༤. རཱ་ཛ་ཝ་གྒོ
༡. གྷ་ཊི་ཀཱ་ར་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༨༢. ཙ་རི་ཡནྟི བོ་དྷི་ཙ་རི་ཡཾ, བོ་དྷི་ས་མྦྷཱ་ར་ས་མྦྷ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཏཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ནྟི ཨ་ཏྠོ. སུ་ཀཱ་ར་ཎནྟི བོ་དྷི་པ་རི་པཱ་ཙ་ན་སྶ ཨེ་ཀ་ནྟི་ཀཾ སུ་ནྡ་རཾ ཀཱ་ར་ཎཾ, ཀ་སྶ་པ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཡི་རུ་པཱ་ས་ནཱ་དིཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི. ཏ་ཉྷི ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ མ་ཡཱ ཨི་དྷ ཀ་ཏ་ནྟི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཾ ལ་བྷ་ཏི. མ་ནྡ་ཧ་སི་ཏནྟི ཨཱི་ས་ཀཾ ཧ་སི་ཏཾ. ཀུ་ཧཾ ཀུ་ཧནྟི ཧཱ་ས-ས་དྡ་སྶ ཨ་ནུ་ཀ་ར་ཎ་མེ་ཏཾ. ཧ་ཊྛ་པ་ཧ་ཊྛཱ་ཀཱ་ར་མ་ཏྟནྟི ཧ་ཊྛ་པ་ཧ་ཊྛ་མ་ཏྟཾ. ཡ་ཐཱ ག་ཧི་ཏ་ས་ངྐེ་ཏཱ ‘‘པ་ཧ་ཊྛོ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི ས་ཉྫཱ་ན་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ཀཱ་ར་ད་སྶ་ན་མ་ཏྟཾ.
ཨི་དཱ་ནི ཨི་མི་ནཱ པ་ས་ངྒེ་ན ཏཱ་སཾ ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ ཝི་བྷཱ་ག་ཏོ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཧ་སི་ཏ་ཉྩ ནཱ་མེ་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑ་ན་ཝ་སེ་ན་པི ཧཱ་སོ ན ས་མྦྷ་ཝ་ཏི, པ་གེ་ཝ དོ་མ་ན་སྶ་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏེ་ར་ས་ཧི སོ་མ་ན་སྶ་ས་ཧ་ག་ཏ་ཙི་ཏྟེ་ཧཱི’’ཏི. ན་ནུ ཙ ཀེ་ཙི ཀོ་དྷ་ཝ་སེ་ན་པི ཧ་ས་ནྟཱི་ཏི? ན, ཏེ་ས་མྤི ཡཾ ཏཾ ཀོ་དྷ་ཝ་ཏྠུ, ཏ་སྶ མ་ཡཾ དཱ་ནི ཡ་ཐཱ་ཀཱ་མ་ཀཱ་རི་ཏཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་སྶཱ་མཱ་ཏི དུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་ནྟ་རེ་ན སོ་མ་ན་སྶ་ཙི་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཧཱ་ས་སྶ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ. ཏེ་སཱུཏི པ་ཉྩ་སུ སོ་མ་ན་སྶ་ས་ཧ་ག་ཏ་ཙི་ཏྟེ་སུ. བ་ལ་ཝཱ་ར་མྨ་ཎེཏི ཨུ་ལཱ༹་ར་ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཡ་མ་ཀ་མ་ཧཱ་པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡ་ས་དི་སེ. དུ་བྦ་ལཱ་ར་མྨ་ཎེཏི ཨ་ནུ་ལཱ༹་རེ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ. ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན ཋཱ་ནེ…པེ… ཨུ་པྤཱ་དེ་སཱིཏི ཨི་དཾ པོ་རཱ་ཎ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཏ་ཐཱ ཨཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ. ན ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་སོ་མ་ན་སྶ་ས་ཧ་ག་ཏ་ཙི་ཏྟེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏོ སི་ཏཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ.
ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་ཊཱི་ཀཱ་ཡཾ (དྷ. ས. མཱུ་ལ་ཊཱི. ༥༦༨) པ་ན ‘‘ཨ་ཏཱི་ཏཾ་སཱ་དཱི་སུ ཨ་པྤ་ཊི་ཧ་ཏཾ ཉཱ་ཎཾ ཝ་ཏྭཱ ‘ཨི་མེ་ཧི ཏཱི་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་སྶ བུ་དྡྷ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་བྦཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ ཉཱ་ཎ་པུ་བྦ་ངྒ་མཾ ཉཱ་ཎཱ་ནུ་པ་རི་ཝ་ཏྟ’ནྟི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ (མ་ཧཱ་ནི. ༦༩, ༡༥༦; ཙཱུ་ལ༹་ནི. མཱ་གྷ་རཱ་ཛ་མཱ་ཎ་ཝ་པུ་ཙྪཱ་ནི་དྡེ་ས ༨༥; པ་ཊི. མ. ༣.༥; ནེ་ཏྟི. ༡༥; དཱི. ནི. ཨ་ཊྛ. ༣.༣༠༥; ཝི་བྷ. མཱུ་ལ་ཊཱི. སུ་ཏྟ་ནྟ་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཝ་ཎྞ་ནཱ; དཱི. ནི. ཊཱི. ༣.༡༤༡, ༣༠༥) ‘བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨི་དཾ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནཾ ཝི་ཙཱ་རེ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨི་མི་ནཱ ཧ་སི་ཏུ་པྤཱ་ད་ཙི་ཏྟེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཡ་མཱ་ན་མྤི བྷ་ག་ཝ་ཏོ སི་ཏ་ཀ་ར་ཎཾ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་ས-ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ་ས-ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ཀ་ཏྟཱ ཉཱ་ཎཱ་ནུ་པ་རི་ཝ་ཏྟི་ཡེ་ཝཱ་ཏི, ཨེ་ཝཾ པ་ན ཉཱ་ཎཱ་ནུ་པ་རི་ཝ་ཏྟི་བྷཱ་ཝེ ས་ཏི ན ཀོ་ཙི པཱ་ལི༹་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ནཾ ཝི་རོ་དྷོ. ཏ་ཐཱ ཧི ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (དྷ. ས. ཨ་ཊྛ. ༥༦༨) ‘‘ཏེ་སཾ ཉཱ་ཎཱ་ནཾ ཙི་ཎྞ་པ་རི་ཡ་ནྟེ ཨི་དཾ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཝ་སྶ་ཉྩ ཨེ་ཏཾ ཨེ་ཝཾ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦཾ, ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་སྶ་པི བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཝ་ཏྟི ཏ་ཐཱ་རཱུ་པེ ཀཱ་ལེ ན སཾ་ཡུ་ཛྫེ་ཡྻ, ཏ་སྶ་པི ཧི ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ཀ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨི་ཙྪི་ཏ་ཏྟཱ, ཏ་ཐཱ ཧི ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ མ་ནོ་དྭཱ་རཱ་ཝ་ཛྫ་ན་སྶ་པི ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ཀ་ཏྟཾ ཨུ་པ་པ་ནྣཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི, ན ཙ ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ཀ་ཏྟེ ཏཾ་ས་མུ་ཊྛི་ཏཱ་ཡ ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཱ་དི་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ན་བྷཱ་ཝོ ཝི་བ་ནྡྷ་ཏཱི་ཏི ཏ་མེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཝཾ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀ་མྤཱི’’ཏི. ས་ཏེ་རི་ཏཱ ཝི་ཛྫུ་ལ་ཏཱ ནཱ་མ ས་ཏེ་ར་ཏཱ་ཝི་ཛྫུ་ལ་ཏཱ. སཱ ཧི ཨི་ཏ་ར་ཝི་ཛྫུ་ལ་ཏཱ ཝི་ཡ ཁ་ཎ་ཊྛི་ཏི་ཀཱ སཱི་གྷ་ནི་རོ་དྷཱ ཙ ན ཧོ་ཏི, ཨ་པི་ཙ ཁོ ད་ནྡྷ་ནི་རོ་དྷཱ, ཏ་ཉྩ ས་བྦ་ཀཱ་ལཾ ཙ་ཏུ་དཱི་པི་ཀ་མ་ཧཱ་མེ་གྷ་ཏོ་ཝ ནི་ཙྪ་ར་ཏི ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཙཱ་ཏུ་དྡཱི་པི་ཀ་མ་ཧཱ་མེ་གྷ་མུ་ཁ་ཏོ’’ཏི. ཨ་ཡཾ ཀི་ར ཏཱ་སཾ ར་སྨི་ཝ་ཊྚཱི་ནཾ དྷ་མྨ་ཏཱ, ཡ་དི་དཾ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ སི་ར་ཝ་རཾ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ དཱ་ཋ་གྒེ་སུ་ཡེ་ཝ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ནཾ.
༢༨༣. ཡ་དི་པི ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻཱ་ནི ཀ་པྤཱ་ནཾ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ཉྩ པ་ཉྙཱ་པཱ་ར་མི་ཏཱ པ་རི་བྷཱ་ཝི་ཏཱ, ཏ་ཐཱ་པི ཨི་དཱ་ནི ཏཾ བུ་དྡྷ་ནྟ་རཾ ཏ་སྶཱ པ་ཊི་པཱ་དེ་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་པ་རི་པ་ཀྐ་ཉཱ་ཎ་ཏྟཱ’’ཏི. ཀཱ་མ་ཉྩ་སྶ ཉཱ་ཎཱ་ཡ ཨི་དཱ་ནི་པི པ་ཊི་པཱ་དེ་ཏ་བྦ་ཏཱ ཨ་ཏྠི, ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི ན་ནུ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་སུ པ་སཱ་དེ་ན ས་མྦྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ ཏ་ཐཱ ཙི་ར་ཀཱ་ལཾ པ་རི་བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཱ, ཀ་ཐཾ ཏ་ཏྠ ཧཱི་ལ༹་ནཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀུ་ལེ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཙི་ར་ཀཱ་ལ་པ་རི་ཙི་ཏཱ་པི ཧི གུ་ཎ་བྷཱ་ཝ་ནཱ ཨ་པྤ་ཀེ་ན་པི ཨ་ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་སཾ་ས་གྒེ་ན ཝི་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ཏི ཨ་ཉྙ་ཐ་ཏྟཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཏེ་ན མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ་པི ཛཱ་ཏི་སི་དྡྷཱ་ཡཾ ལ་དྡྷི་ཡཾ ཋ་ཏྭཱ ཛཱ་ཏི་སི་དྡྷེ་ན མཱ་ནེ་ན ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘‘ཀིཾ པ་ན ཏེ་ན མུ་ཎྜ་ཀེ་ན ས་མ་ཎ་ཀེ་ན དི་ཊྛེ་ནཱ’’ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི ཝུ་ཏྟཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ –
‘‘ཏ་སྨཱ ཨ་ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཛ་ནཾ, ཨཱ་སཱི་ཝི་ས་མི་ཝོ་ར་གཾ,
ཨཱ་ར་ཀཱ པ་རི་ཝ་ཛྫེ་ཡྻ, བྷཱུ་ཏི་ཀཱ་མོ ཝི་ཙ་ཀྑ་ཎོ’’ཏི. (དཱི. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༡༧༠-༡༧༢);
ནྷཱ་ན་ཙུ་ཎྞེ་ན སུ་ཏྟེ་ན ཀ་ཏཱ སོ་ཏྟི, ཀུ་རུ་ཝི་ནྡ་གུ་ལི༹་ཀཱ, སཱ ཨེ་ཝ སི་ནཱ་ཡ་ནྟི ཀཱ་ཡཾ ཝི་སོ་དྷེ་ནྟི ཨེ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི སི་ནཱ་ནཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘སོ་ཏྟི སི་ནཱ་ན་ནྟི སི་ནཱ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཀ་ཏ་སོ་ཏྟི’’ནྟི.
༢༨༤. ཨ་རི་ཡ་པ་རི་ཧཱ་རེ་ནཱཏི ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ པ་རི་ཧཱ་རེ་ན, ཨ་ནཱ་གཱ་མཱི་ནཾ ནྷཱ་ན་ཀཱ་ལེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀཱ་ཡ་སྶ པ་རི་ཧཱ་ར་ནི་ཡཱ་མེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཏྟ་ནོ ཉཱ་ཎ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཝི་བྷ་ཝ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ པ་ས་ནྣ་ཀཱ་རཾ ཀཱ་ཏུཾ ས་ཀྑི་སྶ་ཏི. ཨེ་ཏ་ད་ཏྠནྟི ‘‘ཨ་ཧི་ཏ་ནི་ཝཱ་ར་ཎཾ, ཧི་ཏེ ནི་ཡོ་ཛ་ནཾ བྱ་ས་ནེ པ་རི་ཝ་ཛྫ་ན’’ནྟི ཡ་དི་དཾ, ཨེ་ཏ་ད་ཏྠཾ མི་ཏྟཱ ནཱ་མ ཧོ་ནྟི. ཀེ་ཙི ‘‘ཡཱ་ཝེ་ཏྠ ཨ་ཧུ་པཱི’’ཏི པ་ཋ་ནྟི, ཏེ་སཾ ཡཱ་ཝ ཨེ་ཏྠ ཀེ་ས་གྒ་ག་ཧ་ཎཾ ཏཱ་ཝ ཨ་ཡཾ ནི་བ་ནྡྷོ ཨ་ཧུ་པཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༢༨༥. ས་ཏི་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཏྠཱ་ཡཱཏི བོ་དྷི་ཡཱ མ་ཧཱ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ བོ་དྷི་ས་མྦྷཱ་ར་པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ པཱུ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝེ ས་ཏི་ཡཱ པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཏྠཱ་ཡ. ཨི་དཱ་ནི ཏ་སྶ ས་ཏུ་པྤཱ་ད་ནཱི་ཡ་ཀ་ཐཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟི་ཏཱ་ཀཱ་རཾ ས་ངྑེ་པེ་ནེ་ཝ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏ་སྶ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ན ལཱ་མ་ཀ་ཊྛཱ་ནཾ ཨོ་ཏི་ཎྞ་ས་ཏྟོཏི ཨི་མི་ནཱ མ་ཧཱ་ས་ཏྟ་སྶ པ་ཎཱི་ཏཱ་དྷི་མུ་ཏྟ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ པ་ཎཱི་ཏཱ་དྷི་མུ་ཏྟི་ཀ་སྶ པ་མཱ་ད་ཀི་རི་ཡཱ ན ཡུ་ཏྟཱ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཏཱ་དི་ས་སྶ ནཱ་མ པ་མཱ་ད་ཝི་ཧཱ་རོ ན ཡུ་ཏྟོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏ་དཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ནེ་ཀྑ་མྨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ ཏེ་ལ་པྤ་དཱི་པོ ཝི་ཡ ཝི་སེ་ས་ཏོ ནི་བྦ་ཏྟི, ཏཾ དི་སྭཱ བྷ་ག་ཝཱ ཏ་ད་ནུ་རཱུ་པཾ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ ཀ་རོ་ནྟོ ‘‘ཏཱ་དི་ས་སྶ…པེ… ཀ་ཐེ་སཱི’’ཏི. པ་ར་ས་མུ་དྡ་ཝཱ་སཱི ཐེ་རཱ ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཝ་ད་ནྟི. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ནཱ་ཡཾ བུ་དྡྷཱ་ནཾ བྷཱ་རོ, ཡ་དི་དཾ པཱུ་རི་ཏ་པཱ་ར་མཱི་ནཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟཱ་ནཾ ཏ་ཐཱ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ ཏེ་སཾ མ་ཧཱ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་ར་ས་མ་ན་ནྟ་ར་མྤི བོ་དྷི་ས་མྦྷཱ་ར་སྶ ས་ཡ་མྦྷུ་ཉཱ་ཎེ་ནེ་ཝ པ་ཊི་ཝི་དི་ཏ་ཏྟཱ. ཏ་སྨཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་པ་ཝེ་ད་ན་མེ་ཝ ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཀཱ་སཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ས་ཏི་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཏྠཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ས་ཏི་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཏྠཱ་ཡཱཏི ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨུ་ཛྫ་ལ་ནེ པཱ་ཀ་ཊ་ཀ་ར་ས་ཏི་པ་ཊི་ལཱ་བྷཱ་ཡ.
༢༨༦. ཉཱ་ཎ་ཉྷི ཀི་ལེ་ས་དྷ་མྨ་ཝི་དཱ་ལ་ན་པ་དཱ་ལ་ནེ་ཧི སི་ངྒཾ ཝི་ཡཱ་ཏི སི་ངྒཾ. ཏ་ཉྷི པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷི་ཏཾ ཨུ་སྶི་ཏཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཏ་ད་བྷཱ་ཝེ པ་ཏི་ཏཾ ནཱ་མ. ཀེ་ཙི པ་ན ཝཱི་རི་ཡཾ སི་ངྒ་ནྟི ཝ་ད་ནྟི. ཏ་སྨིཾ ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟེ བཱ་ཧི་ར་པ་བྦ་ཛྫཾ ཨུ་པ་ག་ཏཱ་པི མ་ཧཱ་ས་ཏྟཱ ཝི་སུ་དྡྷཱ་ས་ཡཱ ཨ་པྤི་ཙྪ་ཏཱ་དི་གུ་ཎ་ས་མ་ངྒི་ནོ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ག་ནྠ་དྷུ་རཾ ཝཱ་ས་དྷུ་ར་ཉྩ པ་རི་བྲཱུ་ཧ་ཡ་ནྟཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟི, པ་གེ་ཝ བུ་དྡྷ་སཱ་ས་ནེ ཨ་པྤི་ཙྪ་ཏཱ་དཱི་ཧཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཙ་ཏུ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་སཱི་ལེ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཝི་པ་སྶ་ནཾ བྲཱུ་ཧེ་ནྟཱ སི་ཁཱ་པྤ་ཏྟ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཡཱ་ཝ ཨ་ནུ་ལོ་མ་ཉཱ་ཎཾ ཨཱ་ཧ་ཙྩ ཏི་ཊྛ་ནྟཱི’’ཏི, ཨ་ནུ་ལོ་མ་ཉཱ་ཎ་ཏོ ཨོ་ར་མེ་ཝ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཋ་པེ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. མ་གྒ་ཕ་ལ་ཏྠཾ ཝཱ་ཡཱ་མཾ ན ཀ་རོ་ནྟི པ་ཉྙཱ་པཱ་ར་མི་ཏཱ་ཡ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་ག་བྦྷ་སྶ ཨ་པ་རི་པུ་ཎྞ་ཏྟཱ ཨ་པ་རི་པ་ཀྐ་ཏྟཱ ཙ.
༢༨༧. ཐེ་རེ་ཧཱིཏི ཝུ་དྡྷ་ཏ་རེ་ཧི. ནི་ཝཱ་སེ ས་ཏཱིཏི ཡ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ པ་བྦ་ཛི་ཏོ, ཏ་ཏྠེ་ཝ ནི་ཝཱ་སེ. ཝ་པྤ་ཀཱ་ལ་ཏོཏི ས་སྶཱ་ནཾ ཝ་པྤ་ཀཱ་ལ་ཏོ. པུ་བྦེ ཝི་ཡ ཏ་ཏོ པ་རཾ ཏི་ཁི་ཎེ་ན སཱུ་རི་ཡ་ས་ནྟཱ་པེ་ན པ་ཡོ་ཛ་ནཾ ན་ཏྠཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཝ་པྤ་ཀཱ་ལེ ཝི་ཏཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཨུ་པ་རི ཝ་ཏྠ་ཀི་ལ་ཉྫཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ’’ཏི. པུ་ཊ་ཀེཏི ཀ་ལཱ་པེ.
༢༨༨. པ་ཙྩ་ཡ་སཱ་མ་གྒི་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཏྟཱ དྷ་མྨ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ པ་དེ་ས་ཏོ པ་རི་ཉྙཱ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་པི ཨ་རི་ཡཱ ཨུ་པ་ཊྛི་ཏེ ཙི་ཏྟ་ཝི་གྷཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡེ ཡ་དེ་ཏཾ ནཱ་ཏི་སཱ་ཝ་ཛྫཾ, ཏ་དེ་ཝཾ ག་ཎྷ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ དྷ་མྨ་ཏཱ་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨ་ལཱ་བྷཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཙི་ཏྟ་ཉྙ་ཐ་ཏྟ’’ནྟི་ཨཱ་དི. སོཏི ཀི་ཀཱི ཀཱ་སི་རཱ་ཛཱ. བྲཱ་ཧྨ་ཎ་བྷ་ཏྟོཏི བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་སུ བྷ་ཏྟོ. དེ་ཝེཏི བྲཱ་ཧྨ་ཎེ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ. བྷཱུ་མི་དེ་ཝཱཏི ཏེ་སཾ ས་མ་ཉྙཱ, ཏ་དཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ག་རུ་ཀོ ལོ་ཀོ. ཏ་དཱ ཧི ཀ་སྶ་པོ་པི བྷ་ག་ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི. དྷཱི་ཏུ ཨ་ཝ་ཎྞཾ ཝ་ཏྭཱཏི, ‘‘མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཏ་ཝ དྷཱི་ཏཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ས་མ་ཡཾ པ་ཧཱ་ཡ མུ་ཎྜ་པཱ་ས་ཎྜི་ཀ་ས་མ་ཡཾ ག་ཎྷཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ རཱ་ཛ་པུ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་གུ་ཎཾ ཝ་ཏྭཱ. ཝ་རཾ ག་ཎྷིཾ་སུ ཉཱ་ཏ་ཀཱ. ར་ཛྫཾ ནི་ཡྻཱ་ཏེ་སི ‘‘མཱ མེ ཝ་ཙ་ནཾ མུ་སཱ ཨ་ཧོ་སི, ཨ་ཊྛ་མེ དི་ཝ་སེ ནི་གྒ་ཎྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི.
པཱ་ཝ་ན་ཨ་སྨ་ན་ཡ་ན་ཝ་སེ་ན ས་མྨཱ པཱ་ཝཱི་ཀ་ཏ་ཏྟཱ པ་རི་སུ་དྡྷ་ཏ་ཎྜུ་ལཱ་ནི. པཱ་ལི༹་ཡཾ ཏ་ཎྜུ་ལ་པ་ཊི་བྷ་སྟཱ་ནཱིཏི ཏ་ཎྜུ་ལ་ཁ་ཎྜཱ་ནི. མུ་གྒ་པ་ཊི་བྷ་སྟ་ཀ་ལཱ༹་ཡ་པ་ཊི་བྷ་སྟེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
༢༨༩. ཀོ ནུ ཁོཏི བྷུ་མྨ་ཏྠེ པ་ཙྩ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ – ‘‘ཀུ་ཧིཾ ནུ ཁོ’’ཏི པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ཡོ་ཛཱི་ཡ་ནྟི བྱ་ཉྫ་ན་བྷོ་ཛ་ནཱ་ནི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི པ་རི་ཡོ་གོ, ཏ་ཏོ པ་རི་ཡོ་གཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘སཱུ་པ་བྷཱ་ཛ་ན་ཏོ’’ཏི. ས་ཉྙཾ ད་ཏྭཱཏི ཝུ་ཏྟཾ ས་བྦཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏྭཱ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ས་མྤཱ་དེ་ཏྭཱ ནི་ཀྑི་ཏྟོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀོ་ཏི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཐཱ་ཏི ས་ཉྙཾ ད་ཏྭཱ. ཨ་ཏི་ཝི་སྶ་ཏྠོཏི ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཝི་སྶ་ཏྠོ. པ་ཉྩ་ཝ་ཎྞཱཏི ཁུ་དྡི་ཀཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་ཉྩ་པྤ་ཀཱ་རཱ.
༢༩༠. ཀིནྟི ནི་སྶ་ཀྐེ པ་ཙྩ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཀ་སྨཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ? དྷ་མྨི་ཀོཏི ཨི་མི་ནཱ ཨཱ་ག་མ་ན་སུ་དྡྷིཾ ད་སྶེ་ཏི. བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པ་ཏྟེ བྷ་ཏྟ་ས་དི་སོཏི ཨི་མི་ནཱ ཨུ་པཱ་ས་ཀེ་ན ས་ཏྠུ པ་རི་ཙྩ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ཏ་ཏྠ ས་ཏྠུ་ནོ ཙ ཨ་པ་རི་ས་ངྐ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི. སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝེ་ལཱ ནཱ་མ ན་ཏྠཱིཏི དྷ་མྨ་སྶཱ་མི་བྷཱ་ཝ་ཏོ སི་ཀྑཱ་པ་ད་མ་རི་ཡཱ་དཱ ནཱ་མ ན་ཏྠི པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝ་ཛྫེ, པ་ཀ་ཏི་ཝ་ཛྫེ པ་ན སེ་ཏུ་གྷཱ་ཏོ ཨེ་ཝ.
༢༩༡. ཚ་ད་ན་ཊྛཱ་ནེ ཡ་དཱ་ཀཱ་སཾ, ཏ་དེ་ཝ ཏ་སྶ གེ་ཧ་སྶ ཚ་ད་ན་ནྟི ཨཱ་ཀཱ་ས་ཙྪ་ད་ནཾ. པ་ཀ་ཏི་ཡཱ ཨུ་ཏུ་ཕ་ར་ཎ་མེ་ཝཱཏི ཚཱ་དི་ཏེ ཡཱ་དི་སཾ ཨུ་ཏུ, ཚ་ད་ནེ ཨུ་ཏྟི་ཎ་བྷཱ་ཝེ་པི ཏ་མྷི གེ་ཧེ ཏཱ་དི་ས་མེ་ཝ ཨུ་ཏུ་ཕ་ར་ཎཾ ཨ་ཧོ་སི. ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝཱཏི ཏེ་སཾ གྷ་ཊི་ཀཱ་ར་སྶ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ ཨེ་ཝ.
༢༩༢. ‘‘ཙ་ཏ་སྶོ མུ་ཊྛི་ཡོ ཨེ་ཀོ ཀུ་ཌུ་ཝོ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ཀུ་ཌུ་ཝཱ ཨེ་ཀོ པ་ཏྠོ, ཙ་ཏྟཱ་རོ པ་ཏྠཱ ཨེ་ཀོ ཨཱ་ལ༹ྷ་ཀོ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨཱ་ལ༹ྷ་ཀཱ ཨེ་ཀཾ དོ་ཎཾ, ཙ་ཏྟཱ་རི དོ་ཎཱ་ནི ཨེ་ཀཱ མཱ་ནི་ཀཱ, ཙ་ཏ་སྶོ མཱ་ནི་ཀཱ ཨེ་ཀཱ ཁཱ་རཱི, ཝཱི་ས་ཏི ཁཱ་རི་ཀཱ ཨེ་ཀོ ཝཱ་ཧོ་ཏི ཏ་དེ་ཝ ཨེ་ཀ་ས་ཀ་ཊ’’ནྟི སུ་ཏྟ་ནི་པཱ་ཏ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་དཱི་སུ (སུ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༢.༦༦༢) ཝུ་ཏྟཾ, ཨི་དྷ པ་ན ‘‘དྭེ ས་ཀ་ཊཱ་ནི ཨེ་ཀོ ཝཱ་ཧོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ལ་ཕཱ་ཎི་ཏཱ་དིནྟི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ས་པྤི་ཨཱ་དིཾ མ་རི་ཙཱ་དི་ཀ་ཊུ་ཀ་བྷ་ཎྜ་ཉྩ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ནཱ་ཧཾ ར་ཉྙཱ དི་ཊྛ་པུ་བྦོ, ཀུ་ཏོ པ་རི་པྥ་སྶོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ན་ཙྩི་ཏྭཱ་ཏི ན་ཙྩཾ ད་ཏྭཱ.
གྷ་ཊི་ཀཱ་ར་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ལཱི་ན་ཏྠ་པྤ་ཀཱ་ས་ནཱ ས་མ་ཏྟཱ.
༢. ར་ཊྛ་པཱ་ལ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༩༣. ཐཱུ་ལ་མེ་ཝ ཐུ་ལླཾ, ཐུ་ལླཱ ཝི་པུ་ལཱ མ་ཧ་ནྟཱ ཀོ་ཊྛཱ ཛཱ་ཏཱ ཨི་མ་སྶཱ་ཏི ཐུ་ལླ་ཀོ་ཊྛི་ཀནྟི ཨོ་ད་ན་པཱུ་པ་པ་ཧཱུ་ཏ་ཝ་སེ་ན ལ་དྡྷ་ནཱ་མོ ནི་ག་མོ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ཐུ་ལླ་ཀོ་ཊྛནྟི ཨ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ. ཏེ་ན པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨི་ཀ-ས་དྡེ་ན པ་ད་ཝ་ཌྜྷ་ནཾ ཀ་ཏ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི.
༢༩༤. ར་ཊྛ་པཱ་ལོཏི ཨི་དཾ ཏ་སྶ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟ་སྶ ནཱ་མཾ. པ་ཝེ་ཎི་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ག་ཏ་ཀུ་ལ་ཝཾ་སཱ་ནུ་ག་ཏ་ནྟི ས་མུ་དཱ་ག་མ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཀ་སྨཱ ར་ཊྛ་པཱ་ལོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ས་ནྡྷཱ་རེ་ཏུནྟི ཝི་ནཱ་ས་ན་ཏོ པུ་བྦེ ཡཱ་དི་སཾ, ཏ་ཐེ་ཝ ས་མྨ་དེ་ཝ དྷཱ་རེ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ. ས་དྡྷཱཏི ཀ་མྨ་ཕ་ལ་ས་དྡྷཱ་ཡ ས་མྤ་ནྣཱ. སཱ་མ་ཎེ་རཾ དི་སྭཱཏི སི་ཀྑཱ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཏ་ད་གྒེ ཋ་པི་ཡ་མཱ་ནཾ དི་སྭཱ.
ས་ཧ ར་ཉྙཱ་ཏི ས་རཱ་ཛི་ཀཾ, ར་ཉྙཱ ས་དྡྷིཾ རཱ་ཛ་པ་རི་སཾ. ཙཱ་ཏུ་ཝ་ཎྞནྟི བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་དི་ཙ་ཏུ་ཝ་ཎྞ་ས་མུ་དཱ་ཡཾ. པོ་སེ་ཏུནྟི ཝ་དྡྷེ་ཏུཾ དཱ་ནཱ་དཱི་ཧི ས་ངྒ་ཧ་ཝ་ཏྠཱུ་ཧི ས་ངྒ་ཎྷི་ཏུཾ. ཡཾ ཀུ་ལཾ. པ་ཧོ་སྶ་ཏཱིཏི ས་ཀྑི་སྶ་ཏི.
ཏེ་ན ཏེ་ན མེ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑ་ཏོཏི ‘‘ཀཱ་མཱ ནཱ་མེ་ཏེ ཨ་ནི་ཙྩཱ དུ་ཀྑཱ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨཱ, ཨ་ཊྛི་ཀ་ངྐ་ལཱུ་པ་མཱ’’ཏི (མ. ནི. ༡.༢༣༤; པཱ་ཙི. ༤༡༧; མ་ཧཱ་ནི. ༣, ༦) ཙ ཨཱ་དི་ནཱ ཡེ་ན ཡེ་ན ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན ཀཱ་མེ་སུ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ ཨོ་ཀཱ་རཾ སཾ་ཀི་ལེ་སཾ, ཏ་བྦི་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ ནེ་ཀྑ་མྨེ ཨཱ་ནི་སཾ་སཾ གུ་ཎཾ པ་ཀཱ་སེ་ནྟཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དྷ་མྨཾ དེ་སི་ཏཾ ཨཱ་ཛཱ་ནཱ་མི, ཏེ་ན ཏེ་ན པ་ཀཱ་རེ་ན ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑ་ཏོ ཝཱི་མཾ་ས་ནྟ་སྶ མ་ཡ྄ཧཾ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི. སི་ཀྑ་ཏྟ་ཡ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡནྟི ཨ་དྷི་སཱི་ལཱ་དི་སི་ཀྑ་ཏྟ་ཡ་ས་ངྒ་ཧཾ སེ་ཊྛ་ཙ་རི་ཡཾ. ཨ་ཁ་ཎྜཱ་དི་བྷཱ་ཝཱ་པཱ་ད་ནེ་ན ཨ་ཁ་ཎྜཾ ལ་ཀྑ་ཎ་ཝ་ཙ་ན་ཉྷེ་ཏཾ. ཀ་ཉྩི་པི སི་ཀྑེ་ཀ་དེ་སཾ ཨ་སེ་སེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ནྟེ་ནེ་ཝ པ་རི་པཱུ་རེ་ཏ་བྦ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཀ་ནྟ་པ་རི་པུ་ཎྞཾ. ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་མ་ཏྟ་མྤི སཾ་ཀི་ལེ་ས་མ་ལཾ ཨ་ནུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཨ་ཙྩ་ནྟ་མེ་ཝ ཝི་སུ་དྡྷཾ ཀ་ཏྭཱ པ་རི་ཧ་རི་ཏ་བྦ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཀ་ནྟ་པ་རི་སུ་དྡྷཾ. ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ས་ངྑཾ ཝི་ཡ ལི་ཁི་ཏ་ནྟི ས་ངྑ་ལི་ཁི་ཏཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ལི་ཁི་ཏ་ས་ངྑ་ས་དི་ས’’ནྟི. དཱ་ཋི་ཀཱ་པི མ་སྶུ་གྒ་ཧ་ཎེ་ནེ་ཝ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘མ་སྶུ’’ཏྭེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ, ཨུ་ཏྟ་རཱ་དྷ་ར་མ་སྶུ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཀ་སཱ་ཡེ་ན ར་ཏྟཱ་ནི ཀཱ་སཱ་ཡཱ་ནི. ཨ་ན་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ པུ་ཏྟཾ ན པ་བྦཱ་ཛེ་ཏི ‘‘མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ ལོ་ཀི་ཡ་མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ ཙི་ཏྟ་ཉྙ་ཐ་ཏྟཾ མཱ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི སུ་དྡྷོ་ད་ན་མ་ཧཱ་རཱ་ཛ་སྶ ཏ་ཐཱ ཝ་རོ དི་ནྣོ.
༢༩༥. པི་ཡཱ་ཡི་ཏ་བྦ་ཏོ པི་ཡོཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པཱི་ཏི་ཛ་ན་ཀོ’’ཏི. མ་ན་སྶ ཨ་པྤཱ་ཡ་ན་ཏོ མ་ནཱ་པོཏི ཨཱ་ཧ ‘‘མ་ན་ཝ་ཌྜྷ་ན་ཀོ’’ཏི. སུ་ཁེ་དྷི་ཏོ ཏ་རུ་ཎ་དཱ་ར་ཀ་ཀཱ་ལེ. ཏ་ཏོ པ་ར་ཉྩ ས་པྤི་ཁཱི་རཱ་དི་སཱ་དུ་ར་ས་མ་ནུ་ཉྙ་བྷོ་ཛ་ནཱ་དི་ཨཱ་ཧཱ་ར་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ སུ་ཁ་པ་རི་བྷ་ཏོ. ཨ་ཐ ཝཱ ད་ལ༹ྷ་བྷ་ཏྟི་ཀ་དྷཱ་ཏི་ཛ་ནཱ་དི་པ་རི་ཛ་ན་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཙེ་ཝ པ་རི་ཙྪ་ད་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཙ ཨུ་ལཱ༹་ར་པ་ཎཱི་ཏ་སུ་ཁ་པ་ཙྩ་ཡཱུ་པ་ཧཱ་རེ་ཧི ཙ སུ་ཁེ་དྷི་ཏོ, ཨ་ཀི་ཙྪེ་ནེ་ཝ དུ་ཀྑ་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཝི་ནོ་ད་ནེ་ན སུ་ཁ་པ་རི་བྷ་ཏོ. ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀ་ངྒ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཝཱ སུ་ཁེ་དྷི་ཏོ, བཱ་ཧི་ར་ངྒ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ སུ་ཁ་པ་རི་བྷ་ཏོ. ཀ་སྶ་ཙཱིཏི ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཏྠེ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ, ཀི་ཉྩཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཝཱ པཱ་ཋོ. ཏ་ཐཱ ཧི ‘‘ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀ་མྤི ཀ་ལ་བྷཱ་གཾ དུ་ཀྑ་སྶ ན ཛཱ་ནཱ་སཱི’’ཏི ཨ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེཏི ན་ནུ མ་ཡཾ ར་ཊྛ་པཱ་ལ མ་ར་ཎཱ་དཱི་སུ ཀེ་ན་ཙི ཨུ་པཱ་ཡེ་ན ཨ་པྤ་ཏཱི་ཀཱ་རེ་ན མ་ར་ཎེ་ན་པི ཏ་ཡཱ ཨ་ཀཱ་མ་ཀཱ་པི ཝི་ནཱ བྷ་ཝི་སྶཱ་མ, ཨེ་ཝཾ ས་ཏི. ཡེ་ནཱཏི ཡེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན. ཀིཾ པ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ ཀིནྟི ཀཱ་ར་ཎ་ཏྠེ པ་ཙྩ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ན་ནྟི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཀེ་ན པ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ནཱ’’ཏི.
༢༩༦. པ་རི་ཙཱ་རེ་ཧཱིཏི པ་རི་ཏོ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཡ་ཐཱ་ས་ཀཾ ཝི་ས་ཡེ་སུ ཙཱ་རེ་ཧི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ ཨུ་པ་ནེ་ཧཱི’’ཏི. པ་རི་ཙཱ་རེ་ཧཱིཏི ཝཱ སུ་ཁཱུ་པ་ཀ་ར་ཎེ་ཧི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་རི་ཙཱ་རེ་ཧི, ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་ཙ་ར་ཎཾ ཀཱ་རེ་ཧི. ཏ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏོ ཙ ཡ་སྨཱ ལ་ལ༹་ནྟོ ཀཱི་ལ༹་ནྟོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘ལ་ལཱ༹’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ནི་ཙྩ་དཱ་ནཾ དཱ་ནཾ ནཱ་མ, ཨུ་པོ་ས་ཐ་དི་ཝ་སཱ་དཱི་སུ དཱ་ཏ་བྦཾ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་དཱ་ནཾ པ་དཱ་ནཾ ནཱ་མ. པ་ཝེ་ཎཱི་ར་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཝཱ དཱི་ཡ་མཱ་ནཾ དཱ་ནཾ ནཱ་མ, ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ དཱི་ཡ་མཱ་ནཾ པ་དཱ་ནཾ ནཱ་མ. པ་ཙུ་ར་ཛ་ན་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ ཝཱ ནཱ་ཏི་ཨུ་ལཱ༹་རཾ དཱ་ནཾ ནཱ་མ, ཨ་ན་ཉྙ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ ཨ་ཏི་ཨུ་ལཱ༹་རཾ པ་དཱ་ནཾ ནཱ་མ. ཨུ་དྡ་སྶེ་ཏ་བྦཱ་ཏི ཨུ་དྡྷཾ ད་སྶེ་ཏ་བྦཱ. ཀུ་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ ཏེ ད་སྶེ་ཏ་བྦཱ? པ་བྦ་ཛི་ཏ་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ད་སྶེ་ཏ་བྦཱ, ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཡ་ཐཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.
༢༩༩. བ་ལཾ ག་ཧེ་ཏྭཱཏི ཨེ་ཏྠ བ་ལ་གྒ་ཧ་ཎཾ ནཱ་མ ཀཱ་ཡ་བ་ལ་སྶ ཨུ་པྤཱ་ད་ན་མེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀཱ་ཡ་བ་ལཾ ཛ་ནེ་ཏྭཱ’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཝི་ཧ་ར་ནྟོཏི ཡ་ཐཱ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀོ ཝཱུ་པ་ཀ་ཊྛོ ཨ་པྤ་མ་ཏྟོ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ. ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ ནེ་ཡྻོ, ན ཨུ་གྒྷ་ཊི་ཏ་ཉྙཱུ, ན ཙ ཝི་པ་ཉྩི་ཏ་ཉྙཱུ, ཏ་སྨཱ. ཙི་རེ་ན པ་བྦ་ཛི་ཏོ དྭཱ་ད་ས་མེ ཝ་སྶེ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི. ཡཾ པ་ན ཝུ་ཏྟཾ པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘ན ཙི་ར་སྶེ་ཝཱ’’ཏི, ཏཾ ས་ཊྛི ཝ་སྶཱ་ནི ཏ་ཏོ ཨ་དྷི་ཀ་མྤི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པ་རི་ཝཱ་སཾ ཝ་ས་ནྟེ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ.
ས་ཏྟ་དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀ་སྶཱཏི ས་ཏྟ་ག་བྦྷ་ནྟ་ར་དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀ་སཱི་སེ་ན ག་བྦྷ་ནྟ་རཱ་ནི ཝ་ད་ཏི. པ་ཧ་རཱ་པེ་ཏཱིཏི ཝ་ཡོ་ཝུ་ཌྜྷཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ཀ་པྤཱ་པ་ནཱ་དི་ནཱ ཨ་ལ་ངྐཱ་རཱ་པེ་ཏི. ཨ་ནྟོ་ཛཱ་ཏ་ཏཱ་ཡ ཉཱ་ཏི་ས་དི་སཱི དཱ་སཱི ཉཱ་ཏི་དཱ་སཱི. པཱུ་ཏི་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ ལ་ཀྑི་ཏ་བྦོ དོ་སོ ཝཱ ཨ་བྷི་དོ་སོ, སོ་ཝ ཨཱ་བྷི་དོ་སི་ཀོ, ཨ་བྷི་དོ་སཾ ཝཱ པ་ཙྩཱུ་ས་ཀཱ་ལཾ ག་ཏོ པ་ཏྟོ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟོ་ཏི ཨཱ་བྷི་དོ་སི་ཀོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཀ་ར་ཏྟཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨ་པ་རི་བྷོ་གཱ་ར་ཧོ པཱུ་ཏི་བྷཱུ་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན. ཨ་རི་ཡ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ནཱཏི ཨ་རི་ཡ་ས་མུ་དཱ་ཙཱ་རེ་ན. ཨ་རི་ཡཱ ཧི མཱ་ཏུ་གཱ་མཾ བྷ་གི་ནི་ཝཱ་དེ་ན ས་མུ་དཱ་ཙ་ར་ནྟི. ནི་སྶ་ཊྛ་པ་རི་གྒ་ཧནྟི པ་རི་ཙྩ་ཏྟཱ་ལ་ཡཾ. ཝ་ཏྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ནི་ར་པེ་ཀྑ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝུ་ཏྟཾ, ཨི་དྷ པ་ན ཝི་སེ་ས་ཏོ ཨ་པ་རི་བྷོ་གཱ་ར་ཧ་ཏྟཱ་ཝ ཝ་ཏྠུ་ནོ. ནི་མཱི་ཡ་ཏི ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ནི་མི་ཏྟཾ, ཏ་ཐཱ་ས་ལླ་ཀྑི་ཏོ ཨཱ་ཀཱ་རོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་ཀཱ་རཾ ཨ་གྒ་ཧེ་སཱི’’ཏི.
༣༠༠. གྷ་རཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱཏི གེ་ཧ་སཱ་མི་ནི་ཡཱ ནི་སཱི་དི་ཏ་བྦ་ཊྛཱ་ན་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་ནྟོ་གེ་ཧཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ. ཨཱ་ལ་པ་ནེཏི དཱ་སི་ཛ་ན་སྶ ཨཱ་ལ་པ་ནེ. བ་ཧི ནི་ཀྑ་མ་ནྟཱཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཨ་ནྟོ་གེ་ཧ་ཏོ བ་ཧི ནི་ཀྑ་མ་ནྟི་ཡོ. གྷ་རེ་སུ སཱ་ལཱ ཧོ་ནྟཱིཏི གྷ་རེ་སུ ཨེ་ཀ་མ་ནྟེ བྷོ་ཛ་ན་སཱ་ལཱ ཧོ་ནྟི པཱ་ཀཱ་ར་པ་རི་ཀྑི་ཏྟཱ སུ་སཾ་ཝི་ཧི་ཏ་དྭཱ་ར་བ་ནྡྷཱ སུ་ས་མྨ་ཊྛ་ཝཱ་ལི་ཀ་ངྒ་ཎཱ.
ཨ་ནོ་ཀ་པྤ་ནཾ ཨ་ས་དྡ་ཧ་ནཾ. ཨ་མ་རི་ས་ནཾ ཨ་ས་ཧ་ནཾ. ཨ་ནཱ་ག་ཏ་ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་ས་དྡ་པྤ་ཡོ་གོ, ཨ་ཏྠོ པ་ན ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ཀཱ་ལི་ཀོ་ཝ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘པ་ཙྩ་ཀྑ་མྤཱི’’ཏི. ཨ་རི་ཡི་དྡྷི་ཡནྟི ‘‘པ་ཊི་ཀཱུ་ལེ ཨ་པ་ཊི་ཀཱུ་ལ་ས་ཉྙཱི ཝི་ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༥.༡༤༤) ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་ཨ་རི་ཡི་དྡྷི་ཡཾ.
པཱུ་ཏི་ཀུ་མྨཱ་སོ ཚ་ཌྜ་ནཱི་ཡ་དྷ་མྨོ ཏ་སྶ གེ་ཧ་ཏོ ལ་དྡྷོ་པི ན དཱ་ཏ་བྦ་ཡུ་ཏྟ་ཀོ དཱ་སི་ཛ་ནེ་ན དི་ནྣོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘དེ་ཡྻ་དྷ་མྨ་ཝ་སེ་ན ནེ་ཝ དཱ་ནཾ ཨ་ལ་ཏྠ་མྷཱ’’ཏི. ‘‘ཨི་མེ་ཧི མུ་ཎྜ་ཀེ་ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ནི་ཏྠུ་ན་ན་ཝ་ཙ་ནེ་ན པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ནཾ ཨ་ཏྠ་ཏོ ལ་དྡྷ་མེ་ཝ, ཏ་སྶ པ་ན ཨུ་ཛུ་ཀ་ཕཱ་སུ་ས་མཱ་ཙཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཨ་ལ་དྡྷ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ན པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ན’’ནྟི. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘པ་ཊི་ས་ནྠཱ་ར་ཝ་སེ་ན པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ན་མྤི ན ཨ་ལ་ཏྠ་མྷཱ’’ཏི. ‘‘ནེ་ཝ དཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི པ་ཙྩཱ་སཱི་སཱ་ཡ ཨ་ཀྑ་ནྟི་ཡཱ ཙ ཝུ་ཏྟཾ ཝི་ཡ པ་ཙུ་ར་ཛ་ནོ མ་ཉྙེ་ཡྻཱ་ཏི ཏ་ནྣི་ཝ་ཏྟ་ན་ཏྠཾ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་མ་སྶ ཝི་ཝ་རི་ཏུཾ ‘‘ཀ་སྨཱ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. སུ་ཏྟི་ཀཱ་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣནྟི སི་པྤི་ཀཱ་ཚ་དཱ་ཧི ཚ་ནྣཾ.
ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་ཨེ་ཀཱ་ས་ནི་ཀ་ཏཱ་ཡཱཏི ཨི་དཾ བྷཱུ་ཏ་ཀ་ཐ་ན་མ་ཏྟཾ ཐེ་ར་སྶ ཏ་ཐཱ་བྷཱ་ཝ་དཱི་པ་ན་ཏོ. མུ་དུ་ཀ་སྶ་པི ཧི ཨེ་ཀཱ་ས་ནི་ཀ་སྶ ཡཱ་ཡ ནི་ས་ཛྫཱ་ཡ ཀི་ཉྩི་མ་ཏྟཾ བྷོ་ཛ་ནཾ བྷུ་ཏྟཾ, ཝ་ཏྟ་སཱི་སེ་ན་པི ཏ་ཏོ ཝུ་ཊྛི་ཏ་སྶ པུ་ན བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ཏི་པི་ཊ་ཀ་ཙཱུ་ལཱ༹་བྷ་ཡ་ཏྠེ་རོ ‘‘ཨཱ་ས་ནཾ ཝཱ ར་ཀྑེ་ཡྻ བྷོ་ཛ་ནཾ ཝཱ’’ཏི. ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་ས་པ་དཱ་ན་ཙཱ་རི་ཀོཏི པུ་ར་ཏོ པ་ཙྪ་ཏོ ཙ ཨཱ་ཧ་ཊ་བྷི་ཀྑ་མྤི ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ བ་ཧི་དྭཱ་རེ ཋ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་མེ་ཝ ཀ་རོ་ཏི. ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ ཐེ་ར་སྶ ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་པི་ཎྜ་པཱ་ཏི་ཀ་བྷཱ་ཝོ དཱི་པི་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘སྭཱ་ཏ་ནཱ་ཡ བྷི་ཀྑཾ ནཱ་མ ནཱ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་ཐ ཀ་སྨཱ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་སཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘མཱ་ཏུ ཨ་ནུ་གྒ་ཧེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. པ་ཎྜི་ཏཱ ཧི མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཱ་ནཾ ཝཱ ཀཱ་ཏ་བྦཾ ཨ་ནུ་གྒ་ཧཾ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ དྷུ་ཏ་ངྒ་སུ་དྡྷི་ཀཱ ན བྷ་ཝ་ནྟི.
༣༠༡. པ་ཡུ་ཏྟནྟི ཝ་དྡྷི་ཝ་སེ་ན པ་ཡོ་ཛི་ཏཾ, ཏ་དྡྷི་ཏ་ལོ་པཾ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ ཡ་ཐཱ ཨ་ཉྙ་ཏྠཱ་པི ‘‘པི་ཏཱ་མ་ཧཾ དྷ་ནཾ ལ་དྡྷཱ, སུ་ཁཾ ཛཱི་ཝ་ཏི ས་ཉྩ་ཡོ’’ཏི. ཛེ་ཊྛ་ཀི་ཏྠི་ཡོཏི པ་དྷཱ་ནི་ཏྠི་ཡོ. ཨི་ཏོཏི ཨི་མ་སྨིཾ ཀུ་ལེ ཨ་ནུ་བྷ་ཝི་ཏ་བྦ་ཝི་བྷ་ཝ་ས་མྤ་ཏྟི་ཏོ. ཨ་ཉྙ་ཏོཏི ཨི་མ་སྶ དི་ནྣ་ཏྟཱ ཨ་ཉྙ་སྨིཾ ཀུ་ལེ ཨ་ནུ་བྷ་ཝི་ཏ་བྦ་ས་མྤ་ཏྟི་ཏོ.
༣༠༢. ཙི་ཏྟ་ཝི་ཙི་ཏྟནྟི ཀ་པྤ་ནཱ་ཡ ཙེ་ཝ ཨ་ར་ཧ་རཱུ་པེ་ན ཨ་ལ་ངྐཱ་རཱ་དི་ནཱ ཙ ཙི་ཏྟི་ཏ་ཉྩེ་ཝ ཝི་ཙི་ཏྟི་ཏ་ཉྩ. ཝ་ཎ་ཀཱ་ཡནྟི ཝ་ཎ་བྷཱུ་ཏཾ ཀཱ་ཡཾ. ས་མ་ནྟ་ཏོ ཨུ་སྶི་ཏནྟི ཧེ་ཊྛི་མ་ཀཱ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཧེ་ཊྛཱ ཨུ་པ་རི ཙ ས་ནྣི་སྶི་ཏཾ. ནི་ཙྩཱ་ཏུ་རནྟི ཨ་བྷི་ཎྷ་པྤ་ཊི་པཱི་ལི༹་ཏཾ, ས་དཱ དུ་ཀྑི་ཏཾ ཝཱ. བ་ཧུ་ས་ངྐ་པྤནྟི རཱ་ག་ཝ་ཏྠུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་བྷི་ཛ་ནེ་ཧི ཧཱ་ཝ་བྷཱ་ཝ་ཝི་ལཱ་ས་ཝ་སེ་ན, ཨཱ་མི་ས་ཝ་སེ་ན ཙ སོ་ཎ་སི་ངྒཱ་ལཱ་དཱི་ཧི བ་ཧཱུ་ཧི ས་ངྐ་པྤེ་ཏ་བྦཾ. ཋི་ཏཱིཏི ཨ་ཝ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ཝི་པ་རི་ཎཱ་མོ ན་ཏྠི. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘བྷི་ཛྫ་ན་དྷ་མྨ་ཏཱ་ཝ ནི་ཡ་ཏཱ’’ཏི, པ་རི་སྶ་ཝ་བྷཱ་ཝཱ་པ་ཏྟི ཙེ་ཝ ཝི་ནཱ་ས་པ་ཏྟི ཙ ཨེ་ཀ་ནྟི་ཀཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཙི་ཏྟ་ཀ་ཏ་མྤཱིཏི ག་ནྡྷཱ་དཱི་ཧི ཙི་ཏྟ་ཀ་ཏ་མྤི. རཱུ་པནྟི ས་རཱི་རཾ.
ཨ་ལ་ཏྟ་ཀ་ཀ་ཏཱཏི པི་ཎྜི་ཨ་ལ་ཏྟ་ཀེ་ན སུ་ཝ་ཎྞ་ཀ་ཏཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ལ་ཏྟ་ཀེ་ན ར་ཉྫི་ཏཱ’’ཏི. ཙུ་ཎྞ་ཀ་མ་ཀྑི་ཏནྟི དོ་ས་ནཱི་ཧ་ར་ཎེ་ཧི ཏཱ་པ་ད་ཧ་ནཱ་དཱི་ཧི ཀ་ཏཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་མུ་ཁཾ གོ་རོ་ཙ་ནཱ་དཱི་ཧི ཨོ་བྷཱ་ས་ན་ཀ་ཙུ་ཎྞེ་ཧི མ་ཀྑི་ཏཾ, ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘སཱ་ས་པ་ཀ་ཀྐེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.
ར་སོ་ད་ཀེ་ནཱཏི ས་ར་ལ་ནི་ཡྻཱ་ས་ར་ས་མི་སྶེ་ན ཨུ་ད་ཀེ་ན. ཨཱ་ཝ་ཏྟ་ན་པ་རི་ཝ་ཏྟེ ཀ་ཏྭཱཏི ཨཱ་ཝ་ཏྟ་ན་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ན་ཝ་སེ་ན ན་ཏེ ཀ་ཏྭཱ. ཨ་ཊྛ་པ་ད་ཀ་ར་ཙ་ནཱ་ཡཱཏི བྷི་ཏྟི་ཀཱུ་ཊ་དྡྷ་ཙ་ནྡཱ་དི་ཝི་བྷཱ་གཱ་ཡ ཨ་ཊྛ་པ་ད་ཀ་ར་ཙ་ནཱ་ཡ.
ཝི་ར་ཝ་མཱ་ནེཏི ‘‘ཨ་ཡཾ པ་ལཱ་ཡ་ཏི, ག་ཎྷ ག་ཎྷཱ’’ཏི ཝི་ར་ཝ་མཱ་ནེ. ཧི་ར་ཉྙ་སུ་ཝ་ཎྞ་ཨོ་རོ་དྷེ་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ.
༣༠༣. ཨུ་སྶི་ཏཱ་ཡ ཨུ་སྶི་ཏཱ་ཡཱཏི ཀུ་ལ་ཝི་བྷ་ཝ་བཱ་ཧུ་ས་ཙྩ་པ་ཉྙཱ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨུ་གྒ་ཏཱ་ཡ ཨུ་གྒ་ཏཱ་ཡ. ཨ་བྷི་ལ་ཀྑི་ཏོ ཨུ་ལཱ༹་ར་བྷཱ་ཝེ་ན.
༣༠༤. པ་རི་ཛུ་ཉྙཱ་ནཱིཏི པ་རི་ཧཱ་ནཱ་ནི. ཡེ བྱཱ་དྷི་ནཱ ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏཱ ས་ཏྟཱ ཛི་ཎྞ་ཀ་པྤཱ ཝ་ཡོ་ཧཱ་ནི་ས་ཏྟཱ ཝི་ཡ ཧོ་ནྟི, ཏ་ཏོ ནི་ཝ་ཏྟེ་ནྟོ ‘‘ཛ་རཱ་ཛི་ཎྞོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཝ་ཡོ་ཝུ་ཌྜྷོ, ན སཱི་ལཱ་དི་ཝུ་ཌྜྷོ. མ་ཧ་ཏྟཾ ལཱ་ཏི ག་ཎྷཱ་ཏཱི་ཏི མ་ཧ་ལླ་ཀོ, ཛཱ་ཏི་ཡཱ མ་ཧ་ལླ་ཀོ, ན ཝི་བྷ་ཝཱ་དི་ནཱ་ཏི ཛཱ་ཏི་མ་ཧ་ལླ་ཀོ. དྭ་ཏྟི་རཱ་ཛ་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨ་དྡྷཱ་ནཾ ཀཱ་ལཾ ག་ཏོ ཝཱི་ཏི་ཝ་ཏྟོ་ཏི ཨ་དྡྷ་ག་ཏོ. ཏ་ཐཱ ཙ པ་ཋ་མ་ཝ་ཡཾ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཝ་ཡ་ཉྩ ཨ་ཏཱི་ཏོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་དྡྷཱ་ནཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟོ’’ཏི. ཛི་ཎྞཱ་དི་པ་དེ་ཧི པ་ཋ་མ་ཝ་ཡ་མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཝ་ཡ་སྶ བོ་དྷི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟ་ཏཱ་ཝི་སི་ཊྛོ ཝ་ཡ-ས་དྡོ ཨོ་སཱ་ན་ཝ་ཡ་ཝི་ས་ཡོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཙྪི་མ་ཝ་ཡཾ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟོ’’ཏི.
‘‘ཨ་པྤི་ཙྪོ, ཨ་པྤ་ཌཾ་ས་མ་ཀ་ས་ཝཱ་ཏཱ་ཏ་པ་ས་རཱི་ས་པ་ས་མྥ་སྶོ’’ཏི (ཨ. ནི. ༡༠.༡༡) ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ ཨ་པྤ-ས་དྡོ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏྠོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་པྤཱ་བཱ་དྷོ་ཏི ཨ་རོ་གོ, ཨ་པྤཱ་ཏ་ངྐོ་ཏི ནི་དྡུ་ཀྑོ’’ཏི. ཨ་པྤ་ཏྠོ ཝཱ ཨི་དྷ, ཏ་ཏྠཱ་པི ཨ་པྤ-ས་དྡོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨེ་ཝ་ཉྷི ‘‘ཡོ ཧི, ག་ཧ་པ་ཏི, ཨི་མཾ པཱུ་ཏི་ཀཱ་ཡཾ པ་རི་ཧ་ར་ནྟོ མུ་ཧུ་ཏྟ་མྤི ཨཱ་རོ་གྱཾ པ་ཊི་ཛཱ་ནེ་ཡྻ ཀི་མ་ཉྙ་ཏྲ བཱ་ལྱཱ’’ཏི (སཾ. ནི. ༣.༡) སུ་ཏྟ་པ་དཾ ས་མ་ཏྠི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཝི་པ་ཙྩ་ནཾ ཝི་པཱ་ཀོ, སོ ཨེ་ཝ ཝེ་པཱ་ཀོ. ས་མོ ཝེ་པཱ་ཀོ ཨེ་ཏི་སྶཱ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ས་མ་ཝེ་པཱ་ཀི་ནཱི, ཏཱ་ཡ. ཏེ་ནེ་ཝ ས་མ་ཝེ་པཱ་ཀི་ནི་བྷཱ་ཝེ་ན ས་བྦ་མྤི ས་མྨ་དེ་ཝ ག་ཎྷཱ་ཏི དྷཱ་རེ་ཏཱི་ཏི ག་ཧ་ཎཱི. ག་ཧ་ཎི་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཧི ཡ་ཐཱ་བྷུ་ཏྟ་ཨཱ་ཧཱ་རོ ས་མྨ་དེ་ཝ ཛཱི་ར་ནྟོ ས་རཱི་རེ ཏི་ཊྛ་ཏི, ནོ ཨ་ཉྙ་ཐཱ བྷུ་ཏྟ་བྷུ་ཏྟོ ཨཱ་ཧཱ་རོ ཛཱི་ར་ཏི ག་ཧ་ཎི་ཡཱ ཏི་ཀྑ་བྷཱ་ཝེ་ན. ཏ་ཐེ་ཝ ཏི་ཊྛ་ཏཱིཏི བྷུ་ཏྟཱ་ཀཱ་རེ་ནེ་ཝ ཏི་ཊྛ་ཏི ག་ཧ་ཎི་ཡཱ མ་ནྡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. བྷ་ཏྟ་ཙྪ་ནྡོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏེ་ཝ བྷུ་ཏྟ་ཨཱ་ཧཱ་ར་སྶ ས་མྨཱ པ་རི་ཎཱ་མཾ ག་ཏ་ཏྟཱ. ཏེ་ནེ་ཝཱཏི ས་མ་ཝེ་པཱ་ཀི་ནི་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ. པ་ཏྟཱ་ནཾ བྷོ་གཱ་ནཾ པ་རི་ཀྑི་ཡ་མཱ་ནཾ ན ས་ཧ་སཱ ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ་ཡེ་ཝ པ་རི་ཀྑ་ཡཾ ག་ཙྪ་ནྟི, ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན, ཏ་ཐཱ ཉཱ་ཏ་ཡོ་པཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ནཱ’’ཏི. ཚཱ་ཏ་ཀ་བྷ་ཡཱ་དི་ནཱཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན བྱཱ་དྷི་བྷ་ཡཱ་དིཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི.
༣༠༥. ཨུ་དྡེ་ས་སཱི་སེ་ན ནི་དྡེ་སོ ག་ཧི་ཏོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘དྷ་མྨ་ནི་དྡེ་སཱ ཨུ་དྡི་ཊྛཱ’’ཏི. ཡ་སྨཱ ཝཱ ཡེ དྷ་མྨཱ ཨུ་དྡི་སི་ཏ་བྦ་ཊྛེ་ན ‘‘ཨུ་དྡེ་སཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཏེ་ཝ དྷ་མྨཱ ནི་དྡི་སི་ཏ་བྦ་ཊྛེ་ན ནི་དྡེ་སཱ་ཏི ‘‘དྷ་མྨ་ནི་དྡེ་སཱ ཨུ་དྡི་ཊྛཱ’’ཏི ཨ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ. ཨ་ཐ ཝཱ ཡེ དྷ་མྨཱ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཱ་དི་ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ཝ་སེ་ན ཨུ་དྡྷཾ ཨུ་དྡྷཾ དེ་སེ་སྶ་ནྟི, ཏེ དྷ་མྨཱ ཏ་ཐེ་ཝ ནི་སྶེ་ས་ཏོ དེ་སེ་སྶ་ནྟཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨུ་དྡེ་ས་ནི་དྡེ་ས་པ་དཱ་ནཾ ཨ་ན་ཏྠ་ནྟ་ར་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཏ་ཏྠཱཏི ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་ས་ནྟི་ཀེ. ཨ་དྡྷུ་ཝོ་ཏི ནི་དྡྷུ་ཝོ ན ཐི་རོ, ཨ་ནི་ཙྩོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘དྷུ་ཝ་ཊྛཱ་ན་ཝི་ར་ཧི་ཏོ’’ཏི, ཨ་ཛཱ་ཏཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ས་ངྑ་ཏ་དྷུ་ཝ་བྷཱ་ཝ་ཀཱ་ར་ཎ་ཝི་ཝི་ཏྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨུ་པ་ནཱི་ཡྻ་ཏཱིཏི ཝཱ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎེ་ན ལོ་ཀོ ས་མྨཱ ནཱི་ཡ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨ་དྡྷུ་ཝོ་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཏཱ་ཡི་ཏུནྟི ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དི་བྱ་ས་ན་ཏོ ར་ཀྑི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠེ་ན ཨི་སྶ་རེ་ན ཨ་ཏྟ་ནཱ ཝི་ར་ཧི་ཏོཏི. ‘‘ཨི་མཾ ལོ་ཀཾ ཨི་ཏོ ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་ཏོ མོ་ཙེ་སྶཱ་མི, ཛ་རཱ་བྱཱ་དྷི་མ་ར་ཎཱ་ནཾ ཏཾ ཨ་དྷི་བྷ་ཝི་ཏུཾ ན ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་བྷི་ས་ར་ཏཱི་ཏི ཨ་བྷི་སྶ་ར་ཎཾ, ལོ་ཀ་སྶ སུ་ཁ་སྶ དཱ་ཏཱ ཧི་ཏ་སྶ ཝི་དྷཱ་ཏཱ ཀོ་ཙི ཨི་སྶ་རོ, ཏ་ད་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ན་བྷི་སྶ་རོ་ཏི ཨ་ས་ར་ཎོ’’ཏི. ནི་སྶ་ཀོ མ་མཱ་ཡི་ཏ་བྦ་ཝ་ཏྠུ་ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ས་ཀ་བྷ་ཎྜ་ཝི་ར་ཧི་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཝ་སེ ཛཱ་ཏོ ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཝི་ཛི་ཏོ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཏ་ཎྷཱ་ཡ དཱ་སོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
༣༠༦. ཧ་ཏྠི་ཝི་ས་ཡ་ཏྟཱ ཧ་ཏྠི་ས་ནྣི་སྶི་ཏ་ཏྟཱ ཝཱ ཧ་ཏྠི་སི་པྤཾ ‘‘ཧ་ཏྠཱི’’ཏི ག་ཧི་ཏ་ནྟི ཨཱ་ཧ – ‘‘ཧ་ཏྠི་སྨི་ནྟི ཧ་ཏྠི་སི་པྤེ’’ཏི, སེ་ས་པ་དེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. སཱ་ཏི་ས་ཡཾ ཨཱུ་རུ་བ་ལཾ ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨཱུ་རུ་བ་ལཱིཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨཱུ་རུ་བ་ལ་ས་མྤ་ནྣོ’’ཏི, ཏ་མེ་ཝ་ཏྠཾ པཱ་ཀ་ཊཾ ཀ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡ་སྶ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་བྷི་ནྣཾ པ་ར་སེ་ནཾ བྷི་ནྡ་ཏོ བྷི་ནྣཾ ས་ཀ་སེ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ར་ཡ་ཏོ ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ཡ་ཏོ. བཱ་ཧུ་བ་ལཱིཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ‘‘ཡ་སྶ ཧི ཕ་ལ་ཀ་ཉྩ ཨཱ་ཝུ་དྷ་ཉྩ ག་ཧེ་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ཏྠོ ཝ་ཏྟ་བྦོ, ཨི་དྷ པ་ན པ་ར་ཧ་ཏྠ་ག་ཏཾ ར་ཛྫཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏུཾ བཱ་ཧུ་བ་ལ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཡ་ཐཱ ཧི ‘‘ཨཱུ་རུ་བ་ལཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི བཱ་ཧུ་བ་ལཾ ཨ་ནཱ་མ་སི་ཏྭཱ ཨ་ཏྠོ, ཨེ་ཝཾ ‘‘བཱ་ཧུ་བ་ལཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཨཱུ་རུ་བ་ལཾ ཨ་ནཱ་མ་སི་ཏྭཱ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ, ཨཱ་ཧི་ཏོ ཨ་ཧཾ་མཱ་ནོ ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཨ་ཏྟཱ, ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ. ཨ་ལཾ ས་མ་ཏྠོ ཨ་ཏྟཱ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཨ་ལ་མ་ཏྠོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་མ་ཏྠ་ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ’’ཏི.
པ་རི་ཡོ་དྷཱ་ཡཱཏི ཝཱ པ་རི་ཏོ ཨཱ་ར་ཀྑཾ ཨོ་ད་ཧི་ཏྭཱ. ‘‘སཾ་ཝི་ཛྫ་ནྟེ ཁོ, བྷོ ར་ཊྛ་པཱ་ལ, ཨི་མ་སྨིཾ རཱ་ཛ་ཀུ་ལེ ཧ་ཏྠི་ཀཱ་ཡཱ་པི…པེ… ཝ་ཏྟི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ཨི་ད་མྤི སོ རཱ་ཛཱ ཨུ་པ་རི དྷ་མྨུ་དྡེ་ས་སྶ ཀཱ་ར་ཎཾ ཨཱ་ཧ་ར་ནྟོ ཨཱ་ཧ.
ཝུ་ཏྟ་སྶེ་ཝ ཨ་ནུ པ་ཙྪཱ གཱ་ཡ་ན་ཝ་སེ་ན ཀ་ཐ་ནཾ ཨ་ནུ་གཱི་ཏི. ཏཱ པ་ན གཱ་ཐཱ དྷ་མྨུ་དྡེ་སཱ་ནཾ དེ་ས་ནཱ་ནུ་པུ་བྦིཾ ཨ་ནཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ་པི ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ས་ངྒ་ཎྷ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་ནུ་གཱི་ཏཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཙ་ཏུ་ནྣཾ དྷ་མྨུ་དྡེ་སཱ་ནཾ ཨ་ནུ་གཱི་ཏི’’ནྟི.
༣༠༧. ཨེ་ཀནྟི ཨེ་ཀ་ཛཱ་ཏི་ཡཾ. ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མ་ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མཱ ཝི་ས་ཡ་བྷེ་དེ་ན བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ཏ་ཐཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦོ.
སཱ་ག་ར་ནྟེ་ནཱཏི སཱ་ག་ར་པ་རི་ཡ་ནྟེ་ན.
ཨ་ཧོ ཝ་ཏཱཏི སོ་ཙ་ནེ ནི་པཱ་ཏོ, ‘‘ཨ་ཧོ ཝ་ཏ པཱ་པཾ ཀ་ཏཾ མ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ. ཨ་མ་རཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨཱ་ཧཱུཏི ཀ་ཐེ་ནྟི. མ་ཏཾ ཨུ་དྡི་སྶ ‘‘ཨ་མྷ’’ནྟི ཝ་ཏྟ་བྦེ སོ་ཀ་ཝ་སེ་ན ‘‘ཨ་མ་ར’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
ཝོ་སཱ་ནནྟི ནི་ཊྛཾ, པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. སཱ་ཝཱཏི པ་ཉྙཱ ཨེ་ཝ. དྷ་ན་ཏོཏི ས་བྦ་དྷ་ན་ཏོ. ཨུ་ཏྟ་མ་ཏ་རཱ སེ་ཊྛཱ, ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘པ་ཉྙཱ་ཛཱི་ཝིཾ ཛཱི་ཝི་ཏ་མཱ་ཧུ སེ་ཊྛ’’ནྟི (སཾ. ནི. ༡.༢༤༦; སུ. ནི. ༡༨༤).
ཏེ་སུ པཱ་པཾ ཀ་རོ་ནྟེ་སུ ས་ཏྟེ་སུ, ནི་དྡྷཱ་ར་ཎེ ཙེ་ཏཾ བྷུ་མྨ་ཝ་ཙ་ནཾ. པ་ར་མྤ་རཱ་ཡཱཏི ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་པ་ར་མྤ་རཱ་ཡ. སཾ་སཱ་རཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱཏི བྷ་ཝཱ་དཱི་སུ སཾ་སཱ་ར་སྶ ཨཱ་པ་ཛྫ་ན་ཧེ་ཏུཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟོ པ་ར་ལོ་ཀཾ ཨུ་པེ་ཏི, པ་ར་ལོ་ཀཾ ཨུ་པེ་ནྟོ་ཝ བ་ཧུ་ཝི་དྷ་དུ་ཀྑ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ག་བྦྷ་ཉྩ ཨུ་པེ་ཏི. ཏཱ་དི་ས་སྶཱཏི ཏ་ཐཱ་རཱུ་པ་སྶ ག་བྦྷ་ཝཱ་ས་དུ་ཀྑཱ་དཱི་ནཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་བྷཱུ་ཏ་སྶ ཨ་པྤ་པ་ཉྙ་སྶ ཨ་ཉྙོ ཨ་པྤ་པ་ཉྙོ ཙ ཨ་བྷི་ས་དྡ་ཧ་ནྟོ ཧི་ཏ་སུ་ཁཱ་ཝ་ཧ་ནྟི པ་ཏྟི་ཡཱ་ཡ་ནྟོ.
‘‘པཱ་པ་དྷ་མྨོ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཏཱ་དི་ས་སྶ པ་ར་ལོ་ཀོ ནཱ་མ དུ་གྒ་ཏི ཨེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ར་མྷི ཨ་པཱ་ཡ་ལོ་ཀེ’’ཏི.
ཝི་ཝི་དྷ་རཱུ་པེ་ནཱཏི རཱུ་པ་ས་དྡཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཏ་ཏྠ་པི པ་ཎཱི་ཏ་ཏ་རཱ་དི་ཝ་སེ་ན བ་ཧུ་ཝི་དྷ་རཱུ་པེ་ན.
སཱ་མ་ཉྙ་མེ་ཝཱཏི ས་མ་ཎ་བྷཱ་ཝོ ཨེ་ཝ སེ་ཡྻོ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཨཱ་དི་ཏོ དྭཱི་ཧི གཱ་ཐཱ་ཧི ཙ་ཏུ་ཏྠོ དྷ་མྨུ་དྡེ་སོ ཨ་ནུ་གཱི་ཏོ. ཙ་ཏུ་ཏྠ་གཱ་ཐཱ་ཡ ཏ་ཏི་ཡོ. པ་ཉྩ་མ་གཱ་ཐཱ་ཡ དུ་ཏི་ཡོ. ཚ་ཊྛ་གཱ་ཐཱ་ཡ དུ་ཏི་ཡ་ཏ་ཏི་ཡཱ. ས་ཏྟ་མ་གཱ་ཐཱ་ཡ པ་ཋ་མོ དྷ་མྨུ་དྡེ་སོ ཨ་ནུ་གཱི་ཏོ, ཨ་ཊྛ་མཱ་དཱི་ཧི པ་ཝ་ཏྟི་ནི་ཝ་ཏྟཱི་སུ ཀཱ་མེ་སུ ནེ་ཀྑ་མྨེ ཙ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཱ་ནི་སཾ་སཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་བྦ་ཛྫ་ཀཱ་ར་ཎཾ པ་ར་མ་ཏོ ད་སྶེ་ནྟོ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་དྷ་མྨུ་དྡེ་སཾ ནི་ག་མེ་ཏི, ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཏཱ པ་ན གཱ་ཐཱ དྷ་མྨུ་དྡེ་སཱ་ནཾ དེ་ས་ནཱ་ནུ་པུ་བྦིཾ ཨ་ནཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ་པི ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ས་ངྒ་ཎྷ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་ནུ་གཱི་ཏཱ’’ཏི. སེ་སཾ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝ.
ར་ཊྛ་པཱ་ལ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ལཱི་ན་ཏྠ་པྤ་ཀཱ་ས་ནཱ ས་མ་ཏྟཱ.
༣. མ་གྷ་དེ་ཝ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༠༨. པུ་བྦེ མ་གྷ་དེ་ཝོ ནཱ་མ རཱ་ཛཱཏི ཨ་ཏཱི་ཏ་ཀཱ་ལེ ཨི་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཀ་པྤེ ཨ་ནེ་ཀ་ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶཱ་ཡུ་ཀེ་སུ མ་ནུ་སྶེ་སུ པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་རཱ་ཛཱུ་ནཾ ཨཱ་དི་པུ་རི་སོ མ་གྷ་དེ་ཝོ་ཏི ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མོ རཱ་ཛཱ.
དྷ་མྨོཏི རཱ་ཛ་དྷ་མྨོ་ཏི ལོ་ཀི་ཀཱ ཝ་ད་ནྟི. མ་ཧཱ་བོ་དྷི་ནི་དྷཱ་ན་པཱ་ར་མི་ཏཱ་ས་ངྑཱ་ཏོ པ་ན དྷ་མྨོ ཨ་ཏྠཱི་ཏི དྷ་མྨི་ཀོ. དྷ་མྨེ་ནཱཏི ཉཱ་ཡེ་ན. ཏ་དཱ བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་རཱ་དི་བྷཱ་ཝ་ནཱ་དྷ་མྨ་སྶ ར་ཉྙོ ཨ་ན་དྷི་ག་ཏ་ཏྟཱ ཏ་སྶ་པི ཝཱ ཨ་ན་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དཱི་ཧི ས་མཱ་ན་ཡོ་ག་ཀྑ་མ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ད་ས་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་པ་ཐེ ཋི་ཏོ’’ཏི. དྷ་མྨནྟི དྷ་མྨ་ཏོ ཨ་ན་པེ་ཏཾ. ཏ་ཐཱ ཧི ཙ སོ པ་ཀྑ་པཱ་ཏཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ‘‘ས་མོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་མཾ ཙ་ར་ཏཱི’’ཏི. པ་ཀ་ཏི་ནི་ཡཱ་མེ་ནེ་ཝཱཏི པ་ཝེ་ཎི་ཡཱ ཨཱ་ག་ཏ་ནི་ཡཱ་མེ་ནེ་ཝ. ཡ་སྨཱ ནི་ག་མ་ཛ་ན་པ་དེ་སུ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ག་ཧ་པ་ཏཱི་ནཾ ས་ངྒ་ཧོ, ཏ་སྨཱ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ག་ཧ་པ་ཏི་ཀཱ་ན’’ནྟྭེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ. པཱ་ལི༹་ཡཾ པ་ན ཨ་ཉྙ་མེ་ཝ ནཱ་ག་ར་ཙཱ་རི་ཏྟཾ, ཨ་ཉྙཾ ནེ་ག་མ་ཛ་ན་པ་ད་ཙཱ་རི་ཏྟ་ནྟི ཏེ ཝི་སུཾ ག་ཧི་ཏཱ ‘‘ནེ་ག་མེ་སུ ཙེ་ཝ ཛ་ན་པ་དེ་སུ ཙཱ’’ཏི. པ་ཙྩུ་གྒ་མ་ན་ནི་གྒ་མ་ན་ཝ་སེ་ན ཨུ་པོ་ས་ཐ་སྶ པ་ཊི་ཧ་ར་ཎཾ པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡོ, སོ ཨེ་ཝ པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཀོ, པ་ཀྑོ. ཨི་མེ དི་ཝ་སཱཏི ཨི་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ དི་ཝ་སཱ.
༣༠༩. དེ་ཝོ་ཏི མ་ཙྩུ ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ན་ཊྛེ་ན. ཡ་ཐཱ ཧི དེ་ཝོ པ་ཀ་ཏི་ས་ཏྟེ ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ཏི, ཨེ་ཝཾ མ་ཙྩུ ས་ཏྟེ ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ཏི. ‘‘ཨ་ཧཾ ཨ་སུ་ཀཾ མ་དྡི་ཏུཾ ཨཱ་ག་མི་སྶཱ་མི, ཏྭཾ ཏ་སྶ ཀེ་སེ ག་ཧེ་ཏྭཱ མཱ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཧཱི’’ཏི མ་ཙྩུ་དེ་ཝ་སྶ ཨཱ་ཎཱ་ཀ་རཱ དཱུ་ཏཱ ཝི་ཡཱ་ཏི དཱུ་ཏཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཨ་ལ་ངྐ་ཏ་པ་ཊི་ཡ་ཏྟཱ་ཡཱཏི ཨི་དཾ ཨ་ཏྟ་ནོ དི་བྦཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་ཝི་ཀ་ཏྭཱ ཋི་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཾ. དེ་ཝ་ཏཱ་བྱཱ་ཀ་ར་ཎ་ས་དི་ས་མེ་ཝ ཧོ་ཏི ན ཙི་རེ་ནེ་ཝ མ་ར་ཎ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ. ཝི་སུ་དྡྷི་དེ་ཝཱ་ནནྟི ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་བྲ་ཧྨཱ་ནཾ. ཏེ ཧི ཙ་རི་མ་བྷ་ཝེ བོ་དྷི་ས་ཏྟཱ་ནཾ ཛི་ཎྞཱ་དི་ཀེ ད་སྶེ་ནྟི.
དུ་ཁི་ཏ་ཉྩ བྱཱ་དྷི་ཏནྟི བྱཱ་དྷི་བྷཱ་ཝེ་ན ས་ཉྫཱ་ཏ་དུ་ཀྑ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ནྟི་མ་བྷ་ཝི་ཀ་བོ་དྷི་ས་ཏྟཱ་ནཾ ཝི་སུ་དྡྷི་དེ་ཝེ་ཧི ཨུ་པ་ཊྛཱ་པི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཏ་ད་ཉྙེ་སཾ ཏེ་ཧི ཨ་ནུ་པ་ཊྛཱ་པི་ཏཱ་ན་མྤི པ་ཎྜི་ཏཱ་ནཾ ཏ་ཐཱ ཝོ་ཧ་རི་ཏ་བྦ་ཏཱ པ་རི་ཡཱ་ཡ་སི་དྡྷཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨི་མི་ནཱ པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ནཱ’’ཏི.
དི་ས་མྤ་ཏཱིཏི ཝི་བྷ་ཏྟི་ཨ་ལོ་པེ་ན ནི་དྡེ་སོ, དི་སཱ་སཱི་སེ་ན དེ་སཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི དེ་སཱ་ནཾ ཨ་དྷི་པ་ཏི་རཱ་ཛཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨུ་ཏྟ་མ་ངྒེ སི་ར་སི རུ་ཧ་ནྟཱི་ཏི ཨུ་ཏྟ་མ་ངྒ་རུ་ཧཱ, ཀེ་སཱ. ཏེ པ་ནེ་ཏྠ ཡ་སྨཱ པ་ལི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ཝི་སེ་ས་ཏོ ས་བྦ་པ་ཙྪི་མ་ཝ་ཡ་ས་ནྡ་སྶ་ཀཱ ཧོ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཝ་ཡོ་ཧ་རཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ.
པུ་རི་ས་ཡུ་གོ ཡ་སྨཱ ཏ་སྨིཾ ཝཾ་སེ ས་ཉྫཱ་ཏ་པུ་རི་ས་ཊྛི་ཏི་ཡཱ པ་རི་ཙྪི་ནྣོ, ཏ་སྨཱ ཨཱ་ཧ ‘‘ཝཾ་ས་ས་མྦྷ་ཝེ པུ་རི་སེ’’ཏི. རཱ་ཛ་གེ་ཧ་ཏོ ཨཱ་ཧ་ཊ་བྷི་ཀྑཱ་ཡ ཡཱ་པེ་ནྟོཏི ཨི་མི་ནཱ ཀུ་མཱ་ར་ཀ་པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡ ཨུ་པ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི.
པ་རི་ཧ་རི་ཡ་མཱ་ནོ་ཝཱཏི ཨ་ཉྙེ་ན ཨ་ཉྙེ་ན པ་རི་ཧ་རི་ཡ་མཱ་ནོ ཝི་ཡ ཝེ་ལཱ་ཡ ཝེ་ལཱ་ཡ ཏེ་ན མ་ཧ་ཏཱ པ་རི་ཛ་ནེ་ན ཨུ་པ་ཊྛི་ཡ་མཱ་ནོ ཀུ་མཱ་ར་ཀཱི་ལ༹ཾ ཀཱི་ལཱི༹་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘པ་རི་ཧ་རི་ཡ་མཱ་ནོ ཨེ་ཝཱ’’ཏི ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏྠཾ ཝ་ད་ནྟི, ཏ་ཐཱ ས་ཏི ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི་ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཐ་ཉྙ་པཱ་ཡཱི ཏ་རུ་ཎ་དཱ་ར་ཀོ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཏ་ད་ཡུ་ཏྟཾ. ཀུ་མཱ་ར་ཀཱ་ལཾ ཝ་ཏྭཱ ཏ་ད་ན་ནྟ་རཾ ཨོ་པ་ར་ཛྫ་ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཝི་རུ་དྡྷ་ཉྩེ་ཏཾ. (པ་ཉྩ་མ་ངྒ་ལཝ་ཙ་ནེ་ན ཨུ་ནྣ་ངྒ་ལ་མ་ངྒ་ལ་ཨུ་ཀྐ་ནྟ་ན་མ་ངྒ་ལ་ཀ་མྨ་ཧཱ་ཡ་མ་ངྒ་ལ་དུ་སྶ་མ་ངྒ་ལཱ་ནི ས་མུ་པ་ག་ཏཱ་ནི ཨེ་ཝ ཨ་ཧེ་སུ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ).
༣༡༡. ས་ཝཾ་ས་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ག་ཏཱ པུ་ཏྟ་ན་ཏྟུ་ཨཱ་ད་ཡོ པུ་ཏྟཱ ཙ པ་པུ་ཏྟཱ ཙ ཨེ་ཏི་སྶཱ་ཏི པུ་ཏྟ་པ་པུ་ཏྟ་ཀཱ པ་ར་མྤ་རཱ. ནི་ཧ་ཏནྟི ནི་ཧི་ཏཾ ཋ་པི་ཏཾ, པ་ཝ་ཏྟི་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ནི་ཧ་ཏནྟི ཝཱ ས་ཏ་ཏཾ པ་ཏི་ཊྛི་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝ་ལ༹་ཉྫི་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཝ་ཏྟ’’ནྟི. ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཏ་རཱ དྭེ གུ་ཎཱཏི མ་ཧཱ་ས་ཏྟ་སྶ མ་གྷ་དེ་ཝ་ཀཱ་ལ་ཏོ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཏ་རཱ དྭེ གུ་ཎཱ ཨི་ཏ་ར་རཱ་ཛཱུ་ཧི པ་ན ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཏ་རཱ ཨ་ནེ་ཀ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་པྤ་བྷེ་དཱ ཨེ་ཝ གུ་ཎཱ ཨ་ཧེ་སུ་ནྟི.
༣༡༢. ཏེ་ཏྟིཾ་ས ས་ཧ་པུ་ཉྙ་ཀཱ་རི་ནོ ཨེ་ཏྠ ནི་བྦ་ཏྟཱ་ཏི ཏཾ་ས་ཧ་ཙ་རི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ཏེ་ཏྟིཾ་སཾ, ཏ་དེ་ཝ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཾ, ཏཾ་ནི་ཝཱ་སོ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཱ. ནི་ཝཱ་ས་བྷཱ་ཝོ ཙ ཏེ་སཾ ཏ་ཏྠ ནི་བྦ་ཏྟ་ན་པུ་བྦ་ཀོ་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘དེ་ཝཱ་ནཾ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཱ་ན་ནྟི ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་ས་བྷ་ཝ་ནེ ནི་བྦ་ཏྟ་དེ་ཝཱ་ན’’ནྟི. ར་ཉྙོཏི ནི་མི་མ་ཧཱ་རཱ་ཛ་སྶ. ཨོ་ཝཱ་དེ ཋ་ཏྭཱཏི ‘‘སཱི་ལཾ ཨ་ར་ཀྑ་ནྟོ མ་མ ས་ནྟི་ཀཾ མཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏཱུ’’ཏི ནི་གྒ་ཎྷ་ན་ཝ་སེ་ན་པི, ‘‘ཨེ་ཀ་ནྟ་ཏོ མ་མ ཝི་ཛི་ཏེ ཝ་ས་ནྟེ་ན སཱི་ལཾ ར་ཀྑི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཏ་ཨོ་ཝཱ་ད་ཝ་སེ་ན་པི ཨོ་ཝཱ་དེ ཋ་ཏྭཱ.
ཨ་ཐ ནནྟི མ་ཧཱ་ཛུ་ཏི་ཀཾ མ་ཧཱ་ཝི་པྥཱ་རཾ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཾ ནི་མི་རཱ་ཛཱ་ནཾ. ‘‘ས་ཀྐོ་ཧ་མ་སྨི དེ་ཝི་ནྡོ, ཏ་ཝ ས་ནྟི་ཀ་མཱ་ག་ཏོ’’ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ཀྐ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཝེ་དེ་ཏྭཱ ‘‘ཀ་ངྑཾ ཏེ པ་ཊི་ཝི་ནོ་དེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ས་བྦ་བྷཱུ་ཏཱ་ན་མི་སྶ་རཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.
སཱི་ལཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨོ་མ་ཀ་ཏཱ་ཡ ‘‘ཀི’’ནྟི ཧཱི་ལེ༹་ནྟོ ཝ་ད་ཏི. གུ་ཎ་ཝི་སི་ཊྛ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ལཱ་བྷ་ཡ་སཱ་དཱི་ན་ཉྩེ་ཝ པི་ཡ་མ་ནཱ་པ་ཏཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ་ནཾ ནི་མི་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་ཏྟ་མ་གུ་ཎ་ཏཱ་ཡ. ཏ་དཱ ས་ཀྐོ ཨ་ནུ་རུ་དྡྷ་ཏྠེ་རོ, སོ ཨ་ཏྟ་ནོ པུ་རི་མ་ཛཱ་ཏི་ཡཾ པ་ཙྩ་ཀྑ་སི་དྡྷཾ་ཝ དཱ་ན་ཏོ སཱི་ལཾ མ་ཧ་ནྟཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ནྟོ ‘‘ཨ་ཧ་ཉྷཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཝ་སི་ཡ་མཱ་ནཾ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་དེ་ཝ་ལོ་ཀཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡ་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྶ ཧི ཀ་པྤ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ ཝི་ཝ་ཊྚ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་སྶ པཱུ་རི་ཏ་པཱ་ར་མི་སྶ དེ་ཝ་ལོ་ཀོ པེ་ཏ་ལོ་ཀོ ཝི་ཡ ཨུ་པ་ཊྛཱ་སི. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཙྪ་རཱ་ག་ཎ་ས་ངྒྷུ་ཊྛཾ, པི་སཱ་ཙ་ག་ཎ་སེ་ཝི་ཏ’’ནྟི (སཾ. ནི. ༡.༤༦).
ཁ་ཏྟི་ཡེཏི ཁ་ཏྟི་ཡ་ཛཱ་ཏི་ཡཾ. ཝི་སུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱིཏི བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཱུ་པ་པ་ཏྟིཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི ཀཱ་མ་སཾ་ཀི་ལེ་ས་ཝི་སུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏོ. ཀཱ་ཡཱ་ཏི ཙ བྲ་ཧྨ་ཀཱ་ཡ་མཱ་ཧ.
ཨི་མ་སྶ མ་མ ཨ་དི་ཊྛ་པུ་བྦ་རཱུ་པཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་ཧུ་དེ་ཝ བྷ་ཡ’’ནྟི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཝི་ཀ་མྤ་མཱ་ནོ’’ཏི. བྷཱ་ཡ་ནྟོ ཧི ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་ཉྙ་ཐ་ཏྟེ་ན ཀཱ་ཡ་སྶ ཙ ཚ་མྦྷི་ཏ་ཏྟེ་ན ཝི་ཀ་མྤ་ཏི ནཱ་མ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་བྷཱ་ཡ་མཱ་ནོ’’ཏི. སུ་ཁཾ ཀ་ཐེ་ཏུཾ ཧོ་ཏཱིཏི པུ་ཉྙ་ཕ་ལཾ ཀ་ཐེ་ཏུཾ སུ་ཁཾ ཧོ་ཏི.
༣༡༣. མ་ནཾ ཨཱ་ག་མྨ ཡུ་ཏྟཱ་ཡེ་ཝ ཧོ་ནྟཱིཏི མཱ་ཏ་ལི་སྶ ས་ཀྐ་སྶེ་ཝ ཙི་ཏྟཾ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཡུ་ཏྟཱ ཝི་ཡ ཧོ་ནྟི, ར་ཐེ ཡུ་ཏྟ་ཨཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡ་ཀི་ཙྩཾ ཀ་རོ་ནྟི དེ་ཝ་པུ་ཏྟཱ. ཨེ་ཝཾ ཏཱ་དི་སེ ཀཱ་ལེ ཏ་ཐཱ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ནྟི, ཡ་ཐཱ ཨེ་རཱ་ཝ་ཎོ དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ ཧ་ཏྠི་ཀི་ཙྩཾ. ན་དྡྷི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡཱཏི ར་ཐ་པ་ཉྫ་ར་པ་རི་ཡ་ནྟེ་ན ཨ་ཀྑ་སྶ ས་མྦ་ནྡྷ་ཊྛཱ་ནཾ ན་དྡྷཱི, ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ. ཨ་ཀྑོ བ་ཛ྄ཛྷ་ཏི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཨ་ཀྑ་བ་དྡྷོ, ཨ་ཀྑེ་ན ར་ཐ་སྶ བ་དྡྷ་ཊྛཱ་ནཾ. ཡ་ཐཱ དེ་ཝ་ལོ་ཀ་ཏོ ཡཱ་ཝ ཙ་ནྡ་མ་ཎྜ་ལ་སྶ ག་མ་ན་ཝཱི་ཐི, ཏཱ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཧེ་ཊྛཱ་མུ་ཁ་མེ་ཝ ར་ཐཾ པེ་སེ་སི, ཨེ་ཝཾ ཙ་ནྡ་མ་ཎྜ་ལ་སྶ ག་མ་ན་ཝཱི་ཐི་ཏོ ཡཱ་ཝ ར་ཉྙོ པཱ་སཱ་དོ, ཏཱ་ཝ ཏ་ཐེ་ཝ པེ་སེ་སི. དྭེ མ་གྒེ ད་སྶེ་ཏྭཱཏི པ་ཏོ་ད་ལ་ཊྛི་ཡཱ ཨཱ་ཀཱ་སཾ ཝི་ལི་ཁ་ནྟོ ཝི་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ནི་ར་ཡ་གཱ་མཱི དེ་ཝ་ལོ་ཀ་གཱ་མཱི ཙཱ་ཏི དྭེ མ་གྒེ ད་སྶེ་ཏྭཱ. ཀ་ཏ་མེ་ནཱཏི་ཨཱ་དི དེ་ས་ནཱ་མ་ཏྟཾ, ཡ་ཐཱ ཏེ་ན ར་ཐེ་ན ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ ནི་ར་ཡོ དེ་ཝ་ལོ་ཀོ ཙ པཱ་ཀ་ཊཱ ཧོ་ནྟི, ཏ་ཐཱ ཀ་ར་ཎཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ.
ཝུ་ཏྟ་ཀཱ་ར་ཎ་མེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ ‘‘ཨུ་བྷ་ཡེ་ནེ་ཝ མཾ མཱ་ཏ་ལི ནེ་ཧཱི’’ཏི. དུ་གྒནྟི དུ་གྒ་མཾ. ཝེ་ཏྟ་ར་ཎིནྟི ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མ་ཀཾ ནི་ར་ཡཾ. ཀུ་ཐི་ཏནྟི པ་ཀྐུ་ཐི་ཏཾ ནི་པ་ཀྐ་ཏེ་ལ་ས་དི་ས་ཛཱ་ལཾ. ཁཱ་ར་སཾ་ཡུ་ཏྟནྟི ཁཱ་རོ་ད་ཀ་ས་དི་སཾ.
ར་ཐཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱཏི ནི་ར་ཡཱ་བྷི་མུ་ཁ་ཏོ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ. བཱི་ར་ཎཱི་དེ་ཝ་དྷཱི་ཏཱ་ཡཱཏི ‘‘བཱི་ར་ཎཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མི་ཀཱ་ཡ ཨ་ཙྪ་རཱ་ཡ. སོ་ཎ་དི་ནྣ་དེ་ཝ་པུ་ཏྟ་སྶཱཏི ‘‘སོ་ཎ་དི་ནྣོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མ་ཀ་སྶ དེ་ཝ་པུ་ཏྟ་སྶ. ག་ཎ་དེ་ཝ་པུ་ཏྟཱ་ནནྟི ག་ཎ་ཝ་སེ་ན པུ་ཉྙཾ ཀ་ཏྭཱ ག་ཎ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ནི་བྦ་ཏྟ་དེ་ཝ་པུ་ཏྟཱ་ནཾ.
པ་ཏྟ་ཀཱ་ལེཏི ཨུ་པ་ཀ་ཊྛཱ་ཡ ཝེ་ལཱ་ཡ. ཨ་ཏི་ཐིནྟི པ་ཙྩེ་ཀ་ས་མྦུ་དྡྷཾ. ཀ་སྶ་པ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ས་ནེ ཨེ་ཀཾ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་ཏྠེ་ར་ནྟི་པི ཝ་ད་ནྟི. མཱ་ཏཱ་ཝ པུ་ཏྟཾ ས་ཀི་མཱ་བྷི་ན་ནྡཱིཏི ཡ་ཐཱ པ་ཝཱ་ས་ཏོ ཨཱ་ག་ཏཾ པུ་ཏྟཾ མཱ་ཏཱ ས་ཀིཾ ཨེ་ཀ་ཝཱ་རཾ ཨཱ་ག་ཏ་ཀཱ་ལེ ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ཏི, ཏ་ཐཱ ནི་ཙྩ་ཀཱ་ལེ ཨ་བྷི་ན་ནྡི ས་ཀྐ་ཙྩཾ པ་རི་ཝི་སི. སཾ་ཡ་མཱ སཾ་ཝི་བྷཱ་གཱཏི སཱི་ལ་སཾ་ཡ་མཱ སཾ་ཝི་བྷཱ་ག་སཱི་ལཱ. ཛཱ་ཏ་ཀེཏི ནི་མི་ཛཱ་ཏ་ཀེ.
ཙི་ཏྟ་ཀཱུ་ཊནྟི དེ་ཝ་ན་ག་ར་སྶ ད་ཀྑི་ཎ་དི་སཱ་ཡ དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀཾ. ས་ཀྐོ ཙི་ཏྟཾ ས་ནྡྷཱ་རེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོཏི མ་ཧཱ་ས་ཏྟེ པ་ཝ་ཏྟཾ དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ ས་ཀྐཱ་ར་ས་མྨཱ་ནཾ པ་ཊི་ཙྩ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨུ་སཱུ་ཡ་ཙི་ཏྟཾ བ་ཧི ཨ་ནཱ་ཝི་ཀ་ཏྭཱ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ་ཡེ་ཝ ཙ ནཾ ཋ་པེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ. ཨ་ཉྙེ་སཾ པུ་ཉྙེ་ན ཝ་སཱ་ཧཱིཏི ས་ཀྐ་སྶ མ་ཧཱ་ས་ཏྟཾ རོ་སེ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ཨཱ་རཱ་དྷ་ནཾ ནི་ད་སྶེ་ཏི. པུ་རཱ་ཎ་ས་ཀྐོ དཱི་གྷཱ་ཡུ་ཀོ, ཏཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཛ་རཱ་ཛི་ཎྞཾ ཝི་ཡ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཛ་ར་ས་ཀྐོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
༣༡༥. སེ་སཾ ས་བྦནྟི པ་བྦ་ཛྫུ་པ་ག་མ་ནཱ སེ་སཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཾ་སེ པོ་རཱ་ཎ་རཱ་ཛཱུ་ནཾ རཱ་ཛ་ཙཱ་རི་ཏྟཾ. པཱ་ཀ་ཏི་ཀནྟི པུ་ན ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟ་མེ་ཝ ག་ཏོ ཨ་ཧོ་སི, ཨ་པ་བྦ་ཛི་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཝ་ཙ་ནེ་ནེ་ཝ་སྶ བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་ར་བྷཱ་ཝ་ནཱ་དཱི་ནཾ པ་བྦ་ཛྫཱ་གུ་ཎཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝོ དཱི་པི་ཏོ ཧོ་ཏི.
༣༡༦. ཝཱི་རི་ཡཾ ཨ་ཀ་རོ་ནྟོ ས་མུ་ཙྪི་ནྡ་ཏི, ན ཏཱ་ཝ ས་མུ་ཙྪི་ནྣཾ, ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་སཾ་ས་གྒཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡ་ས་མ་ཝཱ་ཡེ ས་ཏི སཱི་ལ་ཝ་ཏཾ ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཝ་ཏྟཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི. དུ་སྶཱི་ལེ་ན ས་མུ་ཙྪི་ནྣཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི ཏ་སྶ ཏ་ཏྠ ནི་རཱ་ས་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨེ་ཝ ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ. ས་ཏྟ སེ་ཁཱ པ་ཝ་ཏྟེ་ནྟི ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཝ་ཏྟ་སྶ ཨ་པ་རི་ནི་ཊྛི་ཏ་ཀི་ཙྩ་ཏྟཱ. ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཏཾ ནཱ་མ པ་རི་ནི་ཊྛི་ཏ་ཀི་ཙྩ་ཏྟཱ. སེ་སཾ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝ.
མ་གྷ་དེ་ཝ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ལཱི་ན་ཏྠ་པྤ་ཀཱ་ས་ནཱ ས་མ་ཏྟཱ.
༤. མ་དྷུ་ར་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༡༧. མ་དྷུ་རཱ་ཡནྟི ཨུ་ཏྟ་ར་མ་དྷུ་རཱ་ཡཾ. གུ་ནྡཱ་ཝ་ནེཏི ཀཱ་ལ༹་སི་པྤ་ལི་ཝ་ནེ. ཨ་ཏི་མུ་ཏྟ་ཀ་ཝ་ནེ་ཏི ཙ ཝ་ད་ནྟི. ཙ་ཏཱུ་སུ ཝ་ཎྞེ་སུ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ་ཝ སེ་ཊྛོ ཝ་ཎྞོ. པ་ཎྜ་རོཏི པ་རི་སུ་དྡྷོ. ཀཱ་ལ༹་ཀོཏི ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷོ. ཛཱ་ཏི་གོ་ཏྟཱ་དི་པ་ཉྙཱ་པ་ན་ཊྛཱ་ནེ་སཱུཏི ཛཱ་ཏི་གོ་ཏྟཱ་དི་ཝ་སེ་ན སུ་དྡྷ་ཙི་ནྟཱ་ཡཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨེ་ཝ སུ་དྡྷ་ཛཱ་ཏི་ཀཱ, ན ཨི་ཏ་རེ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. སཾ་སཱ་ར་ཏོ ཝཱ སུ་དྡྷ་ཙི་ནྟཱ་ཡཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ཝ སུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི ཝེ་ད་ཝི་ཧི་ཏ་སྶ སུ་དྡྷ་ཝི་དྷི་ནོ ཨ་ཉྙེ་སཾ ཨ་ཝི་ས་ཡ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཏཾ པ་ནེ་ཏཾ ཏེ་སཾ ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི ཁ་ཏྟི་ཡ་ཝེ་སྶཱ་ན་མྤི མ་ནྟ་ཛ྄ཛྷེ་ན་སྶ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཏྟཱ, མ་ནྟ་ཛ྄ཛྷེ་ན་ཝི་དྷི་ནཱ ཙ སཾ་སཱ་ར་སུ་དྡྷི་ཡཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. པུ་ཏྟཱ ནཱ་མ ཨ་ནོ་ར་སཱ་པི ཧོ་ནྟི, ན ཏ་ཐཱ ཨི་མེ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨོ་ར་སཱ’’ཏི. ཨུ་རེ སཾ་ཝ་ཌྜྷི་ཏ་པུ་ཏྟོ་པི ‘‘ཨོ་ར་ས’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨི་མེ པ་ན མུ་ཁ་ཏོ ནི་གྒ་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་རེ སཾ་ཝ་ཌྜྷཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨོ་ར་སཱ མུ་ཁ་ཏོ ཛཱ་ཏཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ བྲ་ཧྨ་ཏོ ཛཱ་ཏཱ་ཏི བྲ་ཧྨ་ཛཱ, བྲ་ཧྨ་ས་མྦྷཱུ་ཏཱ་པི ‘‘བྲ་ཧྨ་ཛཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི, ན ཏ་ཐཱ ཨི་མེ. ཨི་མེ པ་ན པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏོ བྲ་ཧྨུ་ནཱ ནི་མྨི་ཏཱ་ཏི བྲ་ཧྨ་ནི་མྨི་ཏཱ, ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ བྲ་ཧྨ་ཏོ ལ་དྡྷ་བྦ་ཝི་ཛྫཱ་དི་དཱ་ཡ་ཛྫ་དཱ་ཡཱ་དཱ་ཏི བྲ་ཧྨ་དཱ་ཡཱ་དཱཏི ས་བྦ་མེ་ཏཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ ཀ་ཏྠ་ནཱ་པ་ལཱ་པ་ས་དི་སཾ ཝི་ཉྙཱུ་ནཾ ཨ་པྤ་མཱ་ཎཾ ཨ་ཝི་མ་དྡ་ཀྑ་མཾ ཝཱ་ཙཱ་ཝ་ཏྠུ་མ་ཏྟཾ བྲ་ཧྨ་ཀུ་ཏྟ་སྶེ་ཝ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཏཾ ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘གྷོ་སོ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཝོ་ཧཱ་ར་མ་ཏྟ་མེ་ཝེ་ཏནྟི ཨེ་ཏཾ ‘‘བྲཱ་ཧྨ་ཎོ་ཝ སེ་ཊྛོ ཝ་ཎྞོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝ་ཙ་ན་མ་ཏྟ་མེ་ཝ, ན ཏ་སྶ ཨ་ཏྠོ ཏེ་ཧི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་པྤ་ཀཱ་རོ ཨ་ཏྠི.
༣༡༨. ས་མི་ཛ྄ཛྷེ་ཡྻཱཏི དི་ཊྛི་དཱི་པ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ ནི་པྥ་ཛྫེ་ཡྻ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘མ་ནོ་ར་ཐོ པཱུ་རེ་ཡྻཱ’’ཏི. ཁ་ཏྟི་ཡོ་པཱིཏི པ་ར་ཁ་ཏྟི་ཡོ་པི. ཨ་སྶཱཏི ས་མི་དྡྷ་དྷ་ནཱ་དིཾ པ་ཏྟ་སྶ. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘ཨི་སྶ་རི་ཡ་ས་མྤ་ཏྟ་སྶཱ’’ཏི ནེ་སནྟི ཨེ་ཏེ་སཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཝ་ཎྞཱ་ནཾ ཨེ་ཏྠ པུ་བྦུ་ཊྛཱ་ཡི་བྷཱ་ཝཱ་དི་ནཱ ཨི་ཏ་རེ་ཧི ཨུ་པ་ཙ་རི་ཏ་བྦ་ཏཱ་ཡ ན ཀི་ཉྩི ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ.
༣༢༢. ཨ་ཧཾ ཙཱི་ཝ་རཱ་དཱི་ཧི ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀོ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨི་ཙྪི་ཏ་ཙྪི་ཏ་ཀྑ་ཎེ ཝ་དེ་ཡྻཱ་ཐ ཡེ་ན་ཏྠོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཙོ་རཱ་དི་ཨུ་པ་དྡ་ཝ་ནི་སེ་དྷ་ནེ་ན ར་ཀྑཱ་གུ་ཏྟི, དཱ་ནཱ་དི་ནི་མི་ཏྟ་ཨུ་པ་དྡ་ཝ་ནི་སེ་དྷ་ནེ་ན ཨཱ་ཝ་ར་ཎ་གུ་ཏྟི. པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ན་ཏྠ་ནི་སེ་དྷ་ནེ་ན ཝཱ ར་ཀྑཱ་གུ་ཏྟི, ཨཱ་གཱ་མི་ཨ་ན་ཏྠ་ནི་སེ་དྷ་ནེ་ན ཨཱ་ཝ་ར་ཎ་གུ་ཏྟི. ཨེ་ཏྠ ཙ ཁ་ཏྟི་ཡཱ་དཱི་སུ ཡོ ཡོ ཨི་སྶ་རོ, ཏ་སྶ ཨི་ཏ་རེ་ན ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟེ་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝེ, ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་ར་ཎེ་ན ནེ་སཾ ཝ་སེ་ན ལ་དྡྷ་བྦ་ཨ་བྷི་ས་མྤ་རཱ་ཡེ, པ་བྦ་ཛི་ཏེ་ཧི ལ་དྡྷ་བྦ་སཱ་མཱི་ཙི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཙ ཨ་ཎུ་མ་ཏྟོ་པི ཝི་སེ་སོ ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ སོ ཝི་སེ་སཱ་བྷཱ་ཝོ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཝཱ་རེ ‘‘ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝི་བྷཱ་ཝི་ཏོ. སེ་སཾ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝ.
མ་དྷུ་ར་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ལཱི་ན་ཏྠ་པྤ་ཀཱ་ས་ནཱ ས་མ་ཏྟཱ.
༥. བོ་དྷི་རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་ར་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༢༤. ཨོ་ལོ་ཀ་ན་ཀ་པ་དུ་མནྟི ལཱི་ལཱ་ཨ་ར་ཝི་ནྡཾ. ཏ་སྨཱཏི ཀོ་ཀ་ན་ད་ས་ཎྛཱ་ན་ཏྟཱ ཀོ་ཀ་ན་དོ་ཏི ས་ངྑཾ ལ་བྷི.
༣༢༥. ཡཱ་ཝ པ་ཙྪི་མ…པེ… ཕ་ལ་ཀཾ ཝུ་ཏྟཾ ཏ་སྶ ས་བྦ་པ་ཙྪཱ ས་ནྠ་ཏ་ཏྟཱ. ཨུ་པ་རི་མ་ཕ་ལ་ག་ཏ་ཉྷི སོ་པཱ་ན་མ་ཏྠ་ཀཾ. ཨོ་ལོ་ཀ་ན་ཏྠཾ་ཡེ་ཝཱཏི ན ཀེ་ཝ་ལཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨཱ་ག་མ་ན་ཉྙེ་ཝ ཨོ་ལོ་ཀ་ན་ཏྠཾ, ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཏྠ་ནཱ་ཡ ས་ནྠ་རཱ་པི་ཏཱ་ཡ ཙེ་ལ་པ་ཊི་ཀཱ་ཡ ཨ་ཀྐ་མ་ན་སྶ་པི.
ས་ཀུ་ཎ་པོ་ཏ་ཀེཏི ཀཱ་ད་མྦ་ཊི་ཊྚི་བྷ་པུ་ཏྟ་ཀེ. ཨ་ཉྙོ་ཝ བྷ་ཝེ་ཡྻཱཏི ཏ་སྨིཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ མཱ་ཏུ་གཱ་མ་ཏོ ཨ་ཉྙོ ཨི་དཱ་ནི བྷ་རི་ཡཱ་བྷཱུ་ཏོ མཱ་ཏུ་གཱ་མོ བྷ་ཝེ་ཡྻ. པུ་ཏྟཾ ལ་བྷེ་ཡྻཱཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་མྨ་ཝ་སེ་ན པུ་ཏྟཾ, ནོ ཏ་སྶ. ཨུ་བྷོ་ཧཱིཏི ཨི་མེ་ཧི ཨེ་ཝ ཨུ་བྷོ་ཧི. ཨི་མེ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧཱིཏི ཏ་སྶ རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་ར་སྶ བུ་དྡྷཾ པ་ཊི་ཙྩ མི་ཙྪཱ་ག་ཧ་ཎཾ, ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ནཾ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནཾ, ཨ་ནཱ་ག་ཏེ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨུ་དྡི་སྶ ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རོ་ཏི ཨི་མེ་ཧི ཏཱི་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི. པ་ཉྙ་ཏྟནྟི ས་ནྠ་ཏཾ ཙེ་ལ་པ་ཊི་ཀཾ. མ་ངྒ་ལཾ ཨི་ཙྪ་ནྟཱི་ཏི མ་ངྒ་ལི་ཀཱ.
༣༢༦. ཏ་ཏི་ཡཾ ཀཱ་ར་ཎནྟི ཨི་མི་ནཱ བྷི་ཀྑཱུ་སུ ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རཱ་ནུ་པྤཱ་ད་ན་མཱ་ཧ. ཡཾ ཀི་ཉྩི པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ན-སུ་ཁཾ ཀཱ་མ་སུ་ཁ་ལླི་ཀཱ་ནུ་ཡོ་གོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཀཱ་མ་སུ་ཁ་ལླི་ཀཱ་ནུ་ཡོ་ག་ས་ཉྙཱི ཧུ་ཏྭཱ…པེ… མ་ཉྙ་མཱ་ནོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ.
༣༢༧. ཨ་ཐ ནཾ བྷ་ག་ཝཱ ཏ་ཏོ མི་ཙྪཱ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་ཏོ ཝི་ཝེ་ཙེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ‘‘སོ ཁོ ཨ་ཧ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ཏྟ་ནོ དུ་ཀྐ་ར་ཙ་རི་ཡཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཨཱ་ར་བྷི. མ་ཧཱ་ས་ཙྩ་ཀེ(མ. ནི. ༡.༣༦༤ ཨཱ་ད་ཡོ) ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ ‘‘སོ ཁོ ཨ་ཧ’’ནྟི་ཨཱ་དི་པཱ་ཋ་སྶ ཏ་ཏྠ ཨཱ་ག་ཏ་ནི་ཡཱ་མེ་ནེ་ཝ ཨཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ. པཱ་ས་རཱ་སི་སུ་ཏྟེ (མ. ནི. ༡.༢༧༢ ཨཱ་ད་ཡོ) ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
༣༤༣. ཨ་ངྐུ་སཾ ག་ཎྷ་ནྟི ཨེ་ཏེ་ན ཏ་སྶ ག་ཧ་ཎེ ཚེ་ཀོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ངྐུ་ས་ག་ཧ་ཎ་སི་པྤཾ. མེ་གྷ་ཨུ་ཏུནྟི མེ་གྷཾ པ་ཊི་ཙྩ ཨུ་པྤ་ནྣ་སཱི་ཏ་ཨུ་ཏུཾ. པ་བྦ་ཏ་ཨུ་ཏུནྟི པ་བྦ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ ཨུ་ཎྷ་ཨུ་ཏུཾ. ཨུ་བྷ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཙ ཏ་སྶ ཏ་ཐཱ སཱི་ཏུ་ཎྷ་ཨུ་ཏུ་ཏོ ཨེ་ནོ ཨཱ་ག་ཏོ་ཏི ཏ-ཀཱ་ར་སྶ ད-ཀཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་དེ་ནོ་ཏི ནཱ་མཾ ཨ་ཀཱ་སི.
ཏཱ་པ་སོ ཨོ་གཱ་ལ༹ྷ་ཉཱ་ཎ་ཝ་སེ་ན ར་ཉྙོ མ་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ. ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡཱཏི ཀོ་ས་མྦི་ན་ག་རེ པ་ར་ནྟ་པ་ར་ཉྙོ ཨ་གྒ་མ་ཧེ་སི་བྷཱ་ཝ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ. པུ་བྦེཏི སཱི་ལ་ཝ་ནྟ་ཀཱ་ལེ. ཧ་ཏྠི་ག་ནྠནྟི ཧ་ཏྠཱི་ནཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་སེ ཝ་ཏྟཱ་པ་ན་ས་ཏྠཾ. ཏེ་ནེ་ཝ་སྶ ཏཾ སི་ཀྑཱ་པེ་ཏི, ཀི་ཙྩ་ཉྩ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ཏི.
༣༤༤. པ་ད་ཧ་ན་བྷཱ་ཝོཏི བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནུ་ཡོ་གོ. པ་དྷཱ་ནེ ཝཱ ནི་ཡུ་ཏྟོ པ་དྷཱ་ནི་ཡོ, པ་དྷཱ་ནི་ཡ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ, ཏ་སྶེ་ཝ པ་དྷཱ་ནི་ཡ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨ་ངྒཱ་ནི ཀཱ་ར་ཎཱ་ནི པ་དྷཱ་ནི་ཡ་ངྒཱ་ནི. ས་དྡྷཱ ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ས་དྡྷོ. ཀི་ཉྩཱ་པི པ་ཙྩེ་ཀ་བོ་དྷི་ས་ཏྟཱ་ན་མྤི ཨ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་ར་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨཱ་ག་ཏཱ ཨཱ་ག་མ་ན་ས་དྡྷཱ ཨེ་ཝ, མ་ཧཱ་བོ་དྷི་ས་ཏྟཱ་ནཾ པ་ན ས་དྡྷཱ ག་རུ་ཏ་རཱ་ཏི སཱ ཨེ་ཝ ག་ཧི་ཏཱ. ཨ་ཙ་ལ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨོ་ཀ་པྤ་ནཾ ‘‘ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ བྷ་ག་ཝཱ, སྭཱ་ཁྱཱ་ཏོ དྷ་མྨོ, སུ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ ས་ངྒྷོ’’ཏི ཀེ་ན་ཙི ཨ་ཀ་མྤི་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡ་གུ་ཎེ ཨོ་གཱ་ཧི་ཏྭཱ ཀ་པྤ་ནཾ. པ་སཱ་དུ་པྤ་ཏྟི ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡེ པ་སཱི་ད་ན་མེ་ཝ. བོ་དྷི་ནྟི ཙ་ཏུ་མ་གྒ་ཉཱ་ཎནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཏཾ་ནི་མི་ཏྟ་ཏྟཱ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་སྶ, བོ་དྷཱིཏི ཝཱ ས་མྨཱ་ས་མྦོ་དྷི. ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་པ་ད་ཊྛཱ་ན་ཉྷི མ་གྒ་ཉཱ་ཎཾ, མ་གྒ་ཉཱ་ཎ་པ་ད་ཊྛཱ་ན་ཉྩ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎཾ ‘‘ས་མྨཱ་ས་མྦོ་དྷཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ནི་ཙྪི་ཏ་སུ་བུ་དྡྷ་ཏཱ་ཡ དྷ་མྨ་སྶ སུ་དྷ་མྨ་ཏཱ ས་ངྒྷ་སྶ སུ་པྤ་ཊི་པ་ཏྟི ཝི་ནི་ཙྪི་ཏཱ ཨེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘དེ་ས་ནཱ་སཱི་ས་མེ་ཝ ཙེ་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཏ་སྶ པ་དྷཱ་ནཾ ཝཱི་རི་ཡཾ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ཏི ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡ་ས་དྡྷཱ་ཡ ‘‘ཨི་མཱ་ཡ པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་ཏོ མུ་ཙྩི་སྶཱ་མཱི’’ཏི པ་དྷཱ་ནཱ་ནུ་ཡོ་གེ ཨ་ཝཾ་མུ་ཁ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ.
ཨ་པྤཱ་བཱ་དྷོཏི་ཨཱ་དི ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ. ཨ་གུ་ཎཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏཱ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ སཾ་ཝ་རཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏཱ ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཝི་སོ་དྷ་ན་ཏྠཾ. ཨུ་ད་ཡ་ཉྩ ཨ་ཏྠ་ཉྩ ག་ནྟུནྟི ‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ས་མུ་ད་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷཱ་ནཾ ཨུ་ད་ཡ་ཉྩ ཝ་ཡ་ཉྩ ཛཱ་ནི་ཏུཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཏེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. པ་རི་སུ་དྡྷཱ་ཡ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་ས་ཝི་ནི་མུ་ཏྟཱ་ཡ. ནི་བྦི་ཛ྄ཛྷི་ཏུནྟི ཏ་ད་ངྒ་ཝ་སེ་ན པ་ཛ་ཧི་ཏུཾ ས་མུ་ཙྪེ་ད་པྤ་ཧཱ་ན་སྶ པ་ཙྩ་ཡོ བྷ་ཝི་ཏུཾ. ཡཾ དུ་ཀྑཾ ཁཱི་ཡ་ཏཱིཏི ཀི་ལེ་སེ་སུ ཨ་པྤ་ཧཱི་ནེ་སུ ཏེ་ན ཏ་དུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཀ་མྨཾ པ་ཊི་ཙྩ ཡཾ དུ་ཀྑཾ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ, ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ.
༣༤༥. སེ་ས་དི་ཝ་སེཏི ས་ཏྟ་དི་ཝ་ས་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ དྭེ ར་ཏྟི་ནྡི་ཝཱ.
༣༤༦. ཀུ་ཙྪི་ས་ནྣི་སྶི་ཏོ ག་བྦྷོ ནི་སྶ་ཡ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ན ‘‘ཀུ་ཙྪཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, སོ ཨེ་ཏི་སྶཱ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཀུ་ཙྪི་མ་ཏཱི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་པ་ནྣ་ས་ཏྟཱ’’ཏི. ཨཱ་ར་ཀྑོ པ་ན་སྶ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛི་ཏོ ཧོ་ཏཱིཏི མཱ་ཏ་རཱ ག་ཧི་ཏ་ས་ར་ཎཾ ག་བྦྷ་ཝུ་ཊྛི་ཏ་སྶ ཏ་སྶ ས་ར་ཎ་ག་མ་ནཾ པ་ཝེ་ད་ཡི་ཏ་སྶ ཀུ་ས་ལཾ ས་ར་ཎཾ ནཱ་མ, མཱ་ཏུ ཀ་ཏ་ར་ཀྑོ པུ་ཏྟ་སྶ་པི པ་ཙྩུ་པ་ཊྛི་ཏོ་ཏི. མ་ཧ་ལླ་ཀ་ཀཱ་ལེཏི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ཛཱ་ན་ན་ཀཱ་ལེ. སཱ་རེ་ནྟཱིཏི ཡ་ཐཱ་དི་ཊྛཾ ཡ་ཐཱ་བ་ལཾ ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡ་གུ་ཎ་པ་ཏི་ཊྛཱ་པ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་སྶ སཱ་རེ་ནྟི. ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱཏི ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྠཾ ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་ཏྭཱ. ས་ར་ཎཾ ག་ཧི་ཏཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡ་སྶ ས་ར་ཎ་བྷཱ་ཝ་ས་ལླ་ཀྑ་ཎ་པུ་བྦ་ཀ་ཏ་ནྣི་ནྣ་ཙི་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཝ. སེ་སཾ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝ.
བོ་དྷི་རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་ར་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ལཱི་ན་ཏྠ་པྤ་ཀཱ་ས་ནཱ ས་མ་ཏྟཱ.
༦. ཨ་ངྒུ་ལི་མཱ་ལ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༤༧. ཨ་ངྒུ་ལཱི་ནཾ མཱ་ལཾ དྷཱ་རེ་ཏཱིཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ནྭ་ཏྠཱ ཏ་སྶ ས་མ་ཉྙཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཏ་ཏྲཱཏི ཏ་སྨིཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཨ་ངྒུ་ལི་མཱ་ལ་སྶ དྷཱ་ར་ཎེ. ཀ་རཱི་ས་ས་ཧ་སྶ་ཁེ་ཏྟེ ཨེ་ཀ་སཱ་ལི་སཱི་སཾ ཝི་ཡ ཨ་པ་ཉྙཱ་ཡ་མཱ་ན་ས་ཀ་ཀི་ཙྩོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཏ་ཀྐ་སཱི་ལཾ པེ་ས་ཡིཾ་སུ ‘‘ཏཱ་དི་ས་སྶ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ སི་པྤུ་གྒ་ཧ་ས་མྨཱ་པ་ཡོ་གེ་ན དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀེ ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀེ ཙ ཨ་ཏྠེ ཛཱ་ན་ནྟོ བྷཱ་རི་ཡཾ ན ཀ་རེ་ཡྻཱ’’ཏི. བཱ་ཧི་ར་ཀཱ ཨ་ཧེ་སུཾ ཨ་ཧིཾ་ས་ཀ་སྶ ཝ་ཏྟ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཙི་ཏྟ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ནི་བྦ་ཏྟ་ན་ཏི་བྷཱ་ཝེ་ན. སི་ནེ་ཧེ་ནེ་ཝ ཝ་ད་ནྟེཏི སི་ནེ་ཧེ་ན ཝི་ཡ ཝ་ད་ནྟེ.
ག་ཎ་ན་མྤི ན ཨུ་གྒ་ཎྷཱ་ཏཱིཏི ག་ཎ་ན་ཝི་དྷི་མྤི ན ས་ལླ་ཀྑེ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎ་མཱ་ཧ ‘‘པ་ཀ་ཏི་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ. ཋ་པི་ཏ་ཊྛཱ་ནེཏི རུ་ཀྑ་ག་ཙྪ་ནྟ་རཱ་དི་ཀེ ཋ་པི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ས་ཀུ་ནྟ་སི་ངྒཱ་ལཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཨ་ངྒུ་ལི་ཡོ ཝི་ན་སྶ་ནྟི. བྷ་གྒ་ཝོཏི ཀོ་ས་ལ་ར་ཉྙོ པུ་རོ་ཧི་ཏཾ གོ་ཏྟེ་ན ཝ་ད་ཏི. ཙོ་རོ ཨ་ཝི་སྶཱ་ས་ནཱི་ཡོ སཱ་ཧ་སི་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. པུ་རཱ་ཎ་ས་ནྠ་ཏཱ སཱ་ཁཱ ཨ་ཝི་སྶཱ་ས་ནཱི་ཡཱ ཝི་ཙྪི་ཀཱ་དཱི་ནཾ པ་ཝེ་ས་ན་ཡོ་གྱ་ཏྟཱ. རཱ་ཛཱ ཨ་ཝི་སྶཱ་ས་ནཱི་ཡོ ཨི་སྶ་རི་ཡ་མ་དེ་ན དྷ་ན་ལོ་བྷེ་ན ཙ ཀ་དཱ་ཙི ཛཱི་ཝི་ཏེ ས་ངྐཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨི་ཏྠཱི ཨ་ཝི་སྶཱ་ས་ནཱི་ཡཱ ལོ་ལ་སཱི་ལ་ཙི་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨ་ནུ་དྡྷ་ར་ཎཱི་ཡོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི སཾ་སཱ་ར་པ་ངྐ་ཏོ.
༣༤༨. ས་ངྐ་རི་ཏྭཱཏི ‘‘མ་ཡཾ ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ ཙོ་རཾ མཱ་རེ་ཏྭཱ ཝཱ པ་ལཱ་པེ་ཏྭཱ ག་མི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ས་ངྐ་རཾ ཀ་ཏྭཱ. ཨི་དྡྷཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རནྟི ཨ་བྷི་ས་ངྑ་ར་ཎཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ. ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་སཱིཏི ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི. སཾ་ཧ་རི་ཏྭཱཏི སཾ་ཁི་པི་ཏྭཱ. ཨོ་ར་བྷཱ་གེཏི ཙོ་ར་སྶ ཨོ་ར་བྷཱ་གེ.
༣༤༩. ད་ཎྜོཏི པ་ཧ་ར་ཎ་ཧ་ཏྠ་ཙྪེ་ད་ནཱ་དི་ཀོ ད་ཎྜ་ན་ས་ངྑཱ་ཏོ ད་ཎྜོ. པ་ཝ་ཏྟ་ཡི་ཏ་བྦོཏི ཨཱ་ནེ་ཏ་བྦོ. ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟཱ་ན་ཏོ ས་མུ་ཙྪེ་ད་ཝ་སེ་ན པ་ཧཱ་ཡ. པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ཡཱཏི པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ནེ་ན. ཨ་ཝི་ཧིཾ་སཱ་ཡཱཏི ཀ་རུ་ཎཱ་ཡ. སཱ་ར་ཎཱི་ཡ་དྷ་མྨེ་སཱུཏི ཚ་སུ་པི སཱ་ར་ཎཱི་ཡ་དྷ་མྨེ་སུ, ཋི་ཏོ ཨ་ཊྛི་ཏཱ་ནཾ པཱ་པ་དྷ་མྨཱ་ནཾ བོ་དྷི་མཱུ་ལེ ཨེ་ཝ ས་མུ་ཙྪི་ནྣ་ཏྟཱ. ཡ་ཐཱ ཨ་ཏཱི་ཏེ ཨ་པ་རི་མི་ཏཾ ཀཱ་ལཾ ས་ནྡྷཱ་ཝི་ཏཾ, ཨེ་ཝཾ ཨི་མཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ནཱ་ག་ཏེ་པི ས་ནྡྷཱ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨི་དཱ་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཨི་ཏྭེ་ཝཱཏི ཨི་ཏི ཨེ་ཝ, ཨི་ཏི-ས་དྡོ ནི་ད་སྶ་ན་ཏྠོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྭཱ ཡེ་ཝཱ’’ཏི. ཨ་ཀི་རཱིཏི ཨཱ་ཀི་རི, པ་ཉྩ་པི ཨཱ་ཝུ་དྷཱ་ནི ཝི་ཀི་རི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཁི་པི ཚ་ཌྜེ་སཱི’’ཏི.
༣༥༠. ཨེ་ཏྟོ་ཝཱཏི ཨ་ཏོ ཨེ་ཝ ཨཱ་ག་ཏ་མ་གྒེ་ནེ་ཝ སཱ་ཝ་ཏྠིཾ ག་ཏཱ. ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་སྶ་ཏཱིཏི ‘‘ཙོ་རཾ པ་ཊི་སེ་དྷེ་ཏུཾ ག་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཏུ་ཎྷཱི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. དཱ་རུ་ཎ་ཀ་མྨེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣ་ནཱ་མནྟི ‘‘ཨ་ངྒུ་ལི་མཱ་ལོ’’ཏི ཨི་མཾ ནཱ་མཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི.
༣༥༡. ཧ་ཏྠཱི ཨ་ར་ཉྙ་ཧ་ཏྠཱི ཧོ་ནྟི མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཏ་ཏྠ ག་ནྟུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ་ཏྟཱ, ཨེ་ཝཾ ཨ་སྶཱ་པི. ཀཱུ་ཊ་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ བྷི་ཛྫ་ན་ཀཱ་ར་ཎཾ ཧོ་ཏི ཐེ་ར་སྶ ཨཱ་ག་མ་ན་བྷ་ཡེ་ན གྷ་ཊེ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ པ་ལཱ་ཡ་ནེ་ན. ག་བྦྷ་མཱུ་ལ༹ྷཱ་ཡཱཏི བྱཱ་ཀུ་ལ་ག་བྦྷཱ་ཡ. པ་བྦ་ཛྫཱ་བ་ལེ་ནཱཏི ཝུ་ཏྟཾ, ས་ཏྠུ དེ་ས་ནཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ནཱ་ཏི པ་ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ. སོ ཧི ཏ་སྶཱ་པི ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི. ཨ་རི་ཡཱ ནཱ་མ ཛཱ་ཏི པ་བྦ་ཛྫཱ ཨ་རི་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏྠཱ་ཡ ཛཱ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ.
མ་ཧཱ་པ་རི་ཏྟཾ ནཱ་མེ་ཏནྟི མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཾ པ་རི་ཏྟཾ ནཱ་མེ་ཏཾ. ཏ་ཐཱ ཧི ནཾ ཐེ་རོ ས་བྦ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་རི་ཡཱ་ཡ ཛཱ་ཏོ ས་ཙྩཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནེ་ན ཨ་ཀཱ་སི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ས་ཙྩ་ཀི་རི་ཡ་ཀ་ཏ་ཊྛཱ་ནེ’’ཏི. ག་བྦྷ་མཱུ་ལ༹ྷནྟི མཱུ་ལ༹ྷ་ག་བྦྷཾ. ག་བྦྷོ ཧི པ་རི་པ་ཀྐོ ས་མྤ་ཛྫ་མཱ་ནོ ཝི་ཛཱ་ཡ་ན་ཀཱ་ལེ ཀ་མྨ་ཛ་ཝཱ་ཏེ་ཧི ས་ཉྩཱ་ལེ་ཏྭཱ པ་རི་ཝ་ཏྟི་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ་པཱ་དོ ཨ་དྷོ་སཱི་སོ ཧུ་ཏྭཱ ཡོ་ནི་མུ་ཁཱ་བྷི་མུ་ཁོ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ སོ ཀ་སྶ་ཙི ཨ་ལ་གྒོ སོ་ཏྠི་ནཱ བ་ཧི ནི་ཀྑ་མ་ཏི, ཝི་པ་ཛྫ་མཱ་ནོ པ་ན ཝི་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ན་ཝ་སེ་ན ཡོ་ནི་མ་གྒཾ པི་ད་ཧི་ཏྭཱ ཏི་རི་ཡཾ ནི་པ་ཛྫ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཡ་སྶཱ ཡོ་ནི་མ་གྒོ པི་ད་ཧ་ཏི, སཱ ཏ་ཏྠ ཀ་མྨ་ཛ་ཝཱ་ཏེ་ཧི ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ པ་རི་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ བྱཱ་ཀུ་ལཱ མཱུ་ལ༹ྷ་ག་བྦྷཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ག་བྦྷ་མཱུ་ལ༹ྷ’’ནྟི.
ས་ཙྩ་ཀི་རི་ཡཱ ནཱ་མ བུ་དྡྷཱ་ས་ཡཾ ཨ་ཏྟ་ནོ སཱི་ལཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ ཀ་ཏཱ, ཏ་སྨཱ ས་ཙྩ་ཀི་རི་ཡཱ ཝེ་ཛྫ་ཀ་མྨཾ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཐེ་ར་སྶ་པི ཙཱཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏ་བྦ་ཀཱ་ར་ཎཾ ཝ་ད་ཏི. ཨི་མེ དྭེ ཧེ་ཏཱུ པ་ཊི་ཙྩ བྷ་ག་ཝཱ ཐེ་རཾ ས་ཙྩ་ཀི་རི་ཡཾ ཀཱ་རེ་སི. ཛཱ་ཏིནྟི མཱུ་ལ་ཛཱ་ཏིཾ.
༣༥༢. པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡ ཨཱ་ཧ་ཙྩ བྷི་ནྣེ་ན སཱི་སེ་ན. ས་བྷཱ་ག་དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡ་ཀ་མྨནྟི ནི་ར་ཡེ ནི་བྦ་ཏྟ་ན་ས་ཀ་ཀ་མྨ་ས་བྷཱ་ག་བྷཱུ་ཏཾ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡ་ཀ་མྨཾ. ས་བྷཱ་ག་ཏཱ ཙ ས་མཱ་ན་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཏཱ ས་མཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ་ཨེ་ཀ་ཝཱི་ཐི་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་ཏཱ་དི་ཝ་སེ་ན ས་བྦ་ཐཱ ས་རི་ཀྑ་ཏཱ, ས་དི་ས་མྤི ཙ ནཱ་མ ཏ་དེ་ཝཱ་ཧ་རཱི་ཡ་ཏི ཡ་ཐཱ ‘‘ཏ་སྶེ་ཝ ཀ་མྨ་སྶ ཝི་པཱ་ཀོ’’ཏི ཙ ‘‘སཱ ཨེ་ཝ ཏི་ཏྟི་རཱི ཏཱ་ནེ་ཝ ཨོ་ས་དྷཱ་ནཱི’’ཏི ཙ. ཨི་དཱ་ནི ཏ་མེ་ཝ ས་བྷཱ་ག་ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཀ་མྨཾ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ཀ་རི་ཡ་མཱ་ན་མེ་ཝཱཏི པ་ཙྩ་ཡ་ས་མ་ཝཱ་ཡེ་ན པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ནི་བྦ་ཏྟི་ཡ་མཱ་ན་མེ་ཝ. ཏ་ཡོ ཀོ་ཊྛཱ་སེ པཱུ་རེ་ཏི, དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡ་ཨ་པ་རཱ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡ་ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏེ ཏ་ཡོ བྷཱ་གེ པཱུ་རེ་ཏི, ཏེ་སཾ ཏི་ཎྞཾ བྷཱ་གཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏི.
དི་ཊྛ་དྷ་མྨོ ཝུ་ཙྩ་ཏི པ་ཙྩ་ཀྑ་བྷཱུ་ཏོ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣོ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ, ཏ་ཏྠ ཝེ་དི་ཏ་བྦ་ཕ་ལཾ ཀ་མྨཾ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ. པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་བྷ་ཝ་ཏོ ཨ་ན་ནྟ་རཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦ་ཕ་ལཾ ཀ་མྨཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ. དི་ཊྛ་དྷ་མྨཱ་ན་ནྟ་ར་བྷ་ཝ་ཏོ ཨ་ཉྙ་སྨིཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་པ་རི་ཝ་ཏྟེ ཝེ་དི་ཏ་བྦ་ཕ་ལཾ ཀ་མྨཾ ཨ་པ་རཱ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ. པ་ཊི་པ་ཀྑེ་ཧི ཨ་ན་བྷི་བྷཱུ་ཏ་ཏཱ་ཡ, པ་ཙྩ་ཡ་ཝི་སེ་སེ་ན པ་ཊི་ལ་དྡྷ་ཝི་སེ་ས་ཏཱ་ཡ ཙ བ་ལ་ཝ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟཱ ཏཱ་དི་ས་སྶ པུ་བྦཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་སྶ ཝ་སེ་ན སཱ་ཏི་ས་ཡཱ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟཱ པ་ཋ་མ་ཛ་ཝ་ན་ཙེ་ཏ་ནཱ ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཕ་ལ་དཱ་ཡི་ནཱི དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཱ ནཱ་མ. སཱ ཧི ཝུ་ཏྟཱ་ཀཱ་རེ་ན བ་ལ་ཝ་ཏི ཛ་ཝ་ན་ས་ནྟཱ་ནེ གུ་ཎ་ཝི་སེ་ས་ཡུ་ཏྟེ་སུ ཨུ་པ་ཀཱ་རཱ་ནུ་པ་ཀཱ་ར་ཝ་ས་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཨཱ་སེ་ཝ་ནཱ་ལཱ་བྷེ་ན ཨ་པྤ་ཝི་པཱ་ཀ་ཏཱ་ཡ ཙ ཨི་ཏ་ར་དྭ་ཡཾ ཝི་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ནུ་པ་ར་མཱ་པེ་ཀྑཾ ཨོ་ཀཱ་ས་ལཱ་བྷཱ་པེ་ཀྑ་ཉྩ ཀ་མྨཾ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨི་དྷེ་ཝ པུ་པྥ་མ་ཏྟཾ ཝི་ཡ པ་ཝ་ཏྟི་ཝི་པཱ་ཀ་མ་ཏྟཾ ཕ་ལཾ དེ་ཏི.
ཏ་ཐཱ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟནྟི ཀ་མྨ་སྶ ཕ་ལ་དཱ་ནཾ ནཱ་མ ཨུ་པ་དྷི་པ་ཡོ་གཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡ་ནྟ་ར་ས་མ་ཝཱ་ཡེ་ནེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཏ་ད་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཝི་པཱ་ཀཾ དཱ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཾ. ཨ་ཧོ་སི་ཀ་མྨནྟི ཀ་མྨཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི, ན ཏ་སྶ ཝི་པཱ་ཀོ ཨ་ཧོ་སི, ཨ་ཏྠི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ཝཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ ཀ་མྨཾ. ཨ་ཏྠ་སཱ་དྷི་ཀཱཏི དཱ་ནཱ་དི་པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དི་ཨ་ཏྠ་སྶ ནི་པྥཱ་དི་ཀཱ. ཀཱ པ་ན སཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཏྟ་མ་ཛ་ཝ་ན་ཙེ་ཏ་ནཱ’’ཏི. སཱ ཧི ས་ནྣི་ཊྛཱ་པ་ཀ་ཙེ་ཏ་ནཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན པ་ཊི་ལ་དྡྷ་ཝི་སེ་སཱ པུ་རི་མ་ཛ་ཝ་ན་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཧི ལ་དྡྷཱ་སེ་ཝ་ནཱ ཙ ས་མཱ་ནཱ ཨ་ན་ནྟ་རེ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཝི་པཱ་ཀ་དཱ་ཡི་ནཱི ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡ་ཀ་མྨཾ ནཱ་མ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ན་ནྟ་རེ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཝི་པཱ་ཀཾ དེ་ཏཱི’’ཏི. ས་ཏི སཾ་སཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ས་ཏི སཾ་སཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཧོ་སི་ཀ་མྨ་པ་ཀྑེ ཏི་ཊྛ་ཏི ཝི་པ་ཙྩ་ནོ་ཀཱ་ས་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི.
ས་མུ་གྒྷཱ་ཊི་ཏཱ་ནི ཝི་པ་ཙྩ་ནོ་ཀཱ་ས་སྶ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟི་དྷ་མྨ་ཏཱ་པཱ་ད་ནེ་ན. དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ ཨ་ཏྠི ཝི་པཱ་ཀཱ་ར་ཧཱ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨ་ནི་བྦ་ཏྟི་ཏ་ཏྟཱ ཝི་པ་ཙྩ་ནོ་ཀཱ་ས་སྶ ཨ་ནུ་པ་ཙྪི་ནྣ་ཏྟཱ. ཀ་ཏཱུ་པ་ཙི་ཏ་ཉྷི ཀ་མྨཾ ས་ཏི ཝི་པ་ཙྩ་ནོ་ཀཱ་སེ ཡཱ་ཝ ན ཕ་ལཾ དེ་ཏི, ཏཱ་ཝ ཨ་ཏྠེ་ཝ ནཱ་མ ཝི་པཱ་ཀཱ་ར་ཧ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ‘‘ཡ་སྶ ཁོ’’ཏི ཨི་དཾ ཨ་ནི་ཡ་མཱ་ཀཱ་ར་ཝ་ཙ་ནཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཀ་མྨ་ས་རི་ཀྑ་ཏཱ་ཝ་སེ་ན སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏོ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡཱ་དི་ས་སྶ ཁོ’’ཏི.
པ་མཱ་ད་ཀི་ལེ་ས་ཝི་མུ་ཏྟོཏི པ་མཱ་ད་ཧེ་ཏུ་ཀེ་ཧི ས་བྦེ་ཧི ཀི་ལེ་སེ་ཧི ཝི་མུ་ཏྟོ.
པཱ་པ་སྶ པི་དྷཱ་ནཾ ནཱ་མ ཨ་ཝི་པཱ་ཀ་དྷ་མྨ་ཏཱ་པཱ་ད་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་པྤ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀཾ ཀ་རཱི་ཡ་ཏཱི’’ཏི. བུ་དྡྷ་སཱ་ས་ནེཏི སི་ཀྑཱ་ཏྟ་ཡ་ས་ངྒ་ཧེ བུ་དྡྷ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ས་ནེ. ཡུ་ཏྟ་པྤ་ཡུ་ཏྟོ ཝི་ཧ་ར་ཏཱིཏི ཨ་ཀ་ཏྟ་བྦ་སྶ ཨ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན, ཀ་ཏྟ་བྦ་སྶ ཙ པ་རི་པཱུ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏི.
དི་སྶ་ནྟི ཀུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱི་ཏི དི་སཱ, པ་ཊི་པ་ཀྑཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་པ་ཏྟཱ’’ཏི. ཏ་པྤ་སཾ་ས་པ་ཀཱ་རནྟི མེ་ཏྟཱ་ནི་སཾ་ས་ཀི་ཏྟ་ནཱ་ཀཱ་རཾ. ཀཱ་ལེ་ནཱཏི ཨཱ་མེ་ཌི་ཏ་ལོ་པེ་ན ནི་དྡེ་སོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཁ་ཎེ ཁ་ཎེ’’ཏི. ཨ་ནུ་ཀ་རོ་ནྟཱུཏི ཡེ་སཾ ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟཱ་ནཾ ས་ནྟི་ཀེ སུ་ཎ་ནྟི, ཡ་ཐཱ་སུ་ཏཾ དྷ་མྨཾ ཏེ་སཾ ཨ་ནུ་ཀ་རོ་ནྟུ དི་ཊྛཱ་ནུ་ག་ཏི་ཀ་ར་ཎཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟུ, ཨ་ཏྟ་ནོ ཝེ་རི་པུ་གྒ་ལཱ་ན་མྤི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀེ དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནཾ ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཉྩ པ་ཙྩཱ་སཱི་ས་ཏི.
ཏ་ས་ནྟི ག་ཏིཾ པ་ཏྠ་ཡ་ནྟཱི་ཏི ཏ་སཱ བྷ་ཝ་ནྟ་རཱ་དཱི་སུ སཾ་ས་ར་ཎ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏ་སཱ ཝུ་ཙྩ་ནྟི ས་ཏ་ཎྷཱ’’ཏི.
ནེ་ཏ་བྦ་ཊྛཱ་ནཾ ཨུ་ད་ཀཾ ན་ཡ་ནྟཱི་ཏི ནེ་ཏྟི་ཀཱ. བ་ནྡྷི་ཏྭཱཏི ད་ལ༹ྷཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ. ཏེ་ལ་ཀ་ཉྫི་ཀེ་ནཱཏི ཏེ་ལ་མི་སྶི་ཏེ་ན ཀ་ཉྫི་ཀེ་ན.
ཡཱ་དི་སོ་ཝ ཨ་ནི་ཊྛེ, ཏཱ་དི་སོ་ཝ ཨི་ཊྛེ་ཏི ཨི་ཊྛཱ་ནི་ཊྛེ ནི་བྦི་ཀཱ་རེ་ན ཏཱ་དཱི. ཡེ་སཾ པ་ན ཀཱ་མཱ་མི་སཱ་དཱི་ནཾ ཝ་ནྟ་ཏྟཱ རཱ་གཱ་དཱི་ནཾ ཙ་ཏྟ་ཏྟཱ ཀཱ་མོ་གྷཱ་དཱི་ནཾ ཏི་ཎྞ་ཏྟཱ ཏཱ་དི་བྷཱ་ཝོ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཏེ་སཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ས་བྦ་སོ ཝ་ནྟཱ ཙ་ཏྟཱ ཏི་ཎྞཱ, ཏ་སྨཱ བྷ་ག་ཝཱ ཝ་ནྟཱ་ཝཱི་ཏི ཏཱ་དཱི, ཙ་ཏྟཱ་ཝཱི་ཏི ཏཱ་དཱི, ཏི་ཎྞཱ་ཝཱི་ཏི ཏཱ་དཱི, ཡེ་ཧི ཨ་ན་ཉྙ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎེ་ཧི སཱི་ལཱ་དི་གུ་ཎེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ བྷ་ག་ཝཱ ཏཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་ཀྐཾ་ས་པཱ་ར་མི་པྤ་ཏྟོ ཏཾ་ནི་དྡེ་སོ, ཏེ་ཧི གུ་ཎེ་ཧི ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ ནི་དྡི་སི་ཏ་བྦ་ཏོ་པི ཏཱ་དཱི. ཡ་ཐཱ ཡ་ནྟ་ར་ཛྫུ་ཡཱ ཡ་ནྟཾ ནཱི་ཡ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཡཱ་ཡ ཏ་ཎྷཱ་ཡ བྷ་ཝོ ནཱི་ཡ་ཏི, སཱ ‘‘བྷ་ཝ་ནེ་ཏྟི བྷ་ཝ་ར་ཛྫཱུ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏཱ་ཡ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི, ཀ་མྨཱ་ནི ཀུ་ས་ལཱ་དཱི་ནི ཝི་པ་ཙྩ་ཡ་ནྟི ཨ་པ་ཙྩ་ཡ་ནྟི ཨེ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀོ. ཨ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ ནཱ་མ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘མ་གྒ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡཱ’’ཏི. ཡཱ་ཝ ན ཀི་ལེ་སཱ པ་ཧཱི་ཡ་ནྟི, ཏཱ་ཝ ཨི་མེ ས་ཏྟཱ ས་ཨི་ཎཱ ཨེ་ཝ ཨ་སེ་རི་ཝི་ཧཱ་ར་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཎ་ཎོ ནི་ཀྐི་ལེ་སོ ཛཱ་ཏོ’’ཏི.
ཐེ་ཡྻ་པ་རི་བྷོ་གོ (ཝི་སུ་དྡྷི. ཊཱི. ༡.༩༡) ནཱ་མ སཱ་མི་པ་རི་བྷོ་གཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. བྷ་ག་ཝ་ཏཱ་པི ཧི ཨ་ཏྟ་ནོ སཱ་ས་ནེ སཱི་ལ་ཝ་ཏོ པ་ཙྩ་ཡཱ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཱ, ན དུ་སྶཱི་ལ་སྶ, དཱ་ཡ་ཀཱ་ནཾ སཱི་ལ་ཝ་ཏོ་ཡེ་ཝ པ་རི་ཙྩཱ་གོ, ན དུ་སྶཱི་ལ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀཱ་རཱ་ནཾ མ་ཧ་པྥ་ལ་བྷཱ་ཝ་སྶ པ་ཙྩཱ་སཱི་ས་ན་ཏོ. ཨི་ཏི ས་ཏྠཱ་རཱ ཨ་ན་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཏྟཱ དཱ་ཡ་ཀེ་ཧི ཙ ཨ་པ་རི་ཙྩ་ཏྟ་ཏྟཱ ‘‘དུ་སྶཱི་ལ་སྶ པ་རི་བྷོ་གོ ཐེ་ཡྻ་པ་རི་བྷོ་གོ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་རི་བྷོ་གོ ཨི་ཎ་པ་རི་བྷོ་གོ. པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀ་ཏོ ད་ཀྑི་ཎཱ་ཝི་སུ་དྡྷི་ཡཱ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨི་ཎཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་རི་བྷོ་གོ ཝི་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡ་སྨཱ སེ་ཀྑཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨོ་ར་ས་པུ་ཏྟཱ, ཏ་སྨཱ ཏེ པི་ཏུ་ས་ནྟ་ཀཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ དཱ་ཡཱ་དཱ ཧུ་ཏྭཱ ཏེ པ་ཙྩ་ཡེ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟཱི་ཏི ཏེ་སཾ པ་རི་བྷོ་གོ དཱ་ཡ་ཛྫ་པ་རི་བྷོ་གོ ནཱ་མ. ཀིཾ པ་ན ཏེ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཙྩ་ཡེ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟི, ཨུ་དཱ་ཧུ གི་ཧཱི་ཧི དི་ནྣ་ནྟི? གི་ཧཱི་ཧི དི་ནྣཱ་པི ཏེ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཏྟཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟ་ཀཱ ཧོ་ནྟི ཨ་ན་ནུ་ཉྙཱ་ཏེ་སུ ས་བྦེ་ན ས་བྦཾ པ་རི་བྷོ་གཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏེ་སུ་ཡེ་ཝ པ་རི་བྷོ་ག་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ. དྷ་མྨ་དཱ་ཡཱ་ད་སུ་ཏྟཉྩེ་ཏྠ (མ. ནི. ༡.༢༩ ཨཱ་ད་ཡོ) སཱ་དྷ་ཀཾ.
ཨ་ཝཱི་ཏ་རཱ་གཱ་ནཾ ཏ་ཎྷཱ་པ་ར་ཝ་ས་ཏཱ་ཡ པ་ཙྩ་ཡ་པ་རི་བྷོ་གེ སཱ་མི་བྷཱ་ཝོ ན་ཏྠི, ཏ་ད་བྷཱ་ཝེ་ན ཝཱི་ཏ་རཱ་གཱ་ནཾ ཏ་ཏྠ སཱ་མི་བྷཱ་ཝོ ཡ་ཐཱ་རུ་ཙི པ་རི་བྷོ་ག་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ. ཏ་ཐཱ ཧི ཏེ པ་ཊི་ཀཱུ་ལ་མྤི ཨ་པྤ་ཊི་ཀཱུ་ལཱ་ཀཱ་རེ་ན, ཨ་པྤ་ཊི་ཀཱུ་ལ་མྤི པ་ཊི་ཀཱུ་ལཱ་ཀཱ་རེ་ན ཏ་དུ་བྷ་ཡཾ ཝི་ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ཀཱ་རེ་ན ཙ པ་ཙྩ་ཡེ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟི, དཱ་ཡ་ཀཱ་ན་ཉྩ མ་ནོ་ར་ཐཾ པ་རི་པཱུ་རེ་ནྟི. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཡཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཏཾ ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ, ཏཾ་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་སུ ཙ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཀི་ལེ་ས་ཨི་ཎཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཨ་ཎ་ཎོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ན པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏ་པ་རི་བྷོ་ག་མ་ཏྟཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཙ བཱ་ཀུ་ལོ – ‘‘ས་ཏྟཱ་ཧ་མེ་ཝ ཁོ ཨ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ས་ར་ཎོ ར་ཊྛ་པི་ཎྜཾ བྷུ་ཉྫི’’ནྟི (མ. ནི. ༣.༢༡༡).
ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མ་ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མེ་ཧི ཏ་ཎྷཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟི་ཨཱ་ཀཱ་རཾ པ་ཊི་ཙྩ ཨ་ཏྠི ར་མ་ཎ་ཝོ་ཧཱ་རོ་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘དུ་ཝི་དྷེ་སུ་པི ཀཱ་མེ་སུ ཏ་ཎྷཱ་ར་ཏི་ས་ནྠ་ཝ’’ནྟི. མ་ནྟི་ཏནྟི ཀ་ཐི་ཏཾ. ཨུ་པྤ་ནྣེ་ཧི ས་ཏྠུ་པ་ཊི་ཉྙེ་ཧི. སཾ་ཝི་བྷ་ཏྟཱཏི ཀུ་ས་ལཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཁ་ནྡྷཱ་དཱི་ཧི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཝི་བྷ་ཏྟཱ. སུ་ནྡ་རཾ ཨཱ་ག་མ་ན་ནྟི སྭཱ་ག་ཏཾ. ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ན ཀུ་ཙྪི་ཏཾ ཨཱ་ག་ཏཾ. སོ་ལ༹་ས་ཝི་དྷ་ཀི་ཙྩ་སྶ པ་རི་ཡོ་སི་ཏ་ཏྟཱ ཨཱ་ཧ ‘‘ཏཾ ས་བྦཾ མ་ཡཱ ཀ་ཏ’’ནྟི. མ་གྒ་པ་ཉྙཱ་ཡ་མེ་ཝ ཏ་ཏི་ཡ་ཝི་ཛྫཱ་ས་མ་ཉྙཱ་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘ཏཱི་ཧི ཝི་ཛྫཱ་ཧི ན་ཝ་ཧི ཙ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨེ་ཧཱི’’ཏི.
ཨ་ངྒུ་ལི་མཱ་ལ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ལཱི་ན་ཏྠ་པྤ་ཀཱ་ས་ནཱ ས་མ་ཏྟཱ.
༧. པི་ཡ་ཛཱ་ཏི་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༥༣. པ་ཀ་ཏི་ནི་ཡཱ་མེ་ནཱཏི ཡ་ཐཱ སོ་ཀུ་པྤ་ཏྟི་ཏོ པུ་བྦེ ཨི་ཏི ཀ་ཏྟ་བྦེ་སུ ཨ་ས་མྨོ་ཧ་ཝ་སེ་ན ཙི་ཏྟཾ པ་ཀྑ་ནྡ་ཏི, ཏཱ་ནི ཙ་སྶ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟི, ན ཨེ་ཝཾ སོ་ཀ་སྶ ཙི་ཏྟ་ས་ངྐོ་ཙ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པ་ཀ་ཏི་ནི་ཡཱ་མེ་ན པ་ན ན པ་ཊི་བྷ་ནྟཱི’’ཏི. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘སཱ་མ་ནྟཱ ཀ་ཏི་པ་ཡེ ན ཀུ་ཊུ་མྦཾ ས་ནྡྷཱ་རེ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘ན ས་བྦེ་ན ས་བྦཾ པ་ཊི་བྷ་ནྟཱི’ཏི’’ ཝ་ད་ནྟི. ཨེ་ཏྠཱཏི དུ་ཏི་ཡ་པ་དེ. ཨ་ནེ་ཀ་ཏྠ་ཏྟཱ དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ ‘‘ན པ་ཊི་བྷཱ་ཏཱི’’ཏི པ་ད་སྶ ‘‘ན རུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ཏྠ་མཱ་ཧ. ན པ་ཊི་བྷཱ་ཏཱིཏི ཝཱ བྷུ་ཉྫི་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཙི་ཏྟཾ ན ཨུ་པ་ཊྛི་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ་ཀཱ་སནྟི ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ཝི་ཊྛ་ཊྛཱ་ནཾ ཝ་ད་ཏི. པི་ཡཱ་ཡི་ཏ་བྦ་ཏོ པི་ཡོ ཛཱ་ཏི ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཊྛཱ་ནཾ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི པི་ཡ་ཛཱ་ཏི་ཀཱ. པི་ཡོ པ་བྷུ་ཏི ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི པི་ཡ་པྤ་བྷུ་ཏི་ཀཱ་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦེ, ཨུ-ཀཱ་ར་སྶ ཝ-ཀཱ་རཾ, ཏ-ཀཱ་ར་སྶ ཙ ལོ་པཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘པི་ཡ་པྤ་བྷཱ་ཝི་ཀཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘པི་ཡ་ཏོ པ་བྷ་ཝ་ནྟཱི’’ཏི.
༣༥༥. པ་ར-ས་དྡེ་ན ས་མཱ་ན་ཏྠཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀ་བྷཱ་ཝ་ནི་སེ་དྷ་ན་ཏྠཾ ‘‘པི་རེ’’ཏི པ་ད་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ པ་རེ’’ཏི. པི་རེཏི ཝཱ ‘‘པ་ར་ཏོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ས་མཱ་ན་ཏྠཾ ནི་པཱ་ཏ་པ་ད་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཙ་ར པི་རེ་ཏི པ་ར་ཏོ ག་ཙྪཱ’’ཏི.
༣༥༦. དྭི་དྷཱ ཚེ་ཏྭཱཏི ཨེ་ཏྠ ཡ་དི ཨི་ཏྠཱི ཏ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ པི་ཡཱ, ཀ་ཐཾ དྭི་དྷཱ ཚི་ནྡ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡ་དི ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི.
༣༥༧. ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ཡྻནྟི ཡ་ཐཱ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་སྶ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ཀ་ཐེ་སི, སོ ཙ མེ ཀ་ཐེ་སི, ཏ་ཐཱ ཙཱ་ཧཾ ཀ་ཐེ་ཡྻཾ. མ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཝི་པ་རི་ཎཱ་མོ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་སྶ པ་རི་ཝ་ཏྟ་ཏྟཱ. པ་ལཱ་ཡི་ཏྭཱ ག་མ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་ཉྙ་ཐཱ་བྷཱ་ཝོ མི་ཏྟ་ས་ནྠ་ཝ་སྶ ས་མཱ་ག་མ་སྶ ཙ ཨ་ཉྙ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ཏྟཱ.
ཚ་ཌྜི་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ནཱཏི པ་རི་ཝ་ཏྟི་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན. ཧ་ཏྠ་ག་མ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་ཉྙ་ཐཱ་བྷཱ་ཝོ པུ་བྦེ ས་ཝ་སེ ཝ་ཏྟི་ཏཱ་ནཾ ཨི་དཱ་ནི ཝ་སེ ཨ་ཝ་ཏྟ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན.
ཨཱ་ཙ་མེ་ཧཱིཏི ཨཱ་ཙ་མ་ནཾ མུ་ཁ་ཝི་ཀྑཱ་ལ་ནཾ ཀཱ་རེ་ཧི. ཡ་སྨཱ མུ་ཁཾ ཝི་ཀྑཱ་ལེ་ནྟཱ ཧི ཧ་ཏྠ་པཱ་དེ དྷོ་ཝི་ཏྭཱ ཝི་ཀྑཱ་ལེ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཨཱ་ཙ་མི་ཏྭཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ་པི ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘མུ་ཁཾ ཝི་ཀྑཱ་ལེ་ཏྭཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. སེ་སཾ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝ.
པི་ཡ་ཛཱ་ཏི་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ལཱི་ན་ཏྠ་པྤ་ཀཱ་ས་ནཱ ས་མ་ཏྟཱ.
༨. བཱ་ཧི་ཏི་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༥༩. སཱ་ཝ་ཛྫ་ཏཱ་ཡ ཨུ་པཱ་ར་མྦྷཾ ཨ་ར་ཧ་ཏཱི་ཏི ཨོ་པཱ་ར་མྦྷོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘དོ་སཾ ཨཱ་རོ་པ་ནཱ་ར་ཧོ’’ཏི. བཱ་ལཱ ཨུ་པཱ་ར་མྦྷ་ཝ་ཏྠུ་མ་ཉྙཾ ཨ་མཱུ་ལ་ཀ་མྤི ནཾ ཨཱ་རོ་པེ་ནྟཱ ཨུ་གྒྷོ་སེ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཏེ ཨ་ནཱ་མ་སི་ཏྭཱ ‘‘ཝི་ཉྙཱུ་ཧཱི’’ཏི ཨི་དཾ པ་དཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཉྷེ་ན ཉཱ་ཏུཾ ཨི་ཙྪི་ཏེ་ན ཨ་ཏྠེ་ན ཨུ་པཱ་ར་མྦྷཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་པ་རི ཨུ་ཏྟ་རཾ པ་རི་པཱུ་རེ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑི་མྷཱ. ཏཾ ཀཱ་ར་ཎནྟི ཏཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཀཱ་ར་ཎཾ. ཡ་དི ཧི མ་ཡཱ ‘‘ཝི་ཉྙཱུ་ཧཱི’’ཏི པ་དཾ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ བྷ་ཝེ་ཡྻ, པ་ཉྷཱ མེ པ་རི་པུ་ཎྞཱ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ན པ་ན ཝུ་ཏྟཱ. ཨི་དཱ་ནི པ་ན ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཨུ་ཏྟ་རཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏཱ ཨཱ་ན་ནྡེ་ན ‘‘ཝི་ཉྙཱུ་ཧཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝ་ད་ནྟེ་ན པ་རི་པཱུ་རི་ཏཾ.
༣༦༠. ཀོ་ས་ལླ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏོ ཨ་ཀོ་ས་ལླཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨ་ཝི་ཛྫཱ, ཏཾ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཨ་ཀོ་ས་ལླ་ས་མྦྷཱུ་ཏོ. ཨ་ཝ་ཛྫཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ག་ར་ཧི་ཏ་བྦཾ, ས་ཧ ཨ་ཝ་ཛྫེ་ཧཱི་ཏི སཱ་ཝ་ཛྫོ, གཱ་ར་ཡ྄ཧོ. རཱ་གཱ་དི་དོ་སེ་ཧི ས་དོ་སོ. ཏེ་ཧི ཨེ་ཝ ས་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷོ, ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ས་མྤ་ཏི ཨཱ་ཡ་ཏི་ཉྩ ས་དུ་ཀྑོ. ས་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷཱ་དི་ཀོ ནི་སྶ་ནྡ་ཝི་པཱ་ཀོ.
ཏ་ཐཱ ཨ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ བྷ་ཝེ་ཡྻཱཏི པུ་ཙྪཱ་ས་བྷཱ་གེ་ན་པི ཨ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ བྷ་ཝེ་ཡྻ, པུ་ཙྪ་ནྟ་སྶ པ་ན ན ཏཱ་ཝ ཙི་ཏྟཱ་རཱ་དྷ་ནཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘ཨེ་ཝཾ བྱཱ་ཀ་ར་ཎཾ པ་ན ན བྷཱ་རི་ཡ’’ནྟི, ག་རུ་ཀ་ར་ཎཾ ན ཧོ་ཏི ཝི་སཱ་ར་ཛྫཾ ན སི་ཡཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་ཨ་ཀུ་ས་ལོ་པི ཧི པ་ཧཱ་ནཾ ཝ་ཎྞེ་ཡྻཱ’’ཏི. ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ པ་ན ཡ་ཐཱ་ཀཱ་རཱི ཏ་ཐཱ་ཝཱ་དཱི ན ཧོ་ཏི, ན ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨེ་ཝཾ བྱཱ་ཀཱ་སཱིཏི ‘‘ས་བྦཱ་ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨ་པ་ཧཱི་ནོ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ བྱཱ་ཀཱ་སི. སུ་ཀྐ་པ་ཀྑེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོཏི ཨི་མི་ནཱ ‘‘ས་བྦེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཾ ཝ་ཎྞེ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཡ་ཐཱ པུ་ཙྪཱ, ཏ་ཐཱ ཨ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཨེ་ཝཾ བྱཱ་ཀ་ར་ཎཾ པ་ན ན བྷཱ་རི་ཡཾ, ཨ་ས་མྤཱ་དི་ཏ་ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨོ་པི ཨུ་པ་ས་མྤ་དཾ ཝ་ཎྞེ་ཡྻ. བྷ་ག་ཝཱ པ་ན ས་མྨ་དེ་ཝ ས་མྤཱ་དི་ཏ་ཀུ་ས་ལ་ཏྟཱ ཡ་ཐཱ་ཀཱ་རཱི ཏ་ཐཱ་ཝཱ་དཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨེ་ཝཾ བྱཱ་ཀཱ་སཱི’’ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. སེ་སཾ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝ.
བཱ་ཧི་ཏི་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ལཱི་ན་ཏྠ་པྤ་ཀཱ་ས་ནཱ ས་མ་ཏྟཱ.
༩. དྷ་མྨ་ཙེ་ཏི་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༦༤. མེ་ད་ཝ་ཎྞཱ ཨུ་ལུ༹་པ་ཝ་ཎྞཱ ཙ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ པཱ་སཱ་ཎཱ ཨུ་སྶ་ནྣཱ ཨ་ཧེ་སུ་ནྟི མེ་དཱ་ལུ༹་པནྟི གཱ་མ་སྶ ས་མ་ཉྙཱ ཛཱ་ཏཱ. ཨུ་ལུ༹་པ་ཝ་ཎྞཱཏི ཙ་ནྡ་ས་མཱ་ན་ཝ་ཎྞ་ཏཱ་ཡ མེ་ད་པཱ་སཱ་ཎཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཀེ་ཙི. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ‘‘མེ་ད་ཝ་ཎྞཱ པཱ་སཱ་ཎཱ ཀི་རེ་ཏྠ ཨུ་སྶ་ནྣཱ ཨ་ཧེ་སུ’’ནྟི ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་སྶཱཏི སེ་ནཱ་པ་ཏི་སྶ. ཀ་ཐཱ་ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ན་ཏྠནྟི མ་ལླི་ཀཱ་ཡ སོ་ཀ་ཝི་ནོ་ད་ན་དྷ་མྨ་ཀ་ཐཱ་ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ན་ཏྠཾ.
ར་ཉྙཱཏི པ་སེ་ན་དཱི་ཀོ་ས་ལ་ར་ཉྙཱ. མ་ཧ་ཙྩཱཏི མ་ཧ་ཏི་ཡཱ. པ་ད་ཝི་པ་ལླཱ་སེ་ན ཙེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. པ་སཱ་ད་མ་ར་ཧ་ནྟཱི་ཏི པཱ་སཱ་དི་ཀཱ་ནི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ས་ཧ ར་ཉྫ་ན་ཀཱ་ནཱི’’ཏི. ཡཱ་ནི པ་ན པཱ་སཱ་དི་ཀཱ་ནི, ཏཱ་ནི པ་སྶི་ཏུཾ ཡུ་ཏྟཱ་ནི. པཱ་སཱ་དི་ཀཱ་ནཱིཏི ཝཱ ས་དྡ་ཧ་ན་ས་ཧི་ཏཱ་ནི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘པ་སཱ་ད་ཛ་ན་ཀཱ་ནཱི’’ཏི. ‘‘ཨ་པྤཱ་བཱ་དྷ’’ནྟི ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ ཨ་པྤ་ས་དྡོ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏྠོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ནི་སྶ་དྡཱ་ནཱི’’ཏི. ཨ་ནི་ཡ་མ་ཏྠ་ཝཱ་ཙཱི ཡ-ས་དྡོ ཨ་ནི་ཡ་མཱ་ཀཱ་ར་ཝཱ་ཙ་ཀོ་པི ཧོ་ཏཱི་ཏི ‘‘ཡ་ཏྠཱ’’ཏི པ་ད་སྶ ‘‘ཡཱ་དི་སེ་སཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཐཱ ཧི ཨ་ངྒུ་ལི་མཱ་ལ་སུ་ཏྟེ (མ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༢.༣༤༧ ཨཱ་ད་ཡོ) ‘‘ཡ་སྶ ཁོ’’ཏི པ་ད་སྶ ‘‘ཡཱ་དི་ས་སྶ ཁོ’’ཏི ཨ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ.
༣༦༦. པ་ཊི་ཙྪ་དནྟི པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ཀཾ. རཱ་ཛ་ཀ་ཀུ་དྷ་བྷ་ཎྜཱ་ནཱིཏི རཱ་ཛ་བྷ་ཎྜ་བྷཱུ་ཏཱ་ནི. ར་ཧཱ་ཡ་ཏཱིཏི ར་ཧོ ཀ་རོ་ཏི, མཾ ཨ་ཛ྄ཛྷེ་ས་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༣༦༧. ཡ་ཐཱ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཉེ་ཡྻཾ དྷཱ་རེ་ཏི ཨ་ཝ་དྷཱ་རེ་ཏཱི་ཏི དྷ་མྨོ, ཉཱ་ཎ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཙྩ་ཀྑ་ཉཱ་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ དྷ་མྨ་སྶཱ’’ཏི. ཨ་ནུ་ན་ཡོཏི ཨ་ནུ་ག་ཙྪ་ན་ཀོ. དི་ཊྛེ་ན ཧི ཨ་དི་ཊྛ་སྶ ཨ་ནུ་མཱ་ནཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནུ་མཱ་ནཾ ཨ་ནུ་བུ་དྡྷཱི’’ཏི. ཨཱ་པཱ་ཎ་ཀོ་ཊི་ཀནྟི ཡཱ་ཝ པཱ་ཎ་ཀོ་ཊི, ཏཱ་ཝ ཛཱི་ཝི་ཏ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ. ཨེ་ཏནྟི དྷ་མྨ་ནྭ་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨ་ནུ་མཱ་ནཾ. ཨེ་ཝནྟི ‘‘ཨི་དྷ པ་ནཱ་ཧ’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རེ་ན.
༣༦༩. ཙ་ཀྑུཾ ཨ་བ་ནྡྷ་ནྟེ ཝི་ཡཱཏི ཨ་པཱ་སཱ་དི་ཀ་ཏཱ་ཡ པ་སྶ་ནྟཱ་ནཾ ཙ་ཀྑུཾ ཨ་ཏྟ་ནི ཨ་བ་ནྡྷ་ནྟེ ཝི་ཡ. ཀུ་ལ་ས་ནྟཱ་ནཱ་ནུ་བ་ནྡྷོ རོ་གོ ཀུ་ལ་རོ་གོ. ཨུ་ལཱ༹་རནྟི སཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཾ. ཡོ ཧི ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ས་མྤ་ནྣོ, ཏཾ ‘‘མ་ཧེ་ས་ཀྑ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི. ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ག་ཎྷ་ནྟོཏི ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་ནི་དྡེ་སོ་ཡཾ, ཧེ་ཊྛི་མ་ཕ་ལཱ་ནི ག་ཎྷ་ནྟོ་པི.
༣༧༣. ཛཱི་ཝི་ཀཱ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཝུ་ཏྟི.
༣༧༤. དྷ་མྨཾ ཙེ་ཏེ་ཏི སཾ་ཝེ་དེ་ཏི ཨེ་ཏེ་ཧཱི་ཏི དྷ་མྨ་ཙེ་ཏི་ཡཱ་ནི, དྷ་མྨ་སྶ པཱུ་ཛཱ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནི. ན་ནུ ཙེ་ཏཱ་ནི བུ་དྡྷ་ས་ངྒྷ་གུ་ཎ་དཱི་པ་ནཱ་ནི་པི ས་ནྟི? ཀ་ཐཾ ‘‘དྷ་མྨ་ཙེ་ཏི་ཡཱ་ནཱི་ཏི དྷ་མྨ་སྶ ཙི་ཏྟཱི་ཀཱ་ར་ཝ་ཙ་ནཱ་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏཱི་སུ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཡ་སྨཱ བུ་དྡྷ་ར་ཏ་ན་མཱུ་ལ་ཀཱ་ནི སེ་ས་ར་ཏ་ནཱ་ནི ཏ་སྶ ཝ་སེ་ན ལ་དྡྷ་བྦ་ཏོ. ཀོ་ས་ལ་ར་ཉྙཱ ཙེ་ཏྠ བུ་དྡྷ་གཱ་ར་ཝེ་ན དྷ་མྨ་ས་ངྒྷ་གཱ་ར་ཝཾ པ་ཝེ་དི་ཏཾ, ཏ་སྨཱ ‘‘བྷ་ག་ཝ་ཏི ཙི་ཏྟཱི་ཀཱ་རེ ཀ་ཏེ དྷ་མྨོ་པི ཀ་ཏོ་ཝ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་སྨཱ ཙ ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡ་པ་སཱ་ད་པུ་བྦི་ཀཱ སཱ་ས་ནེ ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟི, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨཱ་དི་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཀཱ་ནཱི་ཏི མ་གྒ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཨཱ་དི་བྷཱུ་ཏཱ་ནཱི’’ཏི. སེ་སཾ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝ.
དྷ་མྨ་ཙེ་ཏི་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ལཱི་ན་ཏྠ་པྤ་ཀཱ་ས་ནཱ ས་མ་ཏྟཱ.
༡༠. ཀ་ཎྞ་ཀ་ཏྠ་ལ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༧༥. ཨ་ན་ནྟ་ར་སུ་ཏྟེ ཝུ་ཏྟ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ནེ་ཝཱཏི ‘‘པཱ་སཱ་དེ ཝཱ ནཱ་ཊ་ཀེ་སུ ཝཱ ཙི་ཏྟ་སྶཱ་དཾ ཨ་ལ་བྷ་མཱ་ནོ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཝི་ཙ་རི་ཏུཾ ཨཱ་ར་དྡྷོ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ན. ཨ་པྤ་དུ་ཊྛ་པ་དོ་སཱི་ན་ཉྷི ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི.
༣༧༦. པུ་ཙྪི་ཏོཏི ‘‘ཨ་ཉྙཾ དཱུ་ཏཾ ནཱ་ལ་ཏྠུ’’ནྟི པུ་ཙྪི་ཏོ. སོཏི རཱ་ཛཱ. ཏཱ་སཾ ཝ་ནྡ་ནཱ ས་ཙེ ཨུ་ཏྟ་ར་ཀཱ་ལཾ, ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་ག་མ་ན་ཀཱ་ར་ཎཾ ཀ་ཐེ་སྶ་ཏི.
༣༧༨. ཨེ་ཀཱ་ཝ་ཛྫ་ནེ་ནཱཏི ཨེ་ཀ་ཝཱི་ཐི་ཛ་ཝ་ནེ་ན. ཏེ་ན ཨེ་ཀ་ཙི་ཏྟཾ ཏཱ་ཝ ཏི་ཊྛ་ཏུ, ཨེ་ཀ་ཙི་ཏྟ་ཝཱི་ཐི་ཡཱ་པི ས་བྦཾ ཛཱ་ནི་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ‘‘ཨི་དཾ ནཱ་མ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཛཱ་ནི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨ་ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ཏོ ཡཾ ཀི་ཉྩི ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ནི་ཡ་མི་ཏེ པ་ན ནི་ཡ་མི་ཏ་མེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨེ་ཀེ་ན ཧི…པེ… ཨེ་ཀ་དེ་ས་མེ་ཝ ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི. ཏེ་ན ཙི་ཏྟེ་ནཱཏི ‘‘ཨ་ཏཱི་ཏཾ ས་བྦཾ ཛཱ་ནི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཙི་ཏྟེ་ན. ཨི་ཏ་རེ་སཱུཏི ཨ་ནཱ་ག་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣེ་སུ. ཀཱ་ར་ཎ་ཛཱ་ཏི་ཀནྟི ཡུ་ཏྟི་ས་བྷཱ་ཝཾ, ཡུ་ཏྟི་ཡཱ ཡུ་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ས་མྤ་རཱ་ཡ་གུ་ཎནྟི ས་མྤ་རཱ་ཡེ ཀ་ཏ་ཀ་མྨ་སྶ ཝི་སེ་སཾ.
༣༧༩. ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་མི་སྶ་ཀཱ་ནི ཀ་ཐི་ཏཱ་ནི བོ་དྷི་རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་ར་སུ་ཏྟེ ཝི་ཡ ལོ་ཀི་ཡཱ ཙེ་ཝ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ ཙ. ཡ་ཐཱ་ལཱ་བྷ་ཝ་སེ་ན ཙེ་ཏྠ པ་དྷཱ་ནི་ཡ་ངྒཱ་ནཾ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་གྒ་ཧ་ཎཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. པ་ཙྩེ་ཀཾ ཨེ་ཝ ནེ་ས་ཉྩ པ་དྷཱ་ནི་ཡ་ངྒ་ཏཱ ད་ཊྛ་བྦཱ ཡ་ཐཱ ‘‘ཨ་ཊྛ་ཝི་མོ་ཀྑཱ ས་ནྡི་སྶ་ནྟི ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་མི་སྶ་ཀཱ’’ཏི. ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ་ནེ་ཝཱཏི ཙེ་ཏྠ ཡཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཏཾ པ་ར་ཏོ ཨཱ་ཝི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. པ་དྷཱ་ན་ནཱ་ན་ཏྟནྟི པ་ད་ཧ་ན་ནཱ་ན་ཏྟཾ, བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནུ་ཡོ་ག་ཝི་སེ་ས་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ས་ངྑཱ་རེ པ་རི་མ་དྡི་ཏྭཱ པ་ཊི་པ་ཀྑ་དྷ་མྨེ ཨེ་ཀ་དེ་ས་ཏོ པ་ཛ་ཧི་ཏྭཱ ཋི་ཏ་སྶ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནུ་ཡོ་གོ ས་བྦེ་ན ས་བྦཾ ཨ་པ་རི་མ་དྡི་ཏ་ས་ངྑཱ་ར་སྶ ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་པ་ཊི་པ་ཀྑ་སྶ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནུ་ཡོ་ག་ཏོ སུ་ཁུ་མོ ཝི་ས་དོ་ཝ ཧོ་ཏི, ས་ཙྩཱ་བྷི་ས་མ་ཡེ་ན ས་ནྟཱ་ན་སྶ ཨཱ་ཧི་ཏ་ཝི་སེ་ས་ཏྟཱ་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨ་ཉྙཱ་དི་ས་མེ་ཝ ཧི པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་སྶ པ་དྷཱ་ནཾ, ཨ་ཉྙཱ་དི་སཾ སོ་ཏཱ་པ་ནྣ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨ་ཡ་ཉྩ ཝི་སེ་སོ ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཨ་ན་རི་ཡ་ཨ་རི་ཡ་པུ་གྒ་ལ་ཏོ ཨེ་ཝ, ཨ་ཐ ཁོ ཨ་རི་ཡེ་སུ་པི སེ་ཀྑཱ་དི་ཝི་སེ་ས་ཏོ་པི ལ་བྦྷ་ཏི ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་ཝི་སེ་ས་ཏོ ཨ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་ར་ཏོ ཙ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏོ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨ་ཉྙཱ་དི་སཾ ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་ནོ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ན པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱིཏི ཡ་སྨཱ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ ས་བྦ་ཐཱ་ཝ པ་དྷཱ་ནཾ པ་ད་ཧ་ནྟོ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒཾ ཨ་དྷི་ག་ཙྪ་ཏི, སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ ཙ ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་མ་གྒ་ནྟི ཧེ་ཊྛི་མཾ ཨུ་པ་རི་མ་ཏོ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཾ, ཨུ་པ་རི་མ་ཉྩ ཨི་ཏ་ར་ཏོ སུ་ཁུ་མཾ ཏེ་ན པ་ཧཱ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ་སྶ པ་ཛ་ཧ་ན་ཏོ, ཨི་ཏི ཨ་དྷི་ག་ནྟ་བྦ་ཝི་སེ་སེ་ན ཙ ཨ་དྷི་ག་མ་པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ ས་ཎྷ་སུ་ཁུ་མ་ཏཱ ཏི་ཀྑ་ཝི་ས་ད་ཏཱ ཙ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་སྶ པ་དྷཱ་ནཾ སོ་ཏཱ་པ་ནྣ་སྶ པ་དྷཱ་ནཾ ན པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཨ་ཀཱུ་ཊ་ཀ་ར་ཎནྟི ཨ་ཝ་ཉྩ་ན་ཀི་རི་ཡཾ. ཨ་ན་ཝ་ཙྪི་ནྡ་ནནྟི ཨ་ཏི་ཡཱ་ནཾ. ཨ་ཝི་ཉྪ་ནཾ ན ཨཱ་ཀ་ཌྜྷ་ནཾ, ནི་ཡུ་ཏྟ་ཏཾ ཝི་ནི་ཝེ་ཋེ་ཏྭཱ ས་མ་ནྟཱ ཝི་པ་རི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ས་མ་དྷཱ་རཱ་ཡ ཚ་ཌྜ་ནཾ ཝཱ. ཏ་སྶ ཀཱ་ར་ཎཾ ཏཾ་ཀཱ་ར་ཎཾ, ཏཾ ཀཱ་ར་ཎནྟི ཝཱ ཏཾ ཀི་རི་ཡཾ ཏཾ ཨ་དྷི་ཀཱ་རཾ. ད་ནྟེ་ཧི ག་ནྟ་བྦ་བྷཱུ་མིནྟི ད་ནྟེ་ཧི པ་ཏྟ་བྦ་ཊྛཱ་ནཾ, པ་ཏྟ་བྦ་ཝ་ཏྠུཾ ཝཱ. ཙ་ཏྟཱ་རོ་པི ཨ་སྶ་དྡྷཱ ནཱ་མ ཨུ་པ་རི་མ་ཨུ་པ་རི་མ་ས་དྡྷཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཡེ་ན ཧི ཡཾ ཨ་པྤ་ཏྟཾ, ཏ་སྶ ཏཾ ན་ཏྠི. ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀ་སྶ…པེ… ན་ཏྠི པ་ཋ་མ་མ་གྒེ་ནེ་ཝ མཱ་ཡཱ་སཱ་ཋེ་ཡྻཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་ཏྟཱ. ཏེ་ནེ་ཝཱཏི ས་མྨ་དེ་ཝ ཝི་རུ་དྡྷ་པ་ཀྑཱ་ནཾ ས་དྡྷཱ་དཱི་ནཾ ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཀ་ཐཾ མི་སྶ་ཀ་ཀ་ཐཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་སྶ་ཁ་ལུ༹་ངྐ་སུ་ཏྟ་ནྟེ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཙ་ཏྟཱ་རོ་ཝ ཧོ་ནྟི པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན.
ཨོ་པ་མྨ་སཾ་ས་ནྡ་ནེ ཨ་ད་ནྟ་ཧ་ཏྠི་ཨཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡཱཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཀ་ཎྷ་པ་ཀྑེ, ཡ་ཐཱ པ་ན ད་ནྟ་ཧ་ཏྠི་ཨཱ་ད་ཡོཏི་ཨཱ་དི་ནཱ སུ་ཀྐ་པ་ཀྑེ ཙ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏོ ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏོ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
༣༨༠. ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ནཱ ནི་བྦི་སི་ཊྛ་ཝཱི་རི་ཡཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘ན ཀི་ཉྩི ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎཾ ཝ་དཱ་མི, ཡ་དི་དཾ ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ ཝི་མུ་ཏྟི’’ནྟི. ན ཧི སུ་ཀྑ་ཝི་པ་སྶ་ཀ་ཏེ་ཝི་ཛྫ་ཚ་ལ༹་བྷི་ཉྙཱ་ནཾ ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎཾ ཨ་ཏྠི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཡཾ ཨེ་ཀ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཀིཾ ཏྭཾ ན ཛཱ་ནཱ་སཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱིཏི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི. ནཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱིཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨི་དཾ པུ་ཙྪ་ནྟོཏི ཨི་དཾ པུ་ཙྪཱ་མཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ. ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་ཙེ་ཏ་སི་ཀ་དུ་ཀྑཱ ཨ་ན་དྷི་ག་ཏ་ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཏཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨུ་པ་པ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ག་ནྟཱ་རོ’’ཏི. ས་མུ་ཙྪི་ནྣ་དུ་ཀྑཱཏི ས་མུ་གྒྷཱ་ཊི་ཏ་ཙེ་ཏ་སི་ཀ་དུ་ཀྑཱ.
༣༨༡. ཏ་མྷཱ ཋཱ་ནཱཏི ཏ་ཏོ ཡ་ཐཱ་དྷི་ག་ཏ་ཨི་སྶ་རི་ཡ་ཊྛཱ་ན་ཏོ. པུ་ན ཏ་མྷཱ ཋཱ་ནཱཏི ཏ་ཏོ དུ་གྒ་ཏཱ. ས་མྤ་ནྣ་ཀཱ་མ་གུ་ཎནྟི ཨུ་ལཱ༹་ར་ཀཱ་མ་གུ་ཎ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ.