༡. བྲ་ཧྨཱ་ཡུ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༨༣. ‘‘མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ མ་ཧི་དྡྷི་ཀོ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ་ཧཱ་ཝ. ༣༨) ཨུ་ལཱ༹་ར་ཏཱ ཝི་ས་ཡོ, ‘‘མ་ཧཱ་ཛ་ན་ཀཱ་ཡོ ས་ནྣི་པ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ས་མྦ་ཧུ་ལ་བྷཱ་ཝ་ཝི་ས་ཡོ, ཨི་དྷ པ་ན ཏ་དུ་བྷ་ཡ་མྤི་སྶ ཨ་ཏྠོ་ཏི ‘‘མ་ཧ་ཏཱ་ཏི གུ་ཎ་མ་ཧ་ཏྟེ་ན་པི མ་ཧ་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་པྤི་ཙྪ་ཏཱ་དཱིཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ས་ནྟུ་ཊྛི་ས་ལླེ་ཁ་པ་ཝི་ཝེ་ཀ་ཨ་སཾ་ས་གྒ་ཝཱི་རི་ཡཱ་ར་མྦྷཱ་དཱི་ནཾ ས་ངྒ་ཧོ. དི་ཊྛི་སཱི་ལ་སཱ་མ་ཉྙ་ས་ངྒྷཱ་ཏ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ནི་ཡ་ཏོ ས་མྦོ་དྷི་པ་རཱ་ཡ་ཎོ’’ (སཾ. ནི. ༢.༤༡; ༣.༩༩༨, ༡༠༠༤) – ‘‘ཨ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ན་ཝ་ཀཱ་སོ, ཡཾ དི་ཊྛི་ས་མྤ་ནྣོ པུ་གྒ་ལོ ས་ཉྩི་ཙྩ པཱ་ཎཾ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་ཡྻཱ་ཏི ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ དི་ཊྛི་སཱི་ལཱ་ནཾ ནི་ཡ་ཏ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ་པི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ དི་ཊྛི་སཱི་ལ་སཱ་མ་ཉྙེ་ན སཾ་ཧ་ཏཱ, པ་གེ་ཝ ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་ཨཱ་ད་ཡོ. ‘‘ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཱ་ཡ དི་ཊྛི་ཡཱ དི་ཊྛི་སཱ་མ་ཉྙ་ག་ཏོ ཝི་ཧ་ར་ཏི (དཱི. ནི. ༣.༣༢༤, ༣༥༦; མ. ནི. ༡.༤༩༢; ༣.༥༤; ཨ. ནི. ༦.༡༡; པ་རི. ༢༧༤) ཏ་ཐཱ་རཱུ་པེ་ཧི སཱི་ལེ་ཧི སཱི་ལ་སཱ་མ་ཉྙ་ག་ཏོ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི (དཱི. ནི. ༣.༣༢༤; མ. ནི. ༡.༤༩༢; ༣.༥༤; ཨ. ནི. ༦.༡༢; པ་རི. ༢༧༤) ཝ་ཙ་ན་ཏོ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ་ན་མྤི དི་ཊྛི་སཱི་ལ་སཱ་མ་ཉྙེ་ན སཾ་ཧ་ཏ་བྷཱ་ཝོ ལ་བྦྷ་ཏི་ཡེ་ཝ.
ཨོ་ཊྛ་པ་ཧ་ཏ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏྠ་ཝི་བྷཱ་ག་ཝ་སེ་ན. ས་ནི་གྷ་ཎྜུ་ཀེ་ཊུ་བྷཱ་ནནྟི ཨེ་ཏྠ ནི་གྷ་ཎྜཱུཏི ཝ་ཙ་ནཱི་ཡ་ཝཱ་ཙ་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ཏྠཾ ས་དྡ་ཉྩ ཁ་ཎྜ་ཏི ཝི་བྷ་ཛྫ ད་སྶེ་ཏཱི་ཏི ནི་ཁ་ཎྜུ. སོ ཨེ་ཝ ཨི་དྷ ཁ-ཀཱ་ར་སྶ གྷ-ཀཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ནི་གྷ་ཎྜཱུ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ. ཀི་ཊ་ཏི ག་མེ་ཏི ཀི་རི་ཡཱ་དི་ཝི་བྷཱ་གཾ, ཏཾ ཝཱ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་པ་རི་ཡཱ་དཱ་ན་ཏོ ག་མེ་ནྟོ པཱུ་རེ་ཏཱི་ཏི ཀེ་ཊུ་བྷཾ. ཝེ་ཝ་ཙ་ན་པྤ་ཀཱ་ས་ཀནྟི པ་རི་ཡཱ་ཡ་ས་དྡ་དཱི་པ་ཀཾ, ཨེ་ཀེ་ཀ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ ཨ་ནེ་ཀ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཝ་ཙ་ན་ཝི་བྷཱ་ཝ་ཀ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ནི་ད་སྶ་ན་མ་ཏྟ་ཉྩེ་ཏཾ ཨ་ནེ་ཀེ་ས་མྤི ཨ་ཏྠཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ས་དྡ་ཝ་ཙ་ནཱི་ཡ་ཏཱ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ཝ་སེ་ན་པི ཏ་སྶ ག་ནྠ་སྶ པ་ཝ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཝ་ཙཱི་བྷེ་དཱ་དི་ལ་ཀྑ་ཎཱ ཀི་རི་ཡཱ ཀ་པྤཱི་ཡ་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཀི་རི་ཡཱ་ཀ་པྤོ, སོ པ་ན ཝ་ཎྞ་པ་ད་ས་མྦ་ནྡྷ་པ་ད་ཏྠ་ཝི་བྷཱ་ག་ཏོ བ་ཧུ་ཝི་ཀ་པྤོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀི་རི་ཡཱ་ཀ་པྤ་ཝི་ཀ་པྤོ’’ཏི. ཨི་ད་ཉྩ མཱུ་ལ་ཀི་རི་ཡཱ་ཀ་པྤ་ག་ནྠཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. སོ ཧི ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་པ་རི་མཱ་ཎོ ན་ལ་ཙ་རི་ཡཱ་དི་པ་ཀ་ར་ཎཾ. ཋཱ་ན་ཀ་ར་ཎཱ་དི་ཝི་བྷཱ་ག་ཏོ ནི་བྦ་ཙ་ན་ཝི་བྷཱ་ག་ཏོ ཙ ཨ་ཀྑ་རཱ པ་བྷེ་དཱི་ཡ་ནྟི ཨེ་ཏེ་ཧཱི་ཏི ཨ་ཀྑ་ར་པྤ་བྷེ་དཱ, སི་ཀྑཱ་ནི་རུ་ཏྟི་ཡོ. ཨེ་ཏེ་སནྟི ཝེ་དཱ་ནཾ. ཏེ ཨེ་ཝ ཝེ་དེ པ་ད་སོ ཀཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི པ་ད་ཀོ. ཏཾ ཏཾ ས་དྡཾ ཏ་ད་ཏྠ་ཉྩ བྱཱ་ཀ་རོ་ཏི བྱཱ་ཙི་ཀྑ་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི བྱཱ་ཀ་ར་ཎཾ, ས་དྡ་ས་ཏྠཾ. ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཧི་ཏཾ ཏེ་ན ལོ་ཀོ ན ཡ་ཏ་ཏི ན ཨཱི་ཧ་ཏཱི་ཏི ལོ་ཀཱ་ཡ་ཏཾ. ཏ་ཉྷི ག་ནྠཾ ནི་སྶཱ་ཡ ས་ཏྟཱ པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཙི་ཏྟ་མྤི ན ཨུ་པྤཱ་དེ་ནྟི. ཝ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཝ་ཡོ, ན ཝ་ཡོ ཨ་ཝ་ཡོ, ན ཨ་ཝ་ཡོ ཨ་ན་ཝ་ཡོ, ཨཱ་དི་མ་ཛ྄ཛྷ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ་སུ ཀ་ཏྠ་ཙི ཨ་པ་རི་ཀི་ལ་ནྟོ ཨ་ཝི་ཏྠཱ་ཡ་ནྟོ ཏེ ག་ནྠེ ས་ནྡྷཱ་རེ་ཏི པཱུ་རེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. དྭེ པ་ཊི་སེ་དྷཱ པ་ཀ་ཏིཾ ག་མེ་ནྟཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨ་ཝ་ཡོ ན ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཨ་ཝ་ཡཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་ཝ་ཡོ…པེ… ན ས་ཀྐོ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
༣༨༤. ག་རཱུཏི བྷཱ་རི་ཡཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཏ་ཏོ མོ་ཙེ་ཏྭཱ ག་མ་ནཾ དུ་ཀྐ་རཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ན་ཏྠོ་པི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ནི་ནྡཱ་བྱཱ་རོ་ས་ཨུ་པཱ་ར་མྦྷཱ་དི. ཨ་བྦྷུ་གྒ་ཏོཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་བྷི་ས་དྡ་ཡོ་གེ་ན ཨི་ཏྠ་མྦྷཱུ་ཏཱ་ཁྱཱ་ན་ཏྠེ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ.
ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནཱིཏི ལ་ཀྑ་ཎ་དཱི་པ་ནཱ་ནི མ་ནྟ་པ་དཱ་ནི. ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡ་ནྟཱིཏི ན ཀེ་ཝ་ལཾ ལ་ཀྑ་ཎ་མ་ནྟཱ་ནི་ཡེ་ཝ, ཨ་ཉྙཱ་ནི་པི བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ ཉཱ་ཎ་བ་ལཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡ་ནྟི. ཏ་ཐཱ ཧི ཝ་ད་ནྟི ‘‘ཨེ་ཀ་ས་ཏཾ ཨ་དྡྷ་རི་ཡཾ དི་པ་ཉྙཱ་ས་མ་ཏྟ་ཏོ སཱ་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. པ་ཎི་དྷི་མ་ཧ་ཏོ ས་མཱ་དཱ་ན་མ་ཧ་ཏོ་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་ཙྩེ་ཀཾ མ་ཧ-ས་དྡོ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ. པ་ཎི་དྷི་མ་ཧ་ནྟ་ཏཱ་དི ཙ་སྶ བུ་དྡྷ་ཝཾ་ས་ཙ་རི་ཡཱ་པི་ཊ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱདི་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ནི་ཊྛཱཏི ནི་པྥ་ཏྟི་ཡོ. ཛཱ་ཏི་སཱ་མ་ཉྙ་ཏོཏི ལ་ཀྑ་ཎ་ཛཱ་ཏི་ཡཱ ལ་ཀྑ་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་མཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཡ་ཐཱ ཧི བུ་དྡྷཱ་ནཾ ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི སུ་ཝི་སུ་དྡྷཱ་ནི སུ་པ་རི་བྱ་ཏྟཱ་ནི པ་རི་པུ་ཎྞཱ་ནི ཙ ཧོ་ནྟི, ན ཨེ་ཝཾ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི་ནཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ན ཏེ་ཧེ་ཝ བུ་དྡྷོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི.
ཨ་བྷི་རཱུ་པ་ཏཱ དཱི་གྷཱ་ཡུ་ཀ་ཏཱ, ཨ་པྤཱ་ཏ་ངྐ་ཏཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་དཱི་ནཾ པི་ཡ་མ་ནཱ་པ་ཏཱ་ཏི ཙ་ཏཱུ་ཧི ཨ་ཙྪ་རི་ཡ་དྷ་མྨེ་ཧི. དཱ་ནཾ པི་ཡ་ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ཏྠ་ཙ་རི་ཡཱ ས་མཱ་ན་ཏྟ་ཏཱ་ཏི ཨི་མེ་ཧི ཙ་ཏཱུ་ཧི ས་ངྒ་ཧ་ཝ་ཏྠཱུ་ཧི. ར་ཉྫ་ན་ཏོཏི པཱི་ཏི་ཛ་ན་ན་ཏོ. ཙ་ཀྐཾ ཙ་ཀྐ་ར་ཏ་ནཾ ཝ་ཏྟེ་ཏི པ་ཝ་ཏྟེ་ཏཱི་ཏི ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི, ས་མྤ་ཏྟི་ཙ་ཀྐེ་ཧི ས་ཡཾ ཝ་ཏྟེ་ཏི, ཏེ་ཧི ཙ པ་རཾ ས་ཏྟ་ནི་ཀཱ་ཡཾ ཝ་ཏྟེ་ཏི པ་ཝ་ཏྟེ་ཏཱི་ཏི ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི, པ་ར་ཧི་ཏཱ་ཝ་ཧོ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་ཙ་ཀྐཱ་ནཾ ཝ་ཏྟོ ཝ་ཏྟ་ནཾ ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི, ཨ་པྤ་ཊི་ཧ་ཏཾ ཝཱ ཨཱ་ཎཱ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཙ་ཀྐཾ ཝ་ཏྟེ་ཏཱི་ཏི ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏཱི, ཨ་པྤ་ཊི་ཧ་ཏཾ ཝཱ ཨཱ་ཎཱ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཙ་ཀྐཾ ཝ་ཏྟེ་ཏཱི་ཏི ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི, ཁ་ཏྟི་ཡ་མ་ཎྜ་ལཱ་དི་ས་ཉྙི་ཏཾ ཙ་ཀྐཾ ས་མཱུ་ཧཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་སེ ཝ་ཏྟེ་ཏཱི་ཏི ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི. དྷ་མྨཾ ཙ་ར་ཏཱི་ཏི དྷ་མྨི་ཀོ. དྷ་མྨ་ཏོ ཨ་ན་པེ་ཏ་ཏྟཱ དྷ་མྨོ ར་ཉྫ་ན་ཏྠེ་ན རཱ་ཛཱ་ཏི དྷ་མྨ་རཱ་ཛཱ. ཀོ་པཱ་དཱིཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཀཱ་མ་ལོ་བྷ་མཱ་ན་མ་དཱ་དི་ཀེ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཝི་ཛི་ཏཱ་ཝཱིཏི ཝི་ཛི་ཏ་ཝཱ. ཀེ་ན་ཙི ཨ་ཀ་མྤི་ཡ་ཊྛེ་ན ཛ་ན་པ་ད་ཏྠཱ་ཝ་རི་ཡ་པྤ་ཏྟོ. ད་ལ༹ྷ་བྷ་ཏྟི་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝཱ ཛ་ན་པ་དོ ཐཱ་ཝ་རི་ཡཾ པ་ཏྟོ ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཛ་ན་པ་ད་ཏྠཱ་ཝ་རི་ཡ་པྤ་ཏྟོ. ཙི་ཏྟཱི་ཀ་ཏ་བྷཱ་ཝཱ་དི་ནཱ་པི (ཁུ. པཱ. ཨ་ཊྛ. ༦.༣; དཱི. ནི. ཨ་ཊྛ. ༢.༣༣; སཾ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༣.༥.༢༢༣; སུ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༢༢༦; མ་ཧཱ་ནི. ཨ་ཊྛ. ༥༠) ཙ་ཀྐ་སྶ ར་ཏ་ན་ཊྛོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨེ་ས ན་ཡོ སེ་སེ་སུ་པི. ར་ཏི་ནི་མི་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཝཱ ཙི་ཏྟཱི་ཀ་ཏཱ་དི་བྷཱ་ཝ་སྶ ར་ཏི་ཛ་ན་ན་ཊྛེ་ན ཨེ་ཀ་ས་ངྒ་ཧ་ཏཱ་ཡ ཝི་སུཾ ཨ་གྒ་ཧ་ཎཾ.
ཨི་མེ་ཧི པ་ན ར་ཏ་ནེ་ཧི རཱ་ཛཱ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི ཡཾ ཡ་མ་ཏྠཾ པ་ཙྩ་ནུ་བྷོ་ཏི, ཏཾ ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨི་མེ་སུ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཛི་ཏཾ ཛི་ནཱ་ཏི མ་ཧེ་ས་ཀྑ་ཏཱ་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཡ་ཀ་མྨ་ནི་སྶ་ནྡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཝི་ཛི་ཏེ ཡ་ཐཱ་སུ་ཁཾ ཨ་ནུ་ཝི་ཙ་ར་ཏི ཧ་ཏྠི་ར་ཏ་ནཾ ཨ་སྶ་ར་ཏ་ན་ཉྩ ཨ་བྷི་རུ་ཧི་ཏྭཱ ཏེ་སཾ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ནྟོ་པཱ་ཏ་རཱ་སེ་ཡེ་ཝ ས་ཀ་ལཾ པ་ཐ་ཝིཾ ཨ་ནུ་སཾ་ཡཱ་ཡི་ཏྭཱ རཱ་ཛ་དྷཱ་ནི་ཡཾ པ་ཙྩཱ་ག་མ་ན་ཏོ. པ་རི་ཎཱ་ཡ་ཀ་ར་ཏ་ནེ་ན ཝི་ཛི་ཏ་མ་ནུ་ར་ཀྑ་ཏི ཏེ་ན ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཀ་ཏྟ་བྦ་ཀི་ཙྩ་སྶ སཾ་ཝི་དྷཱ་ན་ཏོ. སེ་སེ་ཧཱིཏི མ་ཎི་ར་ཏ་ན་ཨི་ཏྠི་ར་ཏ་ན་ག་ཧ་པ་ཏི་ར་ཏ་ནེ་ཧི. ཏ་ཏྠ མ་ཎི་ར་ཏ་ནེ་ན ཡོ་ཛ་ན་པྤ་མཱ་ཎེ དེ་སེ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རཾ ཝི་དྷ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ལོ་ཀ་ད་སྶ་ནཱ་དི་ནཱ སུ་ཁ་མ་ནུ་བྷ་ཝ་ཏི, ཨི་ཏྠི་ར་ཏ་ནེ་ན ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་མཱ་ནུ་ས་རཱུ་པ་ས་མྤ་ཏྟི་ད་སྶ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན, ག་ཧ་པ་ཏི་ར་ཏ་ནེ་ན ཨི་ཙྪི་ཏི་ཙྪི་ཏ་མ་ཎི་ཀ་ན་ཀ་ར་ཛ་ཏཱ་དི་དྷ་ན་པྤ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཝ་སེ་ན. ཨུ་སྶཱ་ཧ་ས་ཏྟི་ཡོ་གོ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཨ་པྤ་ཊི་ཧ་ཏཱ་ཎཱ་ཙ་ཀྐ་བྷཱ་ཝ་སི་དྡྷི་ཏོ. ཧ་ཏྠི་ཨ་སྶ་ར་ཏ་ནཱ་དཱི་ནཾ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ ཀོ་ས་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ་པི པ་བྷཱ་ཝ་ས་མྤ་ཏྟི་སི་དྡྷི་ཏོ ‘‘ཧ་ཏྠི…པེ… ཡོ་གོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཀོ་སོ ཧི ནཱ་མ ས་ཏི ཨུ་སྶཱ་ཧ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཾ (ཨུ་གྒ་ཏེ་ཛ་སྶ སུ་ཀུ་མཱ་ར་པ་ར་ཀྐ་མ་སྶ པ་ས་ནྣ་མུ་ཁ་སྶ ས་མྨུ་ཁེ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི). པ་ཙྪི་མེ་ནཱཏི པ་རི་ཎཱ་ཡ་ཀ་ར་ཏ་ནེ་ན. ཏ་ཉྷི ས་བྦ་རཱ་ཛ་ཀི་ཙྩེ་སུ ཀུ་ས་ལཾ ཨ་ཝི་ར་ཛ྄ཛྷ་ན་པ་ཡོ་གཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘མ་ནྟ་ས་ཏྟི་ཡོ་གོ’’ཏི. ཏི་ཝི་དྷ་ས་ཏྟི་ཡོ་ག་ཕ་ལཾ པ་རི་པུ་ཎྞཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. སེ་སེ་ཧཱིཏི སེ་སེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི ར་ཏ་ནེ་ཧི. ཨ་དོ་ས་ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལ་ཛ་ནི་ཏ་ཀ་མྨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ནཱཏི ཨ་དོ་ས་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལེ་ན ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤཱ་དི་ཏ་ཀ་མྨ་སྶ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་མྤ་ཛྫ་ནྟི སོ་མྨ་ཏ་ར་ར་ཏ་ན་ཛཱ་ཏི་ཀ་ཏྟཱ. མ་ཛ྄ཛྷི་མཱ་ནི མ་ཎི་ཨི་ཏྠི་ག་ཧ་པ་ཏི་ར་ཏ་ནཱ་ནི. ཨ་ལོ་བྷ…པེ… ཀ་མྨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་མྤ་ཛྫ་ནྟི ཨུ་ལཱ༹་ར་དྷ་ན་སྶ ཨུ་ལཱ༹་ར་དྷ་ན་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཀཱ་ར་ཎ་སྶ ཙ པ་རི་ཙྩཱ་ག་ས་མྤ་དཱ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཏྟཱ. པ་ཙྪི་མནྟི པ་རི་ཎཱ་ཡ་ཀ་ར་ཏ་ནཾ. ཏ་ཉྷི ཨ་མོ་ཧ…པེ… ཀ་མྨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་མྤ་ཛྫ་ཏི མ་ཧཱ་པ་ཉྙེ་ནེ་ཝ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་རཱ་ཛ་ཀི་ཙྩ་སྶ པ་རི་ཎེ་ཏ་བྦ་ཏྟཱ.
ས་ར་ཎ་ཏོ པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཝི་དྷ་མ་ན་ཏོ སཱུ་རཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་བྷཱི་རུ་ཀ་ཛཱ་ཏི་ཀཱ’’ཏི. ཨ་སུ་རེ ཝི་ཛི་ནི་ཏྭཱ ཋི་ཏ་ཏྟཱ ཝཱི་རོ, ས་ཀྐོ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡོ, ཏ་སྶ ཨ་ངྒཾ དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ སེ་ན་ངྒ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཝཱི་ར་ངྒ་རཱུ་པཱ་ཏི དེ་ཝ་པུ་ཏྟ་ས་དི་ས་ཀཱ་ཡཱ’’ཏི. ས་བྷཱ་ཝོཏི ས་བྷཱ་ཝ་བྷཱུ་ཏོ ཨ་ཏྠོ. ཝཱི་ར་ཀཱ་ར་ཎནྟི ཝཱི་ར་བྷཱ་ཝ་ཀཱ་ར་ཎཾ. ཝཱི་རི་ཡ་མ་ཡ་ས་རཱི་རཱ ཝི་ཡཱཏི ས་ཝི་གྒ་ཧ་ཝཱི་རི་ཡ་ས་དི་སཱ ས་ཝི་གྒ་ཧ་ཉྩེ ཝཱི་རི་ཡཾ སི་ཡཱ, ཏཾ་ས་དི་སཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ན་ནུ ར་ཉྙོ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་སྶ པ་ཊི་སེ་ནཱ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཡ་མ་སྶ པུ་ཏྟཱ པ་མ་དྡེ་ཡྻུཾ, ཨ་ཐ ཀ་སྨཱ ‘‘པ་ར་སེ་ན་པ་མ་དྡ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཙོ་ད་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘ས་ཙེ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏེ་ན པ་ར་སེ་ནཱ ཧོ་ཏུ ཝཱ མཱ ཝཱ, ཏེ པ་ན ཨེ་ཝཾ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. དྷ་མྨེ་ནཱཏི ཀ་ཏཱུ་པ་ཙི་ཏེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ པུ་ཉྙ་དྷ་མྨེ་ན. ཏེ་ན ཧི ས་ཉྩོ་དི་ཏཱ པ་ཐ་ཝི་ཡཾ ས་བྦ་རཱ་ཛཱ་ནོ པ་ཙྩུ་གྒ་ནྟྭཱ ‘‘སྭཱ་ག་ཏཾ ཏེ མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ’’ཏི་ཨཱ་དིཾ ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ར་ཛྫཾ ར་ཉྙོ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་སྶ ནི་ཡྻཱ་དེ་ནྟི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘སོ ཨི་མཾ…པེ… ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་ས་ཏཱི’’ཏི. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ཏ་སྶ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་དྷ་མྨ་སྶ ཙི་ར་ཏ་རཾ ཝི་པ་ཙྩི་ཏུཾ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏཾ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ཝ་ཏྟ་ས་མུ་དཱ་ག་ཏཾ པ་ཡོ་ག་ས་མྤ་ཏྟི་ས་ངྑཱ་ཏཾ དྷ་མྨཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘པཱ་ཎོ ན ཧ་ནྟ་བྦོ་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་ཉྩ་སཱི་ལ་དྷ་མྨེ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཝ་ཉྷི ‘‘ཨ་ད་ཎྜེ་ན ཨ་ས་ཏྠེ་ནཱ’’ཏི ཨི་དཾ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཊྛུ་ཏ་རཾ ས་མ་ཏྠི་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཡ་སྨཱ རཱ་གཱ་ད་ཡོ པཱ་པ་དྷ་མྨཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ ས་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ནཾ ཚཱ་དེ་ཏྭཱ པ་རི་ཡོ་ན་ནྡྷི་ཏྭཱ ཏི་ཊྛ་ནྟི, ཀུ་ས་ལ་པ་ཝ་ཏྟིཾ ནི་ཝཱ་རེ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཏེ ‘‘ཚ་ད་ནཱ, ཚ་དཱ’’ཏི ཙ ཝུ་ཏྟཱ.
ཝི་ཝ་ཊྚེ་ཏྭཱ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ. པཱུ་ཛཱ་ར་ཧ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ ‘‘ཨ་ར་ཧ་ཏཱི་ཏི ཨ་ར་ཧ’’ནྟི. ཏ་སྶཱཏི པཱུ་ཛཱ་ར་ཧ་ཏཱ་ཡ. ཡ་སྨཱ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ, ཏ་སྨཱ ཨ་ར་ཧ་ནྟི. བུ་དྡྷ་ཏྟ་ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཱ ཝི་ཝ་ཊྚ་ཙྪ་ད་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ ས་ཝཱ་ས་ན་ས་བྦ་ཀི་ལེ་ས་པྤ་ཧཱ་ན་པུ་བྦ་ཀ་ཏྟཱ བུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝ་སི་དྡྷི་ཡཱ. ཨ་ར་ཧཾ ཝ་ཊྚཱ་བྷཱ་ཝེ་ནཱཏི ཕ་ལེ་ན ཧེ་ཏུ་ཨ་ནུ་མཱ་ན་ད་སྶ་ནཾ. ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཚ་ད་ནཱ་བྷཱ་ཝེ་ནཱཏི ཧེ་ཏུ་ནཱ ཕ་ལཱ་ནུ་མཱ་ན་ད་སྶ་ནཾ. ཧེ་ཏུ་དྭ་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཝི་ཝ་ཊྚོ ཝི་ཙྪ་དོ ཙཱ’’ཏི. དུ་ཏི་ཡ་ཝེ་སཱ་ར་ཛྫེ་ནཱཏི ‘‘ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ ཏེ པ་ཊི་ཛཱ་ན་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (མ. ནི. ༡.༡༥༠) ཨཱ་ག་ཏེ་ན ཝེ་སཱ་ར་ཛྫེ་ན. པུ་རི་མ་སི་དྡྷཱིཏི པུ་རི་མ་སྶ པ་ད་སྶ ཨ་ཏྠ་སི་དྡྷི. པ་ཋ་མེ་ནཱཏི ‘‘ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ ཏེ པ་ཊི་ཛཱ་ན་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (མ. ནི. ༡.༡༥༠) ཨཱ་ག་ཏེ་ན ཝེ་སཱ་ར་ཛྫེ་ན. དུ་ཏི་ཡ་སི་དྡྷཱིཏི བུ་དྡྷ་ཏྟ་སི་དྡྷི. ཏ་ཏི་ཡ་ཙ་ཏུ་ཏྠེ་ཧཱིཏི ‘‘ཡེ ཁོ པ་ན ཏེ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀཱ དྷ་མྨཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (མ. ནི. ༡.༡༥༠), ‘‘ཡ་སྶ ཁོ པ་ན ཏེ ཨ་ཏྠཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (མ. ནི. ༡.༡༥༠) ཙ ཨཱ་ག་ཏེ་ཧི ཏ་ཏི་ཡ་ཙ་ཏུ་ཏྠེ་ཧི ཝེ་སཱ་ར་ཛྫེ་ཧི. ཏ་ཏི་ཡ་སི་དྡྷཱིཏི ཝི་ཝ་ཊྚ་ཙྪ་ད་ན་ཏཱ སི་དྡྷི. ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀ་ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་དྷ་མྨཱ་པ་དེ་སེ་ན ཧི ས་ཏྠུ ཝི་ཝ་ཊྚ་ཙྪ་ད་བྷཱ་ཝོ ལོ་ཀེ པཱ་ཀ་ཊོ ཨ་ཧོ་སི. པུ་རི་མཾ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྑུནྟི པུ་རི་མ་པ་དཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྑུཾ སཱ་དྷེ་ཏི ཀི་ལེ་སཱ་རཱི་ནཾ སཾ་སཱ་ར་ཙ་ཀྐ་སྶ ཙ ཨ་རཱ་ནཾ ཧ་ཏ་བྷཱ་ཝ་དཱི་པ་ན་ཏོ. དུ་ཏི་ཡཾ པ་དཾ བུ་དྡྷ་ཙ་ཀྑུཾ སཱ་དྷེ་ཏི ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶེ་ཝ ཏཾ ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ. ཏ་ཏི་ཡཾ པ་དཾ ས་མ་ནྟ་ཙ་ཀྑུཾ སཱ་དྷེ་ཏི ས་ཝཱ་ས་ན་ས་བྦ་ཀི་ལེ་ས་པྤ་ཧཱ་ན་དཱི་པ་ན་ཏོ. ‘‘ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ’’ཏི ཧི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཝི་ཝ་ཊྚ་ཙྪ་དོ’’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ བུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝཱ་ཝ་ཧ་མེ་ཝ ས་བྦ་ཀི་ལེ་ས་པྤ་ཧཱ་ནཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏཱི་ཏི. སཱུ་ར་བྷཱ་ཝནྟི ལ་ཀྑ་ཎ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནེ་ན ཝི་ས་ད་ཉཱ་ཎ་ཏཾ.
༣༨༥. ག་ཝེ་སཱིཏི (དཱི. ནི. ཊཱི. ༡.༢༨༧) ཉཱ་ཎེ་ན པ་རི་ཡེ་ས་ནཾ ཨ་ཀཱ་སི. ས་མཱ་ན་ཡཱིཏི ཉཱ་ཎེ་ན ས་ངྐ་ལེ་ནྟོ ས་མཱ་ནཾ ཨཱ་ན་ཡི ས་མཱ་ཧ་རི. ན ས་ཀྐོ་ཏི སཾ་ཀུ་ཙི་ཏེ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཏེ་སཾ དུ་བྦི་བྷཱ་ཝ་ན་ཏོ. ཀ་ངྑ་ཏཱིཏི པ་ད་སྶ ཨཱ་ཀ་ངྑ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨ་ཧོ ཝ་ཏ པ་སྶེ་ཡྻ་ནྟི པ་ཏྠ་ནཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏཱི’’ཏི. ཀི་ཙྪ་ཏཱིཏི ཀི་ལ་མ་ཏི. ‘‘ཀ་ངྑ་ཏཱི’’ཏི པ་ད་སྶ པུ་བྦེ ཨཱ་སཱི་ས་ན་ཏྠ་ཏཾ ཝ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཏ་སྶ སཾ་ས་ཡ་ཏྠ་ཏྟ་མེ་ཝ ཝི་ཀ་པྤ་ནྟ་ར་ཝ་སེ་ན ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཀ་ངྑཱ་ཡ ཝཱ དུ་བྦ་ལཱ ཝི་མ་ཏི ཝུ་ཏྟཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏཱི་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ཏི་པྤ་ཀཱ་རེ་ཧི སཾ་ས་ཡ་དྷ་མྨེ་ཧི. ཀཱ་ལུ་སྶི་ཡ་བྷཱ་ཝོཏི ཨ་པྤ་ས་ནྣ་ཏཱ་ཡ ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏོ ཨཱ་ཝི་ལ་བྷཱ་ཝོ. ཡ་སྨཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀོ་སོ་ཧི་ཏཾ ས་བྦ་བུ་དྡྷཱ་ཝེ་ཎི་ཀཾ ཝ་ཏྠ་གུ་ཡ྄ཧཾ སུ་ཝི་སུ་དྡྷ་ཀ་ཉྩ་ན་མ་ཎྜ་ལ་ས་ནྣི་ཀཱ་སཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ཎྛཱ་ན་ས་ནྣི་ཝེ་ས་སུ་ནྡ་ར་ཏཱ་ཡ ཨཱ་ཛཱ་ནེ་ཡྻ་ག་ནྡྷ་ཧ་ཏྠི་ནོ ཝ་ར་ངྒ་ཙཱ་རུ་བྷཱ་ཝཾ ཝི་ཀ་ས་མཱ་ན་ཏ་པ་ནི་ཡཱ་ར་ཝི་ནྡ་ས་མུ་ཛྫ་ལ་ཀེ་ས་རཱ་ཝ་ཏྟ་ཝི་ལཱ་སཾ ས་ཉྫྷཱ་པ་བྷཱ་ནུ་ར་ཉྫི་ཏ་ཛ་ལ་ཝ་ན་ནྟ་རཱ་བྷི་ལ་ཀྑི་ཏ-ས་མྤུ་ཎྞ་ཙ་ནྡ་མ་ཎྜ་ལ་སོ་བྷ་ཉྩ ཨ་ཏྟ་ནོ སི་རི་ཡཱ ཨ་བྷི་བྷུ་ཡྻ ཝི་རཱ་ཛ་ཏི, ཡཾ བཱ་ཧི་ར་བྦྷ་ནྟ་ར་མ་ལེ་ཧི ཨ་ནུ་པ་ཀྐི་ལི་ཊྛ་ཏཱ་ཡ ཙི་ར་ཀཱ་ལཾ སུ་པ་རི་ཙི་ཏ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཱ་དྷི་ཀཱ་ར་ཏཱ་ཡ སུ་ས་ཎྛི་ཏ་ས་ཎྛཱ་ན་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཙ ཀོ་པཱི་ན་མྤི ས་ནྟཾ ཨ་ཀོ་པཱི་ན་མེ་ཝ, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. པ་ཧཱུ་ཏ་བྷཱ་ཝནྟི པུ་ཐུ་ལ་བྷཱ་ཝཾ. ཨེ་ཏྠེ་ཝ ཧི ཏ་སྶ སཾ་ས་ཡོ, ཏ་ནུ་མུ་དུ་སུ་ཀུ་མཱ་ར་ཏཱ་དཱི་སུ པ་ན་སྶ གུ་ཎེ་སུ ཏ་སྶ ཝི་ཙཱ་ར་ཎཱ ཨེ་ཝ ནཱ་ཧོ་སི.
ཧི་རི་ཀ་ར་ཎོ་ཀཱ་སནྟི ཧི་རི་ཡི་ཏ་བྦ་ཊྛཱ་ནཾ. ཚཱ་ཡནྟི པ་ཊི་བི་མྦཾ. ཀཱི་དི་ས་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨི་དྡྷི་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཚཱ་ཡཱ་རཱུ་པནྟི བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཊི་བི་མྦ་རཱུ་པཾ. ཏ་ཉྩ ཁོ བུ་དྡྷ་ས་ནྟཱ་ན་ཏོ ཝི་ནི་མུ་ཏྟཾ རཱུ་པ་ཀ་མ་ཏྟཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་རཱི་ར་ཝ་ཎྞ་ས་ཎྛཱ་ནཱ་ཝ་ཡ་ཝཾ ཨི་དྡྷི་མ་ཡཾ བི་མྦ་ཀ་མ་ཏྟཾ, ཏཾ པ་ན ད་སྶེ་ནྟོ བྷ་ག་ཝཱ ཡ་ཐཱ ཨ་ཏྟ་ནོ བུ་དྡྷ་རཱུ་པཾ ན དི་སྶ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཀ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏི. ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱཏི ཕ་རི་ཏྭཱ.
ཀ་ཎྞ་སོ་ཏཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཙི་ཏ་ཏ་ནུ་ཏ་མྦ་ལོ་མ་ཏཱ་ཡ དྷོ་ཏ་ར་ཛ་ཏ་པ་ནཱ་ལི༹་ཀཱ་ས་དི་ས་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ. མུ་ཁ་པ་རི་ཡ་ནྟེཏི ཀེ་ས་ནྟེ.
ཀི་རི་ཡཱ་ཀ་ར་ཎནྟི ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཀཱ་ཡི་ཀ་སྶ ཝཱ་ཙ་སི་ཀ་སྶ པ་ཊི་པ་ཏྟི. ཏ་ཏྠཱཏི ཏེ་སུ ཀི་ཙྩེ་སུ. དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀཱ་ནཾ ཝ་ཏྟཾ ད་སྶེ་ཏུཾ བཱི་ཛ་ནིགྒ་ཧ་ཎཾ ཀ་ཏཾ. ན ཧི ཨ་ཉྙ་ཐཱ ས་བྦ་སྶ་པི ལོ་ཀ་སྶ ཨ་ལ་ངྐཱ་ར་བྷཱུ་ཏཾ པ་ར་མུ་ཀྐཾ་ས་ག་ཏཾ སི་ཀྑཱ་སཾ་ཡ་མཱ་ནཾ བུ་དྡྷཱ་ནཾ མུ་ཁ་ཙ་ནྡ་མ་ཎྜ་ལཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏ་བྦཾ ཧོ་ཏི.
པ་ཏྠ་རི་ཏ་ཝི་ཏཱ་ན་ཨོ་ལ་མྦི་ཏ་ག་ནྡྷ་དཱ་མ་ཀུ་སུ་མ་དཱ་མ་ཀེ ག་ནྡྷ་མ་ཎྜ་ལ་མཱ་ལེ༹. པུ་བྦ་བྷཱ་གེ་ན པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱཏི ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཝེ་ལཾ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ན པུ་བྦ་བྷཱ་གེ་ན ཀཱ་ལཾ པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ. པ་ཙྩ་ཡ་དཱ་ཡ་ཀེ་སུ ཨ་ནུ་རོ་དྷ་ཝ་སེ་ན པ་རི་སཾ ཨུ་སྶཱ་དེ་ནྟོ ཝཱ པ་གྒ་ཎྷ་ནྟོ, ཨ་དཱ་ཡ་ཀེ་སུ ཝི་རོ་དྷ་ཝ་སེ་ན པ་རི་སཾ ཨ་པ་སཱ་དེ་ནྟོ ཝཱ.
ཡོ་ག་ཀྑེ་མཾ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡཱ་བྷཱ་ཝཾ. ས་བྷཱ་ཝ་གུ་ཎེ་ནེ་ཝཱཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་གུ་ཎེ་ནེ་ཝ. བྷོ་ཏོ གོ་ཏ་མ་སྶ གུ་ཎཾ ས་ཝི་གྒ་ཧཾ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹ཾ ཨ་ཏི་ས་མྦཱ་དྷཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ས་ནྡྷཱ་རེ་ཏུཾ ཨ་པྤ་ཧོ་ནྟ་ཏོ. བྷ་ཝ་གྒཾ ཨ་ཏི་ནཱི་ཙཾ ཨུ་པ་རཱུ་པ་རི ས་ནྡྷཱ་རེ་ཏུཾ ཨ་པྤ་ཧོ་ནྟ་ཏོ.
༣༨༦. ཋཱ་ན་ག་མ་ནཱ་དཱི་སུ (དཱི. ནི. ཊཱི. ༢.༣༥) བྷཱུ་མི་ཡཾ སུ་ཊྛུ ས་མཾ་པ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ པཱ་དཱ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི སུ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏ་པཱ་དོ. ཏཾ པ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏོ སུ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏ་པཱ་ད་ཏཾ བྱ་ཏི་རེ་ཀ་མུ་ཁེ་ན ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏུཾ ‘‘ཡ་ཐཱ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨ་གྒ་ཏ་ལནྟི ཨ་གྒ་པཱ་ད་ཏ་ལཾ. པ་ཎྷཱིཏི པ་ཎྷི་ཏ་ལཾ. པ་སྶནྟི པཱ་ད་ཏ་ལ་སྶ དྭཱི་སུ པ་སྶེ་སུ ཨེ་ཀེ་ཀཾ, ཨུ་བྷ་ཡ་མེ་ཝ ཝཱ པ་རི་ཡ་ནྟཾ པ་སྶཾ. སུ་ཝ་ཎྞ་པཱ་དུ་ཀ་ཏ་ལཾ ཝི་ཡ ཨུ་ཛུ་ཀཾ ནི་ཀྑི་པི་ཡ་མཱ་ནཾ. ཨེ་ཀ་པྤ་ཧཱ་རེ་ནེ་ཝཱཏི ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ. ས་ཀ་ལཾ པཱ་ད་ཏ་ལཾ བྷཱུ་མིཾ ཕུ་ས་ཏི ནི་ཀྑི་པ་ནེ. ཨེ་ཀ་པྤ་ཧཱ་རེ་ནེ་ཝ ས་ཀ་ལཾ པཱ་ད་ཏ་ལཾ བྷཱུ་མི་ཏོ ཨུ་ཊྛ་ཧ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
ཏ་ཏྲཱཏི ཏཱ་ཡ སུ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏ་པཱ་ད་ཏཱ་ཡ ཨ་ནུ་པུ་བྦ་ནི་ནྣཱ་ཝ ཨ་ཙྪ་རི་ཡ་བྦྷུ་ཏཾ ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཾ ནི་སྶ་ནྡ་ཕ་ལཾ. ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ་ཏྠཾ ས་ཏྠུ ཏི་དི་ཝ་ག་མ་ནེ་ན སུ་པཱ་ཀ་ཊཾ ཀཱ་ཏུཾ ‘‘ཏ་ཐཱ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དིཾ ཝ་ཏྭཱ ‘‘ན ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཏཾ ས་མ་ཏྠེ་ཏི. ཏེ་ན པ་ཋ་མ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏོ་པི དུ་ཏི་ཡ་ལ་ཀྑ་ཎཾ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི ཝ་ཀྑ་ཏི ‘‘ཨ་ནྟ་མ་སོ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ར་ཉྙོ པ་རི་སཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ས་བྦོ་པི ཙ་ཀྐ་ལ་ཀྑ་ཎ་སྶེ་ཝ པ་རི་ཝཱ་རོ’’ཏི. ཡུ་ག་ནྡྷ་ར་པ་བྦ་ཏ་སྶ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་ས་བྷ་ཝ་ན་སྶ ཙ པ་ཀ་ཏི་པ་ད་ནི་ཀྑེ་པ་ཊྛཱ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནེ ནེ་ཝ བུ་དྡྷཱ་ནཾ, ན དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ, ཨ་ཐ ཁོ བུ་དྡྷཱ་ནཾ ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ནི་ད་སྶི་ཏཾ. སཱི་ལ་ཏེ་ཛེ་ན…པེ… ད་ས་ནྣཾ པཱ་ར་མཱི་ནཾ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ནཱཏི ཨི་ད་མྤི ལ་ཀྑ་ཎ་ནི་བྦ་ཏྟ་ཀ་མྨ་ཝི་སེ་ས་ཀི་ཏྟ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ས་བྦཱ་ཝ་ནྟེ་ཧཱིཏི ས་བྦ་པ་དེ་ས་ཝ་ནྟེ་ཧི.
ནཱ་བྷི་པ་རི་ཙྪི་ནྣཱཏི ནཱ་བྷི་ཡཾ པ་རི་ཙྪི་ནྣཱ པ་རི་ཙྪེ་ད་ཝ་སེ་ན ཋི་ཏཱ. ནཱ་བྷི་མུ་ཁ་པ་རི་ཀྑེ་པ་པ་ཊྚོཏི པ་ཀ་ཏི་ཙ་ཀྐ་སྶ ཨ་ཀྑ་བྦྷཱ་ཧ་ཏ་པ་རི་ཧ་ར་ཎ་ཏྠཾ ནཱ་བྷི་མུ་ཁེ ཋ་པེ་ཏ་བྦ་པ་རི་ཀྑེ་པ་པ་ཊྚོ. ནེ་མི་མ་ཎི་ཀཱཏི ནེ་མི་ཡཾ ཨཱ་ཝ་ལི༹་བྷཱ་ཝེ་ན ཋི་ཏ་མ་ཎི་ཀཱ་ལེ་ཁཱ.
ས་མྦ་ཧུ་ལ་ཝཱ་རོཏི བ་ཧུ་ཝི་དྷ་ལེ་ཁ་ངྒ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ཝཱ་རོ. ས་ཏྟཱིཏི ཨཱ་ཝུ་དྷ་ས་ཏྟི. སི་རི་ཝ་ཙྪོཏི སི་རི་མུ་ཁཾ. ན་ནྡཱིཏི ད་ཀྑི་ཎཱ་ཝ་ཊྚཾ. སོ་ཝ་ཏྟི་ཀོཏི སོ་ཝ་ཏྟི་ཨ་ངྐོ. ཝ་ཊཾ་ས་ཀོཏི ཨཱ་ཝེ་ལ༹ཾ. ཝ་ཌྜྷ་མཱ་ན་ཀནྟི པུ་རི་ས་ཧཱ་རི པུ་རི་ས་ངྒཾ. མོ་ར་ཧ་ཏྠ་ཀོཏི མོ་ར་པི་ཉྪ་ཀ་ལཱ་པོ, མོ་ར་པི་ཉྪ པ་རི་སི་བྦི་ཏོ ཝཱ བཱི་ཛ་ནི་ཝི་སེ་སོ. ཝཱ་ལ་བཱི་ཛ་ནཱིཏི ཙཱ་མ་རི་ཝཱ་ལཾ. སི་དྡྷ་ཏྠཱ་དི པུ་ཎྞ་གྷ་ཊ་པུ་ཎྞ་པཱ་ཏི་ཡོ. ‘‘ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལོ༹’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏ་སྶ པ་དྷཱ་ནཱ་ཝ་ཡ་ཝེ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཧི་མ་ཝཱ སི་ནེ་རུ…པེ… ས་ཧ་སྶཱ་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
ཨཱ་ཡ་ཏ་པ་ཎྷཱིཏི ཨི་དཾ ཨ་ཉྙེ་སཾ པ་ཎྷི་ཏོ དཱི་གྷ་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ན པ་ན ཨ་ཏི་དཱི་གྷ་ཏ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་རི་པུ་ཎྞ་པ་ཎྷཱི’’ཏི. ཡ་ཐཱ པ་ན པ་ཎྷི་ལ་ཀྑ་ཎཾ པ་རི་པུ་ཎྞཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཏཾ བྱ་ཏི་རེ་ཀ་མུ་ཁེ་ན ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡ་ཐཱ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨཱ་ར་གྒེ་ནཱཏི མ་ཎྜ་ལཱ་ཡ སི་ཁཱ་ཡ. ཝ་ཊྚེ་ཏྭཱཏི ཡ་ཐཱ སུ་ཝ་ཊྚཾ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཝ་ཊྚེ་ཏྭཱ. ར་ཏྟ་ཀ་མྦ་ལ་གེ་ཎྜུ་ཀ་ས་དི་སཱཏི ར་ཏྟ་ཀ་མྦ་ལ་མ་ཡ་གེ་ཎྜུ་ཀ་ས་དི་སཱ.
མ་ཀྐ་ཊ་སྶེ་ཝཱཏི ཝཱ་ན་ར་སྶ ཝི་ཡ. དཱི་གྷ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་མ་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. ནི་ཡྻཱ་ས་ཏེ་ལེ་ནཱཏི ཚ་དི་ཀ་ནི་ཡྻཱ་སཱ་དི་ནི་ཡྻཱ་ས་ས་མྨི་སྶེ་ན ཏེ་ལེ་ན.
ཏ་ལུ་ནཱཏི སུ་ཀུ་མཱ་རཱ.
ཙ་མྨེ་ནཱཏི ཨ་ངྒུ་ལ་ནྟ་ར་ཝེ་ཋི་ཏ་ཙ་མྨེ་ན. པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཨ་ངྒུ་ལ་ནྟ་རོཏི ཨེ་ཀ་ཏོ ས་མྦ་དྡྷ་ཨ་ངྒུ་ལ་ནྟ་རོ. ཨེ་ཀ་པྤ་མཱ་ཎཱཏི དཱི་གྷ་ཏོ ས་མཱ་ན་པྤ་མཱ་ཎཱ. ཡ་ཝ་ལ་ཀྑ་ཎནྟི ཨ་བྦྷ་ནྟ་ར་ཏོ ཨ་ངྒུ་ལི་པ་བྦེ་ཋི་ཏཾ ཡ་ཝ་ལ་ཀྑ་ཎཾ. པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱཏི ཏཾ་ཏཾ་པ་བྦཱ་ནཾ ས་མཱ་ན་དེ་ས་ཏཱ་ཡ ཨ་ངྒུ་ལཱི་ནཾ པ་སཱ་རི་ཏ་ཀཱ་ལེ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏཱ་ནི ཝི་ཡ ཕུ་སི་ཏྭཱ ཏི་ཊྛ་ནྟི.
ས་ངྑཱ ཝུ་ཙྩ་ནྟི གོ་པྥ་ཀཱ, ཨུ་དྡྷཾ ས་ངྑཱ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ཨུ་སྶ་ངྑཱ, པཱ་དཱ. པི་ཊྛི་པཱ་དེཏི པི་ཊྛི་པཱ་ད་ས་མཱི་པེ. སུ་ཁེ་ན པཱ་དཱ པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནྟི པཱ་ད་ནཱ་མ་ནཱ་དཱི་སུ, ཏེ་ནེ་ཝ ག་ཙྪ་ནྟཱ་ནཾ ཏེ་སཾ ཧེ་ཊྛཱ པཱ་ད་ཏ་ལཱ་ནི དི་སྶ་ནྟི. ཏེ་ནཱཏི གོ་པྥ་ཀཱ་ནཾ པི་ཊྛི་པཱ་ད་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ པ་ཏི་ཊྛི་ཏ་ཏྟཱ. ཙ་ཏུ་ར་ངྒུ་ལ་མ་ཏྟ་ཉྷི ཏཱ་ནི ཨུ་དྡྷཾ ཨཱ་རོ་ཧི་ཏྭཱ པ་ཏི་ཊྛ་ཧ་ནྟི, ནི་གུ་ལ༹ྷཱ་ནི ཙ ཧོ་ནྟི, ན ཨ་ཉྙེ་སཾ ཝི་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ་མཱ་ནཱ་ནི. ས་ཏི་པི དེ་ས་ནྟ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཾ ནི་ཙྩ་ལོ་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ནཱ་བྷིགྒ་ཧ་ཎཾ.
ཡ་སྨཱ ཨེ་ཎཱི་མི་ག་སྶ ས་མ་ནྟ་ཏོ ཨེ་ཀ་ས་དི་ས་མཾ་སཱ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ཨུ་དྡྷཾ ཐཱུ་ལཱ ཛ་ངྒྷཱ ཧོ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨེ་ཎཱི་མི་ག་ས་དི་ས་ཛ་ངྒྷཱ’’ཏི. པ་རི་པུ་ཎྞ་ཛ་ངྒྷོཏི ས་མ་ནྟ་ཏོ མཾ་སཱུ་པ་ཙ་ཡེ་ན པ་རི་པུ་ཎྞ་ཛ་ངྒྷོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ན ཨེ་ཀ་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཨེ་ཏེ་ནཱཏི ‘‘ཨ་ནོ་ན་མ་ནྟོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནེ་ན, ཛཱ་ཎུ་ཕཱ་སུ་བྷཱ་ཝ་དཱི་པ་ནེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཝ་སེ་ས་ཛ་ནཱཏི ཨི་མི་ནཱ ལ་ཀྑ་ཎེ་ན ར་ཧི་ཏཱ ཛ་ནཱ. ཁུ་ཛྫཱ ཝཱ ཧོ་ནྟི ཧེ་ཊྛི་མ་ཀཱ་ཡ་ཏོ ཨུ་པ་རི་མ་ཀཱ་ཡ་སྶ ར་སྶ་ཏཱ་ཡ. ཝཱ་མ་ནཱ ཝཱ ཨུ་པ་རི་མ་ཀཱ་ཡ་ཏོ ཧེ་ཊྛི་མ་ཀཱ་ཡ་སྶ ར་སྶ་ཏཱ་ཡ. ཨེ་ཏེ་ན ཋ་པེ་ཏྭཱ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཾ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ན་ཉྩ ཨི་ཏ་རེ ས་ཏྟཱ ཁུ་ཛྫཱ ཝཱ་མ་ནཱ ཙཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི.
ཨོ་ཧི་ཏནྟི ས་མོ་ཧི་ཏཾ ཨ་ནྟོ་ག་དྷཾ. ཏ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ན ཏཾ ཏེ་ན ཚ་ནྣཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ’’ནྟི.
སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞོཏི སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞོ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཛཱ་ཏི་ཧི་ངྒུ་ལ་ཀེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. སྭཱ་ཡ་མ་ཏྠོ ཨཱ་ཝུ་ཏྟི་ཉཱ་ཡེ་ན ཙ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ས་རཱི་ར་པ་རི་ཡཱ་ཡོ ཨི་དྷ ཝ་ཎྞ་ས་དྡོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན པ་ཋ་མ་ཝི་ཀ་པྤཾ ཝ་ཏྭཱ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཱ་ཡ པ་ན རུ་ལ༹ྷི་ཡཱ ཨ་བྷཱ་ཝཾ མ་ན་སི ཀ་ཏྭཱ ཝ་ཎྞ་དྷཱ་ཏུ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་མེ་ཝ ཝ་ཎྞ་ས་དྡཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ དུ་ཏི་ཡ་ཝི་ཀ་པྤོ ཝུ་ཏྟོ.
ར་ཛོཏི སུ་ཁུ་མ་ར་ཛོ. ཛ་ལླནྟི མ་ལཱི་ན་བྷཱ་ཝཱ་ཝ་ཧོ རེ་ཎུ་ས་ཉྩ་ཡོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘མ་ལཾ ཝཱ’’ཏི. ཡ་དི ཝི་ཝ་ཊྚ་ཏི, ཀ་ཐཾ ནྷཱ་ནཱ་དཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཧ་ཏྠ་དྷོ་ཝ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཨཱ་ཝ་ཊྚ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེཏི པ་ད་ཀྑི་ཎཱ་ཝ་ཊྚཱ་ཡ ཨ་ནྟེ.
བྲ་ཧྨུ་ནོ ས་རཱི་རཾ པུ་ར་ཏོ ཝཱ པ་ཙྪ་ཏོ ཝཱ ཨ་ནོ་ན་མི་ཏྭཱ ཨུ་ཛུ་ཀ་མེ་ཝ ཨུ་གྒ་ཏ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘བྲ་ཧྨཱ ཝི་ཡ ཨུ་ཛུ་ག་ཏྟོ’’ཏི. པ་སྶ་ཝ་ངྐཱཏི ད་ཀྑི་ཎ་པ་སྶེ་ན ཝཱ ཝཱ་མ་པ་སྶེ་ན ཝཱ ཝ་ངྐཱ.
ཧ་ཏྠ་པི་ཊྛི་ཨཱ་དི་ཝ་སེ་ན ས་ཏྟ ཨུ་སྶ་དཱ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ས་ཏྟུ་སྶ་དོ.
སཱི་ཧ་སྶ པུ་བྦ་དྡྷཾ སཱི་ཧ་པུ་བྦ་དྡྷཾ, པ་རི་པུ་ཎྞཱ་ཝ་ཡ་ཝ་ཏཱ་ཡ སཱི་ཧ་པུ་བྦ་དྡྷཾ ཝི་ཡ ས་ཀ་ལོ ཀཱ་ཡོ ཨ་སྶཱ་ཏི སཱི་ཧ་པུ་བྦ་དྡྷ་ཀཱ་ཡོ. སཱི་ཧ་སྶེ་ཝཱཏི སཱི་ཧ་སྶ ཝི་ཡ. ས་ཎྛ་ནྟཱིཏི ས་ཎྛ་ཧ་ནྟི. ནཱ་ནཱ་ཙི་ཏྟེ་ནཱཏི ཝི་ཝི་དྷ་ཙི་ཏྟེ་ན. པུ་ཉྙ་ཙི་ཏྟེ་ནཱཏི པཱ་ར་མི་ཏཱ་པུ་ཉྙ་ཙི་ཏྟ་རཱུ་པེ་ན. ཙི་ཏྟི་ཏོཏི ས་ཉྫཱ་ཏ་ཙི་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ.
དྭི་ནྣཾ ཀོ་ཊྚཱ་ན་མ་ནྟ་རནྟི དྭི་ནྣཾ པི་ཊྛི་བཱ་ཧཱ་ནཾ ཝེ་མ་ཛ྄ཛྷཾ, པི་ཊྛི་མ་ཛ྄ཛྷ་སྶ ཨུ་པ་རི་བྷཱ་གོ. ཙི་ཏཾ པ་རི་པུ་ཎྞནྟི ཨ་ནི་ནྣ་བྷཱ་ཝེ་ན ཙི་ཏཾ, དྭཱི་ཧི ཀོ་ཊྚེ་ཧི ས་མ་ཏ་ལ་ཏཱ་ཡ པ་རི་པུ་ཎྞཾ. ཨུ་གྒ་མྨཱཏི ཨུ་གྒ་ནྟྭཱ.
ནི་གྲོ་དྷ་པ་རི་མ་ཎྜ་ལོ ཝི་ཡ པ་རི་མ་ཎྜ་ལོ ནི་གྲོ་དྷ་པ་རི་མ་ཎྜ་ལོ ཨེ་ཀ་སྶ པ་རི་མ་ཎྜ་ལ་ས་དྡ་སྶ ལོ་པཾ ཀ་ཏྭཱ. ན ཧི ས་བྦོ ནི་གྲོ་དྷོ མ་ཎྜ་ལོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ས་མ་ཀྑ་ནྡྷ་སཱ་ཁོ ནི་གྲོ་དྷོ’’ཏི. པ་རི་མ་ཎྜ་ལ་ས་དྡ་ས་ནྣི་དྷཱ་ནེ་ན ཝཱ པ་རི་མ་ཎྜ་ལོ་ཝ ནི་གྲོ་དྷོ ག་ཡ྄ཧ་ཏཱི་ཏི པ་རི་མ་ཎྜ་ལ་ས་དྡ་སྶ ལོ་པེ་ན ཝི་ནཱ་པི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ནི་གྲོ་དྷོ ཝི་ཡ པ་རི་མ་ཎྜ་ལོ’’ཏི. ཡཱ་ཝ་ཏ་ཀྭ་སྶཱཏི ཨོ-ཀཱ་ར་སྶ ཝ-ཀཱ་རཱ་དེ་སཾ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ.
ས་མ་ཝ་ཊྚི་ཏ་ཀྑ་ནྡྷོཏི ས་མཾ སུ་ཝ་ཊྚི་ཏ་ཀྑ་ནྡྷོ. ཀོ་ཉྩཱ ཝི་ཡ དཱི་གྷ་ག་ལཱ, བ་ཀཱ ཝི་ཡ ཝ་ངྐ་ག་ལཱ, ཝ་རཱ་ཧཱ ཝི་ཡ པུ་ཐུ་ལ་ག་ལཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. སུ་ཝ་ཎྞཱ་ལི་ངྒ་ས་དི་སོཏི སུ་ཝ་ཎྞ་མ་ཡ་ཁུ་དྡ་ཀ་མུ་དི་ངྒ་ས་དི་སོ.
ར་ས་གྒ་ས་གྒཱིཏི མ་དྷུ་རཱ་དི་བྷེ་དཾ ར་སཾ ག་ས་ནྟི ཨ་ནྟོ པ་ཝེ་ས་ནྟཱི་ཏི ར་ས་གྒ་སཱ, ར་ས་གྒ་སཱ་ནཾ ཨ་གྒཱ ར་ས་གྒ་ས་གྒཱ, ཏཱ ཨེ་ཏ་སྶ ས་ནྟཱི་ཏི ར་ས་གྒ་ས་གྒཱི. ཏེ་ནཱཏི ཨོ་ཛཱ་ཡ ཨ་ཕ་ར་ཎེ་ན, ཧཱི་ན་དྷཱ་ཏུ་ཀ་ཏྟཱ ཏེ བ་ཧྭཱ་བཱ་དྷཱ ཧོ་ནྟི.
‘‘ཧ་ནཱུ’’ཏི ས་ནྣི་སྶ་ཡ་ད་ནྟཱ་དྷཱ་ར་སྶ ས་མ་ཉྙཱ, ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱི་ཧ་ཧ་ནུ་ས་དི་སཾ, ཏ་སྨཱ བྷ་ག་ཝཱ སཱི་ཧ་ཧ་ནུ. ཏ་ཏྠ ཡ་སྨཱ བུ་དྡྷཱ་ནཾ རཱུ་པ་ཀཱ་ཡ་སྶ དྷ་མྨ་ཀཱ་ཡ་སྶ ཙ ཨུ་པ་མཱ ནཱ་མ ནི་ཧཱི་ནུ་པ་མཱ་ཝ, ན་ཏྠི ས་མཱ་ནུ་པ་མཱ, ཀུ་ཏོ ཨ་དྷི་ཀཱུ་པ་མཱ, ཏ་སྨཱ ཨ་ཡ་མྤི ནི་ཧཱི་ནུ་པ་མཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏ་ཏྠཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏི་བྷཱ་ག་ཝ་སེ་ན མ་ཎྜ་ལ་ཏཱ་ཡ དྭཱ་ད་སི་ཡཾ པ་ཀྑ་སྶ ཙ་ནྡ་ས་དི་སཱ་ནི.
ད་ནྟཱ་ནཾ ཨུ་ཙྩ་ནཱི་ཙ་ཏཱ ཨ་བྦྷ་ནྟ་ར་བཱ་ཧི་ར་པ་སྶ་ཝ་སེ་ན་པི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ, ན ཨ་གྒ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཡ་པ་ཊྚ་ཚི་ནྣ་ས་ངྑ་པ་ཊ་ལཾ ཝི་ཡཱ’’ཏི. ཨ་ཡ་པ་ཊྚནྟི ཙ ཀ་ཀ་ཙཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. ཝི་ས་མཱཏི ཝི་ས་མ་ས་ཎྛཱ་ནཱ.
ཝི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ཝི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་ས་ར་ཏཱ་ཡ ཚི་ནྣ་སྶ་རཱ་པི. ཨ་ནེ་ཀཱ་ཀཱ་ར་ཏཱ་ཡ བྷི་ནྣ་སྶ་རཱ་པི. ཀཱ་ཀ་སྶ ཝི་ཡ ཨ་མ་ནུ་ཉྙ་ས་ར་ཏཱ་ཡ ཀཱ་ཀ་སྶ་རཱ་པི. ཨ་པ་ལི་བུ་དྡྷ་ཏྟཱཏི ཨ་ནུ་པ་དྡུ་ཏ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཏྟཱ. ཝ་ཏྠུནྟི ཙ ཨ་ཀྑ་རུ་པྤ་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་མཱ་ཧ. ཨ་ཊྛ་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཊྛ་ངྒཱ་ནི པ་ར་ཏོ ཨཱ་ག་མི་སྶ་ནྟི. མ་ཉྫུ་གྷོ་སོཏི མ་དྷུ་ར་སྶ་རོ.
ཀ་ར་ཝཱི་ཀ་ས་དྡོ ཡེ་སཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ སོ་ཏ་པ་ཐཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ཏི, ཏེ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ར་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ པ་ཀ་ཏིཾ ཛ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཝ་སེ ཀ་རོ་ནྟོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་སེ ཝ་ཏྟེ་ཏི, ཨེ་ཝཾ མ་དྷུ་རོ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཏ་ཏྲི་ད’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏཾ པཱི་ཏིནྟི ཏཾ བུ་དྡྷ་ག་ཏཾ པཱི་ཏིཾ. ཏེ་ནེ་ཝ ནཱི་ཧཱ་རེ་ན པུ་ན་པྤུ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟཾ ཨ་ཝི་ཛ་ཧི་ཏྭཱ ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏ་ཀི་ལེ་སཱ ཐེ་རཱ་ནཾ ས་ནྟི་ཀེ ལ་དྡྷ་དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ན་ས་པྤཱ་ཡཱ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ པ་རི་པ་ཀྐ་ཉཱ་ཎ་ཏཱ་ཡ ‘‘ས་ཏྟ་ཧི…པེ… པ་ཏི་ཊྛཱ་སཱི’’ཏི. ས་ཏྟ་ས་ཏ་མ་ཏྟེ་ན ཨོ་རོ་དྷ་ཛ་ནེ་ན ས་དྡྷིཾ པ་ད་སཱ་ཝ ཐེ་རཱ་ནཾ ས་ནྟི་ཀཾ ཨུ་པ་ག་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ས་ཏྟ་ཧི ཛ་ངྒྷཱ་ས་ཏེ་ཧི ས་དྡྷི’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ.
ཨ་བྷི་ནཱི་ལ་ནེ་ཏྟོཏི ཨ་དྷི་ཀ་ནཱི་ལ་ནེ་ཏྟོ. ཨ་དྷི་ཀ་ནཱི་ལ་ཏཱ ཙ སཱ་ཏི་ས་ཡཾ ནཱི་ལ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ, ན ནེ་ཏྟེ ནཱི་ལ་ཝ་ཎྞ་སྶེ་ཝ ཨ་དྷི་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ན ས་ཀ་ལ་ནཱི་ལ་ནེ་ཏྟོ་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. པཱི་ཏ་ལོ་ཧི་ཏ་ཝ་ཎྞཱ སེ་ཏ་མ་ཎྜ་ལ་ག་ཏ་རཱ་ཛི་ཝ་སེ་ན, ནཱི་ལ་སེ་ཏ་ཀཱ་ལ༹་ཝ་ཎྞཱ པ་ན ཏཾ་ཏཾ་མ་ཎྜ་ལ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཙ་ཀྑུ་བྷ་ཎྜནྟི ཨ་ཀྑི་ད་ལ་ནྟི ཀེ་ཙི, ཨ་ཀྑི་ད་ལ་པ་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཉྙེ. ཨ་ཀྑི་ད་ལེ་ཧི པ་ན ས་དྡྷིཾ ཨ་ཀྑི་བི་མྦ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཝ་ཉྷི ཝི་ནི་གྒ་ཏ་ག་མྦྷཱི་ར་ཛོ་ཏ་ནཱ་པི ཡུ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི.
ཨུ་ཎྞཱས་དྡོ ལོ་ཀེ ཨ་ཝི་སེ་ས་ཏོ ལོ་མ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ, ཨི་དྷ པ་ན ལོ་མ་ཝི་སེ་ས་ཝཱ་ཙ་ཀོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨུ་ཎྞ་ལོ་མ’’ནྟི. ན་ལཱ་ཊ་མ་ཛ྄ཛྷ་ཛཱ་ཏཱཏི ན་ལཱ་ཊ་མ་ཛ྄ཛྷ་ག་ཏཱ. ཨོ་དཱ་ཏ་ཏཱ་ཡ ཨུ་པ་མཱ, ན མུ་དུ་ཏཱ་ཡ. ར་ཛ་ཏ་པུ་བྦུ་ལ༹་ཀཱཏི ར་ཛ་ཏ་མ་ཡ་ཏཱ་ར་ཀཱ.
དྭེ ཨ་ཏྠ་ཝ་སེ པ་ཊི་ཙྩ ཝུ་ཏྟནྟི ཡ་སྨཱ བུ་དྡྷཱ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ནོ ཙ པ་རི་པུ་ཎྞ་ན་ལཱ་ཊ་ཏཱ་ཡ པ་རི་པུ་ཎྞ་སཱི་ས་བི་མྦ་ཏཱ་ཡ ཙ ‘‘ཨུ་ཎྷཱི་ས་སཱི་སཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཏེ དྭེ ཨ་ཏྠ་ཝ་སེ པ་ཊི་ཙྩ ‘‘ཨུ་ཎྷཱི་ས་སཱི་སོ’’ཏི ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་དཱ་ནི ཏཾ ཨ་ཏྠ་དྭ་ཡཾ བྷ་ག་ཝ་ཏི སུ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏ་ནྟི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ་ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ས་ཎྷ་ཏ་མ་ཏཱ་ཡ སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞ་ཏཱ་ཡ ཙ ར་ཉྙོ བ་དྡྷ་ཨུ་ཎྷཱི་ས་པ་ཊྚོ ཝི་ཡ ཝི་རོ་ཙ་ཏི. ཀ་པྤ་སཱི་སཱཏི དྭི་དྷཱ་བྷཱུ་ཏ་སཱི་སཱ. ཕ་ལ་སཱི་སཱཏི ཕ་ལ་ས་དི་ས་སཱི་སཱ. ཨ་ཊྛི་སཱི་སཱཏི མཾ་ས་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཏ་ཙོ་པ་རི་ཡོ་ན་དྡྷ་ཨ་ཊྛི་མ་ཏྟ་སཱི་སཱ. ཏུ་མྦ་སཱི་སཱཏི ལཱ་བུ་ས་དི་ས་སཱི་སཱ. པ་བྦྷཱ་ར་སཱི་སཱཏི པི་ཊྛི་བྷཱ་གེ་ན ཨོ་ལ་མྦ་མཱ་ན་སཱི་སཱ. པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནཱཏི པ་རི་པུ་ཎྞ་ན་ལཱ་ཊ་ཏཱ་པ་ཀྑེ་ན. ཨུ་ཎྷཱི་ས་ཝེ་ཋི་ཏ་སཱི་སོ ཝི་ཡཱཏི ཨུ་ཎྷཱི་ས་པ་ཊྚེ་ན ཝེ་ཋི་ཏ་སཱི་ས་པ་དེ་སོ ཝི་ཡ. ཨུ་ཎྷཱི་སཾ ཝི་ཡཱཏི ཚེ་ཀེ་ན སི་པྤི་ནཱ ཝི་ར་ཙི་ཏ་ཨུ་ཎྷཱི་ས་མ་ཎྜ་ལཾ ཝི་ཡ.
ཀ་མྨནྟི ཡེ་ན ཡེ་ན ཀ་མྨེ་ན ཡཾ ཡཾ ལ་ཀྑ་ཎཾ ནི་བྦ་ཏྟཾ, ཏཾ ཏཾ ཀ་མྨཾ. ཀ་མྨ་ས་རི་ཀྑ་ཀནྟི ཏ་སྶ ཏ་སྶ ལ་ཀྑ་ཎ་སྶ ཏཾ་ཀ་མྨཱ་ནུ་རཱུ་པ་ཏཱ. ལ་ཀྑ་ཎནྟི ཏ་སྶ མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་ལ་ཀྑ་ཎ་སྶ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་ས་བྷཱ་ཝོ. ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི་སཾ་སནྟི ཏཾ ལ་ཀྑ་ཎ་པ་ཊི་ལཱ་བྷེ་ན ལ་དྡྷ་བྦ་གུ་ཎོ. ཨི་མཱ་ནི ཀ་མྨཱ་དཱི་ནཱིཏི ཨི་མཱ་ནི ཨ་ན་ནྟ་རཾ ཝུ་ཏྟཱ་ནི ཀ་མྨ་ཀ་མྨ་ས་རི་ཀྑ་ཀཱ་དཱི་ནི ད་སྶེ་ཏྭཱ ཏཾ ས་རཱུ་པ་ཏོ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་ཏ་བྦཱ་ནི སཾ་ཝ་ཎྞ་ཀེ་ན.
ར་ཏ་ན་ཝི་ཙི་ཏྟ་སུ་ཝ་ཎྞ་ཏོ་ར་ཎཾ ཏ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀེ ན་ཏྠཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘དེ་ཝ་ན་ག་རེ’’ཏི. ས་བྦ་སོ སུ་པུ་པྥི་ཏ་སཱ་ལ་རུ་ཀྑོ ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་སོ་བྷོ མ་ནུ་སྶཱུ་པ་ཙཱ་རེ ན ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘སེ་ལ་ནྟ་ར་མྷཱི’’ཏི. ཀི་རི་ཡཱ་ཙཱ་རནྟི ཀཱ་ཡི་ཀ་ཝཱ་ཙ་སི་ཀ་ཀི་རི་ཡཱ་པ་ཝ་ཏྟིཾ.
༣༨༧. ས་ཏ་ཏ་པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡནྟི ས་ཏ་ཏཾ ཙ་རི་མ་བྷ་ཝེ ས་བྦ་ཀཱ་ལཾ ལ་ཀྑ་ཎ་ནི་བྦ་ཏྟ་ཀ་ཀ་མྨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ཧེ་ཏུ་ཀཾ བུ་དྡྷཱ་ཝེ་ཎི་ཀཾ པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ. བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཨ་ཏི་དཱུ་རེ པཱ་དཾ ནི་ཀྑི་པི་ཏུ་ཀཱ་མཱ་ན་མྤི ནཱ་ཏི་དཱུ་རེ ཨེ་ཝ ནི་ཀྑི་པ་ནཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ‘‘ན ཨ་ཏི་དཱུ་རེ ཋ་པེ་སྶཱ་མཱི་ཏི ཨུ་དྡྷ་ར་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. པ་ཀ་ཏི་ས་ཉྩ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ནེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཏཱ་དི་སེ་ན པཱ་དེ་ན ཨ་ནེ་ཀ་ཡོ་ཛ་ནེ ཋ་པེ་སྶཱ་མཱི་ཏི ཨུ་དྡྷ་ར་ཎ་མྤི ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཨ་ཏི་དཱུ་རཾ ཧཱིཏི་ཨཱ་དི པ་མཱ་ཎཱ་ཏི་ཀྐ་མེ དོ་ས་ད་སྶ་ནཾ. ཨེ་ཝཾ ས་ཏཱིཏི ཨེ་ཝཾ ད་ཀྑི་ཎ་པཱ་ད་ཝཱ་མ་པཱ་དཱ་ནཾ ཡ་ཐཱ་དྷི་པྤེ་ཏ་པ་ཏི་ཊྛི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ས་ཏི. པ་ད་ཝི་ཙྪེ་དོཏི པ་ད་ཝཱ་ར་ཝི་ཙྪེ་དོ. ཡཱ་དི་སཾ པ་སཱ་རེ་ནྟོ ཝཱ་མ་པཱ་ད་སྶ ཨུ་དྡྷ་ར་ཎཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་ན་ཉྩ, ད་ཀྑི་ཎ་པཱ་ད་སྶ ཏཱ་དི་ས་མེ་ཝ, ཨི་ཏི ནེ་སཾ ཨུ་དྡྷ་ར་ཎ་པ་ཏི་ཊྛཱ་ནཱ་ནཾ ས་མཱ་ན་ཏོ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ནཱུ་ནཱ་ན་དྷི་ཀ་ཏཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ད་ཀྑི་ཎ་པཱ་ད་ཀི་ཙྩཾ ཝཱ་མ་པཱ་དེ་ན ནི་ཡ་མི་ཏཾ, ཝཱ་མ་པཱ་ད་ཀི་ཙྩཾ ད་ཀྑི་ཎ་པཱ་དེ་ན ནི་ཡ་མི་ཏ’’ནྟི.
དི་ཝཱཏི ཨུ་པ་ཀ་ཊྛཱ་ཡ ཝེ་ལཱ་ཡ. ཝི་ཧཱ་ར་བྷ་ཏྟ་ཏྠཱ་ཡཱཏི ཝི་ཧཱ་རེ ཡ་ཐཱ་ཝུ་དྡྷཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦ་བྷ་ཏྟ་ཏྠཱ་ཡ. པ་ཙྪ་ཏོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟོཏི པ་ཀ་ཏི་ག་མ་ནེ་ན པ་ཙྪ་ཏོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟོ. ཨོ་ཀཱ་སཾ ན ལ་བྷ་ཏཱིཏི པ་ད་ནི་ཀྑེ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ན ལ་བྷ་ཏི. ཨཱུ་རུ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ ཨི་དྷ ས་ཏྠི-ས་དྡོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ན ཨཱུ་རུཾ ཨུ་ནྣཱ་མེ་ཏཱི’’ཏི. ད་ཎྜ་ངྐུ་སཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི དཱི་གྷ་ད་ཎྜོ ཨ་ངྐུ་སོ, ཏེ་ན རུ་ཀྑ་སཱ་ཁཾ ཚི་ནྡ་ཏོ པུ་རི་ས་སྶ ཡ་ཐཱ པ་ཙྪཱ་བྷཱ་གེ་ན པཱ་དཱ་ནཾ ཨོ་ས་ཀྐ་ནཾ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པཱ་དཱ ན ཨོ་ས་ཀྐ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘རུ་ཀྑ་སཱ་ཁཱ་ཚེ་ད་ན…པེ… ཨོ་ས་ཀྐཱ་པེ་ཏཱི’’ཏི. ཨོ་བ་དྡྷཱ་ནཱ་བ་དྡྷ་ཊྛཱ་ནེ་ཧི པཱ་དཾ ཀོ་ཊྚེ་ནྟོ ཝི་ཡཱཏི ཨཱ་བ་དྡྷ་ཊྛཱ་ནེ་ན ཨ་ནཱ་བ་དྡྷ་ཊྛཱ་ནེ་ན ཙ པཱ་ད་ཁ་ཎྜཾ ཀོ་ཊྚེ་ཏྭཱ ཐ་དྡྷཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཝི་ཡ. ན ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ ཙཱ་ལེ་ཏཱིཏི ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ ན ཙཱ་ལེ་ཏི. ཨུ་སྶ་ངྑ་པཱ་ད་ཏཱ་ཡ སུ་ཁེ་ནེ་ཝ པཱ་དཱ་ནཾ པ་རི་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ ནཱ་བྷི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨུ་པ་རི་མ་ཀཱ་ཡོ ན ཨི་ཉྫ་ཏཱི་ཏི ཧེ་ཊྛི་མ་ཀཱ་ཡོ་ཝ ཨི་ཉྫ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨུ་པ་རི་མ…པེ… ནི་ཙྩ་ལོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ན ཛཱ་ནཱ་ཏི ཨ་ནི་ཉྫ་ན་ཏོ. ཀཱ་ཡ་བ་ལེ་ནཱཏི ག་མ་ན་པ་ཡོ་ག་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཀཱ་ཡ་ག་ཏེ་ན ཝི་སེ་ས་བ་ལེ་ན. ཛ་ཝ་ག་མ་ན་ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏེ་ན ཝཱ ཀཱ་ཡ་བ་ལེ་ན. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘བཱ་ཧཱ ཁི་པ་ནྟོ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཛ་ཝེ་ན ག་ཙྪ་ནྟོ ཧི བཱ་ཧཱ ཁི་པ་ཏི, ས་རཱི་ར་ཏོ སེ་དཱ མུ་ཙྩ་ནྟི. ནཱ་གཱ་པ་ལོ་ཀི་ཏ་ཝ་སེ་ནཱཏི ནཱ་ག་སྶ ཨ་པ་ལོ་ཀ་ན་མི་ཝ ས་ཀ་ལ་ཀཱ་ཡེ་ནེ་ཝ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཨ་པ་ལོ་ཀ་ན་ཝ་སེ་ན.
ཨ་ནཱ་ཝ་ར་ཎ་ཉཱ་ཎ་སྶཱཏི ཨ་ནཱ་ཝ་ར་ཎ་ཉཱ་ཎ་བ་ལེ་ན ད་སྶ་ན་སྶ. ཨ་ནཱ་ཝ་ར་ཎ་ཝཱ་རོ པ་ན ཀཱ་ཡེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏ་རཱུ་པ་ད་སྶ་ན་མྤི ཨ་ནཱ་ཝ་ར་ཎ་མེ་ཝཱ་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟོ. ཨི་ནྡ་ཁཱི་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡཱཏི ན་ག་ར་དྭཱ་རེ ཨི་ནྡ་ཁཱི་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ. པ་ཀ་ཏི་ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ་ནེ་ཝཱཏི ཨོ་ན་མ་ནཱ་དིཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་ཛུ་ཀ་ག་མ་ནཱ་དི་ནཱ ཨེ་ཝ. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཀོ་ཊྛ་ཀ་དྭཱ་ར་གེ་ཧ་པྤ་ཝེ་སེ ཀ་ཐ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ད་ལི་དྡ་མ་ནུ་སྶཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི. པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ནྟེ་ནཱཏི ནི་པ་ཛྫ་ན་ཏྠཾ ཀཱ་ཡཾ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ནྟེ་ན.
ཧ་ཏྠེ་ཧི ག་ཧེ་ཏྭཱཏི ཨུ་བྷོ་ཧི ཧ་ཏྠེ་ཧི ཨུ་བྷོ་སུ ཀ་ཊི་པྤ་དེ་སེ་སུ པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ. པ་ཏ་ཏི ནི་སཱི་ད་ན་ཊྛཱ་ནེ ནི་པ་ཛྫ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཏ་ཏི. ཨོ་རི་མཾ ཨ་ངྒཾ ནི་སྶཱ་ཡ ནི་སི་ནྣོཏི པ་ལླ་ངྐ་མཱ་བྷུ་ཛི་ཏྭཱ ཨུ་ཀྐུ་ཊི་ཀ་ནི་ས་ཛྫཱ་ཡ ཨུ་པ་རི་མ་ཀཱ་ཡཾ ཧེ་ཊྛི་མ་ཀཱ་ཡེ པ་ཏི་ཊྛ་པེ་ནྟོ་ཡེ་ཝ བྷཱ་རཱི་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨོ་རི་མ་ངྒཾ ནི་སྶཱ་ཡ ནི་སི་ནྣོ. གྷཾ་ས་ནྟོཏི ཨཱ་ནི་ས་ད་དེ་སེ་ན ཨཱ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ གྷཾ་ས་ནྟོ. པཱ་རི་མ་ངྒནྟི ས་ཏྠི་བྷཱ་ག་ས་མྨ་དྡཾ ཨཱ་ནི་ས་ད་པ་དེ་སཾ. ཏ་ཐེ་ཝཱཏི གྷཾ་ས་ནྟོ ཨེ་ཝ. ཨོ་ལ་མྦ་ཀཾ དྷཱ་རེ་ནྟོ ཝི་ཡཱཏི ཨོ་ལ་མྦ་ཀ་སུ་ཏྟཾ ཨོ་ཏཱ་རེ་ནྟོ ཝི་ཡ. ཏེ་ན ཨུ་ཛུ་ཀ་མེ་ཝ ནི་སཱི་ད་ན་མཱ་ཧ. ས་རཱི་ར་སྶ ག་རུ་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཧེ་ཏཱུ་ནཾ དཱུ་ར་ཏོ ས་མུ་པཱ་ཡི་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་ལླ་ཧུ་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཏཱུ་ལ་པི་ཙུཾ ཋ་པེ་ནྟོ ཝི་ཡ.
ཨ་པྤེ་ས་ཀྑཱ་ནཾ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་གེ་ཧ་པྤ་ཝེ་སེ སི་ཡཱ ཚ་མྦྷི་ཏ་ཏྟཾ, ཙི་ཏྟ་ཀྑོ་བྷོ, ད་ར་ཐ་ཝ་སེ་ན ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་ཀ་པྤ་ནཾ, བྷ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཏ་ཎྷཱ་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཏ་སྶ་ནཾ, ཏཾ ས་བྦཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ན་ཏྠཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘ན ཚ་མྦྷ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི (མ. ནི. ༢.༣༨༧) ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ན ཚ་མྦྷ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཨུ་ད་ཀཾ དཱི་ཡ་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཨུ་ད་ཀ་དཱ་ནཾ, བྷི་ངྐཱ་རཱ་དི ཨུ་ད་ཀ་བྷཱ་ཛ་ནཾ. བ་དྡྷཾ ཀ་ཏྭཱཏི ཧ་ཏྠ་ག་ཏ་མ་ཏྟི་ཀཾ ཝི་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་སེ ཨ་ཝ་ཏྟ་ནྟཾ ཀ་ཏྭཱ. པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱཏི ཀུ་ཛྫི་ཏྭཱ. ཝི་ཚ་ཌྜ་ཡ་མཱ་ནོ ཨུ་ད་ཀ་སྶ ཝི་ཀྑི་པ་ན་ཝ་སེ་ན ཚ་ཌྜ་ཡ་མཱ་ནོ.
ཏ་ཐཱ ན ག་ཎྷཱ་ཏི, བྱ་ཉྫ་ན་མ་ཏྟཱ་ཡ ཨེ་ཝ ག་ཎྷ་ནྟོ. བྷ་ཏྟཾ ཝཱ ཨ་མ་ནཱ་པ་ནྟི ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཡོ་ཛ་ནཱ. བྱ་ཉྫ་ནེ་ན ཨཱ་ལོ་པ་ཨ་ཏི་ནཱ་མ་ནཾ, ཨཱ་ལོ་པེ་ན བྱ་ཉྫ་ན་ཨ་ཏི་ནཱ་མ་ན་ནྟི ཨི་མེ་སུ པ་ན དྭཱི་སུ པ་ཋ་མ་མེ་ཝ ཨ་སཱ་རུ་པྤ་ཏཱ་ཡ ཨ་ནི་ཊྛཾ ཝ་ཛྫེ་ཏ་བྦ་ནྟི པཱ་ལི༹་ཡཾ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ས་བྦ་ཏྠེ་ཝཱཏི ས་བྦ་སྨིཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏ་བྦ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ སུ་པ་ཎཱི་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན ར་སོ པཱ་ཀ་ཊོ ཧོ་ཏི ཉཱ་ཎེ་ན པ་རི་ཉྙཱ་ཏ་ཏྟཱ. ར་ས་གེ་དྷོ པ་ན ན་ཏྠི སེ་ཏུ་གྷཱ་ཏ་ཏྟཱ.
ཨ་སྶཱཏི ‘‘ནེ་ཝ ད་ཝཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་པ་ད་སྶ. ཝུ་ཏྟ་མེ་ཏནྟི ‘‘ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཨཱ་ག་ཏོ’’ཏི ས་བྦཱ་ས་ཝ་སུ་ཏྟེ (མ. ནི. ༡.༢༣) སཾ་ཝ་ཎྞ་ཡ་ནྟེ་ན ཝུ་ཏྟ་མེ་ཏཾ, ཏ་སྨཱ ན ཨེ་ཏྠ ཏཾ ཝ་ཏྟ་བྦ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ, ཏ་སྨཱ ཡོ ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡེ ཝི་སེ་ས་ཝཱ་དོ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦོ. སོ པ་ར་མ་ཏྠ་མ་ཉྫཱུ་སཱ་ཡ ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. པ་ཏྟ་སྶ ག་ཧ་ཎ་ཊྛཱ་ནནྟི ཧ་ཏྠེ་ན པ་ཏྟ་སྶ ག་ཧ་ཎ་པ་དེ་སཾ. ཝི་ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱཏི པ་ཏྟེ ས་བྦཾ ཨཱ་མི་ས་ག་ཏཾ ས་དྡྷིཾ བྷ་ཏྟེ་ན ཝི་ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ཏི. པ་མཱ་ཎཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟནྟི ཀེ་ལཱ་ཡ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་པ་མཱ་ཎཾ ཨཱ་ར་ཀྑཾ ཋ་པེ་ཏི. ཙཱི་ཝ་ར་བྷོ་ག་ནྟ་རནྟི ཙཱི་ཝ་ར་པ་ཊ་ལ་ནྟ་རཾ. ཨུ་ད་རེ་ན ཨ་ཀྐ་མི་ཏྭཱཏི ཨུ་ད་རེ་ནེ་ཝ ས་ནྣི་རུ་མྦྷི་ཏྭཱ.
ཨ་པྤ་ཏྟ་ཀཱ་ལཾ ཨ་བྷི་མུ་ཁཾ ནཱ་མེ་ཏི ཨུ་པ་ནཱ་མེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏི་ནཱ་མེ་ཏི, པ་ཏྟ་ཀཱ་ལཾ ཨ་ཏི་ཀྐཱ་མེ་ནྟོ ནཱ་མེ་ཏི ཨ་པ་ནེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏི་ནཱ་མེ་ཏི. ཨུ་བྷ་ཡ་མྤི ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘ན ཙ ཨ་ནུ་མོ་ད་ན་སྶ ཀཱ་ལ་མ་ཏི་ནཱ་མེ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཡོ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཝེ་ག་ག་མ་ནེ་ན པ་ཊི་སཾ་མུ་ཉྩི་ཏྭཱ དྷཱ་ཝི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ཏི. ཨ་ཙྩུ་ཀྐ་ཊྛནྟི ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཨུ་དྡྷཾ ཀ་ཏྭཱ ཀ་ཌྜྷི་ཏ་པཱ་རུ་ཏཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཡོ ཧི ཡཱ་ཝ ཧ་ནུ་ཀ་ཊྛི་ཏོ…པེ… ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་ཙྩོ་ཀྐ་ཊྛནྟི ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཧེ་ཊྛཱ ཀ་ཏྭཱ ཀ་ཌྜྷི་ཏ་པཱ་རུ་ཏཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཡཱ་ཝ གོ་པྥ་ཀཱ ཨོ་ཏཱ་རེ་ཏྭཱ’’ཏི. ཨུ་བྷ་ཏོ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱཏི ད་ཀྑི་ཎ་ཏོ ཝཱ་མ་ཏོ་ཏི ཨུ་བྷོ་སུ པ་སྶེ་སུ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ. ཐ་ནནྟི ད་ཀྑི་ཎ་ཐ་ནཾ.
ཝི་སྶ་ཊྛོཏི ཝི་མུ་ཏྟོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཝི་སྶ་ཊྛ་ཏྟཱ་ཡེ་ཝ ཙེ་ས ཝི་ཉྙེ་ཡྻོ’’ཏི. ཡ་སྨཱ ཨ་མུ་ཏྟ་ཝཱ་དི་ནོ ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ཝི་སྶ་ཊྛ་ཏཱ་ཡ ན སི་ནི་ཡ྄ཧ་ཏི, ན ཨེ་ཝཾ མུ་ཏྟ་ཝཱ་དི་ནོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘སི་ནི་དྡྷོ’’ཏི. ཝི་ཉྙེ་ཡྻོཏི སུ་པ་རི་བྱ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཀྑ་ར་ཏོ ཙ བྱ་ཉྫ་ན་ཏོ ཙ ཝི་ཉྙཱ་ཏུཾ ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘པཱ་ཀ་ཊོ’’ཏི. ཝི་ཉྙཱ་པ་ནི་ཡོཏི ཝི་ཛཱ་ནི་ཏ་བྦོ. བྱ་ཉྫ་ན་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཙེ་ཏྠ ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ གྷོ་ས་སྶ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ. མ་དྷུ་རོཏི པི་ཡོ པེ་མ་ནཱི་ཡོ ཨ་པ་ལི་བུ་དྡྷོ. ས་ཝ་ན་མ་ར་ཧ་ཏི, ས་ཝ་ན་སྶ སོ་ཏ་སྶ ཧི་ཏོ་ཏི ཝཱ ས་ཝ་ནཱི་ཡོ. ས་མྤི་ཎྜི་ཏོཏི ས་ཧི་ཏོ. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཧི ས་དྡོ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་ཀ་ཏཱ་ས་ཉྩི་ཏ་ཏྟཱ ས་ཧི་ཏཱ་ཀཱ་རེ་ནེ་ཝ ཨཱ་པཱ་ཐ་མཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ན ཨ་ཡོ་ས་ལཱ་ཀཱ་ཡ པ་ཧ་ཊ་ཀཾ་ས་ཐཱ་ལཾ ཝི་ཡ ཝི་པྤ་ཀི་ཎྞོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཝི་སཱ་རཱི’’ཏི. ག་མྦྷཱི་རོཏི ཡ་ཐཱ ག་མྦྷཱི་ར་ཝ་ཏྠུ་པ་རི་ཙྪི་ནྡ་ནེ་ན ཉཱ་ཎ་སྶ ག་མྦྷཱི་ར་ས་མ་ཉྙཱ, ཨེ་ཝཾ ག་མྦྷཱི་ར་ཊྛཱ་ན་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ས་དྡ་སྶ ག་མྦྷཱི་ར་ས་མ་ཉྙཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ག་མྦྷཱི་རོ་ཏི ག་མྦྷཱི་ར་ས་མུ་ཊྛི་ཏོ’’ཏི. ནི་ནྣཱ་ད་ཝཱཏི ས་ཝི་སེ་སཾ ནི་ནྣཱ་ད་ཝཱ. སྭཱ་ཡཾ ཝི་སེ་སོ ག་མྦྷཱི་ར་བྷཱ་ཝ་སི་དྡྷོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ག་མྦྷཱི་ར་ཏྟཱ་ཡེ་ཝ ཙེ་ས ནི་ནྣཱ་དཱི’’ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་ངྒཱ་ནི ཙ་ཏུ་ར་ངྒ་ནི་པྥཱ་དཱི་ནི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཨ་ཀཱ་ར་ཎཱ མཱ ན་སྶཱིཏི བུ་དྡྷཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝི་ཡ ས་ར་སྶ པ་རི་ས་པ་རི་ཡ་ནྟ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ, དྷ་མྨ་ཏཱ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ པ་ན སཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ ཏ་སྶ མཱུ་ལ་ཀཱ་ར་ཎ་སྶ ཏ་ཐཱ ཨ་ཝ་ཊྛི་ཏ་ཏྟཱ.
པ་ཙྩོ་ས་ཀྐི་ཏྭཱཏི པ་ཊི་ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ. ས་མུ་སྶི་ཏ་ཀ་ཉྩ་ན་པ་བྦ་ཏཾ ཝི་ཡ ཨུ་པ་རི ཨི་ནྡ་ནཱི་ལ་ར་ཏ་ན་ཝི་ཏ་ཏ་སི་ཁཾ ཝི་ཛྫུ་ལླ་ཏཱ་བྷཱུ་སི་ཏཾ. མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝཱི་ཨཱ་ད་ཡོ ས་ཏྠུ་གུ་ཎ་པ་ཊི་བྷཱ་ག་ཏཱ་ཡ ནི་ད་སྶ་ནཾ, ཀེ་ཝ་ལཾ མ་ཧ་ནྟ་ཏཱ་མ་ཏྟཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ནི་ད་སྶི་ཏཱ.
༣༩༠. ཨ་པྤ་ཊི་སཾ་ཝི་དི་ཏོཏི ཨ་ནཱ་རོ་ཙི་ཏོ. ཨཱ་ག་མ་ན་ཝ་སེ་ན ཙེ་ཏྠ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དི་ཏ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཝི་ཉྙཱ་ཏ་ཨཱ་ག་མ་ནོ’’ཏི. ཨུ་གྒ་ཏ་བྷཱ་ཝནྟི ཀུ་ལ་བྷོ་ག་ཝི་ཛྫཱ་དཱི་ཧི ཨུ་ལཱ༹་ར་བྷཱ་ཝཾ. ཨ་ནུ་དྡ་ཡ་ས་མྤ་ནྣཱཏི ཀཱ་རུ་ཎི་ཀཱ.
༣༩༡. ས་ཧ་སཱ་ཝ ཨོ་ཀཱ་ས་ཀ་ར་ཎེ་ན ཨུ་ཙྩ་ཀུ་ལཱི་ན་ཏཱ དཱི་པི་ཏཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝེ་གེ་ན ཨུ་ཊྛཱ་ཡ དྭི་དྷཱ བྷི་ཛྫི་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.
ནཱ་རི་ས་མཱ་ན་ནཱ་མནྟི ཨི་ཏྠི་ཨ་ཏྠ་ཛོ་ཏ་ཀ་ནཱ་མཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒ’’ནྟི. ཨ་ཝ྄ཧཱ་ཏ་བྦཱཏི ཀ་ཐེ་ཏ་བྦཱ.
༣༩༤. ཨེ་ཀ་ནཱི་ཧཱ་རེ་ནེ་ཝ ཨ་ཊྛ པ་ཉྷེ བྱཱ་ཀ་རོ་ནྟོ. ‘‘པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཾ…པེ… པ་ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་ས་སྶ ཝི་དི་ཏ་ཀཱ་ར་ཎཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏ་སྶ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སོ པཱ་ཀ་ཊོ’’ཏི. དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཉཱ་ཎཾ ཀ་ཐི་ཏཾ ཏ་སྶ པ་རི་བྷ་ཎྜ་ཉཱ་ཎ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཱུ་པ་ག་ཉཱ་ཎ་སྶ. ‘‘ཛཱ་ཏི་ཀྑ་ཡཾ པ་ཏྟོ, ཨ་བྷི་ཉྙཱ ཝོ་སི་ཏོ’’ཏི ཙ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ མུ་ནཱི་ཏི ཨ་སེ་ཀྑ་མུ་ནི ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཉཱ་ཎ་མོ་ནེ་ཡྻེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ’’ཏི.
ཀི་ལེ་ས་རཱ་གེ་ཧི ཀི་ལེ་ས་ཝི་ཝ་ཎྞ་ཏཱ་ཧི. ཛཱ་ཏི་ཀྑ་ཡ་པྤ་ཏྟ་ཏྟཱ ‘‘ཨ་ཐོ ཛཱ་ཏི་ཀྑ་ཡཾ པ་ཏྟོ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཨ་བྷི་ཛཱ་ནི་ཏྭཱཏི ཨ་བྷི་ཝི་སི་ཊྛ་ཏཱ་ཡ ཨ་གྒ་མ་གྒ་པ་ཉྙཱ་ཡ ཉ་ཏྭཱ. ཨི་དཱ་ནི པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏ་ན་ཡེ་ན པ་རི་ཉྙཱ་པ་ཧཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་ནཾ པཱ་ར་ག་མ་ནེ་ན པཱ་ར་གཱུཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘པཱ་ར་གཱུ་ཏི ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཛཱ་ན་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་བྷི་ཉྙཱ་པཱ་ར་གཱུ. ཏཱ་དི་སོཏི ཡཱ་དི་སོ ‘‘པཱ་ར་གཱུ ས་བྦ་དྷ་མྨཱ་ན’’ནྟི པ་ད་དྭ་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟོ, ཏཱ་དི་སོ. ཚ་ཧི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧཱིཏི པ་ཛཱ་ན་ནཱ་དཱི་ཧི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་ཧི ཚ་ཧི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི.
ཀཱ་མ་ཉྩེ་ཏྠ དྭེ ཨེ་ཝ པུ་ཙྪཱ་གཱ་ཐཱ དྭེ ཙ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཱ་གཱ་ཐཱ, པུ་ཙྪཱ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ པ་ན ཨ་ས་ངྐ་ར་ཏོ ཙ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏཾ ནི་དྡྷཱ་རེ་ཏུཾ ཀིཾ པ་ནཱཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཝེ་དེ་ཧི ག་ཏ་ཏྟཱཏི ཝེ་དེ་ཧི མ་གྒ་ཉཱ་ཎེ་ཧི པཱ་ར་ངྒ་ཏ་ཏྟཱ. པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་ས་ནྟི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཝི་ཛྫཱ་ནཾ ཨ་ཏྠི་ཏཱ་ཡ བོ་དྷི་ཏ་ཏྟཱ. པཱ་པ་དྷ་མྨཱ་ནནྟི ཚ་ཏྟིཾ་ས་པཱ་པ་དྷ་མྨཱ་ནཾ སོ་ཏྠཱ་ནཾ མ་གྒཾ པཱ་པ་ནེ་ན ནི་སྶེ་ས་ཏོ སོ་དྷི་ཏ་ཏྟཱ.
༣༩༥. དྷ་མྨོ ནཱ་མ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒོ ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨེ་སུ ཨུ་ཀྐཾ་ས་པཱ་ར་མི་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་ནི་དྡེ་སེ་ན. ཏ་སྶ ཨ་ནུ་རཱུ་པ་དྷ་མྨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ནུ་དྷ་མྨོ ནཱ་མ ཧེ་ཊྛི་མ་མ་གྒ་ཕ་ལ་དྷ་མྨཱ. ཡོ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀེ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་ནུ་སི་ཊྛཾ ན པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཏི, སོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ དྷ་མྨཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཝི་ཧེ་ཋེ་ཏི ནཱ་མ. ཡོ པ་ན པ་ཊི་པ་ཛྫ་ནྟོ ཙ ད་ནྡྷཱ་བྷི་ཉྙ་ཏཱ་ཡ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་སོ་དྷ་ན་ཏྠཾ ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨ་ནེ་ཀ་ཝཱ་རཾ ཀ་ཐཱ་པེ་ཏི, སོ ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ དྷ་མྨཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ ཝི་ཧེ་ཋེ་ཏཱི་ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦོ. ན ཧི བྷ་ག་ཝ་ཏོ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཡ པ་རི་སྶ་མོ ཨ་ཏྠི, ཨ་ཡ་ཉྩ ཨ་ཏྠོ མ་ཧཱ་སུ་ད་སྶ་ན་སུ་ཏྟཱ་དཱི་ཧི (དཱི. ནི. ༢.༢༤༡ ཨཱ་ད་ཡོ) དཱི་པེ་ཏ་བྦོ, ཏ་སྨཱ – ‘‘ས་ཙྩ་དྷ་མྨ་སྶ ཨ་ནུ་དྷ་མྨ’’ནྟི ཝ་ཏྟ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ བྱ་ཏི་རེ་ཀ་མུ་ཁེ་ན ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏུཾ ‘‘ན ཙ མཾ དྷ་མྨཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཝི་ཧེ་སེ་སཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཏ་ཏྠ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡཱིཏི པ་ར་ཀཱ་ལེ ཙེ་ཏྠ པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་མྤི ས་ངྒ་ཡ྄ཧ་ཏི, ཏཾ པ་ན ཨི་མ་སྨིཾ ག་ཧི་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘དེ་ས་ནཱ་ཡ ཨ་ར་ཧ་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཀཱུ་ཊཾ ག་ཧི་ཏ’’ནྟི.
བྲ་ཧྨཱ་ཡུ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ལཱི་ན་ཏྠ་པྤ་ཀཱ་ས་ནཱ ས་མ་ཏྟཱ.