༡༠. ཀ་ཎྞ་ཀ་ཏྠ་ལ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༧༥. ཨ་ན་ནྟ་ར་སུ་ཏྟེ ཝུ་ཏྟ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ནེ་ཝཱཏི ‘‘པཱ་སཱ་དེ ཝཱ ནཱ་ཊ་ཀེ་སུ ཝཱ ཙི་ཏྟ་སྶཱ་དཾ ཨ་ལ་བྷ་མཱ་ནོ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཝི་ཙ་རི་ཏུཾ ཨཱ་ར་དྡྷོ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ན. ཨ་པྤ་དུ་ཊྛ་པ་དོ་སཱི་ན་ཉྷི ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི.
༣༧༦. པུ་ཙྪི་ཏོཏི ‘‘ཨ་ཉྙཾ དཱུ་ཏཾ ནཱ་ལ་ཏྠུ’’ནྟི པུ་ཙྪི་ཏོ. སོཏི རཱ་ཛཱ. ཏཱ་སཾ ཝ་ནྡ་ནཱ ས་ཙེ ཨུ་ཏྟ་ར་ཀཱ་ལཾ, ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་ག་མ་ན་ཀཱ་ར་ཎཾ ཀ་ཐེ་སྶ་ཏི.
༣༧༨. ཨེ་ཀཱ་ཝ་ཛྫ་ནེ་ནཱཏི ཨེ་ཀ་ཝཱི་ཐི་ཛ་ཝ་ནེ་ན. ཏེ་ན ཨེ་ཀ་ཙི་ཏྟཾ ཏཱ་ཝ ཏི་ཊྛ་ཏུ, ཨེ་ཀ་ཙི་ཏྟ་ཝཱི་ཐི་ཡཱ་པི ས་བྦཾ ཛཱ་ནི་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ‘‘ཨི་དཾ ནཱ་མ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཛཱ་ནི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨ་ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ཏོ ཡཾ ཀི་ཉྩི ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ནི་ཡ་མི་ཏེ པ་ན ནི་ཡ་མི་ཏ་མེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨེ་ཀེ་ན ཧི…པེ… ཨེ་ཀ་དེ་ས་མེ་ཝ ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི. ཏེ་ན ཙི་ཏྟེ་ནཱཏི ‘‘ཨ་ཏཱི་ཏཾ ས་བྦཾ ཛཱ་ནི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཙི་ཏྟེ་ན. ཨི་ཏ་རེ་སཱུཏི ཨ་ནཱ་ག་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣེ་སུ. ཀཱ་ར་ཎ་ཛཱ་ཏི་ཀནྟི ཡུ་ཏྟི་ས་བྷཱ་ཝཾ, ཡུ་ཏྟི་ཡཱ ཡུ་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ས་མྤ་རཱ་ཡ་གུ་ཎནྟི ས་མྤ་རཱ་ཡེ ཀ་ཏ་ཀ་མྨ་སྶ ཝི་སེ་སཾ.
༣༧༩. ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་མི་སྶ་ཀཱ་ནི ཀ་ཐི་ཏཱ་ནི བོ་དྷི་རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་ར་སུ་ཏྟེ ཝི་ཡ ལོ་ཀི་ཡཱ ཙེ་ཝ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ ཙ. ཡ་ཐཱ་ལཱ་བྷ་ཝ་སེ་ན ཙེ་ཏྠ པ་དྷཱ་ནི་ཡ་ངྒཱ་ནཾ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་གྒ་ཧ་ཎཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. པ་ཙྩེ་ཀཾ ཨེ་ཝ ནེ་ས་ཉྩ པ་དྷཱ་ནི་ཡ་ངྒ་ཏཱ ད་ཊྛ་བྦཱ ཡ་ཐཱ ‘‘ཨ་ཊྛ་ཝི་མོ་ཀྑཱ ས་ནྡི་སྶ་ནྟི ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་མི་སྶ་ཀཱ’’ཏི. ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ་ནེ་ཝཱཏི ཙེ་ཏྠ ཡཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཏཾ པ་ར་ཏོ ཨཱ་ཝི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. པ་དྷཱ་ན་ནཱ་ན་ཏྟནྟི པ་ད་ཧ་ན་ནཱ་ན་ཏྟཾ, བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནུ་ཡོ་ག་ཝི་སེ་ས་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ས་ངྑཱ་རེ པ་རི་མ་དྡི་ཏྭཱ པ་ཊི་པ་ཀྑ་དྷ་མྨེ ཨེ་ཀ་དེ་ས་ཏོ པ་ཛ་ཧི་ཏྭཱ ཋི་ཏ་སྶ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནུ་ཡོ་གོ ས་བྦེ་ན ས་བྦཾ ཨ་པ་རི་མ་དྡི་ཏ་ས་ངྑཱ་ར་སྶ ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་པ་ཊི་པ་ཀྑ་སྶ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནུ་ཡོ་ག་ཏོ སུ་ཁུ་མོ ཝི་ས་དོ་ཝ ཧོ་ཏི, ས་ཙྩཱ་བྷི་ས་མ་ཡེ་ན ས་ནྟཱ་ན་སྶ ཨཱ་ཧི་ཏ་ཝི་སེ་ས་ཏྟཱ་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨ་ཉྙཱ་དི་ས་མེ་ཝ ཧི པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་སྶ པ་དྷཱ་ནཾ, ཨ་ཉྙཱ་དི་སཾ སོ་ཏཱ་པ་ནྣ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨ་ཡ་ཉྩ ཝི་སེ་སོ ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཨ་ན་རི་ཡ་ཨ་རི་ཡ་པུ་གྒ་ལ་ཏོ ཨེ་ཝ, ཨ་ཐ ཁོ ཨ་རི་ཡེ་སུ་པི སེ་ཀྑཱ་དི་ཝི་སེ་ས་ཏོ་པི ལ་བྦྷ་ཏི ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་ཝི་སེ་ས་ཏོ ཨ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་ར་ཏོ ཙ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏོ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨ་ཉྙཱ་དི་སཾ ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་ནོ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ན པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱིཏི ཡ་སྨཱ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ ས་བྦ་ཐཱ་ཝ པ་དྷཱ་ནཾ པ་ད་ཧ་ནྟོ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒཾ ཨ་དྷི་ག་ཙྪ་ཏི, སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ ཙ ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་མ་གྒ་ནྟི ཧེ་ཊྛི་མཾ ཨུ་པ་རི་མ་ཏོ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཾ, ཨུ་པ་རི་མ་ཉྩ ཨི་ཏ་ར་ཏོ སུ་ཁུ་མཾ ཏེ་ན པ་ཧཱ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ་སྶ པ་ཛ་ཧ་ན་ཏོ, ཨི་ཏི ཨ་དྷི་ག་ནྟ་བྦ་ཝི་སེ་སེ་ན ཙ ཨ་དྷི་ག་མ་པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ ས་ཎྷ་སུ་ཁུ་མ་ཏཱ ཏི་ཀྑ་ཝི་ས་ད་ཏཱ ཙ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་སྶ པ་དྷཱ་ནཾ སོ་ཏཱ་པ་ནྣ་སྶ པ་དྷཱ་ནཾ ན པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཨ་ཀཱུ་ཊ་ཀ་ར་ཎནྟི ཨ་ཝ་ཉྩ་ན་ཀི་རི་ཡཾ. ཨ་ན་ཝ་ཙྪི་ནྡ་ནནྟི ཨ་ཏི་ཡཱ་ནཾ. ཨ་ཝི་ཉྪ་ནཾ ན ཨཱ་ཀ་ཌྜྷ་ནཾ, ནི་ཡུ་ཏྟ་ཏཾ ཝི་ནི་ཝེ་ཋེ་ཏྭཱ ས་མ་ནྟཱ ཝི་པ་རི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ས་མ་དྷཱ་རཱ་ཡ ཚ་ཌྜ་ནཾ ཝཱ. ཏ་སྶ ཀཱ་ར་ཎཾ ཏཾ་ཀཱ་ར་ཎཾ, ཏཾ ཀཱ་ར་ཎནྟི ཝཱ ཏཾ ཀི་རི་ཡཾ ཏཾ ཨ་དྷི་ཀཱ་རཾ. ད་ནྟེ་ཧི ག་ནྟ་བྦ་བྷཱུ་མིནྟི ད་ནྟེ་ཧི པ་ཏྟ་བྦ་ཊྛཱ་ནཾ, པ་ཏྟ་བྦ་ཝ་ཏྠུཾ ཝཱ. ཙ་ཏྟཱ་རོ་པི ཨ་སྶ་དྡྷཱ ནཱ་མ ཨུ་པ་རི་མ་ཨུ་པ་རི་མ་ས་དྡྷཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཡེ་ན ཧི ཡཾ ཨ་པྤ་ཏྟཾ, ཏ་སྶ ཏཾ ན་ཏྠི. ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀ་སྶ…པེ… ན་ཏྠི པ་ཋ་མ་མ་གྒེ་ནེ་ཝ མཱ་ཡཱ་སཱ་ཋེ་ཡྻཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་ཏྟཱ. ཏེ་ནེ་ཝཱཏི ས་མྨ་དེ་ཝ ཝི་རུ་དྡྷ་པ་ཀྑཱ་ནཾ ས་དྡྷཱ་དཱི་ནཾ ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཀ་ཐཾ མི་སྶ་ཀ་ཀ་ཐཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་སྶ་ཁ་ལུ༹་ངྐ་སུ་ཏྟ་ནྟེ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཙ་ཏྟཱ་རོ་ཝ ཧོ་ནྟི པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན.
ཨོ་པ་མྨ་སཾ་ས་ནྡ་ནེ ཨ་ད་ནྟ་ཧ་ཏྠི་ཨཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡཱཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཀ་ཎྷ་པ་ཀྑེ, ཡ་ཐཱ པ་ན ད་ནྟ་ཧ་ཏྠི་ཨཱ་ད་ཡོཏི་ཨཱ་དི་ནཱ སུ་ཀྐ་པ་ཀྑེ ཙ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏོ ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏོ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
༣༨༠. ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ནཱ ནི་བྦི་སི་ཊྛ་ཝཱི་རི་ཡཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘ན ཀི་ཉྩི ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎཾ ཝ་དཱ་མི, ཡ་དི་དཾ ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ ཝི་མུ་ཏྟི’’ནྟི. ན ཧི སུ་ཀྑ་ཝི་པ་སྶ་ཀ་ཏེ་ཝི་ཛྫ་ཚ་ལ༹་བྷི་ཉྙཱ་ནཾ ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎཾ ཨ་ཏྠི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཡཾ ཨེ་ཀ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཀིཾ ཏྭཾ ན ཛཱ་ནཱ་སཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱིཏི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི. ནཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱིཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨི་དཾ པུ་ཙྪ་ནྟོཏི ཨི་དཾ པུ་ཙྪཱ་མཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ. ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་ཙེ་ཏ་སི་ཀ་དུ་ཀྑཱ ཨ་ན་དྷི་ག་ཏ་ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཏཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨུ་པ་པ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ག་ནྟཱ་རོ’’ཏི. ས་མུ་ཙྪི་ནྣ་དུ་ཀྑཱཏི ས་མུ་གྒྷཱ་ཊི་ཏ་ཙེ་ཏ་སི་ཀ་དུ་ཀྑཱ.
༣༨༡. ཏ་མྷཱ ཋཱ་ནཱཏི ཏ་ཏོ ཡ་ཐཱ་དྷི་ག་ཏ་ཨི་སྶ་རི་ཡ་ཊྛཱ་ན་ཏོ. པུ་ན ཏ་མྷཱ ཋཱ་ནཱཏི ཏ་ཏོ དུ་གྒ་ཏཱ. ས་མྤ་ནྣ་ཀཱ་མ་གུ་ཎནྟི ཨུ་ལཱ༹་ར་ཀཱ་མ་གུ་ཎ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ.
ཏ་ཏྠཱཏི ཀཱ་མ་དེ་ཝ་ལོ་ཀེ. ཋཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ཏོཏི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཉྩེ ཨ་དྷི་ག་ཏཾ, ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་ཏོ. ཨུ་པ་རི་དེ་ཝེ ཙཱཏི ཨུ་པ་རཱུ་པ་རི བྷཱུ་མི་ཝཱ་སེ དེ་ཝེ ཙ, ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ད་སྶ་ནེ་ན་པི ད་སྶ་ནཱ་ཡ ན་པྤ་ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
༣༨༢. ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝཱཏི དེ་ཝ་པུ་ཙྪཱ་ཡ ཝུ་ཏྟེ་ནེ་ཝ ན་ཡེ་ན. སཱ ཀི་ར ཀ་ཐཱཏི ‘‘ན་ཏྠི སོ ས་མ་ཎོ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཝཱ, ཡོ ས་ཀི་དེ་ཝ ས་བྦཾ ནེ་ཡྻ’’ནྟི ཀ་ཐཱ. ཏེཏི ཝི་ཊ་ཊཱུ་བྷ་ས་ཉྫ་ཡཱ. ཨི་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཋཱ་ནེཏི ཨི་མ་སྨིཾ མི་ག་དཱ་ཡེ་ཡེ་ཝ. སེ་སཾ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝ.
ཀ་ཎྞ་ཀ་ཏྠ་ལ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ལཱི་ན་ཏྠ་པྤ་ཀཱ་ས་ནཱ ས་མ་ཏྟཱ.
ནི་ཊྛི་ཏཱ ཙ རཱ་ཛ་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ.