༡༠. ཀཱི་ཊཱ་གི་རི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༧༤. པ་ཉྩ ཨཱ་ནི་སཾ་སེཏི ཨ་པྤཱ་བཱ་དྷ་ཏཱ་དི་ཀེ པ་ཉྩ གུ་ཎེ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཀྑི་རོ་ག་ཀུ་ཙྪི་རོ་གཱ་དཱི་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝོ ཨ་པྤཱ་བཱ་དྷ་ཏཱ. ས་རཱི་རེ ཏེ་སཾ ཀུ་པྤ་ན་དུ་ཀྑ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝོ ཨ་པྤཱ་ཏ་ངྐཾ. ས་རཱི་ར་སྶ ཨུ་ཊྛཱ་ན་སུ་ཁ་ཏཱ ལ་ཧུ་ཊྛཱ་ནཾ. བ་ལཾ ནཱ་མ ཀཱ་ཡ་བ་ལཾ. ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་རོ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་སུ་ཁ་ཏཱ. ཨ་ནུ་པ་ཀྑ་ནྡཱ་ནཱིཏི དུ་ཙྩ་ཛ་ན་ཝ་སེ་ན ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ནུ་པ་ཝི་ཊྛཱ་ནི. ས་ཉྫཱ་ནི་སྶ་ཐཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨི་ཏི-ས་དྡོ ཨཱ་དི་ཨ་ཏྠོ, ཏ་སྨཱ ཨི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ནི་སཾ་ས་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
༡༧༥. ཨཱ་ཝཱ་སེ ནི་ཡུ་ཏྟཱ་ཏི ཨཱ་ཝཱ་སི་ཀཱ ཏ་སྶ ཨ་ན་ཏི་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ནི་བ་དྡྷ་ཝཱ་སི་ནོ’’ཏི, ནི་ཡ་ཏ་ཝཱ་སི་ནོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ནྣི་བ་ནྡྷཱཏི ནི་བ་ནྡྷཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི བྱཱ་པཱ་རོ, ཏ་ཏྠ བ་ནྡྷཱ པ་སུ་ཏཱ ཨུ་སྶུ་ཀཱ་ཏི ཏ་ནྣི་བ་ནྡྷཱ. ཀ་ཐཾ ཏེ ཏ་ཏྠ ནི་བ་ནྡྷཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཀ་ཏཾ སེ་ནཱ་ས་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀེ་ན ཀཱ་ལེ་ན པ་ཏྟ་བྦཾ ཀཱ་ལི་ཀཾ སོ པ་ན ཀཱ་ལོ ཨ་ནཱ་ག་ཏོ ཨེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཀཱ་ལེ པ་ཏྟ་བྦ’’ནྟི.
༡༧༨. ཨེ་ཏྟ་ཀཱ ཝེ་ད་ནཱ སེ་ཝི་ཏ་བྦཱཏི ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་པི ནེ་ཀྑ་མྨ་ནི་སྶི་ཏཱ ཝེ་ད་ནཱ སེ་ཝི་ཏ་བྦཱ, གེ་ཧ་སྶི་ཏཱ ན སེ་ཝི་ཏྦྦཱ.
༡༨༡. ཏཾ ཀ་ཏཾ སོ་ལ༹་ས་ཝི་དྷ་སྶ་པི ཀི་ཙྩ་སྶ ནི་ཊྛི་ཏ་ཏྟཱ. ཨ་ནུ་ལོ་མི་ཀཱ་ནཱིཏི ཨུ་ཏུ་སུ་ཁ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ནུ་རཱུ་པཱ་ནི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་ས་པྤཱ་ཡཱ་ནཱི’’ཏི. ས་མཱ་ནཾ ཀུ་རུ་མཱ་ནཱཏི ཨོ་མ་ཏྟ་ཏཾ ཨ་དྷི་མ་ཏྟ་ཏ་ཉྩ པ་ཧཱ་ཡ ས་མ་ཀི་ཙྩ་ཏཾ ས་མྤཱ་དེ་ནྟཱ.
༡༨༢. ཏེ དྭེ ཧོ་ནྟཱིཏི ཏེ ཨཱ་དི་ཏོ ཝུ་ཏྟཱ དྭེ.
ཨུ་བྷ་ཏོ (ཨ. ནི. ཊཱི. ༣.༧.༡༤) ཨུ་བྷ་ཡ་ཐཱ ཨུ་བྷོ་ཧི བྷཱ་གེ་ཧི ཝི་མུ་ཏྟོ་ཏི ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་ག་ཝི་མུ་ཏྟོ ཨེ་ཀ་དེ་ས་ས་རཱུ་པེ་ཀ་སེ་ས་ན་ཡེ་ན. ཏ་ཐཱ ཧི ཝུ་ཏྟཾ ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (པུ. པ. ཨ་ཊྛ. ༢༤) ‘‘དྭཱི་ཧི བྷཱ་གེ་ཧི དྭེ ཝཱ་རེ ཝི་མུ་ཏྟོ་ཏི ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་ག་ཝི་མུ་ཏྟོ’’ཏི. ཏ་ཏྠ ཀེ་ཙི ཏཱ་ཝ ཐེ་རཱ – ‘‘ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཝི་མོ་ཀྑེ་ན, མ་གྒེ་ན ས་མུ་ཙྪེ་ད་ཝི་མོ་ཀྑེ་ན ཝི་མུ་ཏྟོ་ཏི ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་ག་ཝི་མུ་ཏྟོ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨ་ཉྙེ ཐེ་རཱ – ‘‘ཨ་ཡཾ ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་ག་ཝི་མུ་ཏྟོ རཱུ་པ་ཏོ མུ་ཙྩི་ཏྭཱ ནཱ་མཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཋི་ཏོ པུ་ན ཏ་ཏོ མུ་ཙྩ་ན་ཏོ ནཱ་མ་ནི་སྶི་ཏ་ཀོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཙ སཱ་དྷ་ཀཾ –
‘‘ཨ་ཙྩི ཡ་ཐཱ ཝཱ་ཏ་ཝེ་གེ་ན ཁི་ཏྟཱ, (ཨུ་པ་སི་ཝཱ་ཏི བྷ་ག་ཝཱ,)
ཨ་ཏྠཾ པ་ལེ་ཏི ན ཨུ་པེ་ཏི ས་ངྑཾ;
ཨེ་ཝཾ མུ་ནི ནཱ་མ་ཀཱ་ཡཱ ཝི་མུ་ཏྟོ,
ཨ་ཏྠཾ པ་ལེ་ཏི ན ཨུ་པེ་ཏི ས་ངྑ’’ནྟི. (སུ. ནི. ༡༠༨༠; ཙཱུ་ལ༹་ནི. ཨུ་པ་སཱི་ཝ་མཱ་ཎ་ཝ་པུ་ཙྪཱ ༡༡; ཨུ་པ་སཱི་ཝ་མཱ་ཎ་ཝ་པུ་ཙྪཱ་ནི་དྡེ་ས ༤༣) –
ཨི་མཾ སུ་ཏྟ་པ་དཾ ཝ་ཏྭཱ ‘‘ནཱ་མ་ཀཱ་ཡ་ཏོ ཙ རཱུ་པ་ཀཱ་ཡ་ཏོ ཙ སུ་ཝི་མུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་ག་ཝི་མུ་ཏྟོ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. སུ་ཏྟེ ཧི ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་ལཱ་བྷི་ནོ ཨུ་པ་སི་ཝ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ནཱ་མ་ཀཱ་ཡཱ ཝི་མུ་ཏྟོ་ཏི ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་ག་ཝི་མུ་ཏྟོ་ཏི ཨ་ཀྑཱ་ཏོ་ཏི. ཨ་པ་རེ པ་ན ‘‘ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཝི་མོ་ཀྑེ་ན ཨེ་ཀ་ཝཱ་རཾ ཝི་མུ་ཏྟོ, མ་གྒེ་ན ས་མུ་ཙྪེ་ད་ཝི་མོ་ཀྑེ་ན ཨེ་ཀ་ཝཱ་རཾ ཝི་མུ་ཏྟོ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་ག་ཝི་མུ་ཏྟོ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨེ་ཏྠ པ་ཋ་མ་ཝཱ་དེ དྭཱི་ཧི བྷཱ་གེ་ཧི ཝི་མུ་ཏྟོ་ཏི ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་ག་ཝི་མུ་ཏྟོ. དུ་ཏི་ཡ་ཝཱ་དེ ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་ག་ཏོ ཝི་མུ་ཏྟོ་ཏི ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་ག་ཝི་མུ་ཏྟོ. ཏ་ཏི་ཡ་ཝཱ་དེ པ་ན དྭཱི་ཧི བྷཱ་གེ་ཧི དྭེ ཝཱ་རེ ཝི་མུ་ཏྟོ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏེ་སཾ ཝི་སེ་སོ. ཀི་ལེ་སེ་ཧི ཝི་མུ་ཏྟོ ཀི་ལེ་སཱ ཝཱ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ས་མུ་ཙྪེ་དེ་ཧི ཀཱ་ཡ་དྭ་ཡ་ཏོ ཝི་མུ་ཏྟཱ ཨ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘དྭཱི་ཧི བྷཱ་གེ་ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི.
སོཏི ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་ག་ཝི་མུ་ཏྟོ. ཀཱ་མ་ཉྩེ་ཏྠ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་མྤི ཨ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཝི་ཡ དུ་ཝ་ངྒི་ཀཾ ཨཱ་ནེ་ཉྫ་པྤ་ཏྟ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏཾ པ་ན པ་ད་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟོ ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་ག་ཝི་མུ་ཏྟོ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏི རཱུ་པ་ཀཱ་ཡ་ཏོ ཨ་ཝི་མུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཏ་ཉྷི ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་ཡ་ཏོ་ཝ ཝི་མུ་ཏྟཾ, ན རཱུ་པ་ཀཱ་ཡ་ཏོ, ཏ་སྨཱ ཏ་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟོ ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་ག་ཝི་མུ་ཏྟོ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨ་རཱུ་པ…པེ… པ་ཉྩ་ཝི་དྷོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘རཱུ་པཱི རཱུ་པཱ་ནི པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀེ ནི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཨ་ནྟེ ཨ་ཊྛ ཝི་མོ་ཀྑེ ཝ་ཏྭཱ – ‘‘ཡ་ཏོ ཙ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, བྷི་ཀྑུ ཨི་མེ ཨ་ཊྛ ཝི་མོ་ཀྑེ ཀཱ་ཡེ་ན ཕུ་སི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི, པ་ཉྙཱ་ཡ ཙ་སྶ དི་སྭཱ ཨཱ་ས་ཝཱ པ་རི་ཀྑཱི་ཎཱ ཧོ་ནྟི, ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨཱ་ན་ནྡ, བྷི་ཀྑུ ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་ག་ཝི་མུ་ཏྟོ’’ཏི ཡ་དི་པི མ་ཧཱ་ནི་དཱ་ནེ (དཱི. ནི. ༢.༡༢༩-༡༣༠) ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ པ་ན ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་ག་ཝི་མུ་ཏྟ་སེ་ཊྛ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨི་དྷ ས་བྦ་ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་ག་ཝི་མུ་ཏྟ་ས་ངྒ་ཧ་ཎ་ཏྠཾ ‘‘པ་ཉྩ་ཝི་དྷོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘པཱ་ལི༹ པ་ནེ་ཏྠ…པེ… ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ ཨ་ཊྛ་ཝི་མོ་ཀྑ་ལཱ་བྷི་ནོ ཝ་སེ་ན ཨཱ་ག་ཏཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨི་དྷཱ་པི ཧི ཀཱི་ཊཱ་གི་རི་སུ་ཏྟེ ‘‘ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ…པེ… ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་ག་ཝི་མུ་ཏྟོ’’ཏི ཨ་རཱུ་པ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་ག་ཝི་མུ་ཏྟཱ, སེ་ཊྛོ ཙ ཝུ་ཏྟོ ཝུ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎཱུ་པ་པ་ཏྟི་ཏོ. ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་སུ ཧི པ་ཉྩ་སུ པུ་རི་མཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ ནི་རོ་དྷཾ ན ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་ག་ཝི་མུ་ཏྟཱ ནཱ་མ. ཨ་ཊྛ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ལཱ་བྷཱི ཨ་ནཱ་གཱ་མཱི ཏཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟོ་ཏི ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་ག་ཝི་མུ་ཏྟ་སེ་ཊྛོ ནཱ་མ.
ཀ་ཏ་མོ ཙ པུ་གྒ་ལོཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཀ་ཏ་མོཏི པུ་ཙྪཱ་ཝ་ཙ་ནཾ, པུ་གྒ་ལོཏི ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏོ པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨི་དྷཱཏི ཨི་མ་སྨིཾ སཱ་ས་ནེ. ཨེ་ཀ་ཙྩོཏི ཨེ་ཀོ. ཨ་ཊྛ ཝི་མོ་ཀྑེ ཀཱ་ཡེ་ན ཕུ་སི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏཱིཏི ཨ་ཊྛ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ནཱ་མ་ཀཱ་ཡེ་ན པ་ཊི་ལ་བྷི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི. པ་ཉྙཱ་ཡ ཙ་སྶ དི་སྭཱ ཨཱ་ས་ཝཱ པ་རི་ཀྑཱི་ཎཱ ཧོ་ནྟཱིཏི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པ་ཉྙཱ་ཡ ས་ངྑཱ་ར་ག་ཏཾ, མ་གྒ་པ་ཉྙཱ་ཡ ཙ་ཏྟཱ་རི ས་ཙྩཱ་ནི པ་སྶི་ཏྭཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ་པི ཨཱ་ས་ཝཱ པ་རི་ཀྑཱི་ཎཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ.
པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟོཏི ཝི་སེ་ས་ཏོ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཝི་མུ་ཏྟོ, ན ཏ་སྶཱ པ་ཏི་ཊྛཱ་ན་བྷཱུ་ཏེ་ན ཨ་ཊྛ་ཝི་མོ་ཀྑ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན སཱ་ཏི་ས་ཡེ་ན ས་མཱ་དྷི་ནཱ་ཏི པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟོ. ཡོ ཨ་རི་ཡོ ཨ་ན་དྷི་ག་ཏ་ཨ་ཊྛ་ཝི་མོ་ཀྑེ་ན ས་བྦ་སོ ཨཱ་ས་ཝེ་ཧི ཝི་མུ་ཏྟོ, ཏ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨ་དྷི་ག་ཏེ་པི ཧི རཱུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཝི་མོ་ཀྑེ ན སོ སཱ་ཏི་ས་ཡ་ས་མཱ་དྷི་ནི་སྶི་ཏོ་ཏི ན ཏ་སྶ ཝ་སེ་ན ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་ག་ཝི་མུ་ཏྟོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟོ་ཝཱ་ཡ་མ་ཏྠོ. ཨ་རཱུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ་སུ པ་ན ཨེ་ཀ་སྨི་མྤི ས་ཏི ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་ག་ཝི་མུ་ཏྟོ་ཡེ་ཝ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཏེ་ན ཧི ཨ་ཊྛ་ཝི་མོ་ཀྑེ་ཀ་དེ་སེ་ན ཏཾ་ནཱ་མ་དཱ་ན་ས་མ་ཏྠེ་ན ཨ་ཊྛ་ཝི་མོ་ཀྑ་ལཱ་བྷཱི་ཏྭེ་ཝ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ས་མུ་དཱ་ཡེ ཧི པ་ཝ་ཏྟོ ཝོ་ཧཱ་རོ ཨ་ཝ་ཡ་ཝེ་པི དི་སྶ་ཏི ཡ་ཐཱ ‘‘ས་ཏྟི་ས་ཡོ’’ཏི. པཱ་ལཱི༹ཏི ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་པཱ་ལི༹. ཨེ་ཏྠཱཏི ཨེ་ཏི་སྶཾ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཀ་ཐཱ་ཡཾ. ཨ་ཊྛ་ཝི་མོ་ཀྑ་པ་ཊི་ཀྑེ་པ་ཝ་སེ་ནེ་ཝཱཏི ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎེ་ན ཨི་དྷཱ་པི པ་ཊི་ཀྑེ་པ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཨཱ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཀཱ་ཡེ་ན ཕུ་སི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི.
ཕུ་ཊྛ་ནྟཾ ས་ཙྪི་ཀ་རོ་ཏཱིཏི ཕུ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ནྟོ ཕུ་ཊྛ་ནྟོ, ཕུ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་རཱུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་ནཾ ཨ་ན་ནྟ་རོ ཀཱ་ལོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨ་ཙྩ་ནྟ་སཾ་ཡོ་གེ ཙེ་ཏཾ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ, ཕུ་ཊྛཱ་ན་ནྟ་ར་ཀཱ་ལ་མེ་ཝ ས་ཙྪི་ཀ་རོ་ཏི ས་ཙྪི་ཀཱ་ཏ་བྦོ་པཱ་ཡེ་ནཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. བྷཱ་ཝ་ན་པུཾ་ས་ཀཾ ཝཱ ཨེ་ཏཾ ‘‘ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (པཱ་རཱ. ༢) ཝི་ཡ. ཡོ ཧི ཨ་རཱུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ་ན རཱུ་པ་ཀཱ་ཡ་ཏོ ནཱ་མ་ཀཱ་ཡེ་ཀ་དེ་ས་ཏོ ཙ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཝི་མོ་ཀྑེ་ན ཝི་མུ་ཏྟོ, ཏེ་ན ནི་རོ་དྷ་ས་ངྑཱ་ཏོ ཝི་མོ་ཀྑོ ཨཱ་ལོ་ཙི་ཏོ པ་ཀཱ་སི་ཏོ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི, ན པ་ན ཀཱ་ཡེ་ན ས་ཙྪི་ཀ་ཏོ, ནི་རོ་དྷཾ པ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ཙྩེ་སུ ཨཱ་ས་ཝེ་སུ ཁེ་པི་ཏེ་སུ ཏེ་ན སོ ས་ཙྪི་ཀ་ཏོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ སོ ས་ཙྪི་ཀཱ་ཏ་བྦཾ ནི་རོ་དྷཾ ཡ་ཐཱ་ཨཱ་ལོ་ཙི་ཏཾ ནཱ་མ་ཀཱ་ཡེ་ན ས་ཙྪི་ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ‘‘ཀཱ་ཡ་ས་ཀྑཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ན ཏུ ‘‘ཝི་མུ་ཏྟོ’’ཏི ཨེ་ཀ་ཙྩཱ་ནཾ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཨ་པ་རི་ཀྑཱི་ཎ་ཏྟཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘ཛྷཱ་ན་ཕ་སྶཾ པ་ཋ་མཾ ཕུ་ས་ཏི, པ་ཙྪཱ ནི་རོ་དྷཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ས་ཙྪི་ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་ཡཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨ་རཱུ་པ་ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་ནཾ ཨེ་ཀེ་ཀ་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ས་ངྑཱ་རེ ས་མྨ་སི་ཏྭཱ ཀཱ་ཡ་ས་ཀྑི་བྷཱ་ཝཾ པ་ཏྟཱ་ནཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ, ནི་རོ་དྷཱ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་གྒ་མ་གྒ་པྤ་ཏྟ་ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ནོ ཙ ཝ་སེ་ན ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་ག་ཝི་མུ་ཏྟོ ཝི་ཡ པ་ཉྩ་ཝི་དྷོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་ཊཱི་ཀཱ་ཡཾ ‘‘ཀཱ་ཡ་ས་ཀྑི་མྷི་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ’’ཏི.
དི་ཊྛ་ནྟཾ པ་ཏྟོཏི ད་སྶ་ན་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒ་ཉཱ་ཎ་སྶ ཨ་ན་ནྟ་རཾ པ་ཏྟོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ‘‘དི་ཊྛ་ཏྟཱ པ་ཏྟོ’’ཏི་པི པཱ་ཋོ. ཨེ་ཏེ་ན ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་ད་སྶ་ན་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ དི་ཊྛི་ཡཱ ནི་རོ་དྷ་སྶ པ་ཏྟ་ཏཾ དཱི་པེ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘དུ་ཀྑཱ ས་ངྑཱ་རཱ, སུ་ཁོ ནི་རོ་དྷོ་ཏི ཉཱ་ཏཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་ཏྠ པ་ཉྙཱ་ཡཱཏི མ་གྒ་པ་ཉྙཱ་ཡ. པ་ཋ་མ་ཕ་ལ་ཊྛ་ཏོ ཡཱ་ཝ ཨ་གྒ་མ་གྒ་ཊྛཱ, ཏཱ་ཝ དི་ཊྛི་པྤ་ཏྟོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘སོ་པི ཀཱ་ཡ་ས་ཀྑི ཝི་ཡ ཚ་བྦི་དྷོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཡ་ཐཱ པ་ན པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟོ པ་ཉྩ་ཝི་དྷོ ཝུ་ཏྟོ, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཡ་མྤི སུ་ཀྑ་ཝི་པ་སྶ་ཀོ, ཙ་ཏཱུ་ཧི རཱུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ་ཧི ཝུ་ཊྛཱ་ཡ དི་ཊྛི་པྤ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཙཱ་ཏི པ་ཉྩ་ཝི་དྷོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ས་དྡྷཱ་ཝི་མུ་ཏྟེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨི་དཾ དུ་ཀྑནྟི ཨེ་ཏྟ་ཀཾ དུ་ཀྑཾ, ན ཨི་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ དུ་ཀྑ་ནྟི. ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱིཏི ཋ་པེ་ཏྭཱ ཏ་ཎྷཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷ་པ་ཉྩ་ཀཾ དུ་ཀྑ་ས་ཙྩ་ནྟི ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཡ་སྨཱ པ་ན ཏ་ཎྷཱ དུ་ཀྑཾ ཛ་ནེ་ཏི ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏི, ཏ་ཏོ ཏཾ དུ་ཀྑཾ ས་མུ་དེ་ཏི, ཏ་སྨཱ ནཾ ‘‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡོ’’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི ཡ་སྨཱ པ་ན ཨི་དཾ དུ་ཀྑཾ ས་མུ་ད་ཡོ ཙ ནི་བྦཱ་ནཾ པ་ཏྭཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟིཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷོ’’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨ་རི་ཡོ པ་ན ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀོ མ་གྒོ ཏཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཏེ་ན ‘‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནི་པ་ཊི་པ་དཱ’’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ནཱ་ན་ཀྑ་ཎེ ས་ཙྩ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ ད་སྶི་ཏཾ. ཨི་དཱ་ནི ཏཾ ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎེ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་པྤ་ཝེ་དི་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྶ་ཏྠོ ཨཱ་ག་མི་སྶ་ཏི.
ས་དྡྷཱ་ཡ ཝི་མུ་ཏྟོཏི ཨེ་ཏེ་ན ས་བྦ་ཐཱ ཨ་ཝི་མུ་ཏྟ་སྶ་པི ས་དྡྷཱ་མ་ཏྟེ་ན ཝི་མུ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ དཱི་པི་ཏོ ཧོ་ཏི. ས་དྡྷཱ་ཝི་མུ་ཏྟོཏི ཝཱ ས་དྡྷཱ་ཡ ཨ་དྷི་མུ་ཏྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝཱཏི ‘‘སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན. ས་དྡ་ཧ་ནྟ་སྶཱཏི ‘‘ཨེ་ཀཾ་ས་ཏོ ཨ་ཡཾ པ་ཊི་པ་དཱ ཀི་ལེ་ས་ཀྑ་ཡཾ ཨཱ་ཝ་ཧ་ཏི ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་ན བྷཱ་སི་ཏ་ཏྟཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ས་དྡ་ཧ་ནྟ་སྶ. ཡ་སྨཱ པ་ན་སྶ ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་དཱི་ཧི ནི་ཙྩ་ས་ཉྙཱ་པ་ཧཱ་ན་ཝ་སེ་ན བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ པུ་བྦེ་ནཱ་པ་རཾ ཝི་སེ་སཾ པ་སྶ་ཏོ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏཱ་པི ཨ་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་དྡ་ཧ་ནྟ་སྶ ཝི་ཡཱ’’ཏི. སེ་ས་པ་ད་དྭ་ཡཾ ཏ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨེ་ཏྠ ཙ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་མ་གྒ་བྷཱ་ཝ་ནཱཏི ཝ་ཙ་ནེ་ན ཨཱ་ག་མ་ནཱི་ཡ་པ་ཊི་པ་དཱ་ནཱ་ན་ཏྟེ་ན ས་དྡྷཱ་ཝི་མུ་ཏྟ་དི་ཊྛི་པྤ་ཏྟཱ་ནཾ པ་ཉྙཱ་ནཱ་ན་ཏྟཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶི་ཏཾ. ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ་མྤི (པུ. པ. ཨ་ཊྛ. ༢༨) ‘‘ནེ་སཾ ཀི་ལེ་ས་པྤ་ཧཱ་ནེ ནཱ་ན་ཏྟཾ ན་ཏྠི, པ་ཉྙཱ་ཡ ནཱ་ན་ཏྟཾ ཨ་ཏྠི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ – ‘‘ཨཱ་ག་མ་ནཱི་ཡ་ནཱ་ན་ཏྟེ་ནེ་ཝ ས་དྡྷཱ་ཝི་མུ་ཏྟོ དི་ཊྛི་པྤ་ཏྟཾ ན པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱི་ཏི ས་ནྣི་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་ཏ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ.
པ་ཉྙཱ་ས་ངྑཱ་ཏཾ དྷ་མྨཾ ཨ་དྷི་མ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ པུ་བྦ་ངྒ་མཾ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏཱི་ཏི དྷ་མྨཱ་ནུ་སཱ་རཱི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘དྷ་མྨོ’’ཏི་ཨཱ་དི. ས་དྡྷཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏི ས་དྡྷཱ་པུ་བྦ་ངྒ་མཾ མ་གྒཾ བྷཱ་ཝེ་ཏཱི་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ‘‘ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ’’ཏི ཨ་ཏི་དི་ས་ཏི. པ་ཉྙཾ ཝཱ་ཧེ་ཏཱི་ཏི པ་ཉྙཱ་ཝཱ་ཧཱི, པ་ཉྙཾ སཱ་ཏི་ས་ཡཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘པ་ཉྙཱ་པུ་བྦ་ངྒ་མཾ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒཾ བྷཱ་ཝེ་ཏཱི’’ཏི. ས་དྡྷཱ་ཝཱ་ཧིནྟི ཨེ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་ག་ཝི་མུ་ཏྟཱ་དི་ཀ་ཐཱཏི ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་ག་ཝི་མུ་ཏྟཱ་དཱི་སུ ཨཱ་ག་མ་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཝ་ཏྟ་བྦ་ཀ་ཐཱ. ཨེ་ཏེ་སནྟི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་ག་ཝི་མུ་ཏྟཱ་དཱི་ནཾ. ཨི་དྷཱཏི ཨི་མ་སྨིཾ ཀཱི་ཊཱ་གི་རི་སུ་ཏྟེ. ན་ནུ ཙ ཨ་ཊྛ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ལཱ་བྷི་ཝ་སེ་ན ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་ག་ཝི་མུ་ཏྟོ ཀཱ་ཡ་ས་ཀྑཱི་ཨཱ་ད་ཡོ ཙ ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ ཨཱ་ག་ཏཱ, ཀ་ཐ་མི་དྷ ཨ་རཱུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ལཱ་བྷཱི་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཨུ་དྡྷ་ཊཱ་ཏི ཙོ་ད་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘ཡ་སྨཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཕུ་སི་ཏྭཱ པ་ཏྭཱ. པ་ཉྙཱ་ཡ ཙ་སྶ དི་སྭཱ ཨཱ་ས་ཝཱ པ་རི་ཀྑཱི་ཎཱ ཧོ་ནྟཱིཏི ན ཨཱ་ས་ཝཱ པ་ཉྙཱ་ཡ པ་སྶཱི་ཡ་ནྟི, ད་སྶ་ན་ཀཱ་ར་ཎཱ པ་ཉྙཱ་ཡ པ་རི་ཀྑཱི་ཎཱ ‘‘དི་སྭཱ པ་ཉྙཱ་ཡ པ་རི་ཀྑཱི་ཎཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ. ད་སྶ་ནཱ་ཡ་ཏྟ་པ་རི་ཀྑ་ཡ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ ཧི ད་སྶ་ནཾ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡ་སྶ པུ་རི་མ་ཀི་རི་ཡཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ན པ་ཝེ་དི་ཏཱཏི བོ་དྷི་མ་ཎྜེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ན པ་ཊི་ཝི་དྡྷཱ ཝི་དི་ཏཱ པ་ཙྪཱ པ་རེ་སཾ པཱ་ཀ་ཊཱི་ཀ་ཏཱ. ‘‘ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་དྷ་མྨཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏ་ད་ནྟོ་ག་དྷ་ཏྟཱ སཱི་ལཱ་དཱི་ནཾ ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ སཱི་ལཾ ཀ་ཐི་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཏྠེ་ནཱཏི ཨ་ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རཱ་དི་པ་ཡོ་ཛ་ནེ་ན ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ པཱི་ཏི་ཨཱ་དི་ཀེ་ན ཨ་ཏྠེ་ན. ཀཱ་ར་ཎེ་ནཱཏི ས་པྤུ་རི་སཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡཱ་དི་ནཱ ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ ས་མཱ་དྷི་ཨཱ་དི་པ་ད་ཊྛཱ་ན་ཏཱ་ཡ སཱི་ལཱ་དི ཀཱ་ར་ཎེ. ཙི་ཎྞ་ཙ་རི་ཏ་ཏྟཱཏི ས་དྡྷཱ་ཙི་ཎྞ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་མྦོ་དྷཱ་ཝ་ཧ་བྷཱ་ཝེ. ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཝི་ཙ་རི་ཏཱ ཝི་སེ་སེ་ན ཙ་རི་ཏཱ, ཏེ་སུ ཏེ་ན པ་ཉྙཱ སུ་ཊྛུ ཙ་རཱ་པི་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ ཧོ་ཏི མ་གྒེ་ན ཨཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ. མ་ཏྟཱ་ཡ པ་རི་ཏྟ་པྤ་མཱ་ཎེ་ན. ཨོ་ལོ་ཀ་ནཾ ཁ་མ་ནྟི, པ་ཉྙཱ་ཡ ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ཏཾ ཨུ་པེ་ནྟི.
ཏ་ཡོཏི ཀཱ་ཡ་ས་ཀྑི་དི་ཊྛི་པྤ་ཏྟ་ས་དྡྷཱ་ཝི་མུ་ཏྟཱ. ཡ་ཐཱ་ཋི་ཏོ་ཝ པཱ་ལི༹་ཨ་ཏྠོ, ན ཏ་ཏྠ ཀི་ཉྩི ནི་དྡྷཱ་རེ་ཏྭཱ ཝ་ཏྟ་བྦཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི སུ་ཏྟ་ནྟ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨ་ཝུ་ཏྟཾ ཝ་ད་ཏི. ཏ་སྶ མ་གྒ་སྶཱཏི སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒ་སྶ ཡཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ, ཏ་སྶ ཨ་དྷི་ག་ཏ་ཏྟཱ. ཨུ་པ་རི པ་ན ཏི་ཎྞཾ མ་གྒཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ སེ་ཝ་མཱ་ནཱ ཨ་ནུ་ལོ་མ་སེ་ནཱ་ས་ནཾ, བྷ་ཛ་མཱ་ནཱ ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟེ, ས་མ་ནྣཱ་ན་ཡ་མཱ་ནཱ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན བྷཱ་ཝ་ནཱ་མ་གྒ་པྤ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི་སྶ་ནྟི མ་གྒ་སྶ ཨ་ནེ་ཀ་ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎི་ཀ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ སུ་ཏྟ་པ་དེ་སེ པཱ་ལི༹་ཡཱ ཨ་ཏྠོ.
ཨི་མ་མེ་ཝ པཱ་ལི༹ཾ ག་ཧེ་ཏྭཱཏི ‘‘ཀ་ཏ་མོ ཙ པུ་གྒ་ལོ ས་དྡྷཱ་ནུ་སཱ་རཱི’’ཏི མ་གྒ་ཊྛེ པུ་གྒ་ལེ ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མ་སྶ ཁོ ཨ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཏེ་སཾ ཝ་སེ་ན ཨ་ནུ་ལོ་མ་སེ་ནཱ་ས་ན་སེ་ཝ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨི་མ་མེ་ཝ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཾ པཱ་ལི༹་པ་དེ་སཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨོ བ་ཧུ་ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎི་ཀོ’’ཏི ཝ་ད་ཏི. སོ ཝ་ཏྟ་བྦོཏི སོ ཝི་ཏ་ཎྜ་ཝཱ་དཱི ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྟ་བྦོ. ཡ་དི མ་གྒ་ཊྛ་པུ་གྒ་ལེ ཝ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ལོ་མི་ཀ་སེ་ནཱ་ས་ན་སེ་ཝ་ནཱ་དི པཱ་ལི༹་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི མ་གྒ་ས་མ་ངྒི་ནོ ཨེ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ ཏེ ཏ་ཐཱ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ སེ་ནཱ་ས་ན་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟ་རཱུ་པཱ་དི་ཝི་པ་སྶ་ན་གྒ་ཧ་ཎ་སྨིཾ ཏ་ཝ མ་ཏེ་ན མ་གྒ་ས་མ་ངྒི་ནོ ཨེ་ཝ ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻུཾ, ན ཙེ་ཏཾ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ སུ་ཏྟཾ མེ ལ་དྡྷ་ནྟི ཡཾ ཀི་ཉྩི མཱ ཀ་ཐེ་ཧཱི་ཏི ཝཱ་རེ་ཏ་བྦོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཡ་དི ཨ་ཉྙེ་ན ཙི་ཏྟེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེཏི ནཱ་ནཱ་ཙི་ཏྟེ་ནེ་ཝ སེ་ནཱ་ས་ན་པ་ཊི་སེ་ཝ་ནཱ་དི་ཀེ ས་ཏི. ཏ་ཏྠ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཡ་དི ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨ་ས་མ་ངྒི་ནོ ཨེ་ཝ པ་ཉྩ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ས་མ་ངྒི་ཀཱ་ལེ་པི ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ས་མ་ངྒི་ཏཾ ས་ཙེ ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་སི, ས་ཏྠཱ་རཱ ས་དྡྷིཾ པ་ཊི་ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་སི སུ་ཏྟ་ཝི་རོ་དྷ་དཱི་པ་ན་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ས་ཏྠཱ་རཱ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. དྷ་མྨ་ཝི་ཙཱ་ར་ཎཱ ནཱ་མ ཏུ་ཡ྄ཧཾ ཨ་ཝི་ས་ཡོ, ཏ་སྨཱ ཡཱ་གུཾ པི་ཝཱ་ཧཱི་ཏི ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་ཏ་བྦོ.
༡༨༣. ཨཱ་དི་ཀེ་ནེ་ཝཱཏི པ་ཋ་མེ་ནེ་ཝ. ཨ་ནུ་པུ་བྦ་སི་ཀྑཱཏི ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ནེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟ་སི་ཀྑཱ་ཡ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཀ་ར་ཎ་ཏྠེ པ་ཙྩ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི. ས་དྡྷཱ ཛཱ་ཏཱ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ས་དྡྷཱ་ཛཱ་ཏོ, ཨ་གྱཱ་ཧི་ཏཱ་ཏི་པ་ཀྑེ་པེ་ན ཛཱ་ཏ-ས་དྡ་སྶ པ་ཙྪཱ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨེ་ཝ་མེ་ཏ་ནྟི ཨ་དྷི་མུ་ཙྩ་ནཾ ཨོ་ཀ་པྤ་ནི་ཡ་ས་དྡྷཱ. ས་ནྟི་ཀེ ནི་སཱི་ད་ཏི ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ན. སཱ་དྷུ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ དྷཱ་རེ་ཏཱིཏི ཡ་ཐཱ་སུ་ཏཾ དྷ་མྨཾ ཝཱ་ཙུ་གྒ་ཏ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཏཾ པ་གུ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ སཱ་ར་ཝ་སེ་ན དྷཱ་རེ་ཏི. ཚ་ནྡོ ཛཱ་ཡ་ཏཱིཏི དྷ་མྨེ་སུ ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཀྑ་མེ་སུ ཨི་མེ དྷ་མྨེ བྷཱ་ཝ་ནཱ་པ་ཉྙཱ་ཡ པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏོ ཨུ་སྶཱ་མཱི་ཏི ཀ་ཏྟུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་ཀུ་ས་ལ་ཙྪ་ནྡོ ཛཱ་ཡ་ཏི. ཨུ་སྶ་ཧ་ཏཱིཏི ཚ་ནྡོ ཨུ་པྤཱ་ད་མ་ཏྟེ ཨ་ཊྛ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ར་མྦྷ་ཝ་སེ་ན ཨུ་སྶ་ཧ་ཏི. ཏུ་ལ་ཡ་ཏིཏི ས་མྨ་ས་ན་ཝ་སེ་ན ས་ངྑཱ་རེ. ཏཱི་ར་ཎ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཏུ་ལ་ཡ་ནྟོཏི ཏཱི་ར་ཎ་པ་རི་ཉྙཱ་ཡ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི པ་ཧཱ་ན་པ་རི་ཉྙཱ་ཡ ཝ་སེ་ན པ་རི་ཏུ་ལ་ཡ་ནྟོ པ་ཊི་ཛཱ་ན་ནྟོ. མ་གྒ་པ་དྷཱ་ནཾ པ་ད་ཧ་ཏཱིཏི མ་གྒ་ལ་ཀྑ་ཎཾ པ་དྷཱ་ནི་ཀཾ མ་གྒཾ པ་ད་ཧ་ཏི. པེ་སི་ཏ་ཙི་ཏྟོཏི ནི་བྦཱ་ནཾ པ་ཏི པེ་སི་ཏ་ཙི་ཏྟོ. ནཱ་མ་ཀཱ་ཡེ་ནཱཏི མ་གྒ་པྤ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཏཾ་ཏཾ་མ་གྒ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ནཱ་མ་ཀཱ་ཡེ་ན. ན པ་ན ཀི་ཉྩི ཨཱ་ཧཱཏི དཱུ་ར་ཏཱ་ཡ ས་མཱ་ནཾ ན ཀི་ཉྩི ཝ་ཙ་ནཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཧ ཏེ ད་ལ༹ྷ་ཏ་རཾ ནི་གྒ་ཎྷི་ཏུཾ.
༡༨༤. པ་ཎེ་ན ཝོ་ཧཱ་རེ་ན བྱཱ་ཀ་ར་ཎཾ པ་ཎ་ཝི་ཡཱ, པ་ཎ་ཝི་ཡཱ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨོ་པ་ཎ་ཝི་ཡཱ, ན ཨུ་པེ་ཏཱིཏི ན ཡུ་ཛྫ་ཏི. ཏནྟི ཨི་དཾ ཨི་དྷ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ པ་ཎོ པ་ཎ་ཝི་ཡཾ ད་སྶེ་ཏུཾ. ཏ་ཡི་དཾ ས་བྦཾ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘མ་ཡཾ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, སཱ་ཡ་ཉྩེ་ཝ བྷུ་ཉྫཱ་མཱ’’ཏི ཨ་སྶ་ཛི་པུ་ན་བྦ་སུ་ཀེ་ཧི ཝུ་ཏྟཾ སི་ཀྑཱ་ཡ ཨ་ཝ་ཏྟ་ན་བྷཱ་ཝ་དཱི་པ་ན་ཝ་ཙ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི.
ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱཏི སཱི་སེ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་ཡ ས་མཱ་དཱ་ཡ. ཨ་ནུ་དྷ་མྨོཏི ཨ་ནུ་རཱུ་པོ ས་བྷཱ་ཝོ, སཱ་ཝ་ཀ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཱ པ་ཊི་པ་ཏྟི. རོ་ཧ་ནཱི་ཡནྟི ཝི་རུ་ལ༹ྷི་བྷཱ་ཝཾ. སི་ནི་ཡ྄ཧ་ཏི ཨེ་ཏྠ, ཨེ་ཏེ་ན ཝཱ་ཏི སི་ནེ་ཧོ, ཀཱ་ར་ཎཾ. ཏཾ ཨེ་ཏྠ ཨ་ཏྠཱི་ཏི སི་ནེ་ཧ་ཝ་ནྟཾ, པཱ་ད་ཀ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཙོ ཨེ་ཀཾ ཨ་ངྒནྟི ཏ་ཙོ ཝཱི་ར་པ་ཀྑ་བྷཱ་ཝེ ཨེ་ཀ་མ་ངྒཾ. པ་དྷཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ ཧི ཏ་ཙེ པ་ལུ་ཛྫ་མཱ་ནེ་པི ཏཾ་ནི་མི་ཏྟཾ ཨ་ཝོ་སཱ་ནཾ ཨ་ནཱ་པ་ཛྫ་ན་ཀ་སྶེ་ཝ ཝཱི་རི་ཡ་སྶ ཨེ་ཀཾ ཨ་ངྒཾ ཨེ་ཀཾ ཀཱ་ར་ཎཾ. ཨེ་ཝཾ སེ་སེ་སུ ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ཨ་པྤ་ཏྭཱ ན ཝུ་ཊྛ་ཧི་སྶཱ་མཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི. སེ་སཾ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝ.
ཀཱི་ཊཱ་གི་རི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ལཱི་ན་ཏྠ་པྤ་ཀཱ་ས་ནཱ ས་མ་ཏྟཱ.
ནི་ཊྛི་ཏཱ ཙ བྷི་ཀྑུ་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ.