༡. གྷ་ཊི་ཀཱ་ར་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༨༢. ཙ་རི་ཡནྟི བོ་དྷི་ཙ་རི་ཡཾ, བོ་དྷི་ས་མྦྷཱ་ར་ས་མྦྷ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཏཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ནྟི ཨ་ཏྠོ. སུ་ཀཱ་ར་ཎནྟི བོ་དྷི་པ་རི་པཱ་ཙ་ན་སྶ ཨེ་ཀ་ནྟི་ཀཾ སུ་ནྡ་རཾ ཀཱ་ར་ཎཾ, ཀ་སྶ་པ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཡི་རུ་པཱ་ས་ནཱ་དིཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི. ཏ་ཉྷི ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ མ་ཡཱ ཨི་དྷ ཀ་ཏ་ནྟི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཾ ལ་བྷ་ཏི. མ་ནྡ་ཧ་སི་ཏནྟི ཨཱི་ས་ཀཾ ཧ་སི་ཏཾ. ཀུ་ཧཾ ཀུ་ཧནྟི ཧཱ་ས-ས་དྡ་སྶ ཨ་ནུ་ཀ་ར་ཎ་མེ་ཏཾ. ཧ་ཊྛ་པ་ཧ་ཊྛཱ་ཀཱ་ར་མ་ཏྟནྟི ཧ་ཊྛ་པ་ཧ་ཊྛ་མ་ཏྟཾ. ཡ་ཐཱ ག་ཧི་ཏ་ས་ངྐེ་ཏཱ ‘‘པ་ཧ་ཊྛོ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི ས་ཉྫཱ་ན་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ཀཱ་ར་ད་སྶ་ན་མ་ཏྟཾ.
ཨི་དཱ་ནི ཨི་མི་ནཱ པ་ས་ངྒེ་ན ཏཱ་སཾ ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ ཝི་བྷཱ་ག་ཏོ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཧ་སི་ཏ་ཉྩ ནཱ་མེ་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑ་ན་ཝ་སེ་ན་པི ཧཱ་སོ ན ས་མྦྷ་ཝ་ཏི, པ་གེ་ཝ དོ་མ་ན་སྶ་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏེ་ར་ས་ཧི སོ་མ་ན་སྶ་ས་ཧ་ག་ཏ་ཙི་ཏྟེ་ཧཱི’’ཏི. ན་ནུ ཙ ཀེ་ཙི ཀོ་དྷ་ཝ་སེ་ན་པི ཧ་ས་ནྟཱི་ཏི? ན, ཏེ་ས་མྤི ཡཾ ཏཾ ཀོ་དྷ་ཝ་ཏྠུ, ཏ་སྶ མ་ཡཾ དཱ་ནི ཡ་ཐཱ་ཀཱ་མ་ཀཱ་རི་ཏཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་སྶཱ་མཱ་ཏི དུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་ནྟ་རེ་ན སོ་མ་ན་སྶ་ཙི་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཧཱ་ས་སྶ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ. ཏེ་སཱུཏི པ་ཉྩ་སུ སོ་མ་ན་སྶ་ས་ཧ་ག་ཏ་ཙི་ཏྟེ་སུ. བ་ལ་ཝཱ་ར་མྨ་ཎེཏི ཨུ་ལཱ༹་ར་ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཡ་མ་ཀ་མ་ཧཱ་པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡ་ས་དི་སེ. དུ་བྦ་ལཱ་ར་མྨ་ཎེཏི ཨ་ནུ་ལཱ༹་རེ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ. ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན ཋཱ་ནེ…པེ… ཨུ་པྤཱ་དེ་སཱིཏི ཨི་དཾ པོ་རཱ་ཎ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཏ་ཐཱ ཨཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ. ན ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་སོ་མ་ན་སྶ་ས་ཧ་ག་ཏ་ཙི་ཏྟེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏོ སི་ཏཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ.
ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་ཊཱི་ཀཱ་ཡཾ (དྷ. ས. མཱུ་ལ་ཊཱི. ༥༦༨) པ་ན ‘‘ཨ་ཏཱི་ཏཾ་སཱ་དཱི་སུ ཨ་པྤ་ཊི་ཧ་ཏཾ ཉཱ་ཎཾ ཝ་ཏྭཱ ‘ཨི་མེ་ཧི ཏཱི་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་སྶ བུ་དྡྷ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་བྦཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ ཉཱ་ཎ་པུ་བྦ་ངྒ་མཾ ཉཱ་ཎཱ་ནུ་པ་རི་ཝ་ཏྟ’ནྟི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ (མ་ཧཱ་ནི. ༦༩, ༡༥༦; ཙཱུ་ལ༹་ནི. མཱ་གྷ་རཱ་ཛ་མཱ་ཎ་ཝ་པུ་ཙྪཱ་ནི་དྡེ་ས ༨༥; པ་ཊི. མ. ༣.༥; ནེ་ཏྟི. ༡༥; དཱི. ནི. ཨ་ཊྛ. ༣.༣༠༥; ཝི་བྷ. མཱུ་ལ་ཊཱི. སུ་ཏྟ་ནྟ་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཝ་ཎྞ་ནཱ; དཱི. ནི. ཊཱི. ༣.༡༤༡, ༣༠༥) ‘བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨི་དཾ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནཾ ཝི་ཙཱ་རེ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨི་མི་ནཱ ཧ་སི་ཏུ་པྤཱ་ད་ཙི་ཏྟེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཡ་མཱ་ན་མྤི བྷ་ག་ཝ་ཏོ སི་ཏ་ཀ་ར་ཎཾ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་ས-ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ་ས-ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ཀ་ཏྟཱ ཉཱ་ཎཱ་ནུ་པ་རི་ཝ་ཏྟི་ཡེ་ཝཱ་ཏི, ཨེ་ཝཾ པ་ན ཉཱ་ཎཱ་ནུ་པ་རི་ཝ་ཏྟི་བྷཱ་ཝེ ས་ཏི ན ཀོ་ཙི པཱ་ལི༹་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ནཾ ཝི་རོ་དྷོ. ཏ་ཐཱ ཧི ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (དྷ. ས. ཨ་ཊྛ. ༥༦༨) ‘‘ཏེ་སཾ ཉཱ་ཎཱ་ནཾ ཙི་ཎྞ་པ་རི་ཡ་ནྟེ ཨི་དཾ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཝ་སྶ་ཉྩ ཨེ་ཏཾ ཨེ་ཝཾ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦཾ, ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་སྶ་པི བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཝ་ཏྟི ཏ་ཐཱ་རཱུ་པེ ཀཱ་ལེ ན སཾ་ཡུ་ཛྫེ་ཡྻ, ཏ་སྶ་པི ཧི ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ཀ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨི་ཙྪི་ཏ་ཏྟཱ, ཏ་ཐཱ ཧི ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ མ་ནོ་དྭཱ་རཱ་ཝ་ཛྫ་ན་སྶ་པི ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ཀ་ཏྟཾ ཨུ་པ་པ་ནྣཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི, ན ཙ ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ཀ་ཏྟེ ཏཾ་ས་མུ་ཊྛི་ཏཱ་ཡ ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཱ་དི་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ན་བྷཱ་ཝོ ཝི་བ་ནྡྷ་ཏཱི་ཏི ཏ་མེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཝཾ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀ་མྤཱི’’ཏི. ས་ཏེ་རི་ཏཱ ཝི་ཛྫུ་ལ་ཏཱ ནཱ་མ ས་ཏེ་ར་ཏཱ་ཝི་ཛྫུ་ལ་ཏཱ. སཱ ཧི ཨི་ཏ་ར་ཝི་ཛྫུ་ལ་ཏཱ ཝི་ཡ ཁ་ཎ་ཊྛི་ཏི་ཀཱ སཱི་གྷ་ནི་རོ་དྷཱ ཙ ན ཧོ་ཏི, ཨ་པི་ཙ ཁོ ད་ནྡྷ་ནི་རོ་དྷཱ, ཏ་ཉྩ ས་བྦ་ཀཱ་ལཾ ཙ་ཏུ་དཱི་པི་ཀ་མ་ཧཱ་མེ་གྷ་ཏོ་ཝ ནི་ཙྪ་ར་ཏི ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཙཱ་ཏུ་དྡཱི་པི་ཀ་མ་ཧཱ་མེ་གྷ་མུ་ཁ་ཏོ’’ཏི. ཨ་ཡཾ ཀི་ར ཏཱ་སཾ ར་སྨི་ཝ་ཊྚཱི་ནཾ དྷ་མྨ་ཏཱ, ཡ་དི་དཾ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ སི་ར་ཝ་རཾ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ དཱ་ཋ་གྒེ་སུ་ཡེ་ཝ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ནཾ.
༢༨༣. ཡ་དི་པི ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻཱ་ནི ཀ་པྤཱ་ནཾ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ཉྩ པ་ཉྙཱ་པཱ་ར་མི་ཏཱ པ་རི་བྷཱ་ཝི་ཏཱ, ཏ་ཐཱ་པི ཨི་དཱ་ནི ཏཾ བུ་དྡྷ་ནྟ་རཾ ཏ་སྶཱ པ་ཊི་པཱ་དེ་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་པ་རི་པ་ཀྐ་ཉཱ་ཎ་ཏྟཱ’’ཏི. ཀཱ་མ་ཉྩ་སྶ ཉཱ་ཎཱ་ཡ ཨི་དཱ་ནི་པི པ་ཊི་པཱ་དེ་ཏ་བྦ་ཏཱ ཨ་ཏྠི, ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི ན་ནུ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་སུ པ་སཱ་དེ་ན ས་མྦྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ ཏ་ཐཱ ཙི་ར་ཀཱ་ལཾ པ་རི་བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཱ, ཀ་ཐཾ ཏ་ཏྠ ཧཱི་ལ༹་ནཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀུ་ལེ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཙི་ར་ཀཱ་ལ་པ་རི་ཙི་ཏཱ་པི ཧི གུ་ཎ་བྷཱ་ཝ་ནཱ ཨ་པྤ་ཀེ་ན་པི ཨ་ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་སཾ་ས་གྒེ་ན ཝི་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ཏི ཨ་ཉྙ་ཐ་ཏྟཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཏེ་ན མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ་པི ཛཱ་ཏི་སི་དྡྷཱ་ཡཾ ལ་དྡྷི་ཡཾ ཋ་ཏྭཱ ཛཱ་ཏི་སི་དྡྷེ་ན མཱ་ནེ་ན ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘‘ཀིཾ པ་ན ཏེ་ན མུ་ཎྜ་ཀེ་ན ས་མ་ཎ་ཀེ་ན དི་ཊྛེ་ནཱ’’ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི ཝུ་ཏྟཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ –
‘‘ཏ་སྨཱ ཨ་ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཛ་ནཾ, ཨཱ་སཱི་ཝི་ས་མི་ཝོ་ར་གཾ,
ཨཱ་ར་ཀཱ པ་རི་ཝ་ཛྫེ་ཡྻ, བྷཱུ་ཏི་ཀཱ་མོ ཝི་ཙ་ཀྑ་ཎོ’’ཏི. (དཱི. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༡༧༠-༡༧༢);
ནྷཱ་ན་ཙུ་ཎྞེ་ན སུ་ཏྟེ་ན ཀ་ཏཱ སོ་ཏྟི, ཀུ་རུ་ཝི་ནྡ་གུ་ལི༹་ཀཱ, སཱ ཨེ་ཝ སི་ནཱ་ཡ་ནྟི ཀཱ་ཡཾ ཝི་སོ་དྷེ་ནྟི ཨེ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི སི་ནཱ་ནཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘སོ་ཏྟི སི་ནཱ་ན་ནྟི སི་ནཱ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཀ་ཏ་སོ་ཏྟི’’ནྟི.
༢༨༤. ཨ་རི་ཡ་པ་རི་ཧཱ་རེ་ནཱཏི ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ པ་རི་ཧཱ་རེ་ན, ཨ་ནཱ་གཱ་མཱི་ནཾ ནྷཱ་ན་ཀཱ་ལེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀཱ་ཡ་སྶ པ་རི་ཧཱ་ར་ནི་ཡཱ་མེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཏྟ་ནོ ཉཱ་ཎ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཝི་བྷ་ཝ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ པ་ས་ནྣ་ཀཱ་རཾ ཀཱ་ཏུཾ ས་ཀྑི་སྶ་ཏི. ཨེ་ཏ་ད་ཏྠནྟི ‘‘ཨ་ཧི་ཏ་ནི་ཝཱ་ར་ཎཾ, ཧི་ཏེ ནི་ཡོ་ཛ་ནཾ བྱ་ས་ནེ པ་རི་ཝ་ཛྫ་ན’’ནྟི ཡ་དི་དཾ, ཨེ་ཏ་ད་ཏྠཾ མི་ཏྟཱ ནཱ་མ ཧོ་ནྟི. ཀེ་ཙི ‘‘ཡཱ་ཝེ་ཏྠ ཨ་ཧུ་པཱི’’ཏི པ་ཋ་ནྟི, ཏེ་སཾ ཡཱ་ཝ ཨེ་ཏྠ ཀེ་ས་གྒ་ག་ཧ་ཎཾ ཏཱ་ཝ ཨ་ཡཾ ནི་བ་ནྡྷོ ཨ་ཧུ་པཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༢༨༥. ས་ཏི་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཏྠཱ་ཡཱཏི བོ་དྷི་ཡཱ མ་ཧཱ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ བོ་དྷི་ས་མྦྷཱ་ར་པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ པཱུ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝེ ས་ཏི་ཡཱ པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཏྠཱ་ཡ. ཨི་དཱ་ནི ཏ་སྶ ས་ཏུ་པྤཱ་ད་ནཱི་ཡ་ཀ་ཐཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟི་ཏཱ་ཀཱ་རཾ ས་ངྑེ་པེ་ནེ་ཝ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏ་སྶ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ན ལཱ་མ་ཀ་ཊྛཱ་ནཾ ཨོ་ཏི་ཎྞ་ས་ཏྟོཏི ཨི་མི་ནཱ མ་ཧཱ་ས་ཏྟ་སྶ པ་ཎཱི་ཏཱ་དྷི་མུ་ཏྟ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ པ་ཎཱི་ཏཱ་དྷི་མུ་ཏྟི་ཀ་སྶ པ་མཱ་ད་ཀི་རི་ཡཱ ན ཡུ་ཏྟཱ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཏཱ་དི་ས་སྶ ནཱ་མ པ་མཱ་ད་ཝི་ཧཱ་རོ ན ཡུ་ཏྟོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏ་དཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ནེ་ཀྑ་མྨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ ཏེ་ལ་པྤ་དཱི་པོ ཝི་ཡ ཝི་སེ་ས་ཏོ ནི་བྦ་ཏྟི, ཏཾ དི་སྭཱ བྷ་ག་ཝཱ ཏ་ད་ནུ་རཱུ་པཾ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ ཀ་རོ་ནྟོ ‘‘ཏཱ་དི་ས་སྶ…པེ… ཀ་ཐེ་སཱི’’ཏི. པ་ར་ས་མུ་དྡ་ཝཱ་སཱི ཐེ་རཱ ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཝ་ད་ནྟི. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ནཱ་ཡཾ བུ་དྡྷཱ་ནཾ བྷཱ་རོ, ཡ་དི་དཾ པཱུ་རི་ཏ་པཱ་ར་མཱི་ནཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟཱ་ནཾ ཏ་ཐཱ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ ཏེ་སཾ མ་ཧཱ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་ར་ས་མ་ན་ནྟ་ར་མྤི བོ་དྷི་ས་མྦྷཱ་ར་སྶ ས་ཡ་མྦྷུ་ཉཱ་ཎེ་ནེ་ཝ པ་ཊི་ཝི་དི་ཏ་ཏྟཱ. ཏ་སྨཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་པ་ཝེ་ད་ན་མེ་ཝ ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཀཱ་སཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ས་ཏི་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཏྠཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ས་ཏི་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཏྠཱ་ཡཱཏི ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨུ་ཛྫ་ལ་ནེ པཱ་ཀ་ཊ་ཀ་ར་ས་ཏི་པ་ཊི་ལཱ་བྷཱ་ཡ.
༢༨༦. ཉཱ་ཎ་ཉྷི ཀི་ལེ་ས་དྷ་མྨ་ཝི་དཱ་ལ་ན་པ་དཱ་ལ་ནེ་ཧི སི་ངྒཾ ཝི་ཡཱ་ཏི སི་ངྒཾ. ཏ་ཉྷི པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷི་ཏཾ ཨུ་སྶི་ཏཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཏ་ད་བྷཱ་ཝེ པ་ཏི་ཏཾ ནཱ་མ. ཀེ་ཙི པ་ན ཝཱི་རི་ཡཾ སི་ངྒ་ནྟི ཝ་ད་ནྟི. ཏ་སྨིཾ ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟེ བཱ་ཧི་ར་པ་བྦ་ཛྫཾ ཨུ་པ་ག་ཏཱ་པི མ་ཧཱ་ས་ཏྟཱ ཝི་སུ་དྡྷཱ་ས་ཡཱ ཨ་པྤི་ཙྪ་ཏཱ་དི་གུ་ཎ་ས་མ་ངྒི་ནོ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ག་ནྠ་དྷུ་རཾ ཝཱ་ས་དྷུ་ར་ཉྩ པ་རི་བྲཱུ་ཧ་ཡ་ནྟཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟི, པ་གེ་ཝ བུ་དྡྷ་སཱ་ས་ནེ ཨ་པྤི་ཙྪ་ཏཱ་དཱི་ཧཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཙ་ཏུ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་སཱི་ལེ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཝི་པ་སྶ་ནཾ བྲཱུ་ཧེ་ནྟཱ སི་ཁཱ་པྤ་ཏྟ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཡཱ་ཝ ཨ་ནུ་ལོ་མ་ཉཱ་ཎཾ ཨཱ་ཧ་ཙྩ ཏི་ཊྛ་ནྟཱི’’ཏི, ཨ་ནུ་ལོ་མ་ཉཱ་ཎ་ཏོ ཨོ་ར་མེ་ཝ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཋ་པེ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. མ་གྒ་ཕ་ལ་ཏྠཾ ཝཱ་ཡཱ་མཾ ན ཀ་རོ་ནྟི པ་ཉྙཱ་པཱ་ར་མི་ཏཱ་ཡ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་ག་བྦྷ་སྶ ཨ་པ་རི་པུ་ཎྞ་ཏྟཱ ཨ་པ་རི་པ་ཀྐ་ཏྟཱ ཙ.
༢༨༧. ཐེ་རེ་ཧཱིཏི ཝུ་དྡྷ་ཏ་རེ་ཧི. ནི་ཝཱ་སེ ས་ཏཱིཏི ཡ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ པ་བྦ་ཛི་ཏོ, ཏ་ཏྠེ་ཝ ནི་ཝཱ་སེ. ཝ་པྤ་ཀཱ་ལ་ཏོཏི ས་སྶཱ་ནཾ ཝ་པྤ་ཀཱ་ལ་ཏོ. པུ་བྦེ ཝི་ཡ ཏ་ཏོ པ་རཾ ཏི་ཁི་ཎེ་ན སཱུ་རི་ཡ་ས་ནྟཱ་པེ་ན པ་ཡོ་ཛ་ནཾ ན་ཏྠཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཝ་པྤ་ཀཱ་ལེ ཝི་ཏཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཨུ་པ་རི ཝ་ཏྠ་ཀི་ལ་ཉྫཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ’’ཏི. པུ་ཊ་ཀེཏི ཀ་ལཱ་པེ.
༢༨༨. པ་ཙྩ་ཡ་སཱ་མ་གྒི་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཏྟཱ དྷ་མྨ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ པ་དེ་ས་ཏོ པ་རི་ཉྙཱ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་པི ཨ་རི་ཡཱ ཨུ་པ་ཊྛི་ཏེ ཙི་ཏྟ་ཝི་གྷཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡེ ཡ་དེ་ཏཾ ནཱ་ཏི་སཱ་ཝ་ཛྫཾ, ཏ་དེ་ཝཾ ག་ཎྷ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ དྷ་མྨ་ཏཱ་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨ་ལཱ་བྷཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཙི་ཏྟ་ཉྙ་ཐ་ཏྟ’’ནྟི་ཨཱ་དི. སོཏི ཀི་ཀཱི ཀཱ་སི་རཱ་ཛཱ. བྲཱ་ཧྨ་ཎ་བྷ་ཏྟོཏི བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་སུ བྷ་ཏྟོ. དེ་ཝེཏི བྲཱ་ཧྨ་ཎེ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ. བྷཱུ་མི་དེ་ཝཱཏི ཏེ་སཾ ས་མ་ཉྙཱ, ཏ་དཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ག་རུ་ཀོ ལོ་ཀོ. ཏ་དཱ ཧི ཀ་སྶ་པོ་པི བྷ་ག་ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི. དྷཱི་ཏུ ཨ་ཝ་ཎྞཾ ཝ་ཏྭཱཏི, ‘‘མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཏ་ཝ དྷཱི་ཏཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ས་མ་ཡཾ པ་ཧཱ་ཡ མུ་ཎྜ་པཱ་ས་ཎྜི་ཀ་ས་མ་ཡཾ ག་ཎྷཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ རཱ་ཛ་པུ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་གུ་ཎཾ ཝ་ཏྭཱ. ཝ་རཾ ག་ཎྷིཾ་སུ ཉཱ་ཏ་ཀཱ. ར་ཛྫཾ ནི་ཡྻཱ་ཏེ་སི ‘‘མཱ མེ ཝ་ཙ་ནཾ མུ་སཱ ཨ་ཧོ་སི, ཨ་ཊྛ་མེ དི་ཝ་སེ ནི་གྒ་ཎྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི.
པཱ་ཝ་ན་ཨ་སྨ་ན་ཡ་ན་ཝ་སེ་ན ས་མྨཱ པཱ་ཝཱི་ཀ་ཏ་ཏྟཱ པ་རི་སུ་དྡྷ་ཏ་ཎྜུ་ལཱ་ནི. པཱ་ལི༹་ཡཾ ཏ་ཎྜུ་ལ་པ་ཊི་བྷ་སྟཱ་ནཱིཏི ཏ་ཎྜུ་ལ་ཁ་ཎྜཱ་ནི. མུ་གྒ་པ་ཊི་བྷ་སྟ་ཀ་ལཱ༹་ཡ་པ་ཊི་བྷ་སྟེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
༢༨༩. ཀོ ནུ ཁོཏི བྷུ་མྨ་ཏྠེ པ་ཙྩ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ – ‘‘ཀུ་ཧིཾ ནུ ཁོ’’ཏི པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ཡོ་ཛཱི་ཡ་ནྟི བྱ་ཉྫ་ན་བྷོ་ཛ་ནཱ་ནི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི པ་རི་ཡོ་གོ, ཏ་ཏོ པ་རི་ཡོ་གཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘སཱུ་པ་བྷཱ་ཛ་ན་ཏོ’’ཏི. ས་ཉྙཾ ད་ཏྭཱཏི ཝུ་ཏྟཾ ས་བྦཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏྭཱ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ས་མྤཱ་དེ་ཏྭཱ ནི་ཀྑི་ཏྟོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀོ་ཏི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཐཱ་ཏི ས་ཉྙཾ ད་ཏྭཱ. ཨ་ཏི་ཝི་སྶ་ཏྠོཏི ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཝི་སྶ་ཏྠོ. པ་ཉྩ་ཝ་ཎྞཱཏི ཁུ་དྡི་ཀཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་ཉྩ་པྤ་ཀཱ་རཱ.
༢༩༠. ཀིནྟི ནི་སྶ་ཀྐེ པ་ཙྩ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཀ་སྨཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ? དྷ་མྨི་ཀོཏི ཨི་མི་ནཱ ཨཱ་ག་མ་ན་སུ་དྡྷིཾ ད་སྶེ་ཏི. བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པ་ཏྟེ བྷ་ཏྟ་ས་དི་སོཏི ཨི་མི་ནཱ ཨུ་པཱ་ས་ཀེ་ན ས་ཏྠུ པ་རི་ཙྩ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ཏ་ཏྠ ས་ཏྠུ་ནོ ཙ ཨ་པ་རི་ས་ངྐ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི. སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝེ་ལཱ ནཱ་མ ན་ཏྠཱིཏི དྷ་མྨ་སྶཱ་མི་བྷཱ་ཝ་ཏོ སི་ཀྑཱ་པ་ད་མ་རི་ཡཱ་དཱ ནཱ་མ ན་ཏྠི པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝ་ཛྫེ, པ་ཀ་ཏི་ཝ་ཛྫེ པ་ན སེ་ཏུ་གྷཱ་ཏོ ཨེ་ཝ.
༢༩༡. ཚ་ད་ན་ཊྛཱ་ནེ ཡ་དཱ་ཀཱ་སཾ, ཏ་དེ་ཝ ཏ་སྶ གེ་ཧ་སྶ ཚ་ད་ན་ནྟི ཨཱ་ཀཱ་ས་ཙྪ་ད་ནཾ. པ་ཀ་ཏི་ཡཱ ཨུ་ཏུ་ཕ་ར་ཎ་མེ་ཝཱཏི ཚཱ་དི་ཏེ ཡཱ་དི་སཾ ཨུ་ཏུ, ཚ་ད་ནེ ཨུ་ཏྟི་ཎ་བྷཱ་ཝེ་པི ཏ་མྷི གེ་ཧེ ཏཱ་དི་ས་མེ་ཝ ཨུ་ཏུ་ཕ་ར་ཎཾ ཨ་ཧོ་སི. ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝཱཏི ཏེ་སཾ གྷ་ཊི་ཀཱ་ར་སྶ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ ཨེ་ཝ.
༢༩༢. ‘‘ཙ་ཏ་སྶོ མུ་ཊྛི་ཡོ ཨེ་ཀོ ཀུ་ཌུ་ཝོ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ཀུ་ཌུ་ཝཱ ཨེ་ཀོ པ་ཏྠོ, ཙ་ཏྟཱ་རོ པ་ཏྠཱ ཨེ་ཀོ ཨཱ་ལ༹ྷ་ཀོ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨཱ་ལ༹ྷ་ཀཱ ཨེ་ཀཾ དོ་ཎཾ, ཙ་ཏྟཱ་རི དོ་ཎཱ་ནི ཨེ་ཀཱ མཱ་ནི་ཀཱ, ཙ་ཏ་སྶོ མཱ་ནི་ཀཱ ཨེ་ཀཱ ཁཱ་རཱི, ཝཱི་ས་ཏི ཁཱ་རི་ཀཱ ཨེ་ཀོ ཝཱ་ཧོ་ཏི ཏ་དེ་ཝ ཨེ་ཀ་ས་ཀ་ཊ’’ནྟི སུ་ཏྟ་ནི་པཱ་ཏ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་དཱི་སུ (སུ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༢.༦༦༢) ཝུ་ཏྟཾ, ཨི་དྷ པ་ན ‘‘དྭེ ས་ཀ་ཊཱ་ནི ཨེ་ཀོ ཝཱ་ཧོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ལ་ཕཱ་ཎི་ཏཱ་དིནྟི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ས་པྤི་ཨཱ་དིཾ མ་རི་ཙཱ་དི་ཀ་ཊུ་ཀ་བྷ་ཎྜ་ཉྩ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ནཱ་ཧཾ ར་ཉྙཱ དི་ཊྛ་པུ་བྦོ, ཀུ་ཏོ པ་རི་པྥ་སྶོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ན་ཙྩི་ཏྭཱ་ཏི ན་ཙྩཾ ད་ཏྭཱ.
གྷ་ཊི་ཀཱ་ར་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ལཱི་ན་ཏྠ་པྤ་ཀཱ་ས་ནཱ ས་མ་ཏྟཱ.