཏ་རཱུ་པེ་ཧི ཀཱ་ཡ་སྶ བྱཱ་པ་ནཾ, ཝི་པྥཱ་རི་ཀ་བྷཱ་ཝོ ཝཱ. སཱ་ཏནྟི སཱ་ཏ་མ་དྷུ་ར་ཏཱ. ཨ་དྷི་ཀྑེ་པོ ཝི་ཀྑེ་པ་སྶ པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱུ་ཏཾ ས་མཱ་དྷཱ་ནཾ. ཕུ་ས་ནཾ ཨི་ནྡྲི་ཡ་ཝི་ས་ཡ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཏ་ཏོ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཕུ་ས་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན ཝི་ཡ པ་ཝ་ཏྟི. ཝེ་ད་ཡི་ཏཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནུ་བྷ་ཝ་ནཾ. ས་ཉྫཱ་ན་ནཾ ནཱི་ལཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ ས་ལླ་ཀྑ་ཎཾ. ཙེ་ཏ་ཡི་ཏཾ ཙེ་ཏ་སོ བྱཱ་པཱ་རོ. ཝི་ཛཱ་ན་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱུ་པ་ལ་དྡྷི. ཀ་ཏྟུ་ཀ་མྱ་ཏཱ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་ན ཨ་ཏྠི་ཀ་ཏཱ. ཏ་སྨིཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཨ་དྷི་མུ་ཙྩ་ནཾ, ས་ནྣི་ཊྛཱ་ནཾ ཝཱ ཨ་དྷི་མོ་ཀྑོ. ཀོ་ས་ཛྫ་པ་ཀྑེ པ་ཏི་ཏུཾ ཨ་ད་ཏྭཱ ཙི་ཏྟ་སྶ པ་གྒ་ཎྷ་ནཾ པ་གྒཱ་ཧོ, ཨ་དྷི་གྒ་ཧོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ ཋཱ་ནཾ, ཨ་ནི་སྶ་ཛྫ་ནཾ ཝཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ. ས་མ་པྤ་ཝ་ཏྟེ་སུ ཨ་སྶེ་སུ སཱ་ར་ཐི ཝི་ཡ ས་ཀི་ཙྩ་པ་སུ་ཏེ་སུ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟེ་སུ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑ་ནཾ མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ཏཱ. ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཨ་ནུ་ན་ཡ་ནཾ སཾ་ཙ་ར་ཎཾ ཨ་ནུ་ན་ཡོ. ས་བྷཱ་ཝ་ཏོཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ. སོ་ལ༹་ས་ནྣཾ ཨེ་ཝ ཙེ་ཏྠ དྷ་མྨཱ་ནཾ ག་ཧ་ཎཾ ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཐེ་རེ་ན ཝ་ཝ་ཏྠཱ་པི་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཏེ ཨེ་ཝ་སྶ ཏ་དཱ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧིཾ་སུ, ན ཨི་ཏ་རེ་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཝཱི་རི་ཡ་ས་ཏི་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཙེ་ཏྠ ཨི་ནྡྲི་ཡ་བྷཱ་ཝ་སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ ས་དྡྷཱ་པ་ཉྙཱ; ས་ཏི་གྒ་ཧ་ཎེ་ནེ་ཝ ཨེ་ཀ་ནྟཱ་ན་ཝ་ཛྫ་བྷཱ་ཝ་སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ པ་སྶ་དྡྷི་ཨཱ་ད་ཡོ ཚ ཡུ་ག་ལཱ༹; ཨ་ལོ་བྷཱ་དོ་སཱ ཙ ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ ཛྷཱ་ན་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་ཏྟཱ ཏེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ. ཐེ་རེ་ན ཙ དྷ་མྨཱ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ན་སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ ཨཱ་ར་དྡྷཱ. ཏེ ན ཨུ་པ་ཊྛ་ཧིཾ་སཱུ་ཏི ན ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྟུ་ནྟི ཨ་པ་རེ.
ཝི་དི་ཏཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱིཏི ཨུ་པྤཱ་དེ་པི ནེ་སཾ ཝེ་ད་ནཱ་ནཾ པ་ཛཱ་ན་ནཾ ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སེ་ས་པ་ད་དྭ་ཡེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཏཾ ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི ཏཾ་ཉཱ་ཎོ, ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ ཏཾ་ཉཱ་ཎ་ཏཱ, ཉཱ་ཎ་སྶ ཨ་ཏྟ་སཾ་ཝེ་ད་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏཾ་ས་མཱ་ན་ཡོ་ག་ཀྑ་མཱ་ཧི ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ. ཉཱ་ཎ་བ་ཧུ་ཏཱཏི ཉཱ་ཎ་སྶ བ་ཧུ་བྷཱ་ཝོ, ཨེ་ཀ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དེ ཨ་ནེ་ཀ་ཉཱ་ཎ་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་དཱ་ནི ཏ་མེ་ཝ་ཏྠཾ ཝི་ཝ་རི་ཏུཾ, ‘‘ཡ་ཐཱ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ན ས་ཀྐཱ ཛཱ་ནི་ཏུཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀ་ར་ཎ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨ་ས་མྨོ་ཧཱ་ཝ་བོ་དྷོ ཙ ཨཱི་དི་ས་སྶ ཉཱ་ཎ་སྶ ན་ཏྠི. ཨེ་ཀེ་ཀ་མེ་ཝ ཉཱ་ཎཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ཨེ་ཀ་སྶེ་ཝ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་སྶ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ, ན ཙ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནེ་ན ཝི་ནཱ ཙི་ཏྟུ་པྤ་ཏྟི ཨ་ཏྠི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ –
‘‘ཙུ་ལླཱ་སཱི་ཏི་ས་ཧ་སྶཱ་ནི, ཀ་པྤཱ ཏི་ཊྛ་ནྟི ཡེ མ་རཱུ;
ན ཏྭེ་ཝ ཏེ་པི ཛཱི་ཝ་ནྟི, དྭཱི་ཧི ཙི་ཏྟེ་ཧི སཾ་ཡུ་ཏཱ’’ཏི. (མ་ཧཱ་ནི. ༡༠, ༣༩) ཙ,
‘‘ན་ཏྠི ཙི་ཏྟེ ཡུ་གཱ ག་ཧཱི’’ཏི ཙ –
ཝ་ཏྠཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནཾ པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་ཏཱ་ཡཱཏི ཡ་སྨི་ཉྩ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཡེ ཛྷཱ་ན་དྷ་མྨཱ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི, ཏེ་སཾ ཝ་ཏྠཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནཾ པ་གེ་ཝ ཉཱ་ཎེ་ན པ་རི་ཙྪི་ཛྫ ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ. ཡ་ཐཱ ནཱ་མ མི་ག་སཱུ་ཀ་རཱ་དཱི་ནཾ ཨཱ་ས་ཡེ་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏེ ཏ་ཏྲ ཋི་ཏཱ མི་གཱ ཝཱ སཱུ་ཀ་རཱ ཝཱ ཏ་ཏོ ཨུ་ཊྛཱ་ན་ཏོ་པི ཨཱ་ག་མ་ན་ཏོ་པི ནེ་སཱ་ད་སྶ སུ་ཁ་གྒ་ཧ་ཎཱ ཧོ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ་ས་མྤ་ད་མི་དཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཐེ་རེ་ན ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏེ་ནཱཏི ཝ་ཏྠཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནཾ པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན. ཨ་སྶཱཏི ཐེ་ར་སྶ. ཏེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནནྟི ཛྷཱ་ན་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ. ཨུ་པྤཱ་དཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནྟ་སྶཱཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨུ་པྤཱ་དཱ་དཱི་སུ ཡཾ ཡ་དེ་ཝ ཨཱ་ར་བྦྷ ཉཱ་ཎཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི; ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ཏ་སྶ ཏ་སྶེ་ཝ ཙ་སྶ པཱ་ཀ་ཊ་བྷཱ་ཝོ དཱི་པི་ཏོ. ན ཧི ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནེ་ན ཝི་ནཱ ཉཱ་ཎཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཨ་ཧུ་ཏྭཱ ས་མྦྷོ་ནྟཱིཏི པུ་བྦེ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ཧུ་ཏྭཱ ས་མྦྷ་ཝ་ནྟི, ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨུ་ད་ཡཾ པ་སྶ་ཏི ཏེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ, ‘‘ཨ་ཧུ་ཏྭཱ ས་མྦྷོ་ནྟཱི’’ཏི ཨུ་པྤཱ་ད་ཀྑ་ཎ་ས་མ་ངྒི་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏོ. པུ་བྦེ ཨ་བྷཱ་ཝ་བོ་དྷ་ཀོ ཧི ཨ་ཏྟ་ལཱ་བྷོ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨུ་ད་ཡོ. ཧུ་ཏྭཱཏི ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ. པ་ཊི་ཝེ་ནྟཱིཏི པ་ཊི ཁ་ཎེ ཁ་ཎེ ཝི་ན་སྶ་ནྟི. ཝ་ཡཾ པ་སྶ་ཏི, ‘‘ཧུ་ཏྭཱ པ་ཊི་ཝེ་ནྟཱི’’ཏི ཏེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ བྷ་ངྒ་ཀྑ་ཎ་ས་མ་ངྒི་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏོ. ཝི་དྡྷཾ་ས་བྷཱ་ཝ་བོ་དྷ་ཀོ ཧི དྷ་མྨཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏོ ཝ་ཡོ.
ཏེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ན་ཏྠི ཨེ་ཏ་སྶ ཨུ་པ་ཡོ རཱ་ག་ཝ་སེ་ན ཨུ་པ་ག་མ་ན་ནྟི ཨ་ནུ་པ་ཡོ, ཨ་ན་ནུ་རོ་དྷོ. ཧུ་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏ་ཐཱ ན་ཏྠི ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་པཱ་ཡོ པ་ཊི་གྷ་ཝ་སེ་ན ཨ་པ་ག་མ་ན་ནྟི ཨ་ན་པཱ་ཡོ, ཨ་ཝི་རོ་དྷོ. ‘‘ཨེ་ཏཾ མ་མ, ཨེ་སོ མེ ཨ་ཏྠཱ’’ཏི ཏ་སྶ ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛི་ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་སཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛི་ནི་སྶ་ཡེ་ཧི ཨ་ནི་སྶི་ཏོ. ཨ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷོཏི ཨ་ནུ་པ་ཡཱ་ནི་སྶི་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ པ་རི་བ་ནྡྷ་ཝ་སེ་ན ཚ་ནྡ་རཱ་གེ་ན ན པ་ཊི་བ་དྡྷོ ན ཝི་བ་ནྡྷི་ཏོ. ཝི་པྤ་མུ་ཏྟོཏི ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཝི་མུ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཀཱ་མ་རཱ་ག་ཏོ ཝི་མུ་ཏྟོ. ཝི་སཾ་ཡུ་ཏྟོ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཝ་སེ་ནེ་ཝ པ་ཊི་པ་ཀྑ་དྷ་མྨེ་ཧི ཝི་སཾ་ཡུ་ཏྟོ.
ཀི་ལེ་ས་མ་རི་ཡཱ་དཱ ཏེ་ན ཀ་ཏཱ བྷ་ཝེ་ཡྻཱཏི ཨ་ནྟོ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཾ པ་ཝ་ཏྟེ སོ་ལ༹་ས དྷ་མྨེ ཨཱ་ར་བྦྷ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝཱི་ཐིཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ས་ཙེ རཱ་གཱ་ད་ཡོ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻུཾ; ཏ་སྶ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝཱི་ཐི་ཡཱ ཀི་ལེ་ས་མ་རི་ཡཱ་དཱ ཏེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན, ཙི་ཏྟ་ས་མ་ངྒི་ནཱ ཝཱ ཀ་ཏཱ བྷ་ཝེ་ཡྻ. ཏེ་སཱུཏི ཏེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ. ཨ་སྶཱཏི ཐེ་ར་སྶ. ཨེ་ཀོ་པཱིཏི རཱ་གཱ་དཱི་སུ ཨེ་ཀོ་པཱི་ཏི ཙ ཝ་ད་ནྟི. ཝུ་ཏྟཱ་ཀཱ་རེ་ན ཨེ་ཀ་ཙྩཱ་ནཾ ཨ་ནཱ་པཱ་ཐ་ག་མ་ནེ ས་ཏི ཝི་པ་སྶ་ནཱ ན ཏེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ནི་ར་ནྟ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟཱ་ཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་མ་རི་ཡཱ་དཱ བྷ་ཝེ་ཡྻ. ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏ་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་ཏྟཱཏི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཀྑ་དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་གེ་ཝ ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏ་ཏྟཱ ཨི་དཱ་ནི་པི ཝི་ཀྑ་མྦྷེ་ཏ་བྦཱ ཀི་ལེ་སཱ ན་ཏྠཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
ཨི་ཏོཏི པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཏོ. ཨ་ན་ནྟ་རོཏི ཨུ་པ་རི་མོ ཛྷཱ་ནཱ་དི་ཝི་སེ་སོ. ཏ་སྶ པ་ཛཱ་ན་ན་སྶཱཏི, ‘‘ཨ་ཏྠི ཨུ་ཏྟ་རི ནི་སྶ་ར་ཎ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཛཱ་ན་ན་སྶ. བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ར་ཎེ་ནཱཏི པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཨུ་པྤཱ་ད་ནེ་ན.
ས་མྤ་སཱ་ད་ན་ཊྛེ་ནཱཏི ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་ལུ་སི་ཡཱ་པ་ག་མ་ནེ་ན, ཏ་སྶ ཝི་ཙཱ་ར་ཀྑོ་བྷ་ཝི་ག་མེ་ན ཝཱ ཙེ་ཏ་སོ ས་མྨ་དེ་ཝ པཱ་སཱ་དི་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན.
ཝཱི་རི་ཡཾ ས་ཏི ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ཏི ཨཱ་ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ པཱ་རི་སུ་དྡྷི་ཨུ་པེ་ཀྑཱ, ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཱ་ཝེ་ད་ནཱ་ཏི ཨེ་ཏྠ ཛྷཱ་ནུ་པེ་ཀྑཱ་ཏི, ‘‘སུ་ཁ་ཊྛཱ་ནེ ཝེ་ད་ནུ་པེ་ཀྑཱ་ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. སུ་ཁ་ཊྛཱ་ནེཏི ཙ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དཱི་སུ སུ་ཁ་སྶ ཝུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ. པ་སྶ་དྡྷ་ཏྟཱཏི ས་མ་དྷུ་ར་ཙེ་ཏ་ཡི་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཝི་ས་ཊ་ཝི་ཏྠ་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཡོ སོ ཙེ་ཏ་སོ ཨཱ་བྷོ་གོ ཝུ་ཏྟོ. སཱ་མ་ཉྙ་ཕ་ལཱ་དཱི་སུ ས་ཏི་ཡཱ པཱ་རི་སུ་དྡྷི, སཱ ཐ་ན ཨ་ཏྠ་ཏོ ས་ཏི་ཝི་ནི་མུ་ཏྟཱ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་རི་སུ་དྡྷཱ་ས་ཏི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི. པཱ་རི་སུ་དྡྷི་ཨུ་པེ་ཀྑཱ, ན ཛྷཱ་ནུ་པེ་ཀྑཱ་ད་ཡོ.
༩༥. ཨཱི་དི་སེ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ས་ཏི་ཡཱ ན ཀ་དཱ་ཙི་པི ཉཱ་ཎ་ཝི་ར་ཧོ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘ཉཱ་ཎེ་ན ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ཧུ་ཏྭཱ’’ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི ཏ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ, ‘‘ས་ཏི་མཱ སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ ས་མྤ་ཛཱ་ནོ་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ ཨེ་ཝ ཧོ་ཏི. ན སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ ཨ་ནུ་པ་ད་དྷ་མྨ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཧོ་ཏི ས་ངྑཱ་རཱ་ཝ་སེ་ས་སུ་ཁུ་མ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ དུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་ཏྟཱ ཝི་ནི་བྦྷུ་ཛི་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘ཀ་ལཱ་པ་ཝི་པ་སྶ་ནཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཱ’’ཏི.
༩༦. པ་ཉྙཱ་ཡ ཙ་སྶ་དི་སྭཱ ཨཱ་ས་ཝཱ པ་རི་ཀྑཱི་ཎཱ ཧོ་ནྟཱིཏི ད་སྶ་ན་ས་མ་ཀཱ་ལཾ ཁཱི་ཡ་མཱ་ནཱ ཨཱ་ས་ཝཱ, ‘‘དི་སྭཱ པ་རི་ཀྑཱི་ཎཱ ཧོ་ནྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ. ས་མཱ་ན་ཀཱ་ལེ་པི ཧི ཨེ་དི་སོ ས་དྡ་པྤ་ཡོ་གོ དི་སྶ་ཏི –
‘‘ཙ་ཀྑུ་ཉྩ པ་ཊི་ཙྩ རཱུ་པེ ཙ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ’’ནྟི (མ. ནི. ༡.༢༠༤, ༤༠༠; ༣.༤༢༡, ༤༢༥, ༤༢༦; སཾ. ནི. ༢.༤༣-༤༥; ༢.༤.༦༠; ཀ་ཐཱ. ༤༦༥, ༤༦༧).
‘‘ནི་ཧ་ནྟྭཱ ཏི་མི་རཾ ས་བྦཾ, ཨུ་གྒ་ཏེ་ཛོ ས་མུ་གྒ་ཏོ;
ཝེ་རོ་ཙ་ནོ ར་སྨི་མཱ་ལཱི, ལོ་ཀ་ཙ་ཀྑུ་པ་བྷ་ངྐ་རོ’’ཏི. (པ་ཊྛཱ. ཨ་ནུ་ཊཱི. ༡.༢༥-༣༤; ཝི་སུ་དྡྷི. མ་ཧཱ་ཊཱི. ༢.༥༨༠) ཙ –
ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ. ཧེ་ཏུ་ཨ་ཏྠོ ཝཱ ཨ་ཡཾ དི་སྭཱས་དྡོ ཨ་ས་མཱ་ན་ཀ་ཏྟུ་ཀོ ཡ་ཐཱ – ‘‘གྷ་ཏཾ པི་ཝི་ཏྭཱ བ་ལཾ ཧོ་ཏི, སཱི་ཧཾ དི་སྭཱ བྷ་ཡཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི (ཝི་སུ་དྡྷི. མ་ཧཱ་ཊཱི. ༢.༨༠༢). ད་སྶ་ན་ཧེ་ཏུ་ཀོ ཧི ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ པ་རི་ཀྑ་ཡོ པ་རི་ཉྙཱ་ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་བྷི་ས་མ་ཡེ ས་ཏི པ་ཧཱ་ནཱ་བྷི་ས་མ་ཡ་སྶ ལ་བྦྷ་ན་ཏོ. ཡུ་ག་ན་དྡྷཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱཏི པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ཏ་ཏྠ ཛྷཱ་ན་དྷ་མྨེ ས་མྨ་ས་ནྟོ ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཡུ་ག་ན་དྡྷཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཡཱ་ཝ ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ཏ་ཏྠ ས་མྨ་ས་ནྟོ ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཡུ་ག་ན་དྡྷཾ ཀ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ ཐེ་རོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟ་ཝཱ་རོ ཨི་དྷ ག་ཧི་ཏོ’’ཏི. ཨི་དྷཱཏི ཨི་མ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ. དཱི་གྷ་ན་ཁ་སུ་ཏྟ་དེ་ས་ནཱ་ཡ (མ. ནི. ༢.༢༠༥-༢༠༦) ཧི ཐེ་རོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟོ. ཏ་དཱ ཙ ཨ་ནཱ་གཱ་མཱི ཧུ་ཏྭཱ ནི་རོ་དྷཾ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཝ་ཙ་ན་ཨ་ཝ་ས་རོ ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟ་ཝཱ་རོ ཨི་དྷ ག་ཧི་ཏོ’’ཏི. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ – ‘‘ས་བྦ་སོ ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མྨ ས་ཉྙཱ་ཝེ་ད་ཡི་ཏ་ནི་རོ་དྷཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི ཨི་དཾ ཀ་སྨཱ ཝུ་ཏྟ་ནྟི? ཐེ་རེ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ པ་ཎྜི་ཏ་གུ་ཎེ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ནི་ཀཱུ་ཊེ་ན དེ་ས་ནཾ ནི་ཊྛཱ་པེ་ཏུཾ. ནི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནཾ པ་ན ཐེ་ར་སྶ ཨཱ་ཙི་ཎྞ་ས་མཱ་ཙི་ཎྞཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ནི་རོ་དྷཾ པ་ན…པེ… ཝ་ད་ནྟཱི’’ཏི. ཏེ་ན ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་མྤི ཨ་ནྟ་རཱ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ཏི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི.
ཝོ་མི་སྶཾ ཝི་ཝ་རི་ཏུཾ ‘‘ཏ་ཏྠ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ‘‘ནི་རོ་དྷཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་བྷོ་གེ་ན ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཡུ་ག་ན་དྡྷཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཋི་ཏ་སྶ ནི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པ་ཏྟི སཱི་སཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཏ་སྶ ཨཱ་བྷོ་ག་ཝ་སེ་ན ནི་རོ་དྷ་སྶ ཝཱ་རོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི. ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི གཱུ་ལ༹ྷོ ཧོ་ཏི, ‘‘ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་བྷོ་ག་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི སཱི་སཾ ཧོ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཏེ་ན ཨཱ་བྷོ་ག་པ་ཊི་བ་དྡྷ་མེ་ཏེ་སཾ ཨཱ་ག་མ་ན་ནྟི དཱི་པི་ཏ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཛ་མྦུ་དཱི་པ་ཝཱ་སི་ནོ ཐེ་རཱ པ་ནཱཏི་ཨཱ་དི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་རུ་ལ༹ྷ་མེ་ཝ ཏཾ ཝ་ཙ་ནཾ. ཨ་ནྟོ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡནྟི ནི་རོ་དྷཾ ས་མཱ་པ་ནྣ་ཀཱ་ལེ. ཏི་ས་མུ་ཊྛཱ་ནི་ཀ་རཱུ་པ་དྷ་མྨེཏི ཨུ་ཏུ་ཀ་མྨཱ་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཏི་ས་མུ་ཊྛཱ་ནི་ཀ་རཱུ་པ་དྷ་མྨེ.
༩༧. ཙི་ཎྞ་ཝ་སི་ཏནྟི པ་ཊི་པ་ཀྑ་དཱུ་རི་བྷཱ་ཝེ་ན སུ་བྷཱ་ཝི་ཏ་ཝ་སཱི་བྷཱ་ཝཾ. ནི་པྥ་ཏྟིཾ པ་ཏྟོཏི ཨུ་ཀྐཾ་ས་པ་རི་ནི་པྥ་ཏྟིཾ པ་ཏྟོ. ཨུ་རེ ཝཱ་ཡཱ་མ་ཛ་ནི་ཏཱ་ཡ ཨོ་ར་སོ. པ་བྷཱ་ཝི་ཏནྟི ཨུ་པྤཱ་དི་ཏཾ. དྷ་མྨེ་ནཱཏི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་དྷ་མྨེ་ན. ཏ་སྶ ཧི ཨ་དྷི་ག་མེ་ན ཨ་རི་ཡཱ་ཡ ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཛཱ་ཏོ ནི་བྦ་ཏྟོ་ཏི ཀ་ཏྭཱ, ‘‘དྷ་མྨ་ཛོ དྷ་མྨ་ནི་མྨི་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. དྷ་མྨ་དཱ་ཡ་སྶཱཏི ན་ཝ་ཝི་དྷ་སྶ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨ་དཱ་ཡ་སྶ. ཨཱ་དི་ཡ་ན་ཏོཏི ག་ཎྷ་ན་ཏོ, ས་ས་ནྟཱ་ནེ ཨུ་པྤཱ་ད་ན་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སེ་སཾ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝ.
ཨ་ནུ་པ་ད་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ལཱི་ན་ཏྠ་པྤ་ཀཱ་ས་ནཱ ས་མ་ཏྟཱ.