༣. ཀི་ནྟི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༤. བྷ་ཝོཏི པ་རི་ཏྟོ. ཨ་བྷ་ཝོཏི མ་ཧ་ནྟོ. ཝུ་དྡྷི་ཨ་ཏྠོ ཧི ཨ་ཡཾ ཨ-ཀཱ་རོ, ‘‘སཾ་ཝ་རཱ་སཾ་ཝ་རོ, ཕ་ལཱ་ཕ་ལ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ, ཏ་སྨཱ བྷ་ཝཱ་བྷ་ཝ་ཧེ་ཏཱུཏི ཁུ་དྡ་ཀ་སྶ མ་ཧ་ནྟ་སྶ ཝཱ བྷ་ཝ་སྶ ཧེ་ཏུ, ཏཾ པ་ཙྩཱ་སཱི་ས་མཱ་ནོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ བྷ་ཝེ སུ་ཁཾ ཝེ་དི་སྶཱ་མཱི’’ཏི་ཨཱ་དི.
༣༥. ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡ་དྷ་མྨེ ཨུ་དྡི་སྶ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ་ནཾ ཝི་ཝཱ་དོ ས་མྦྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ་ཝ ཀ་ཐི་ཏཱ’’ཏི. ལོ་ཀི་ཡཱ་པི ཧི བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡ་དྷ་མྨཱ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨཱ་དྷི་ག་མ་སྶ ཨཱ་ས་ནྣ་ཀཱ་ར་ཎ་ཏྟཱ ཝི་སེ་ས་ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི ཡཱ་ཝ ཨ་ཉྙེ་ཧི ལོ་ཀི་ཡ་དྷ་མྨེ་ཧི ཨ་བྷི་ཝི་སི་ཊྛོ་ཏི ཀ་ཏྭཱ, ‘‘ཨི་མེ་སུ ས་ཏྟ་ཏིཾ་ས་བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡ་དྷ་མྨེ་སཱུ’’ཏི ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཏྠ་ཏོ ནཱ་ནཾ ཧོ་ཏཱིཏི ཨ་ཏྠ་ཏོ བྷེ་དོ ཧོ་ཏི བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་མ་དྷི་ག་ཏ་ཏྟཱ. ན ཧི ཀཱ་ཡཱ་ད་ཡོ བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦཱ, ས་ཏི་ཡེ་ཝ པ་ན བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦཱ་ཏི. བྱ་ཉྫ་ན་ཏོ ནཱ་ནཾ བྷེ་དཾ. ཨི་མི་ནཱ་པི ཀཱ་ར་ཎེ་ནཱཏི ཨི་མཱ་ཡ་པི ཡུ་ཏྟི་ཡཱ. ཨི་དཱ་ནི ཏཾ ཡུ་ཏྟིཾ ད་སྶེ་ནྟོ – ‘‘ཨ་ཏྠ་ཉྩ བྱ་ཉྫ་ན་ཉྩཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ས་མཱ་ནེ་ཏྭཱཏི སུ་ཏྟ་ནྟ་ར་ཏོ ས་མཱ་ནེ་ཏྭཱ, སུ་ཏྟ་ནྟ་ར་པ་དེ་ཧི ཙ ས་མཱ་ནེ་ཏྭཱ. ཨ་ཉྙ་ཐཱཏི ཨ་ཉྙ་ཏོ, བྷཱུ་ཏ་ཏོ ཨ་པ་ག་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. མི་ཙྪཱ རོ་པི་ཏ་བྷཱ་ཝོཏི ཨ་ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ ཋ་པི་ཏ་བྷཱ་ཝོ. ཨ་ཏྠ་ཉྩ བྱ་ཉྫ་ན་ཉྩ ཝི་ཉྙཱ་པ་ན་ཀཱ་ར་ཎ་མེ་ཝཱཏི ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་ཏྠ་སྶ ས་དྡ་སྶ ཙ བུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཧེ་ཏུ་ཏཱ་ཡ.
༣༧. ཨི་དྷ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡ་ཊྛཱ་ནེ ས་ཏི་ཡེ་ཝ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་ནྟི ག་ཧི་ཏཱ, ཨ་ཏྠ་ཏོ ས་མེ་ཏི ནཱ་མ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ཏྠ་སྶ ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ. ཨ་ས་བྷཱ་ཝ་ནི་རུ་ཏྟི་བྷཱ་ཝ་ཏོ བྱ་ཉྫ་ན་ཏོ ནཱ་ན་ཏྟ་ནྟི ཏཾ ལི་ངྒ་བྷེ་དེ་ན ཝ་ཙ་ན་བྷེ་དེ་ན ཙ ད་སྶེ་ནྟོ, ‘‘ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནོ་ཏི ཝཱ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ་ཏི ཝཱ མི་ཙྪཱ རོ་པེ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀནྟི ཨ་ཎུ་མ་ཏྟཾ ས་ལླ་ཧུ་ཀཾ, ན ག་རུ་ཏ་རཾ ཨ་དྷ་ནི་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ ཝ་ཏྟ་བྦ་མྤི དྷ་ནི་ཏཾ གྷོ་ས་ཝ་ནྟཾ ཀ་ཏྭཱ རོ་པི་ཏེ ཝུ་ཏྟ་དོ་སཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘ནི་བྦུ་ཏིཾ པ་ཏྟུཾ ས་ཀྐཱ ཧོ་ཏཱི’’ཏི.
བྱ་ཉྫ་ན་སྶ མི་ཙྪཱ་རོ་པ་ནཾ ན ཝི་སེ་ས་ནྟ་རཱ་ཡ་ཀ་རཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཉཱ་པ་ན་ཏྠཾ, ཙ་ཏུ་སུ མ་གྒེ་སུ པ་ཉྷཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ་ཝ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ. སུ་ཏྟ་ནྟ་བྱ་ཉྫ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀཾ ཁོ པ་ནཱ’’ཏི.
༣༨. ཨ་ཐ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཝཱ་རེ ཝི་ཝཱ་དོ ཀ་སྨཱ ཛཱ་ཏོ? ཡཱ་ཝ་ཏཱ ནེ་སཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཙེ་ཝ ས་མེ་ཏི བྱ་ཉྫ་ན་ཏོ ཙཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ས་ཉྙཱ་ཡ ཝི་ཝཱ་དོཏི ཀི་ཉྩཱ་པི ས་མེ་ཏི ཨ་ཏྠ་ཏོ ཙེ་ཝ བྱ་ཉྫ་ན་ཏོ ཙ, ས་ཉྙཱ པ་ན ནེ་སཾ ཨ་ཝི་སུ་དྡྷཱ, ཏཱ་ཡ ས་ཉྙཱ་ཡ ཝ་སེ་ན ཝི་ཝཱ་དོ ཛཱ་ཏོ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨ་ཧ’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨ་ཧཾ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་ནྟི ཝ་དཱ་མི, ཨ་ཡཾ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནོ་ཏི ཝ་ད་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཏེ་སཾ ཉཱ་ཎཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ, ‘‘ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཏི་དི་ས་ཏི.
༣༩. ན ཙོ་ད་ན་ཏྠཱ་ཡ ཝེ་གཱ་ཡི་ཏ་བྦནྟི སཱི་གྷཾ སཱི་གྷཾ ན ཙོ་ད་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཀོ་དྷ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་པྥ་རི, ཏ་སྨཱ. ཨ་ནཱ་དཱ་ན་དི་ཊྛཱིཏི ཨཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ཨ་ན་བྷི་ནི་ཝི་ས་ན་ཏོ ཨ་ནཱ་དཱ་ན་དི་ཊྛཱི ཨ་ད་ལ༹ྷ་གྒཱ་ཧཱི. པ་ཀྑི་པ་ནྟོ ཝི་ཡཱཏི གི་ལི་ཏྭཱ པ་ཀྑི་པ་ནྟོ ཝི་ཡ.
ཨུ་པ་གྷཱ་ཏོཏི ཙི་ཏྟ་པྤ་གྷཱ་ཏོ ཕ་ར་སུ་པ་གྷཱ་ཏོ ཝི་ཡ. ཝ་ཎ་གྷ་ཊྚི་ཏ་སྶ ཝི་ཡཱཏི ཝ་ཎེ གྷ་ཊྚི་ཏ་སྶ ཝི་ཡ དུ་ཀྑུ་པྤ་ཏྟི ཙི་ཏྟ་དུ་ཀྑུ་པྤ་ཏྟི. དྭེ ཝཱ་རེ ཝ་ཏྭཱ་པི ཝི་ས་ཛྫེ་ཏཱིཏི སུ་པྤ་ཊི་ནི་སྶ་གྒཱི ཨེ་ཝཾ པ་གེ་ཝ ཙོ་དི་ཏ་མ་ཏྟེ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏི ཙེ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཀ་ཐ་ན་ཝ་སེ་ན ཙ ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟ་ཀི་ལ་མ་ཐོ. ཨེ་ཝ་རཱུ་པོཏི ས་ཧ་སཱ ཨ་ཝི་སྶ་ཛྫེ་ནྟེ་ན ཙོ་ད་ཀ་སྶ ཝི་ཧེ་སཱ་ཝཱ་དོ ཧུ་ཏྭཱ་པི ཨ་ཀྐོ་དྷ་ནཱ་དི་ས་བྷཱ་ཝོ.
ཨུ་པེ་ཀྑཱཏི ས་ཀེ་ན ཀ་མྨེ་ན པ་ཉྙཱ་ཡི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཏ་སྨིཾ པུ་གྒ་ལེ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑ་ཎཱ. ཨུ་པེ་ཀྑཾ ཨ་ཏི་མ་ཉྙ་ཏི ནཱ་མ ཏ་སྶ ཨ་ནཱ་ཙཱ་ར་སྶ ཨ་ན་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑ་ཎ་ཏོ.
༤༠. ཝ་ཙ་ན་ས་ཉྩཱ་རོཏི པེ་སུ་ཉྙ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཉྙ་ཐཱ་ཝ་ཙ་ནུ་པ་སཾ་ཧཱ་རོ. དི་ཊྛི་པ་ལཱ༹་སོཏི ཡུ་ག་གྒཱ་ཧ་ཝ་སེ་ན ལ་དྡྷི. སཱ པ་ན ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་ནཱ་རཱ་དྷ་ནི་ཡ་བྷཱ་ཝོ ས་ཏྠུ་ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་ནཱ་རཱ་དྷ་ཀ་བྷཱ་ཝོ. ཀ་ལ་ཧོཏི ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎུ་པྤཱ་ད་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟོ ཝི་གྒ་ཧོ བྷ་ཎྜ་ན་སྶ པུ་བྦ་བྷཱ་གོ.
ཡེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ནཱཏི ཡེ་ན དྷ་མྨེ་ན ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ནེ་ན. ཏ་མེ་ཝ ཧི ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི – ‘‘དྷ་མྨོ་ཏི སཱ་ར་ཎཱི་ཡ་དྷ་མྨོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ’’ཏི. ཨེ་ཏྠཱཏི ‘‘དྷ་མྨ་སྶ ཙཱ་ནུ་དྷ་མྨ’’ནྟི ཨེ་ཏྠ. དྷ་མྨོཏི ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ ཏ་སྶ ཏ་ཐཱ པ་ཝ་ཏྟཾ བྱཱ་ཀ་ར་ཎཾ ཡ་ཐཱ ཝི་ཝཱ་དཱ་པ་ནྣཱ ས་ཉྙ་ཏྟིཾ ག་ཙྪ་ནྟི. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘ཏེ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ས་ཉྙ་ཏྟི་ཀ་ར་ཎ’’ནྟི. ཏ་དེ་ཝ བྱཱ་ཀ་ར་ཎཾ ཨ་ནུ་དྷ་མྨོ་ཏི བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནོ ཨ་ནུ་པ་ཝ་ཏྟོ དྷ་མྨོ. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘ཏ་དེ་ཝ བྱཱ་ཀ་རོ་ཏི ནཱ་མཱ’’ཏི. ཀོ་ཙཱིཏི ཡོ ཀོ་ཙི. ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀོ ས་ཀཱ་ར་ཎོ. ཨ་ཉྙ་ཏྠོ ཨ་ཡཾ ཀིཾ ས་དྡོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཉྙོ’’ཏི. ཨ་སྶཱཏི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན པ་ཊི་པ་ནྣ་བྷི་ཀྑུ་ནོ, ཏ་སྶ པ་ཊི་པ་ཏྟི ན ཀེ་ན་ཙི ག་ར་ཧ་ཎཱི་ཡཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. སེ་སཾ ས་བྦཾ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝ.
ཀི་ནྟི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ལཱི་ན་ཏྠ་པྤ་ཀཱ་ས་ནཱ ས་མ་ཏྟཱ.