༢. ཨ་གྒི་ཝ་ཙྪ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༨༧. ལོ་ཀ་སྶ ས་སྶ་ཏ་ཏཱ་པ་ཝ་ཏྟི་པ་ཊི་ཀྑེ་པ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟོ ཝཱ་དོ ཨུ་ཙྪེ་ད་ཝཱ་དོ ཨེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ས་སྶ་ཏ་གྒཱ་ཧཱ་བྷཱ་ཝེ ཨུ་ཙྪེ་ད་གྒཱ་ཧ་བྷཱ་ཝ་ཏོ པུ་ན པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀེ་ན ‘‘ཨ་ས་སྶ་ཏོ ལོ་ཀོ’’ཏི ཝ་ད་ནྟེ་ན ཨུ་ཙྪེ་ད་གྒཱ་ཧོ པུ་ཙྪི་ཏོ, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ་པི སོ ཨེ་ཝ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘དུ་ཏི་ཡེ ནཱ་ཧཾ ཨུ་ཙྪེ་ད་དི་ཊྛི་ཀོ’’ཏི. ཨ་ནྟཱ་ན་ནྟི་ཀཱ་དི་ཝ་སེ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ནྟཱ་ན་ནྟི་ཀགྒ་ཧ་ཎེ་ན ཨ་ནྟ་ཝཱ ལོ་ཀོ ཨ་ན་ནྟ་ཝཱ ལོ་ཀོ་ཏི ཨི་མཾ ཝཱ་ད་དྭ་ཡ་མཱ་ཧ. ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ‘‘ཏཾ ཛཱི་ཝཾ ཏཾ ས་རཱི་ར’’ནྟི་ཨཱ་དི་ཝཱ་ད་ཙ་ཏུ་ཀྐཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི, ཨི་ཏ་རཾ པ་ན དྭ་ཡཾ ས་རཱུ་པེ་ནེ་ཝ ག་ཧི་ཏ་ནྟི. པ་ཊི་ཀྑེ་པོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོཏི ‘‘ཏ་ཏི་ཡེ ནཱ་ཧཾ ཨ་ནྟ་ཝཱ་དི་ཊྛི་ཀོ, ཙ་ཏུ་ཏྠེ ནཱ་ཧཾ ཨ་ན་ནྟ་ཝཱ་དི་ཊྛི་ཀོ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ནཱ པ་ཊི་ཀྑེ་པོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ‘‘ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ’’ཏི ཨ་ཡ་མྤི ས་སྶ་ཏ་ཝཱ་དོ, སོ ཙ ཁོ ཨ་པ་ར་ནྟ་ཀ་པྤི་ཀ་ཝ་སེ་ན, ‘‘ས་སྶ་ཏོ ལོ་ཀོ’’ཏི པ་ན པུ་བྦ་ནྟ་ཀ་པྤི་ཀ་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏེ་སཾ ཝི་སེ་སོ. ‘‘ན ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ’’ཏི ཨ་ཡ་མྤི ཨུ་ཙྪེ་ད་ཝཱ་དོ, སོ ཙ ཁོ ས་ཏྟ་ཝ་སེ་ན, ‘‘ཨ་ས་སྶ་ཏོ ལོ་ཀོ’’ཏི པ་ན ས་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ར་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཝ་ད་ནྟི.
༡༨༩. ས་པྤ་ཏི་བྷ་ཡཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ ས་ཧ དུ་ཀྑེ་ནཱ་ཏི ས་དུ་ཀྑཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཀི་ལེ་ས་དུ་ཀྑེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝཱཏི ཀི་ལེ་ས་དུ་ཀྑ་ཝི་པཱ་ཀ་དུ་ཀྑཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ. ས་ཨུ་པ་གྷཱ་ཏ་ཀནྟི ས་བཱ་དྷཾ. ས་ཨུ་པཱ་ཡཱ་སནྟི ས་པ་རི་སྶ་མཾ ས་ཨུ་པ་ཏཱ་པཾ ས་པཱི་ལ༹ཾ. ས་པ་རི་ལཱ༹་ཧནྟི ས་ད་ར་ཐཾ.
ཀི་ཉྩི དི་ཊྛི་ག་ཏནྟི ཨི་མཱ ཏཱ་ཝ ཨ་ཊྛ དི་ཊྛི་ཡོ མཱ ཧོ་ནྟུ, ཨ་ཏྠི པ་ན, བྷོ གོ་ཏ་མ, ཡཾ ཀི་ཉྩི དི་ཊྛི་ག་ཏཾ ག་ཧི་ཏཾ. ན ཧི ཏཱ་ཡ དི་ཊྛི་ཡཱ ཝི་ནཱ ཀ་ཉྩི ས་མ་ཡཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏུཾ ཡུ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན པུ་ཙྪ་ཏི. ཨ་པ་ཝི་དྡྷནྟི ས་མུ་ཙྪེ་ད་པྤ་ཧཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཚ་ཌྜི་ཏཾ. པ་ཉྙཱ་ཡ དི་ཊྛནྟི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པ་ཉྙཱ་ས་ཧི་ཏཱ་ཡ མ་གྒ་པ་ཉྙཱ་ཡ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ པ་ཊི་ཝི་དྡྷཾ. ཡ་ཏྠ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ཏཾ ས་ཏྟཾ མ་ཐེ་ནྟི ས་མྨ་དྡ་ནྟཱི་ཏི མ་ཐི་ཏཱཏི ཨཱ་ཧ ‘‘མ་ཐི་ཏཱ་ན་ནྟི ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི. ཀ་ཉྩི དྷ་མྨནྟི རཱུ་པ་དྷ་མྨཾ ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཾ ཝཱ. ཨ་ནུ་པཱ་དི་ཡི་ཏྭཱཏི ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ.
༡༩༠. ན ཨུ་པེ་ཏཱིཏི ས་ངྑཾ ན ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ན ཡུ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཾ སི་ཡཱ ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཝི་མུ་ཏྟ་སྶ ཀ་ཉྩི་པི ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ‘‘ཨེ་ཝཾ ཝི་མུ་ཏྟ་ཙི་ཏྟོ ན ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ཀཱ་མ་ཉྩེ་ཏཾ ས་བྷཱ་ཝ་པ་ཝེ་ད་ནཾ པ་རི་ནི་བྦཱ་ནཾ, ཨེ་ཀེ པ་ན ཨུ་ཙྪེ་ད་ཝཱ་དི་ནོ ‘‘མ་ཡ་མྤི ‘ས་ཏྟོ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ན ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏཱི’ཏི ཝ་དཱ་མ, ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ་པི ཏ་ཐཱ ཝ་ད་ཏཱི’’ཏི ཨུ་ཙྪེ་ད་བྷཱ་ཝེ་ཡེ་ཝ པ་ཏི་ཊྛ་ཧི་སྶ་ནྟི, ཏ་སྨཱ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ན ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཁོ ཝ་ཙྪ ན ཨུ་པེ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི པ་ན ཝུ་ཏྟེ ས་སྶ་ཏ་མེ་ཝ ག་ཎྷེ་ཡྻཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. སེ་ས་དྭ་ཡེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨ་པྤ་ཏི་ཊྛོཏི ཨུ་ཙྪེ་ད་ཝཱ་དཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་ཏི་ཊྛཱ་ར་ཧི་ཏོ. ཨ་ནཱ་ལ་མྦོཏི ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཝཱ་དཱ་ནཾ ཨོ་ལ་མྦཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ནཱ་ལ་མྦོ. སུ་ཁ་པ་ཝེ་ས་ན་ཊྛཱ་ནནྟི ཏེ་ས་ཉྙེ་ཝ ཝཱ་དཱ་ནཾ སུ་ཁ་པ་ཝེ་ས་ནོ་ཀཱ་སཾ མཱ ལ་བྷ་ཏཱུ་ཏི. ཨ་ན་ནུ་ཉྙཱ་ཡ ཋ་ཏྭཱཏི ‘‘ན ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཱ་ཡ པ་ཊི་ཉྙཱ་ཡ ཋཱ་ན་ཧེ་ཏུ. ཨ་ནུ་ཉྙ་མྤཱིཏི ཨ་ནུ་ཛཱ་ནི་ཏ་བྦ་མྤི དུ་ཏི་ཡ་པ་ཉྷཾ པ་ཊི་ཀྑི་པི. པ་རི་ཡ་ཏྟོ པ་ན དྷ་མྨོ ཨ་ཏྠ་ཏོ པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་རོ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘དྷ་མྨོ་ཏི པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་ར་དྷ་མྨོ’’ཏི. ཨ་ཉྙ་ཏྠ པ་ཡོ་གེ་ནཱཏི ཨི་མ་མྷཱ ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་སཱ་ས་ནཱ ཨ་ཉྙ་སྨིཾ མི་ཙྪཱ་ས་མ་ཡེ པ་ཝ་ཏྟ་པྤ་ཡོ་གེ་ན, ཨ་ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀཾ ཝི་ཝི་དྷཾ མི་ཙྪཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ནྟེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཨ་ཉྙ་ཝཱ་དི་ཡ་ཀེ་ནཱ’’ཏི་པི པཱ་ཋོ, པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་ར་ཏོ ཨ་ཉྙཱ་ཀཱ་ར་དཱི་པ་ཀ་ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་དཾ པ་གྒ་ཡ྄ཧ ཏི་ཊྛ་ནྟེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༡༩༡. ཨ་པྤ་ཙྩ་ཡོཏི ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ནོ, ནི་རི་ནྡྷ་ནོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༡༩༢. ཡེ་ན རཱུ་པེ་ནཱཏི ཡེ་ན བྷཱུ་ཏུ་པཱ་དཱ་དི་བྷེ་དེ་ན རཱུ་པ་དྷ་མྨེ་ན. ཏཾ རཱུ་པཾ ཏ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷ་སཾ་ཡོ་ཛ་ན་པྤ་ཧཱ་ནེ་ན ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ-ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ པ་ཧཱི་ནཾ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟི་དྷ་མྨ་ཏཾ ཨཱ་པ་ནྣཾ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་དྷ་མྨ’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཨ་ཉྙེ་སཾ ཛཱ་ན་ནཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝ་གུ་ཎ་ཏཱ་ཡ གུ་ཎ་ག་མྦྷཱི་རོ. ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀཱ གུ་ཎཱ’’ཏི པ་མཱ་ཎཾ ག་ཎྷི་ཏུཾ ན ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻོ. ‘‘ཨཱི་དི་སཱ ཨེ་ཏ་སྶ གུ་ཎཱ’’ཏི པ་རི་ཡོ་གཱ་ཧི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ་ཏཱ་ཡ དུ་པྤ་རི་ཡོ་གཱ་ལ༹ྷོཏི. དུ་ཛྫཱ་ནོཏི ཨ་གཱ་དྷ་ཏཱ་ཡ ག་མྦྷཱི་རོ ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀཱ་ནི ཨུ་ད་ཀ་ལ༹ྷ་ཀ་ས་ཏཱ་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་མེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ་ཏི ཨ་པྤ་མེ་ཡྻོ, ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ དུ་ཛྫཱ་ནོ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝཱནྟི ཡ་ཐཱ མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡོ ག་མྦྷཱི་རོ ཨ་པྤ་མེ་ཡྻོ དུ་ཛྫཱ་ནོ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ་པི གུ་ཎ་ཝ་སེ་ན, ཏ་སྨཱ ཨ་ཡཾ རཱུ་པཱ་དིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ རཱུ་པཱི་ཏི་ཨཱ་དི་ཝོ་ཧཱ་རོ བྷ་ཝེ་ཡྻ, པ་རི་ནི་བྦུ་ཏ་སྶ པ་ན ཏ་ད་བྷཱ་ཝཱ ཏ་ཐཱ པ་ཉྙཱ་པེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ, ཏ་ཏོ ཏཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི་ཨཱ་དི ན ཡུ་ཛྫེ་ཡྻ. ཡ་ཐཱ པ་ན ཝི་ཛྫ་མཱ་ནོ ཨེ་ཝ ཛཱ་ཏ་ཝེ་དོ བྱ་ཏྟེ་ན པུ་རི་སེ་ན ནཱི་ཡ་མཱ་ནོ པུ་ར་ཏྠི་མཱ་དི་དི་སཾ ག་ཏོ་ཏི ཝུ་ཙྩེ་ཡྻ, ན ནི་བྦུ་ཏོ, ཨེ་ཝཾ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ་པཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཱ་ག་ཧ་ཎཾ ཨ་སཱ་ར་ནི་ད་སྶ་ནཾ. ཏེ་ན ཡ་ཐཱ སོ སཱ་ལ་རུ་ཀྑོ སཱ་ཁཱ་པ་ལཱ་སཱ་དི་ཨ་སཱ་རཱ་པ་ག་མེ་ན སུ་དྡྷོ སཱ་རེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ, ཨེ་ཝ་མ་ཡཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡོ སཱ་ས་ཝ་ས་ངྑཱ་ཏ་ཨ་སཱ་ར་ཝི་ག་མེ་ན ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨ་སཱ་རེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. སེ་སཾ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝ.
ཨ་གྒི་ཝ་ཙྪ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ལཱི་ན་ཏྠ་པྤ་ཀཱ་ས་ནཱ ས་མ་ཏྟཱ.