༤. སཱ་མ་གཱ་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༡. དྭེ་དྷི་ཀ་ཛཱ་ཏཱཏི ཛཱ་ཏ་དྭེ་དྷི་ཀཱ ས་ཉྫཱ་ཏ་བྷེ་དཱ. དྭེ་ཛ྄ཛྷ་ཛཱ་ཏཱཏི དུ་ཝི་དྷ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཏྟཱ. བྷ་ཎྜ་ནྟི པ་རི་བྷཱ་ས་ནྟི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི བྷ་ཎྜ་ནཾ, ཝི་རུ་དྡྷ་ཙི་ཏྟ་ཏཱ. ཏནྟི བྷ་ཎྜ་ནཾ. དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡནྟི པཱ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཝི་ཏུ་ཛྫ་ནྟཱ མུ་ཁ་ས་ཏྟཱི་ཧི. ས་ཧི་ཏཾ མེཏི མ་ཡ྄ཧཾ ཝ་ཙ་ནཾ ས་ཧི་ཏཾ སི་ལི་ཊྛཾ པུ་བྦཱ་པ་ར་ས་མྦ་ནྡྷཾ ཨ་ཏྠ་ཡུ་ཏྟཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཏྠ་སཾ་ཧི་ཏ’’ནྟི. ཨ་དྷི་ཙི་ཎྞནྟི ཨཱ་ཙི་ཎྞཾ. ཝི་པ་རཱ་ཝ་ཏྟནྟི ཝི་རོ་དྷ་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན པ་རཱ་ཝ་ཏྟི་ཏཾ, པ་རཱ་ཝ་ཏྟཾ དཱུ་སི་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘ཙི་ར་ཀཱ་ལ་ཝ་སེ་ན…པེ… ནི་ཝ་ཏྟ’’ནྟི. པ་རི་ཡེ་ས་མཱ་ནོ ཙ་ར, ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ སི་ཀྑཱ་ཧཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་ཙེ ས་ཀྐོ་སི, ཨི་དཱ་ནི་མེ་ཝ མ་ཡཱ ཝེ་ཋི་ཏ་དོ་སཾ ནི་བྦེ་ཋེ་ཧི. མ་ར་ཎ་མེ་ཝཱཏི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་གྷཱ་ཏ་ཝ་སེ་ན མ་ར་ཎ་མེ་ཝ.
ནཱ་ཊ་པུ་ཏྟ་སྶ ཨི་མེ་ཏི ནཱ་ཊ་པུ་ཏྟི་ཡཱ. ཏེ པ་ན ཏ་སྶ སི་སྶཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀེ་སཱུ’’ཏི. པུ་རི་མ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཏོ པ་ཊི་ནི་ཝ་ཏྟ་ནཾ པ་ཊི་ཝཱ་ནཾ, ཏཾ རཱུ་པཾ ས་བྷཱ་ཝོ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི པ་ཊི་ཝཱ་ན་རཱུ་པཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ནི་ཝ་ཏྟ་ན་ས་བྷཱ་ཝཱ’’ཏི. ཀ་ཐ་ནཾ ཨ་ཏྠ་སྶ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནཾ. པ་ཝེ་ད་ནཾ ཏ་སྶ ཧེ་ཏུ་དཱ་ཧ་ར་ཎཱ་ནི ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ བོ་དྷ་ནཾ. ན ཨུ་པ་ས་མཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཨ་ནུ་པ་ས་མ་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནཾ, ཏ་དེ་ཝ ཨ་ནུ་པ་ས་མ་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀཾ, ཏ་སྨིཾ. ས་མུ་སྶི་ཏཾ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཐཱུ་པཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘བྷི་ནྣ་ཐཱུ་པེ་ཏི བྷི་ནྣ་པ་ཏི་ཊྛེ’’ཏི. ཐཱུ་པོཏི ཝཱ དྷ་མྨ་སྶ ནི་ཡྻཱ་ན་བྷཱ་ཝོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ, ཨ་ཉྙ་དྷ་མྨེ ཨ་བྷི་བྷུ་ཡྻ ས་མུ་སྶི་ཏ་ཊྛེ་ན. སོ ནི་ག་ཎྛ་སྶ ས་མ་ཡེ ཀེ་ཧི་ཙི ཨ་བྷི་ནྣ་ས་མྨ་ཏོ་པི བྷི་ནྣོ ཝི་ན་ཊྛོ་ཡེ་ཝ ས་བྦེ་ན ས་བྦཾ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི བྷི་ནྣ་ཐཱུ་པོ. སོ ཨེ་ཝ ནི་ཡྻཱ་ན་བྷཱ་ཝོ ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་ཏོ མུ་ཙྩི་ཏུ་ཀཱ་མཱ་ནཾ པ་ཊི་ས་ར་ཎཾ, ཏཾ ཨེ་ཏྠ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨ་པྤ་ཊི་ས་ར་ཎོ, ཏ་སྨིཾ བྷི་ནྣ་ཐཱུ་པེ ཨ་པྤ་ཊི་ས་ར་ཎེཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་པྤ་མཱ་ཎནྟི ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་མུ་ཊྛི ཧུ་ཏྭཱ པ་མཱ་ཎ་བྷཱུ་ཏཾ. ནཱ་ནཱ་ནཱི་ཧཱ་རེ་ནཱཏི ནཱ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན. ‘‘ཝི་ཝཱ་དོ ན ཨུ་པྤ་ཛྫཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟི་ཀཱ་ར་ཎཾ ད་སྶེ་ནྟོ, ‘‘ས་ཏྠཱ ཧི…པེ… ཨ་ཝི་ཝཱ་ད་ཀཱ་ར་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ་ཝ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏཾ ཝི་ཝ་རི་ཏུཾ ‘‘བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. པ་ཏི་ཊྛཱ ཙ ཨ་ཝ་སྶ་ཡོ ཙ, ‘‘ཨ་ཡཾ དྷ་མྨོ ཨ་ཡཾ ཝི་ན་ཡོ ཨི་དཾ ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ན’’ནྟི ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ནེ མ་ཧཱ་པ་དེ་སཱ, པ་ཉྷ་བྱཱ་ཀ་ར་ཎཱ་ནི ཙ, ཡ་སྨཱ ཏེ་སུ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ ཏེ ཨ་ཝ་སྶཱ་ཡ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡ་དྷ་རཱ ཙ ནི་ཙྪ་ཡཾ ག་ཙྪ་ནྟི. ཏ་ཐཱ ཧི སུ་ཏྟ་ནྟ་མ་ཧཱ་པ་དེ་ས་ཏོ ཝི་ན་ཡེ ཀེ་ན་ཙི པུ་ཙྪི་ཏོ ཨ་ཏྠོ ཙ་ཏུ་ནྣཾ པ་ཉྷ་བྱཱ་ཀ་ར་ཎཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན སུ་ཝི་ནི་ཙྪི་ཏ་རཱུ་པོ, ཏ་སྨཱ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡོ ཨི་དྷ ས་ཏྠུ ཀི་ཙྩཾ ཀཱ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘ཏེ་ནེ་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི, ཏ་སྨཱ ཨུ་ལཱ༹་རཱ་ཡ དེ་ས་ནཱ་ཡ བྷཱ་ཛ་ན་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
༤༢. པ་ཊི་པ་ཝི་ཊྛཾ ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ་རི་ཏ་བྦ་ཏོ, ས་ཙྩཾ ཀཱ་རི་ཏ་བྦ་ཏོ པཱ་བྷ་ཏཾ མཱུ་ལ་ནྟི ཨཱ་ཧ – ‘‘ཀ་ཐཱ་པཱ་བྷ་ཏ’’ནྟི, དྷ་མྨ་ཀ་ཐཱ་ཡ མཱུ་ལ་ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཡེ་སཾ ཝ་སེ་ན ཝི་ཝཱ་དོ ཨུ་པྤ་ནྣོ, ཏེ་ཡེ་ཝ ཨ་དྷ་མྨ་ཝཱ་དི་ནོ, ཏེ་སཾ ཏཱ་ཝ སོ ཨ་ཧི་ཏཱ་ཡ དུ་ཀྑཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏུ, ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙེ་སཾ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཀ་ཐ་ནྟི, ཙོ་ད་ནཱ པ་ར་མྤ་རཱ་ཡ སཾ་ཀི་ལེ་ས་ཝ་ཏྠུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི པ་རི་ཧཱ་རོ. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘ཀོ་ས་མྦ་ཀ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ ཝི་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.
༤༣. ཨ་བྷི་ཉྙཱ དེ་སི་ཏཱཏི ཨ་བྷི་ཝི་སི་ཊྛཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ བོ་དྷི་ཏཱ. པ་ཏི་སྶ་ཡ་མཱ་ན་རཱུ་པཱཏི ཨ་པ་དི་སྶ པ་ཏི་སྶ་ཡ་མཱ་ནཱ ག་རུ་ཀ་ཝ་སེ་ན ནི་སྶ་ཡ་མཱ་ན་ས་བྷཱ་ཝཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ཝི་ཧ་ར་ནྟཱི’’ཏི, ག་རུ་ཏ་རཾ ནི་སྶ་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་རི་ཝཱ་རེ པ་ཉྙ་ཏྟཱ་ནཱིཏི, ‘‘ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཧེ་ཏུ ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཀཱ་ར་ཎཱ’’ཏི, ཨེ་ཝཾ ནི་དྡྷཱ་རེ་ཏྭཱ པ་རི་ཝཱ་ར་པཱ་ལི༹་ཡཾ (པ་རི. ༣༣༦) ཨཱ་ས་ངྐ་ར་ཝ་སེ་ན ཋ་པི་ཏཱ་ནི. ‘‘ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མཾ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ཨུ་དྡི་སེ་ཡྻཱ’’ཏི (པཱ་རཱ. ༣༩, ༤༢, ༤༣) ཝི་བྷ་ངྒ་པཱ་ཋ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཧི ཏཱ་ནི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ པ་ཉྙ་ཏྟཱ་ནི. ཏཱ་ནི ཋ་པེ་ཏྭཱ སེ་སཱ་ནི ས་བྦ་སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནི ཨ་དྷི་པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ནཱ་མཱཏི, ཨི་དཾ གོ་བ་ལཱི་བ་དྡ་ཉཱ་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ ཏེ་ས་མྤི ཨ་དྷི་པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་བྷཱ་ཝ་ཏོ.
ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ན་ཡོཏི ཏ་སྨིཾ སུ་པྤ་ཛ་ཧ་ནཱ་ཡ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀ་བྷཱ་ཝེ ཨ་ཡཾ ཝ་ཀྑ་མཱ་ནོ. ཏཱ་ནཱིཏི པ་ཎཱི་ཏ་བྷོ་ཛ་ནཱ་ནི. ཡོ ཀོ་ཙཱིཏི བྷི་ཀྑུ ཝཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཝཱ. དུ་ཀྐ་ཊ་ཝ་ཏྠུ་ཀནྟི ཡཾ ཀི་ཉྩི དུ་ཀྐ་ཊཱ་པ་ཏྟི་ཝ་ཏྠུ་ཀཾ. ཏེ་ནཱཏི སུ་པྤ་ཛ་ཧ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན མཱུ་ལཱ་པ་ཏྟི་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་སྶ ཨ་ཎུ་མ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ.
པུ་བྦ་བྷཱ་ག་མ་གྒནྟི ལོ་ཀི་ཡ་མ་གྒཾ. ཏ་ཏྲཱཏི ཏ་སྨིཾ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་མ་གྒཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཝི་ཝཱ་དུ་པྤཱ་དེ. ཨོ་བྷཱ་ས་ཉཱ་ཎནྟི ཨོ་བྷཱ་ས་སྶ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཾ ཉཱ་ཎཾ. ཏ་ཏྠ པ་ན སོ མ་གྒ་ས་ཉྙི་བྷཱ་ཝེ་ན མ་གྒོ ཙ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷོ་ཏི སུ་ཏ་ཏྟཱ, ‘‘པ་ཊྛ་མ་མ་གྒོ ནཱ་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨེ་ཝནྟི ཨེ་ཝཾ ཨ་ས་ནྡི་དྡྷཾ ཨ་པ་རི་ས་ངྐི་ཏཾ པ་རི་ཙྩ་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་ཐེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི.
ཙེ་ཏི་ཡཾ ན དི་ཊྛནྟི ཏ་སྶ ཀ་ཏཾ ཐཱུ་པཾ ཝ་ད་ཏི. ནི་ནྡི་ཡེ པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་བྷཱ་ཝེ ཋི་ཏཾ པཱ་སཾ་སཾ ཨ་རི་ཡ་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཏཾ མི་ཙྪཱ་ལ་དྡྷིཾ ཨ་བྷི་ནི་ཝི་སྶ པ་གྒ་ཡ྄ཧ ཝོ་ཧ་ར་ཎ་ཏོ ས་གྒོ་པི མ་གྒོ་པི ཝཱ་རི་ཏོ་ཡེ་ཝཱཏི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ –
‘‘ཡོ ནི་ནྡི་ཡཾ པ་སཾ་ས་ཏི, ཏཾ ཝཱ ནི་ནྡ་ཏི ཡོ པ་སཾ་སི་ཡོ;
ཝི་ཙི་ནཱ་ཏི མུ་ཁེ་ན སོ ཀ་ལིཾ, ཀ་ལི་ནཱ ཏེ་ན སུ་ཁཾ ན ཝི་ནྡ་ཏཱི’’ཏི. (སུ. ནི. ༦༦༣; སཾ. ནི. ༡.༡༨༠-༡༨༡; ཨ. ནི. ༤.༣; ནེ་ཏྟི. ༩༢);
‘‘ཁ་ཎེ་ནེ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་ཀ་ཐཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཧི ཨི་མི་ནཱ ཏ་ཏྠ ཀོ་ཧ་ཉྙ་མྤི དི་སྶ་ཏི; ཨི་ཏ་རེ་སུ པ་ན ཝ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝ ན་ཏྠི. ཨུ་པྤཱ་ཊེ་ཏྭཱཏི ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ. ‘‘ཨ་ཐ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི སེ་སཾ ནཱ་མ. ‘‘ཨ་མ་ཏཾ ཏེ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟི, ཡེ ཀཱ་ཡ་ག་ཏཱ་ས་ཏིཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༡.༦༠༠) ཝ་ཙ་ནཾ དུ་གྒ་ཧི་ཏཾ ག་ཎྷཱ་པེ་ཏྭཱ, ‘‘ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཝོ ཨ་མ་ཏཾ པ་རི་བྷུ་ཏྟཾ ནཱ་མ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ.
༤༤. ཨེ་ཝནྟི ཨཱ་ཀཱ་ར་ལ་ཀྑ་ཎ་མེ་ཏཾ, ན ཨཱ་ཀཱ་ར་ནི་ཡ་མ་ནཾ. ཏེ་ན ཨི་མི་ནཱ་ཝ ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཙ ཡོ ཝི་ཝཱ་དོ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ག་རུ་སྨིཾ ག་རཱུ་ཏི པ་ཝ་ཏྟཾ ཙི་ཏྟཾ ག་རུ་ཝི་ས་ཡ་ཏྟཱ ཏཾ་ས་ཧ་ཙ་རི་ཏ་ཏྟཱ ག་རུ, ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ གཱ་ར་ཝཾ, ག་རུ་ཀ་ར་ཎཾ, ཏཾ ཨེ་ཏྠ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨ་གཱ་ར་ཝོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘གཱ་ར་ཝ་ཝི་ར་ཧི་ཏོ’’ཏི. ག་རུ་སྶ གཱ་ར་ཝ་ཝ་སེ་ན པ་ཏི་སྶ་ཡ་ནཾ པ་ཏི་སྶོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི ནཱི་ཙ་ཝུ་ཏྟི་ཏཱ, ཏ་པྤ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏོ ཨ་པྤ་ཏི་སྶོཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨ་པྤ་ཏི་སྶ་ཡོ ཨ་ནཱི་ཙ་ཝུ་ཏྟཱི’’ཏི. ཨེ་ཏྠ ཡ་ཐཱ་ཡཾ པུ་གྒ་ལོ ས་ཏྠ་རི ཨ་གཱ་ར་ཝོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ, ‘‘ཨེ་ཏྠ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཏཱི་སུ་ཀཱ་ལེ་སུ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ན ཡཱ་ཏཱིཏི་ཨཱ་དི ས་མུ་དཱ་ཡ་ཀི་ཏྟ་ན་ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ད་སྶ་ནཾ, ཨ་ཝ་ཡ་ཝ་ཏོ པ་ན ཨ་གཱ་ར་ཝ་སི་དྡྷི ཡ་ཐཱ ཏཾ སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ སི་ཀྑཱ་པ་ད་ས་མཱ་དཱ་ནཾ ཏ་བྦི་སེ་སོ བྷེ་དོ. ཨེ་ས ན་ཡོ སེ་སེ་སུ་པི.
ས་ཀྐ་ཙྩཾ ན ག་ཙྪ་ཏཱིཏི ཨཱ་ད་ར་ཝ་སེ་ན ན ག་ཙྪ་ཏི. ས་ངྒྷེ ཀ་ཏོ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི ས་ངྒྷ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་ཏྟཱ ཏ་སྶ, ཡ་ཐཱ ས་ངྒྷཾ ཨུ་དྡི་སྶ དི་ནྣཾ ཨེ་ཀེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ ས་ངྒྷ་སྶ དི་ནྣ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨ་པ་རི་པཱུ་ར་ཡ་མཱ་ནོ་ཝ སི་ཀྑཱ་ཡ ཨ་གཱ་ར་ཝོ. ཏེ་ནཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ – ‘‘སི་ཀྑཱ་ཡ ན པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རཱི’’ཏི (མ. ནི. ༢.༡༣༥). ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་སཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཝི་ཝཱ་ད་མཱུ་ལཾ ཝི་སེ་ས་ཏོ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཝཱུ་པ་ས་མེ་ཏ་བྦ་ཏོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཙ ཨ་ན་ཏྠཱ་ཝ་ཧ་ཏོ ‘‘ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ’’ནྟྭེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ས ན་ཡོ བ་ཧི་དྡྷཱཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི.
༤༦. ཚ་ཋཱ་ནཱ་ནཱིཏི ཚ་མཱུ་ལཱ་ནི. ཡ་ཐཱ ས་མ་ན་ཝ་སེ་ན ས་མ་ཐཱ་ནཾ ཝི་ཝཱ་དཱ་དཱི་སུ ཨ་དྷི་ཀ་ཏྟུ་བྷཱ་ཝོ, ཨེ་ཝཾ ཝི་ཝཱ་དཱ་དཱི་ནཾ ཏེ་ཧི ཨ་དྷི་ཀ་ཏྟ་བྦ་ཏཱ་པཱི་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘ཝཱུ་པ་ས་མ་ན་ཏྠཱ་ཡ…པེ… ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཱ་ནཱི’’ཏི. ཏེ་ན ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ས་དྡ་སྶ ཀ་མྨ་ཏྠ་ཏཾ ཨཱ་ཧ. ས་མ་ཐཱ ཝཱ ས་མ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་དྷི་ཀ་རཱི་ཡ་ནྟི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཱ་ནི, ཝི་ཝཱ་དཱ་ད་ཡོ.
ཝི་ཝཱ་དོ ཨུ་པྤ་ནྣ་མ་ཏྟོ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ པ་ར་ཏོ ཀ་ཀྑ་ལ༹་ཏྠཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ ཡཾ ཝ་ཏྠུཾ ནི་སྶཱ་ཡ པ་ཋ་མཾ ཨུ་པྤ་ནྣོ ཝི་ཝཱ་དཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན མཱུ་ལ་ཀཾ ཝི་ཡ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷ་རོ་གོ ཏ་མེ་ཝ ཏ་ད་ཉྙཾ ཝཱ ཝ་ཏྠུཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཌྜྷ་ནྟོ ཝི་ཝཱ་དཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ པ་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི ཝ་ཌྜྷ་ཏི ནཱ་མ, ཨ་ནུ་ཝཱ་དཱ་པ་ཏྟི་ཀི་ཙྩཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ པ་ཏྭཱ ཝི་ཝཱ་ད་སྶ ཙ ཝ་ཌྜྷ་ནཾ པཱ་ཀ་ཊ་མེ་ཝ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཱ་ནི པ་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི ཝ་ཌྜྷ་ནྟོ སོ ཝི་ཝཱ་དོ’’ཏི. ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ནནྟི (དཱི. ནི. ཊཱི. ༣.༣༣༡) ཨུ་ཊྛི་ཏཱ་ནཾ ཨུ་ཊྛི་ཏཱ་ནཾ. ས་མ་ཐ་ཏྠནྟི ས་མ་ན་ཏྠཾ.
ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ཧི ཝ་ཏྠཱུ་ཧཱིཏི ལ་ཀྑ་ཎ་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཏཾ ཡ་ཐཱ ‘‘ཡ་དི མེ བྱཱ་དྷཱི དཱ་ཧེ་ཡྻུཾ. དཱ་ཏ་བྦ་མི་ད་མོ་ས་དྷ’’ནྟི (སཾ. ནི. ཊཱི. ༢.༣.༣༩-༤༢; ཀ་ངྑཱ. ཨ་བྷི. ཊཱི. ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ས་མ་ཐ་ཝ་ཎྞ་ནཱ), ཏ་སྨཱ ཏེ་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་རེ་ན ཝི་ཝ་ད་ནྟཱ, ‘‘ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ཧི ཝ་ཏྠཱུ་ཧི ཝི་ཝ་ད་ནྟཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཨུ་པ་ཝ་ད་ནཱཏི ཨ་ཀྐོ་སོ. ཙོ་ད་ནཱཏི ཨ་ནུ་ཡོ་གོ.
ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་སྶ ས་མྨུ་ཁཱ་ཝ ཝི་ན་ཡ་ན་ཏོ ས་མྨུ་ཁཱ་ཝི་ན་ཡོ. ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏ་པ་རི་སཱ་ཡ དྷ་མྨ་ཝཱ་དཱི་ནཾ ཡེ་བྷུ་ཡྻ་ཏཱ་ཡ ཡེ་བྷུ་ཡྻ་སི་ཀ་ཀ་མྨ་སྶ ཀ་ར་ཎཾ ཡེ་བྷུ་ཡྻ་སི་ཀཱ. ཀཱ་ར་ཀ་ས་ངྒྷ་སྶ སཱ་མ་གྒི་ཝ་སེ་ན ས་མྨུ་ཁཱི་བྷཱ་ཝོ, ན ཡ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཀཱ་ར་ཀ་པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ས་མྨུ་ཁ་ཏཱ་མ་ཏྟཾ. བྷཱུ་ཏ་ཏཱཏི ཏ་ཙྪ་ཏཱ. ས་ཙྩ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ ཧི ཨི་དྷ དྷ་མྨ-ས་དྡོ ‘‘དྷ་མྨ་ཝཱ་དཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དཱི. ནི. ༡.༩) ཝི་ཡ. ཝི་ནེ་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཝི་ན་ཡོ, ཏ་སྶ ཏ་སྶ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་སྶ ཝཱུ་པ་ས་མཱ་ཡ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཝུ་ཏྟ་ཝི་དྷི, ཏ་སྶ ཝི་ན་ཡ་སྶ ས་མྨུ་ཁ་ཏཱ ཝི་ན་ཡ་ས་མྨུ་ཁ་ཏཱ. ཝི་ཝཱ་ད་ཝ་ཏྠུ་ས་ངྑཱ་ཏེ ཨ་ཏྠེ པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀཱ ཨ་ཏྠ་པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀཱ, ཏེ་སཾ ཨ་ཏྠ་པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀཱ་ནཾ. ས་ངྒྷ་ས་མྨུ་ཁ་ཏཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ཏི ས་མྨ་ཏ་པུ་གྒ་ལེ་ཧེ་ཝ ཝཱུ་པ་ས་མ་ན་ཏོ.
ནནྟི ཝི་ཝཱ་དཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ. ‘‘ན ཚ་ནྡཱ་ག་ཏིཾ ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (པ་རི. ༣༨༣) ཝུ་ཏྟཾ པ་ཉྩ་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ. གུ་ལ༹ྷ་ཀཱ་དཱི་སུ ཨ་ལ་ཛྫུ་སྶ་ནྣཱ་ཡ པ་རི་སཱ་ཡ གུ་ལ༹ྷ་ཀོ ས་ལཱ་ཀ་གྒཱ་ཧོ ཀཱ་ཏ་བྦོ; ལ་ཛྫུ་སྶ་ནྣཱ་ཡ ཝི་ཝ་ཊ་ཀོ, བཱ་ལུ་སྶ་ནྣཱ་ཡ ས་ཀ་ཎྞ་ཛ་པྤ་ཀོ. ཡ་སྶཱ ཀི་རི་ཡཱ་ཡ དྷ་མྨ་ཝཱ་དི་ནོ བ་ཧུ་ཏ་རཱ, སཱ ཡེ་བྷུ་ཡྻ་སི་ཀཱ་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘དྷ་མྨ་ཝཱ་དཱི་ནཾ ཡེ་བྷུ་ཡྻ་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཨེ་ཝཾ ཝི་ནི་ཙྪི་ཏནྟི ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ རོ་པ་ན་ཝ་སེ་ན ཝི་ནི་ཙྪི་ཏཾ, པ་ཊི་ཀ་མྨཾ པ་ན ཨཱ་པ་ཏྟཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ས་མ་ཐེ པ་ར་ཏོ ཨཱ་ག་མི་སྶ་ཏི. ན ས་མ་ཎ་སཱ་རུ་པྤཾ ཨ་སྶཱ་མ་ཎ་ཀཾ, ས་མ་ཎེ་ཧི ཨ་ཀཱ་ཏ་བྦཾ, ཏ་སྨིཾ. ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙཱ་རེ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མེ་ས་ཏི. པ་ཊི་ཙ་ར་ཏོཏི པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ནྟ་སྶ. པཱ་པུ་སྶ་ནྣ་ཏཱ་ཡ པཱ་པི་ཡོ, པུ་གྒ་ལོ, ཏ་སྶ ཀཱ་ཏ་བྦ་ཀ་མྨཾ ཏ་སྶ་པཱ་པི་ཡ་སི་ཀཾ.
ས་མྨུ་ཁཱ་ཝི་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝཱུ་པ་ས་མོ ན་ཏྠི པ་ཊི་ཉྙཱ་ཡ, ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཱ་ཡ ཁ་ནྟི་ཡཱ ཝཱ ཝི་ནཱ ཨ་ཝཱུ་པ་ས་མ་ན་ཏོ. ཨེ་ཏྠཱཏི ཨཱ་པ་ཏྟི་དེ་ས་ནཱ་ཡཾ. པ་ཊི་ཉྙཱ་ཏེ ཨཱ་པ་ནྣ་བྷཱ་ཝཱ་དི་ཀེ ཀ་ར་ཎ་ཀི་རི་ཡཱ, ‘‘ཨཱ་ཡ་ཏིཾ སཾ་ཝ་རེ་ཡྻཱ་སཱི’’ཏི, པ་རི་ཝཱ་ས་དཱ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཙ པ་ཝ་ཏྟཾ ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ པ་ཊི་ཉྙཱ་ཏ་ཀ་ར་ཎཾ.
ཡ་ཐཱ་ནུ་རཱུ་པནྟི ‘‘དྭཱི་ཧི ཙ་ཏཱུ་ཧི ཏི་ཧི ཨེ་ཀེ་ནཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཡ་ཐཱ་ནུ་རཱུ་པཾ. ཨེ་ཏྠཱཏི ཨི་མ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ, ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཝཱ ས་མ་ཐ་ཝི་ཙཱ་རེ. ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ན་ཡོཏི ཝི་ནི་ཙྪ་ཡེ ན་ཡ་མ་ཏྟཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཝི་ཏྠཱ་རོ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.
༤༧. ས་ངྑེ་པ་ཏོ་ཝ ཝུ་ཏྟོ, ན ས་མ་ཐ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ ཝི་ཡ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ. ཏ་ཐཱཏི ཨི་མི་ནཱ ‘‘དྷ་མྨཱ’’ཏི པ་དཾ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷ་ཏི, ཨེ་ཏྠ ཨི་ཏི-ས་དྡོ ཨཱ་དི་ཨ་ཏྠོ, ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ནཱ ཨི་མི་ནཱ པ་ཀཱ་རེ་ནཱ་ཏི ཝཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ནྟཱ་ན་ཝ་ཛྫ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ན་ཏྠི ཨ་དྷ་མྨ་བྷཱ་ཝོ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ དེ་སི་ཏཱ་ཀཱ་རཾ ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ཝཱ ཀ་ཐ་ནཾ ཡ་ཐཱ་དྷ་མྨཾ ཨ་ཀ་ཏ་ནྟི ཀ་ཏྭཱ ཨ་དྷ་མྨ་བྷཱ་ཝོ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཏ་ཡོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.
ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀནྟི ས་པཱ་ཊི་ཧཱི་རཾ ཨ་པྤ་ཊི་ཝཱ་ནཾ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཏ་ཐེ་ཝཱཏི ཨི་མི་ནཱ ‘‘ཨེ་ཝཾ ཨ་མྷཱ་ཀ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷ་ཏི. བྷཱུ་ཏེ་ན…པེ… ཀཱ་ཏ་བྦ་ཀ་མྨཾ དྷ་མྨོ ནཱ་མ ཡ་ཐཱ་དྷ་མྨཾ ཀ་ར་ཎ་ཏོ, ཝུ་ཏྟ་ཝི་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ ཨི་ཏོ པ་རཾ ཨ་དྷ་མྨོ. ཨ་ཡཾ ཝི་ན་ཡོ ནཱ་མ རཱ་གཱ་དཱི་ནཾ སཾ་ཝ་ར་ཎ་ཏོ པ་ཧཱ་ན་ཏོ པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ན་ཏོ ཙ. ཨ་ཡཾ ཨ་ཝི་ན་ཡོ ནཱ་མ རཱ་གཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཝི་ན་ཡ་ན་ཏོ. ཨ་ཡཾ ཝི་ན་ཡོ ནཱ་མ ཡ་ཐཱ་ཝི་ན་ཡ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ, ཝུ་ཏྟ་ཝི་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨི་ཏ་རོ ཨ་ཝི་ན་ཡོ. ཝ་ཏྠུ་ས་མྤ་ཏྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨེ་ཝ ས་བྦེ་སཾ ཝི་ན་ཡ་ཀ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ཀུ་པྤ་ཏཱ་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘ཝ་ཏྠུ་ས་མྤ་ཏྟི…པེ… ཨ་ཡཾ ཝི་ན་ཡོ ནཱ་མཱ’’ཏི, ཏ་པྤ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏོ ཨ་ཝི་ན་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཝ་ཏྠུ་ཝི་པ་ཏྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དི.
ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ན་ཡ་ན་ཊྛེ་ན ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟོ དྷ་མྨོ ཨེ་ཝ ནེ་ཏྟི, ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ས་ཏྟ་སྶ ཝི་ཡ ར་ཛྫུ ཨ་སི་ཐི་ལ་པ་ཝ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ་ཏཱ་ཡ དྷ་མྨ་ར་ཛྫཱུཏི ཨ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ. སུ་ཏྟ་ནྟ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཏཱ་ཝ ད་ས ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་པ་ཐཱ དྷ་མྨོ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཱ. སཱ ཨེ་ཝ ཝཱ ཧོ་ཏུ དྷ་མྨ་ནེ་ཏྟི, ཡོ ཨི་དྷ ཨི་མི་སྶཱ ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ, ‘‘ཚ་ཏྟིཾ་ས བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡ་དྷ་མྨཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ དྷ་མྨེ་ན ཙ ཝི་ན་ཡེ་ན ཙ ཝུ་ཏྟོ, སོ ཨེ་ཝ ཝཱ དྷ་མྨ་ནེ་ཏྟི ཧོ་ཏཱུ་ཏི ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏཱ་ཡ དྷ་མྨ་ནེ་ཏྟི་ཡཱ ས་མེ་ཏི ཏཱ་ཡ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཱ་ཡ དྷ་མྨ་ནེ་ཏྟི་ཡཱ སཾ་ས་ནྡ་ཏི, ཨེ་ཀ་ལ་ཀྑ་ཎ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཝཾ ཝི་ཝཱ་ད་ཝ་ཏྠུ་བྷཱུ་ཏོ དྷ་མྨོ ཙེ ‘‘དྷ་མྨོ’’ཏི, ཨ་དྷ་མྨོ ཙེ ‘‘ཨ་དྷ་མྨོ’’ཏི, ཝི་ན་ཡོ ཙེ ‘‘ཝི་ན་ཡོ’’ཏི, ཨ་ཝི་ན་ཡོ ཙེ ‘‘ཨ་ཝི་ན་ཡོ’’ཏི ནི་ཙྪི་ན་ནྟེ་ན ཨེ་ཀ་ཙྩཱ་ནཾ ཝི་ཝཱ་དཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་མེ་ཝ ད་སྶི་ཏཾ ཏ་སྶ ཝཱུ་པ་ས་མ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་པ་རི་ཡོ་སཱ་པི་ཏ་ཏྟཱ.
༤༨. ཏཾ པ་ནེ་ཏནྟི ཝི་ཝཱ་དཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ པ་ཙྩཱ་མ་ས་ཏི. ཝཱ་རེ ཨ་ཏྠ་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཝ་སེ་ན པ་ཏྟེ་པི. དྭཱི་ཧཱིཏི ཡ་སྨིཾ ཨཱ་ཝཱ་སེ ཝི་ཝཱ་དཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ, ཏ་ཏྠ ཝཱ་སཱི་ཧི དྭཱི་ཧི་པི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཏ་རཱ.
༤༩. ཁ་ནྡྷ་སཱ་མ་ནྟནྟི ཨཱ་པ་ཏྟི་ཀྑ་ནྡྷ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་མཱི་པཾ. ཨཱ་པ་ཏྟི་སཱ་མ་ནྟཾ ནཱ་མ པུ་བྦ་བྷཱ་གཱ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ་ཨཱ་པ་ཏྟི. མེ་ཐུ་ན་རཱ་ག་ཝ་སེ་ན ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒེ དུ་ཀྐ་ཊ་སྶ ཝ་ཏྠཱུ་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘པ་ཋ་མ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་སྶ པུ་བྦ་བྷཱ་གེ དུ་ཀྐ་ཊ’’ནྟི. སེ་སཱ་ནཾ ཏི་ཎྞཾ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་ནཾ པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་མེ་ཝ.
༥༠. པ་རི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ. ཨཱ་པ་ཏྟཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ད་སྶི་ཏཾ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཝི་སེ་ས་ཏོ པ་ཊི་ཉྙཱ་ཡ ཀཱ་རེ་ཏ་བྦ་ཏཱ་ཡ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ.
༥༢. ཀ་མྨ་སྶ ཝ་ཏྠུ ད་སྶི་ཏཾ ན ས་མ་ཐོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ན་ནུ ཙཱ་ཡཾ ས་མ་ཐཱ་དྷི་ཀཱ་རོ་ཏི? ས་ཙྩཾ, ས་མ་ཐ་སྶ པ་ན ཀཱ་ར་ཎེ ད་སྶི་ཏེ ས་མ་ཐོ ད་སྶི་ཏོ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་སྶ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
༥༣. ཨི་དཾ ཀ་མྨནྟི ‘‘ཨི་དཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ བྷ་ཎྜ་ན་ཛཱ་ཏཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་ཀ་མྨཾ. ཏི་ཎ་ཝ་ཏྠཱ་ར་ཀ་ས་དི་ས་ཏྟཱཏི ཏཾ་ས་དི་ས་ཏཱ་ཡ ཏ་བྦོ་ཧཱ་རོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི ཡ་ཐཱ – ‘‘ཨེ་ས བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟོ’’ཏི. ཨཱ་ཀཱ་ར་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཏི་ཎ་ཝ་ཏྠཱ་ར་ཀ་ཀ་མྨཾ ནཱ་མ, ན པ་ན ཏ་སྶ ས་བྦ་སོ ཀ་ར་ཎ་ཝི་དྷཱ་ནཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཁ་ནྡྷ་ཀེ’’ཏི་ཨཱ་དི. གི་ཧཱི་ནཾ ཧཱི་ནེ་ན ཁུཾ་ས་ན་ཝ་མྦྷ་ནཾ ཡ་ཐཱ ‘‘ཏི་ལ་སཾ་གུ་ལི༹་ཀཱ ན་ཏྠཱི’’ཏི. དྷ་མྨི་ཀ་པ་ཊི་སྶ་ཝེ་སུ ཝི་སཾ་ཝཱ་ད་ན་ཝ་སེ་ན ཨཱ་པ་ནྣཱ ཨཱ་པ་ཏྟི. ཨ་སྶཱཏི ཀི་ཙྩཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་སྶ. ས་མྨུ་ཁཱ་ཝི་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝཱུ་པ་ས་མོ ས་ངྒྷ་ས་མྨུ་ཁ་ཏཱ་དི་ནཱ་ཝ ཝཱུ་པ་ས་མ་ན་ཏོ.
༥༤. སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལ་ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡ་ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཀོ་ས་མྦི་ཡ་སུ་ཏྟེ (མ. ནི. ༡.༤༩༢) སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒ་ས་མྨཱ་དི་ཊྛི ཀ་ཐི་ཏཱ, ཨི་དྷ པ་ན ‘‘དི་ཊྛི་སཱ་མ་ཉྙ་ག་ཏོ ཝི་ཧ་ར་ཏི’’ཙྩེ་ཝ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ, ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལ་ས་མྨཱ་དི་ཊྛི ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. པཱ་པ་ཀ་མྨ་སྶ ཨ་པྤ་ཏཱ མ་ཧ་ནྟ་ཏཱ སཱ་ཝ་ཛྫ་བྷཱ་ཝ་སྶ མུ་དུ་ཏི་ཀྑ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཎུ་ནྟི ཨ་པྤ་སཱ་ཝ་ཛྫཾ. ཐཱུ་ལ་ནྟི མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫ’’ནྟི. སེ་སཾ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝ.
སཱ་མ་གཱ་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ལཱི་ན་ཏྠ་པྤ་ཀཱ་ས་ནཱ ས་མ་ཏྟཱ.