༤. ཙཱུ་ལ༹་ཝེ་ད་ལླ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༦༠. ཨ་ཡཾ དེ་ས་ནཱ ཡ་སྨཱ པུ་ཙྪཱ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ, ཏ་སྨཱ པུ་ཙྪ་ཀ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ཀེ པུ་ཙྪཱ་ནི་མི་ཏྟ་ཉྩ ས་མུ་དཱ་ཡ་ཏོ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏུཾ ‘‘ཀོ པ་ནཱ་ཡ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨུ་པཱ་ས་ཀ་ཏྟནྟི ཨ་མ་གྒཱ་ག་ཏཾ ཨུ་པཱ་ས་ཀ་ཏྟཾ. ཏེ་སནྟི ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ན་ཧུ་ཏཱ་ནཾ. མ་གྒཱ་ག་ཏེ་ན ཨུ་པ་ས་མེ་ན ས་ནྟི་ནྡྲི་ཡོ ས་ནྟ་མཱ་ན་སོ.
‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ ཨ་ཛྫ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ཨ་ཡྻ་པུ་ཏྟོ’’ཏི ཝཱི་ཐིཾ ཨོ་ལོ་ཀ་ཡ་མཱ་ནཱ. ཨོ་ལ་མྦ་ན་ཏྠནྟི ཏ་སྶ ཧ་ཏྠཱ་ཝ་ལ་མྦ་ན་ཏྠཾ པུ་བྦཱ་ཙི་ཎྞ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཧ་ཏྠཾ པ་སཱ་རེ་སི. བ་ཧི་དྡྷཱཏི ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨ་ཉྙཾ ཝི་ས་བྷཱ་ག་ཝ་ཏྠུཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི. པ་རི་བྷེ་ད་ཀེ་ནཱཏི པེ་སུ་ཉྙ་ཝཱ་དི་ནཱ.
ཨ་དྷི་ག་མ་པྤི་ཙྪ་ཏཱ་ཡ ‘‘ན པ་ཀཱ་སེ་ཏ་བྦོ’’ཏི ཙི་ནྟེ་སི. པུ་ན ཏཾ ཨ་ནུ་ཀ་མྤ་ནྟོ ‘‘ས་ཙེ ཁོ པ་ནཱ་ཧ’’ནྟི་ཨཱ་དིཾ ཙི་ནྟེ་སི. ཨེ་སོ དྷ་མྨོཏི ཨེ་སོ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨོ. ཝི་ཝ་ཊྚཾ ཨུ་དྡི་སྶ ཨུ་པ་ཙི་ཏཾ ནི་བྦེ་དྷ་བྷཱ་གི་ཡཾ ཀུ་ས་ལཾ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ. ‘‘ཡ་དི མེ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ ཨ་ཏྠི, ས་ཀྐཱ ཨེ་ཏཾ པ་ཊི་ལ་དྡྷུཾ. ས་ཙེ་པི ན་ཏྠི, ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཙི་ར་ཀཱ་ལ་པ་རི་བྷཱ་ཝི་ཏཱ་ཡ གྷ་ཊེ པ་དཱི་པ་ཛཱ་ལཱ ཝི་ཡ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ དི་པྤ་མཱ་ནཱ་ཡ ཧེ་ཏུ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཙོ་དི་ཡ་མཱ་ནཱ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ མ་ཡ྄ཧཾ པ་བྦ་ཛྫཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་ཐཱ’’ཏི.
ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་རོ ཨུ་པྤ་ཛྫི སུ་ཙི་ར་ཀཱ་ལཾ ཀ་ཏཱུ་པ་ཙི་ཏ་པུ་ཉྙ་ཏཱ་ཡ. ཨ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་ར་ས་མྤ་ནྣ་ཏྟཱཏི སུ་ཛཱ་ཏ་ཏྠེ་ར་སྶ པ་དུ་མུ་ཏྟ་ར་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀ་སྶ ནི་པ་ཙྩ་ཀཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ – ‘‘ཏུ་མྷེ་ཧི དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་སྶ བྷཱ་གཱི ཨ་སྶ’’ནྟི ནི་བྦེ་དྷ་བྷཱ་གི་ཡཾ དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ ཀ་ཏ་པ་ཏྠ་ནཱ་ས་ངྑཱ་ཏ་ས་མྤ་ནྣཱ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་ར་ཏྟཱ. ནཱ་ཏི་ཙི་རཾ ཀི་ལ་མི་ཏྠཱཏི ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ བྷཱ་ཝེ་ནྟཱི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ པ་རི་པཱ་ཀ་ཝ་སེ་ན ཙི་རཾ ན ཀི་ལ་མི་ཏྠ. ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ་ཏྠཾ ཝི་ཝ་རི་ཏུཾ ‘‘ཨི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. དུ་ཏི་ཡ་ག་མ་ནེ་ནཱཏི པ་བྦཱ་ཛ་ན་ཏྠཾ ག་མ་ན་ཏོ དུ་ཏི་ཡ་ག་མ་ནེ་ན.
ཨུ་པ་ནེ་ཏྭཱཏི པ་ཉྷ་སྶ ཨ་ཏྠ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་པ་ནེ་ཏྭཱ. ས་ཀྐཱ་ཡནྟི ས་ཀཱ་ཡཾ. ཨུ་པ་ནི་ཀྑི་ཏྟཾ ཀི་ཉྩི ཝ་ཏྠུཾ ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་མཱ་ནཱ, ཝི་ཡ ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ནྟཱི ཝི་ཡ. ཨེ་ཀོ ཨེ་ཝ པཱ་སོ ཨེ་ཏི་སྶཱ་ཏི ཨེ་ཀ་པཱ་ས་ཀཱ, ག་ཎྛི. སཱ ཧི སུ་མོ་ཙི་ཡཱ, ཨ་ནེ་ཀ་པཱ་སཱ པ་ན དུ་མྨོ་ཙི་ཡཱ, ཨེ་ཀ་པཱ་ས་གྒ་ཧ་ཎཾ ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་སྶ སུ་ཀ་ར་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ. པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཝི་ས་ཡེ ཋ་ཏྭཱཏི ཨེ་ཏེ་ན ཐེ་རི་ཡཱ པ་བྷི་ནྣ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་ད་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི. པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏཱཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ.
ཐེ་རི་ཡཱ ཝི་སེ་སཱ་དྷི་ག་མ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཝི་ས་ཡ་ཏཱ་ཡ ཝི་སཱ་ཁོ ‘‘ན ས་ཀྐཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཙི་ནྟེ་སཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ས་ཙྩ་ཝི་ནི་བྦྷོ་ག་པ་ཉྷ་བྱཱ་ཀ་ར་ཎེ་ནཱཏི ས་ཙྩ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ ད་སྶ་ན་ཏོ ཨ་ཉྙཱ་ན་ཉྙ་ཏྠ་ནི་དྡྷཱ་ར་ཎ་བྷེ་ད་ནཱ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ཝི་ནི་བྦྷོ་ག་པ་ཉྷ་སྶ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནེ་ན. དྭེ ས་ཙྩཱ་ནཱིཏི དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི. པ་ཊི་ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱཏི པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ. ག་ཎྛི་པ་ཉྷནྟི དུ་བྦི་ནི་བྦེ་དྷ་ཏཱ་ཡ ག་ཎྛི་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཉྷཾ.
ན ཏཾ་ཡེ་ཝ ཨུ་པཱ་དཱ་ནཾ ཏེ པ་ཉྩུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷཱ ཨེ་ཀ་དེ་ས་སྶ ས་མུ་དཱ་ཡ་ཏཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ས་མུ་དཱ་ཡ་སྶ ཙ ཨེ་ཀ་དེ་ས་ཏཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ནཱ་པི ཨ་ཉྙ་ཏྲ པ་ཉྩ་ཧི ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷེ་ཧི ཨུ་པཱ་དཱ་ནཾ ཏ་སྶ ཏ་དེ་ཀ་དེ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ན ཧི ཨེ་ཀ་དེ་སོ ས་མུ་དཱ་ཡ་ཝི་ནི་མུ་ཏྟོ ཧོ་ཏི. ཡ་དི ཧི ཏ་ཉྙེ་ཝཱཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨུ་བྷ་ཡ་པ་ཀྑེ་པི དོ་སཾ ད་སྶེ་ཏི. རཱུ་པཱ་དི་ས་བྷཱ་ཝ་མྤཱིཏི རཱུ་པ་ཝེ་ད་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ས་བྷཱ་ཝ་མྤི, ཕ་སྶ་ཙེ་ཏ་ནཱ་དི་ས་བྷཱ་ཝ་མྤི ཨུ་པཱ་དཱ་ནཾ སི་ཡཱ. ཨ་ཉྙ་ཏྲ སི་ཡཱཏི པ་ཉྩ་ཧི ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷེ་ཧི ཝི་སུཾ་ཡེ་ཝ ཨུ་པཱ་དཱ་ནཾ ཡ་དི སི་ཡཱ. པ་ར་ས་མ་ཡེཏི ནི་ཀཱ་ཡ་ཝཱ་དེ. ཙི་ཏྟ་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟོ ཨ་ནུ་ས་ཡོཏི ནི་ད་སྶ་ན་མ་ཏྟ་མེ་ཏཾ ནི་ཀཱ་ཡ་ཝཱ་དེ ཙི་ཏྟ་ས་བྷཱ་ཝཱ་བྷཱ་ཝ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དཱི་ན་མྤི ཙི་ཏྟ་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་པ་ཊི་ཛཱ་ན་ན་ཏོ. ཨེ་ཝཾ བྱཱ་ཀཱ་སཱིཏི ‘‘ན ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཁ་ནྡྷ་ག་ཏ་ཚ་ནྡ་རཱ་ག་བྷཱ་ཝེ་ན བྱཱ་ཀཱ་སི. ཨ་ཏྠ་དྷ་མྨ་ནི་ཙྪ་ཡ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ཨ་ས་མྦ་ནྡྷེ་ན. ཏེ་སུ ཀ་ཏྠ་ཙི་པི ཨ་ས་མྨུ་ཡ྄ཧ་ན་ཏོ ཨ་ཝི་ཏྠཱ་ཡ་ནྟེ་ན. པུ་ཙྪཱ་ཝི་ས་ཡེ མོ་ཧ་ནྡྷ་ཀཱ་ར་ཝི་ག་མ་ནེ་ན པ་དཱི་པ་ས་ཧ་སྶཾ ཛཱ་ལེ་ནྟེ་ན ཝི་ཡ. ས་ཨུ་པཱ་དཱ་ནུ་པཱ་དཱ་ན་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ཏྟཱ་ན་ཏཱ་ཡ པ་ཙུ་ར་ཛ་ན་སྶ གཱུ་ལ༹ྷོ. ཨ་གྒ་ཧི་ཏ་ས་ངྐེ་ཏཱ་ནཾ ཀེ་ས་ཉྩི པ་ཊི་ཙྪཱ་དི་ཏ་ས་དི་ས་ཏྟཱ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣོ. ཏི་ལ་ཀྑ་ཎ་བྦྷཱ་ཧ་ཏ་དྷ་མྨ་ཝི་ས་ཡ་ཏཱ་ཡ ཏི་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ཧ་ཏོ. ག་མྦྷཱི་ར་ཉཱ་ཎ་གོ་ཙ་ར་ཏཱ་ཡ ག་མྦྷཱི་རོ. ལ་དྡྷ་པ་ཏི་ཊྛཱ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩ་ས་མྤ་ཊི་ཝེ་དྷ་ན་ཏོ. ཨེ་ཝཾ དི་ཊྛ་དྷ་མྨཱ་དི་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝེ་སཱ་ར་ཛྫ་པྤ་ཏྟཱ. ས་བྦ་སོ ནི་ཝུ་ཏྠ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཏཱ་ཡ ཏི་ཎྞཾ བྷ་ཝཱ་ན་མྤི ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ནི་བྦཱ་ནེ ནི་ཝུ་ཏྠ་ཝ་ཏཱི་ཏི བྷ་ཝ་མ་ཏྠ་ཀེ ཋི་ཏཱ.
༤༦༡. ‘‘རཱུ་པཾ ཨ་ཏྟ་ཏོ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི པ་དུ་དྡྷཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (པ་ཊི. མ. ༡.༡༣༠) པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་པཱ་ཋེ་ན ཏ་ད་ཏྠཾ ཝི་ཝ་ར་ཏི. ཏ་ཏྠ ཨ་ཏྟ་ཏོ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏཱིཏི ཨ་ཏྟཱ་ཏི ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏི, ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏི. ཨ་ཧནྟི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ནི་དྡི་ས་ཏི. ཨ་ཧཾ་བུ་དྡྷི་ནི་བ་ནྡྷ་ན་ཉྷི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ཏྟ་ཝཱ་དཱི པ་ཉྙ་པེ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཡཾ རཱུ་པཾ སོ ཨ་ཧནྟི ཡ་དེ་ཏཾ མ་མ རཱུ་པཾ ནཱ་མ, སོ ཨ་ཧ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནོ མ་མ ཨ་ཏྟཱ ཏཾ མ་མ རཱུ་པ་ནྟི རཱུ་པ་ཉྩ ཨ་ཏྟ་ཉྩ ཨ་དྭ་ཡཾ ཨ་ན་ཉྙཾ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏི. ཏ་ཐཱ པ་སྶ་ཏོ ཙ ཨ་ཏྟཱ ཝི་ཡ རཱུ་པཾ, རཱུ་པཾ ཝི་ཡ ཝཱ ཨ་ཏྟཱ ཨ་ནི་ཙྩོ་ཏི ཨཱ་པ་ནྣ་མེ་ཝ. ཨ་ཙྩཱིཏི ཛཱ་ལ་སི་ཁཱ. སཱ ཙེ ཝ་ཎྞོ, ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ་ཝ སི་ཡཱ, ན ཀཱ་ཡ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ, ཝ་ཎྞོ་པི ཝཱ ཀཱ་ཡཱ་དི་ཝི་ཉྙེ་ཡྻོ ཨ་ཙྩི་ཡཱ ཨ་ན་ཉྙ་ཏྟཱ་ཏི ཨུ་པ་མེ་ཡྻཾ ཝི་ཡ ཨུ་པ་མཱ་པི དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀ་སྶ ཨ་ཡུ་ཏྟཱ་ཝ. དི་ཊྛི་པ་སྶ་ནཱ་ཡཱཏི མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ པ་སྶ་ནཱ་ཡ པ་སྶ་ཏི, ན ཏ་ཎྷཱ་མཱ་ན་པ་ཉྙཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ. ཨ་རཱུ་པཾ ཝེ་ད་ནཱ་དིཾ ཨ་ཏྟཱ་ཏི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཚཱ་ཡཱ་ཡ རུ་ཀྑཱ་དྷཱི་ན་ཏཱ་ཡ ཚཱ་ཡཱ་ཝ་ནྟཾ རུ་ཀྑཾ ཝི་ཡ, རཱུ་པ་སྶ ས་ནྟ་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ཏྟཱ་དྷཱི་ན་ཏཱ་ཡ རཱུ་པ་ཝ་ནྟཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏི. པུ་པྥཱ་དྷཱི་ན་ཏཱ་ཡ པུ་པྥ་སྨིཾ ག་ནྡྷཾ ཝི་ཡ ཨཱ་དྷེ་ཡྻ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ཏྟཱ་དྷཱི་ན་ཏཱ་ཡ རཱུ་པ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནི རཱུ་པཾ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཀ་ར་ཎྜོ མ་ཎི་ནོ ཨཱ་དྷཱ་རོ, ཨེ་ཝཾ རཱུ་པ་མྤི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་དྷཱ་རོ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ རཱུ་པ་སྨིཾ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏི. ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝེ་ད་ནཱ་དཱི་ཧི ཨ་ན་ཉྙ་ཏྟཾ ཏེ་ས་ཉྩཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏཾ ནི་སྶི་ཏ་ཏ་ཉྩ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཾ ཨ་ཏི་དི་ས་ཏི.
ཨ་རཱུ་པཾ ཨ་ཏྟཱ་ཏི ཀ་ཐི་ཏཾ ‘‘ཝེ་ད་ནཱ་ཝ་ནྟ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ རཱུ་པེ་ན ཝོ་མི་སྶ་ཀ་ཏཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་མི་སྶ་ཀོ ཨ་ཏྟཱ ཀ་ཐི་ཏོ རཱུ་པེ་ན ས་དྡྷིཾ སེ་སཱ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ཏྟཱ་ཏི ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ. ཨུ་ཙྪེ་ད་དི་ཊྛི ཀ་ཐི་ཏཱ རཱུ་པཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ནཱ་ས་ད་སྶ་ན་ཏོ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘རཱུ་པཾ ཨ་ཏྟཱ་ཏི ཡོ ཝ་དེ་ཡྻ, ཏཾ ན ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི, ཨ་ཏྟཱ མེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཙ ཝེ་ཏི ཙཱ་ཏི ཨི་ཙྩ་སྶ ཨེ་ཝ་མཱ་ག་ཏཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨ་ཝ་སེ་སེ་སཱུཏི པ་ནྣ་ར་ས་སུ ཋཱ་ནེ་སུ. ས་སྶ་ཏ་དི་ཊྛི ཀ་ཐི་ཏཱ རཱུ་པ་ཝ་ནྟཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན ག་ཧི་ཏ་སྶ ཨ་ནི་དྡྷཱ་རི་ཏ་རཱུ་པ་ཏྟཱ.
དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀོ ཡཾ ཝ་ཏྠུཾ ཨ་ཏྟཱ་ཏི ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏི, ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཏཾ ནི་ཙྩཾ སུ་ཁ་ནྟི ཙ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏེ་ཝ. སཱ་ཝ་ཀོ པ་ན ཏ་པྤ་ཊི་ཀྑེ་པེ་ན ས་བྦེ དྷ་མྨཱ ཨ་ན་ཏྟཱ་ཏི སུ་དི་ཊྛ་ཏྟཱ རཱུ་པཾ ཨ་ཏྟཱ་ཏི ན ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏི, ཏ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏོ ཙ ཨ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑཾ ཨ་ན་ཏྟཱ་ཏི ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཝེ་ད་ནཱ་ད་ཡོ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ན རཱུ་པཾ ཨ་ཏྟ་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨེ་ཝཾ བྷ་ཝ་དི་ཊྛི་པི ཨ་ཝི་ཛྫཱ་བྷ་ཝ་ཏ་ཎྷཱ ཝི་ཡ ཝ་ཊྚ་སྶ ས་མུ་ད་ཡོ་ཡེ་ཝཱ་ཏི དི་ཊྛི་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ན ག་མ་ནཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. དི་ཊྛི་པྤ་ཧཱ་ན་ཀ་ཐཱ་ཡ་ཉྩ ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ན ག་མ་ནཾ ན ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
༤༦༢. ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྠ་མེ་ཝ པུ་ཙྪི་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ཐེ་རི་ཡཱ པ་ཊི་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏ་བྦོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པ་ཊི་པུ་ཙྪ་ན་ཝི་དྷིཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཝ་སེ་ནཱཏི ས་ཀྐཱ་ཡ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནི་པ་ཊི་པ་དཱ་བྷཱ་ཝེ་ན. ས་ངྑ་ཏཱ་ས་ངྑ་ཏ་ཝ་སེ་ན ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཝ་སེ་ན ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ་ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ‘‘ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི པ་དཾ པ་ཙྩེ་ཀཾ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏྠ ཀཱ་མཾ ཨ་ས་ངྑ་ཏོ ནཱ་མ མ་གྒོ ན་ཏྠི, ཀིཾ ས་ངྑ་ཏོ, ཨུ་དཱ་ཧུ ཨ་ས་ངྑ་ཏོ་ཏི པ་ན པུ་ཙྪཱ་ཝ་སེ་ན ཏ་ཐཱ ཝུ་ཏྟཾ? ‘‘ཨ་རི་ཡོ’’ཏི ཝ་ཙ་ནེ་ནེ་ཝ མ་གྒ་སྶ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཏོ སི་དྡྷཱ, ས་ངྒཱ་ཧ་ཀ་ཁ་ནྡྷ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ་ནཾ པ་ན མ་གྒ་དྷ་མྨཱ་ན་མྤི སི་ཡཱ ལོ་ཀི་ཡ་ཏཱ་ཏི ཨི་དྷ ལོ་ཀི་ཡ་གྒ་ཧ་ཎཾ. ཀི་ཉྩཱ་པི ས་ངྒ་ཧི་ཏ་པ་ད་མེ་ཝ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏཾ, ན ཨ་ས་ངྒ་ཧི་ཏ་པ་དཾ, ཡེ པ་ན ས་ངྒཱ་ཧ་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝུ་ཏྟཱ, ཏེ ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ ན ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཨ་ས་ངྒ་ཧི་ཏ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཀ་ཏ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ས་ངྑ་ཏོཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ས་མེ་ཙྩ ས་མྦྷུ་ཡྻ པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ཀ་ཏོ་ཏི ས་ངྑ་ཏོ. ཏ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏོ ཙ ཏཾ་ས་མ་ངྒི་ནོ པུ་གྒ་ལ་སྶ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཏི མ་ཡ྄ཧཾ མ་གྒོ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀོ ཧོ་ཏུ ས་ཏྟ་ངྒི་ཀོ ཝཱ་ཏི ཙེ་ཏི་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན ཙེ་ཏི་ཏོ. ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ་པི ཙེ་ཏི་ཏོ་ཝ ཏ་སྶཱ ས་ཧ་ཀཱ་རཱི་ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ པ་ཀ་པྤི་ཏོ ཨཱ་ཡཱུ་ཧི་ཏོ. པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ནི་པྥཱ་དི་ཏ་ཏྟཱ ཀ་ཏོ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏོ ཙ. ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནྟེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟཱ་ནེ ས་མྨ་དེ་ཝ ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟེ་ན ཨུ་པྤཱ་དེ་ནྟེ་ན. ཨི་ཏི ས་ཏྟ་ཧི་པི པ་དེ་ཧི པ་ཙྩ་ཡ་ནི་བྦ་ཏྟི་ཏཾ་ཡེ་ཝ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་སྶ ད་སྶེ་ཏི.
ཨ་ས་ངྒ་ཧི་ཏོ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ པ་དེ་སོ ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི མ་གྒོ ས་པྤ་དེ་སོ. ན་ཏྠི ཨེ་ཏེ་སཾ པ་དེ་སཱ་ཏི ཁ་ནྡྷཱ ནི་པྤ་དེ་སཱ. པ་དི་སྶ་ཏི ཨེ་ཏེ་ན ས་མུ་དཱ་ཡོ་ཏི ཧི པ་དེ་སོ, ཨ་ཝ་ཡ་ཝོ. ཨ་ཡནྟི མ་གྒོ. ས་པྤ་དེ་ས་ཏྟཱ ཨེ་ཀ་དེ་ས་ཏྟཱ. ནི་པྤ་དེ་སེ་ཧི ས་མུ་དཱ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ནི་ར་ཝ་སེ་ས་པ་དེ་སེ་ཧི. ཡ་ཐཱ ན་ག་རཾ ར་ཛྫེ་ཀ་དེ་ས་བྷཱུ་ཏཾ ཏ་ད་ནྟོ་ག་དྷ་ཏྟཱ ར་ཛྫེ་ན ས་ངྒ་ཧི་ཏཾ, ཨེ་ཝཾ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ ཁ་ནྡྷ་ཏྟ་ཡེ་ཀ་དེ་ས་བྷཱུ་ཏོ ཏ་ད་ནྟོ་ག་དྷ་ཏྟཱ ཏཱི་ཧི ཁ་ནྡྷེ་ཧི ས་ངྒ་ཧི་ཏོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི ‘‘ན་ག་རཾ ཝི་ཡ ར་ཛྫེ་ནཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ. ས་ཛཱ་ཏི་ཏོཏི ས་མཱ་ན་ཛཱ་ཏི་ཏཱ་ཡ, ས་མཱ་ན་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏྠ ཙ སཱི་ལ་ཀྑ་ནྡྷོ ‘‘ན་ཝ ཀོ་ཊི་ས་ཧ་སྶཱ་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (ཝི་སུ་དྡྷི. ༡.༢༠; ཨ་པ. ཨ་ཊྛ. ༢.༥༥.༥༥; པ་ཊི. མ. ཨ་ཊྛ. ༡.༡.༣༧) ཝུ་ཏྟ་པ་བྷེ་ད་ཝ་སེ་ན ཙེ་ཝ ས་མྤ་ཏྟ་ས་མཱ་དཱ་ན་ཝི་ར་ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཙ ག་ཡ྄ཧ་མཱ་ནོ ནི་པྤ་དེ་སོ, མ་གྒ་སཱི་ལཾ པ་ན ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཊྛ་མ་ཀ་མེ་ཝ ས་མུ་ཙྪེ་ད་ཝི་ར་ཏི་མ་ཏྟ་མེ་ཝཱ་ཏི ས་པྤ་དེ་སཾ. ས་མཱ་དྷི་ཀྑ་ནྡྷོ པ་རི་ཏྟ་མ་ཧ་གྒ་ཏཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཙེ་ཝ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་པྤ་ནཱ་ས་མཱ་དྷི་ཝ་སེ་ན ཙ ཨ་ནེ་ཀ་བྷེ་ད་ཏཱ་ཡ ནི་པྤ་དེ་སོ, མ་གྒ་ས་མཱ་དྷི པ་ན ལོ་ཀུ་ཏྟ་རོ་ཝ, ཨ་པྤ་ནཱ་ས་མཱ་དྷི ཨེ་ཝཱ་ཏི ས་པྤ་དེ་སོ. ཏ་ཐཱ པ་ཉྙཱ་ཀྑ་ནྡྷོ པ་རི་ཏྟ་མ་ཧ་གྒ་ཏཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཙེ་ཝ སུ་ཏ་མ་ཡ་ཉཱ་ཎཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཙ ཨ་ནེ་ཀ་བྷེ་ད་ཏཱ་ཡ ནི་པྤ་དེ་སོ, མ་གྒ་པ་ཉྙཱ པ་ན ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ་ཝ, བྷཱ་ཝ་ནཱ་མ་ཡཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི ས་པྤ་དེ་སཱ. ཨ་ཏྟ་ནོ དྷ་མྨ་ཏཱ་ཡཱཏི ས་ཧ་ཀཱ་རཱི་ཀཱ་ར་ཎཾ ཨ་ན་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ བ་ལེ་ན ཨ་པྤེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི ཝཱི་རི་ཡེ་ན ཨ་ནུ་པ་ཏྠ་མྦྷི་ཏཾ, ས་ཏི་ཡཱ ཙ ཨ་ནུ་པ་ཊྛི་ཏཾ. པ་གྒ་ཧ་ཀི་ཙྩནྟི ཡ་ཐཱ ཀོ་ས་ཛྫ་པ་ཀྑེ ན པ་ཏི་ཏཱ ཙི་ཏྟ་ཊྛི་ཏི, ཏ་ཐཱ པ་གྒ་ཎྷ་ན་ཀི་ཙྩཾ. ཨ་པི་ལཱ་པ་ན་ཀི་ཙྩནྟི ཡ་ཐཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ན པི་ལ་ཝ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨ་པི་ལཱ་པ་ན་ཀི་ཙྩཾ.
ཨེ་ཀ་ཏོ ཛཱ་ཏཱཏི ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ. པི་ཊྛིཾ ད་ཏྭཱ ཨོ་ན་ཏ་ས་ཧཱ་ཡོ ཝི་ཡ ཝཱ་ཡཱ་མོ ས་མཱ་དྷི་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཨ་པྤ་ནཱ་ཡ ཝི་སེ་ས་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨཾ་ས་ཀཱུ་ཊཾ ད་ཏྭཱ ཋི་ཏ་ས་ཧཱ་ཡོ ཝི་ཡ ས་ཏི ས་མཱ་དྷི་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ད་ལ༹ྷ་པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཀི་རི་ཡ་ཏོཏི ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀི་རི་ཡ་ཏོ.
ཨཱ་ཀོ་ཊེ་ཏྭཱཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨཱ་ཧ་ནི་ཏྭཱ. ཏ་ཐཱ ཧི ཝི་ཏ་ཀྐོ ‘‘ཨཱ་ཧ་ན་ན་ར་སོ’’ཏི, ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་རོ ཙ ‘‘ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཏ་ཀྐཱ་ཧ་ཏཾ ཝི་ཏ་ཀྐ་པ་རི་ཡཱ་ཧ་ཏཾ ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨི་དྷཱ་པཱིཏི ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ས་ངྐ་པྤེ་སུ. ཀི་རི་ཡ་ཏོཏི ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་ར་ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀི་རི་ཡ་ཏོ.
སུ་བྷ་སུ་ཁཱ་དི་ནི་མི་ཏྟ་གྒཱ་ཧ་ཝི་དྷ་མ་ནཾ ཙ་ཏུ་ཀི་ཙྩ་སཱ་དྷ་ནཾ. པ་ཙྩ་ཡ་ཏྟེ་ནཱཏི ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན. ཙ་ཏུ་ཀི་ཙྩ་སཱ་དྷ་ན་ཝ་སེ་ནེ་ཝཱཏི ཨི་དཾ མ་གྒ་ཝཱི་རི་ཡ་སྶེ་ཝ ག་ཧི་ཏ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ནཾ. ཏ་ཉྷི ཨེ་ཀཾ་ཡེ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ ཙ་ཏུ་ཀི་ཙྩཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀ་ས་བྷཱ་ཝེ་ན ཙ པ་རི་ཝཱ་ར་ཊྛེ་ན པ་རི་ཀྑཱ་རོ ཧོ་ཏི. མ་གྒ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ་ནནྟི ཨི་མི་ནཱ མ་གྒ་དྷ་མྨཱ་ན་མྤི ག་ཧ་ཎཾ, ན ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཕ་སྶཱ་དཱི་ནཾ་ཡེ་ཝ. ཨེ་ཀ་ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎི་ཀཱཏི མ་གྒ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀ་ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎི་ཀཱ.
ས་ཏྟ་ཧི ཉཱ་ཎེ་ཧཱིཏི པ་ར་མུ་ཀྐཾ་ས་ག་ཏེ་ཧི ས་ཏྟ་ཧི ཛ་ཝ་ནེ་ཧི ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཉཱ་ཎེ་ཧི, ས་ཏྟ་ཧི ཝཱ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎེ་ཧི. ཨཱ་དི་ཏོ སེ་ཝ་ནཱ ཨཱ་སེ་ཝ་ནཱ, ཏ་ཏོ པ་རཾ ཝ་ཌྜྷ་ནཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ, པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཀ་ར་ཎཾ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་མྨནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཉྙེ་ན ཙི་ཏྟེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཝ་སེ་ན ནི་དྡྷཱ་རེ་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ཏྠཾ སུ་ཏྟཾ ནེ་ཡྻ་ཏྠཾ. ཡ་ཐཱ་རུ་ཏ་ཝ་སེ་ན ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ཏྠཾ ནཱི་ཏ་ཏྠཾ. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེཏི ཡ་དི ཨི་དཾ སུ་ཏྟཾ ནཱི་ཏ་ཏྠཾ, ཨཱ་སེ་ཝ་ནཱ་དི ཙ ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ ཙི་ཏྟེ་ཧི ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ. ཨཱ་སེ་ཝ་ནཱ་དི ནཱ་མ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་ནེ་ཀ་ཝཱ་རཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཧོ་ཏི, ན ཨེ་ཀ་ཝཱ་ར་མེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཀཾ ཙི་ཏྟ’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ས་ངྑེ་པ་ཏྠོ – ཨཱ་སེ་ཝ་ནཱ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཾ ཙི་ཏྟཾ སུ་ཙི་ར་མྤི ཀཱ་ལཾ ཨཱ་སེ་ཝ་ནཱ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟེ་ཡྻ, ཏ་ཐཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་མྨ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་ནི་པི, ན ཙེ་ཏྠ ཨེ་ཏྟ་ཀཱ་ནེ་ཝ ཙི་ཏྟཱ་ནི ཨཱ་སེ་ཝ་ནཱ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི, ཨེ་ཏྟ་ཀཱ་ནི བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཝ་སེ་ན, བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་མྨ་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ནི་ཡ་མོ ལ་བྦྷ་ཏི. ཨི་ཏི ཨ་ནེ་ཀ་ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎི་ཀ་ཨ་རི་ཡ་མ་གྒཾ ཝ་ད་ནྟ་སྶ དུ་ནྣི་ཝཱ་རི་ཡོ་ཝཱ་ཡཾ དོ་སོ. ཡ་ཐཱ པ་ན པུ་བྦ་བྷཱ་གེ་པི ནཱ་ནཱ་ཙི་ཏྟེ་སུ པ་ཝ་ཏྟ་པ་རི་ཉྙཱ་དི་ཀི་ཙྩཱ་ནཾ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཨཱ་དཱི་ནཾ པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཀཱ་ལེ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ཙ་ཏུ་ཀི་ཙྩ་སཱ་དྷ་ནཾ, ཨེ་ཀ་ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎི་ཀཱ ཙ པ་ཝ་ཏྟི, ཨེ་ཝཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཨཱ་སེ་ཝ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་མྨཱ་ནི པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཀཱ་ལེ ཨེ་ཀ་ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎི་ཀཱ་ནེ་ཝ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟཱ་ནཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ནཾ ན ཀོ་ཙི དོ་སོ ཨཱ་སེ་ཝ་ནཱ་དཱི་ཧི ཀཱ་ཏ་བྦ་ཀི་ཙྩ་སྶ ཏ་དཱ ཨེ་ཀ་ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ སི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཀ་ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎི་ཀཱ་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ས་ཙེ ས་ཉྫཱ་ནཱ་ཏཱིཏི ས་ཙེ ས་ཉྙ་ཏྟིཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཡཱ་གུཾ པི་ཝཱ་ཧཱི་ཏི ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་ཏ་བྦོ དྷ་མྨ་སཱ་ཀ་ཙྪཱ་ཡ ཨ་བྷ་བྦ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
༤༦༣. པུ་ཉྙཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རཱ་དཱི་སཱུཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཀཱ་ཡ་ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ་དི ལ་ཀྑ་ཎེ ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་རཱ་དི་ཀེ་པི ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི, ན ཨ་པུ་ཉྙཱ་ནེ་ཉྫཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རེ ཨེ་ཝ. ཀཱ་ཡ་པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཏྟཱ ཀཱ་ཡེ་ན ས་ངྑ་རཱི་ཡ་ཏི, ན ཀཱ་ཡ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཏྟཱ. ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ ཧི ཏེ དྷ་མྨཱ་ཏི. ནི་བྦ་ཏྟཱི་ཡ་ཏཱིཏི ཙ ཨི་དཾ ཀཱ་ཡེ ས་ཏི ས་བྦྷཱ་ཝཾ, ཨ་ས་ཏི ཙ ཨ་བྷཱ་ཝཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཝཱ་ཙནྟི ཝ་ཙཱི་གྷོ་སཾ. ས་ངྑ་རོ་ཏཱིཏི ཛ་ནེ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏཱི’’ཏི. ན ཧི ཏཾ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་ར་ར་ཧི་ཏ་ཙི་ཏྟཾ ཝ་ཙཱི་གྷོ་སཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི. ཙི་ཏྟ་པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཏྟཱཏི ཨེ་ཏེ་ན ཙི་ཏྟ་སྶ ནི་སྶ་ཡཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ ཙི་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ར་ས་ངྑ་ར་ཎ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་མི་སྶཱཏི ཨ་ཏྠ་ཏོ བྷི་ནྣཱ་པི ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་རཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཝ་ཙ་ནཱི་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་མི་སྶི་ཏཱ ཨ་བྷི་ནྣཱ ཝི་ཡ, ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ཨཱ་ལུ་ལི༹་ཏཱ སཾ་ཀི་ཎྞཱ ཨ་ཝི་བྷཱུ་ཏཱ ཨ་པཱ་ཀ་ཊཱ དུ་དྡཱི་པ་ནཱ དུ་ཝི་ཉྙཱ་པ་ཡཱ. ཨཱ་དཱ་ན་གྒ་ཧ་ཎ་མུ་ཉྩ་ན་ཙོ་པ་ནཱ་ནཱིཏི ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི ཀཱ་ཡེ་ན ཨཱ་དཱ་ཏ་བྦ་སྶ ཨཱ་དཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏཾ ག་ཧ་ཎཾ, ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་ས་ངྑཱ་ཏཾ མུ་ཉྩ་ནཾ, ཡ་ཐཱ་ཏ་ཐཱ་ཙ་ལ་ན་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཙོ་པ་ན་ནྟི ཨི་མཱ་ནི པཱ་པེ་ཏྭཱ སཱ་དྷེ་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ནྣཱ. ཀཱ་ཡ་ཏོ པ་ཝ་ཏྟཱ ས་ངྑཱ་རཱ, ཀཱ་ཡེ་ན ས་ངྑ་རཱི་ཡ་ནྟཱི་ཏི ཙ ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་རཱ་ཏྭེ་ཝ ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཧ་ནུ་སཾ་ཙོ་པ་ནནྟི ཧ་ནུ་ས་ཉྩ་ལ་ནཾ. ཝ་ཙཱི་བྷེ་དནྟི ཝཱ་ཙཱ་ནི་ཙྪཱ་ར་ཎཾ. ཝཱ་ཙཾ ས་ངྑ་རོ་ནྟཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཨི་དྷ ཝ་ཙཱི་ས་ངྑཱ་རཱ་ཏྭེ་ཝ ཝུ་ཙྩ་ནྟི.
༤༦༤. ས་མཱ་པ་ཛྫི་སྶནྟི པ་དཾ ནི་རོ་དྷ་སྶ ཨཱ་ས་ནྣཱ་ནཱ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཝི་ས་ཡཾ ཨཱ་ས་ནྣཾ ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ དཱུ་ར་སྶ ག་ཧ་ཎེ པ་ཡོ་ཛ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ནི་རོ་དྷ་པཱ་ད་ཀ་སྶ ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་ཙི་ཏྟ་སྶ ཙ ག་ཧ་ཎ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ནི་རོ་དྷཾ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ཏི ནཱ་མཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ‘‘པ་ད་དྭ་ཡེ་ན ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཀཱ་ལོ ཀ་ཐི་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཐཱ ཙི་ཏྟཾ བྷཱ་ཝི་ཏཾ ཧོ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་དྡྷཱ་ན་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཙི་ཏྟ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཨི་ཏ་རེ་སཾ ནཱ་ན་ནྟ་རི་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ན ཧི བ་ལ་དྭ་ཡ་ཉཱ་ཎ་ས་མཱ་དྷི་ཙ་རི་ཡཱ་ནཾ ཝ་སཱི་བྷཱ་ཝཱ་པཱ་ད་ན་ཙི་ཏྟེ་ཧི ཝི་ནཱ ཨ་དྡྷཱ་ན་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཙི་ཏྟཾ ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ ཧོ་ཏི.
སེ་ས་ས་ངྑཱ་རེ་ཧཱིཏི ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་ར་ཙི་ཏྟ་ས་ངྑཱ་རེ་ཧི. དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ་ཡེ་ཝ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟི་ནི་རོ་དྷེ་ན. ཨི་ཏ་རེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཝུ་ཊྛ་ཧི་སྶནྟི པ་དཾ ཝུ་ཊྛ་ཧ་ན་སྶ ཨཱ་ས་ནྣཱ་ནཱ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཝི་ས་ཡཾ ཨཱ་ས་ནྣཾ ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ དཱུ་ར་སྶ ག་ཧ་ཎེ པ་ཡོ་ཛ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ནི་རོ་དྷ་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ན་སྶ ཙ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དེ་ན པ་རི་ཙྪི་ནྣ་ཏྟཱ ཏ་ཏོ ཨོ་ར་མེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ད་དྭ་ཡེ་ན ཨ་ནྟོ་ནི་རོ་དྷ་ཀཱ་ལོ ཀ་ཐི་ཏོ’’ཏི. ཏ་ཐཱ ཙི་ཏྟཾ བྷཱ་ཝི་ཏཾ ཧོ་ཏཱིཏི ཡ་ཐཱ ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཙྪི་ནྣ་ཀཱ་ལ་མེ་ཝ ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀ་བྷཱ་ཝོ, ཏ་ཏོ པ་རཾ ས་ཙི་ཏྟ་ཀ་བྷཱ་ཝོ ཧོ་ཏི, ཏ་ཐཱ ནི་རོ་དྷ་སྶ པ་རི་ཀ་མྨ་ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤཱ་དི་ཏཾ ཧོ་ཏི.
པ་ཊི་ས་ངྑཱཏི པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ཡ ཨི་ད་མེ་ཝ ཀཱ་ཏ་བྦཾ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི་མ་ཏྟཾ. ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནྟཱིཏི ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ས་མྤ་དེ་ཝ ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟི. ཨ་ཐ ཀ་སྨཱ ས་ཏྟཱ་ཧ་མེ་ཝ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི? ཡ་ཐཱ་ཀཱ་ལ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཀ་ར་ཎ་ཏོ, ཏ་ཉྩ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཨཱ་ཧཱ་རཱུ་པ་ཛཱི་ཝཱི་ནཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀ་པ་ཝ་ཏྟ་སྶ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ བྷུ་ཏྟཱ་ཧཱ་ར་སྶ ས་ཏྟཱ་ཧ་མེ་ཝ ཡཱ་པ་ན་ཏོ.
ས་བྦཱ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སེ ན ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ཏཱི་ཏི ཨི་དཾ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ཏཱི’’ཏི. ཡཱ པ་ན ན ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ཏི, ཏཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨི་མ་སྶ པ་ན…པེ… ན ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨི་མ་སྶཱཏི ཨི་དྷ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ནི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པ་ཛྫ་ན་བྷི་ཀྑུ་ནོ. ཏ་སྶ པ་ན ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནི་ཀཱ་ཝཱ་ཏི ནི་ཡ་མོ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀིཾ ཝཱ ཨེ་ཏེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨ་བྦོ་ཧཱ་རི་ཀཱཏི སུ་ཁུ་མ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ‘‘ཨ་ཏྠཱི’’ཏི ཝོ་ཧ་རི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻཱ་ཏི ཀེ་ཙི. ནི་རོ་དྷ་སྶ པ་ན པཱ་ད་ཀ་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དི་ས་མཱ་དྷི་ཙ་རི་ཡཱ་ཡ ཝ་སེ་ན ཨ་ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནི་ཀཱ་པི ནི་རོ་དྷཱ་ན་ནྟ་ར་ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སེ ན ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ཏཱི་ཏི ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨེ་ཝ ཏེ ཨ་བྦོ་ཧཱ་རི་ཀཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ ས་ཉྫཱི་ཝ་ཏྠེ་ར་ཝ་ཏྠུ་མྷི ཨཱ་ནཱི་ཏ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལ་ནི་ད་སྶ་ན་མྤི སུ་ཊྛུ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘བྷ་ཝ་ངྒ་ས་མ་ཡེ་ནེ་ཝེ་ཏཾ ཀ་ཐི་ཏ’’ནྟི. ཀི་རི་ཡ་མ་ཡ་པ་ཝ་ཏྟ་ཝ་ལ༹་ཉྫ་ན་ཀཱ་ལེཏི ཨེ་ཏྠ ཀི་རི་ཡ་མ་ཡ་པ་ཝ་ཏྟཾ ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཝི་པྥཱ་རོ, ཏ་སྶ ཝ་ལ༹་ཉྫ་ན་ཀཱ་ལེ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ས་མ་ཡེ. ཝཱ་ཙཾ ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ནྟི ཨ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཛ་ན་ཀ་ཏྟཱ ཏེ་སཾ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་རཱ་ནཾ.
ས་གུ་ཎེ་ནཱཏི ས་ར་སེ་ན, ས་བྷཱ་ཝེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སུ་ཉྙ་ཏཱ ནཱ་མ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི རཱ་གཱ་དཱི་ཧི སུ་ཉྙ་ཏྟཱ. ཏ་ཐཱ རཱ་ག་ནི་མི་ཏྟཱ་དཱི་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝཱ ཨ་ནི་མི་ཏྟཱ, རཱ་ག་པ་ཎི་དྷི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝཱ ཨ་པྤ་ཎི་ཧི་ཏཱཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནི་མི་ཏྟ་ཨ་པྤ་ཎི་ཧི་ཏེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ’’ཏི. ཨ་ནི་མི་ཏྟཾ ཨ་པྤ་ཎི་ཧི་ཏ་ཉྩ ནི་བྦཱ་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཾ ཕ་སྶོ ཨ་ནི་མི་ཏྟོ ཕ་སྶོ ཨ་པྤ་ཎི་ཧི་ཏོ ཕ་སྶོ ནཱ་མཱ་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ‘‘ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཏི་དི་ས་ཏི.
ཨ་ཏྟ་སུ་ཉྙ་ཏཱ་ད་སྶ་ན་ཏོ ཨ་ན་ཏྟཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ སུ་ཉྙ་ཏཱ, ནི་ཙྩ་ནི་མི་ཏྟུ་གྒྷཱ་ཊ་ན་ཏོ ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ ཨ་ནི་མི་ཏྟཱ, སུ་ཁ་པྤ་ཎི་དྷི་པ་ཊི་ཀྑེ་པ་ཏོ དུ་ཀྑཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ ཨ་པྤ་ཎི་ཧི་ཏཱ་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘སུ་ཉྙ་ཏཱ…པེ… ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཏཱིཏི ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཨ་ནི་ཙྩཱ་ཀཱ་ར་གྒཱ་ཧི་ནི་ཡཱ ཝུ་ཊྛཱ་ན་གཱ་མི་ནི་ཡཱ པ་ར་ཏོ ཨེ་ཀ་ཏོ་ཝུ་ཊྛཱ་ན་ཨུ་བྷ་ཏོ་ཝུ་ཊྛཱ་ནེ་ཧི ནི་མི་ཏྟ་པ་ཝ་ཏྟ་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཏི. ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱཏི ཙ ཨི་དཾ ‘‘ན ཨེ་ཀ་ནྟི་ཀཾ ཨེ་ཝ་མྤི ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ས ན་ཡོ སེ་སེ་སུ་པི. ཨ་པྤ་ཎི་ཧི་ཏ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ མ་གྒོ་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ, སུ་ཉྙ་ཏ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ མ་གྒོ་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཙ ཡོ་ཛ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ’’ཏི. ཝི་ཀ་པྤོ ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻ ཨཱ་ག་མ་ན་སྶ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ན་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ན་ཀ་ར་ཏྟཱ. ཨེ་ཝ་ཉྷི ཏ་ཡོ ཕ་སྶཱ ཕུ་ས་ནྟཱིཏི ཨེ་ཝཾ ས་གུ་ཎ་ཏོ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ ཙ ནཱ་མ་ལཱ་བྷེ སུ་ཉྙ་ཏཱ་དི་ནཱ་མ་ཀཱ ཏ་ཡོ ཕ་སྶཱ ཕུ་ས་ནྟཱི་ཏི ཨ་ནི་ཡ་མ་ཝ་ཙ་ནཾ. ས་མེ་ཏི ཡུ་ཛྫ་ཏི ཨེ་ཀ་སྶེ་ཝ ཕ་སྶ་སྶ ནཱ་མ་ཏྟ་ཡ་ཡོ་ག་ཏོ.
ས་བྦ་ས་ངྑ་ཏ་ཝི་ཝི་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ནཾ ཝི་ཝེ་ཀོ ནཱ་མ ཨུ་པ་དྷི་ཝི་ཝེ་ཀོ་ཏི ཀ་ཏྭཱ. ནི་ནྣ་ཏཱ ཏ་པྤ་ཊི་པ་ཀྑ་ཝི་མུ་ཁ་སྶ ཏ་ད་བྷི་མུ་ཁ་ཏཱ. པོ་ཎ་ཏཱ ཨོ་ན་མ་ནཾ, པ་བྦྷཱ་ར་ཏཱ ཏ་ཏོ ཝི་སྶ་ཊྛ་བྷཱ་ཝོ.
༤༦༥. ཙ་ཀྑཱ་དི་ཏོ རཱུ་པཱ་དཱི་སུ པ་ཝ་ཏྟ་རཱུ་པ་ཀཱ་ཡ་ཏོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ པ་ཉྩ་དྭཱ་རི་ཀཾ སུ་ཁཾ ཀཱ་ཡི་ཀཾ ནཱ་མ, མ་ནོ་དྭཱ་རི་ཀཾ ཙེ་ཏོ་ཕ་སྶ་ཛཱ་ཏཱ་ཡ ཙེ་ཏ་སི་ཀཾ ནཱ་མ. ས་བྷཱ་ཝ་ནི་དྡེ་སོ སུ་ཁ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ. མ་དྷུ་ར་བྷཱ་ཝ་དཱི་པ་ཀནྟི ཨི་ཊྛ་བྷཱ་ཝ་ཛོ་ཏ་ནཾ. ཝེ་ད་ཡི་ཏ་བྷཱ་ཝ་དཱི་པ་ཀནྟི ཝེ་ད་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ཀཾ. ཝེ་ད་ནཱ ཨེ་ཝ ཧི པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཝེ་དེ་ཏི, ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ པ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦ་ནྟི. དུ་ཀྑ་ནྟི ས་བྷཱ་ཝ་ནི་དྡེ་སོ་ཏི་ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ཨ་ཏྠ་ཝ་ཙ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ’’ཏི. ཋི་ཏི་སུ་ཁཱཏི ཋི་ཏི་ཡཱ དྷ་ར་མཱ་ན་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ, ན ཋི་ཏི་ཀྑ་ཎ་མ་ཏྟེ་ན. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝོ སུ་ཁ’’ནྟི. ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དུ་ཀྑཱཏི ཝི་པ་རི་ཎ་མ་ནེ་ན ཝི་ག་མ་ནེ་ན དུ་ཀྑཱ, ན ནི་རོ་དྷ་ཀྑ་ཎེ་ན. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ན་ཏྠི་བྷཱ་ཝོ དུ་ཀྑ’’ནྟི. ཨ་པ་རི་ཉྙཱ་ཏ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་ན་ཉྷི སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནུ་པ་ར་མོ དུ་ཀྑ་ཏོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི. སྭཱ་ཡ་མ་ཏྠོ པི་ཡ་ཝི་པྤ་ཡོ་གེ་ན དཱི་པེ་ཏ་བྦོ. ཋི་ཏི་དུ་ཀྑཱ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་སུ་ཁཱཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝོ དུ་ཀྑཾ, ན་ཏྠི་བྷཱ་ཝོ སུ་ཁ’’ནྟི. དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནུ་པ་ར་མོ ཧི ས་ཏྟཱ་ནཾ སུ་ཁ་ཏོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྷི ཝ་ད་ནྟི – ‘‘ཏ་སྶ རོ་ག་སྶ ཝཱུ་པ་ས་མེ་ན ཨ་ཧོ སུ་ཁཾ ཛཱ་ཏ’’ནྟི. ཛཱ་ན་ན་བྷཱ་ཝོཏི ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ཝ་བུ་ཛ྄ཛྷ་ནཾ. ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁ་ཉྷི ཝེ་ད་ནཾ ཛཱ་ན་ནྟ་སྶ སུ་ཁཾ ཧོ་ཏི ཏ་སྶ སུ་ཁུ་མ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཡ་ཐཱ ཏ་ད་ཉྙེ དྷ་མྨེ ས་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏོ སཱ་མ་ཉྙ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏོ ཙ ས་མྨ་དེ་ཝ ཨ་ཝ་བོ་དྷོ པ་ར་མཾ སུ་ཁཾ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ –
‘‘ཡ་ཏོ ཡ་ཏོ ས་མྨ་ས་ཏི, ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡཾ;
ལ་བྷ་ཏཱི པཱི་ཏི་པཱ་མོ་ཛྫཾ, ཨ་མ་ཏཾ ཏཾ ཝི་ཛཱ་ན་ཏ’’ནྟི. (དྷ. པ. ༣༧༤);
ཨ་ཛཱ་ན་ན་བྷཱ་ཝོཏི ཨེ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་ཝི་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. དུ་ཀྑ་ཉྷི ས་མྨོ་ཧ་ཝི་ཧཱ་རོ་ཏི. ཨ་པ་རོ ན་ཡོ ཛཱ་ན་ན་བྷཱ་ཝོཏི ཛཱ་ན་ན་སྶ ཉཱ་ཎ་སྶ ས་བྦྷཱ་ཝོ. ཉཱ་ཎ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ཧི ཉཱ་ཎོ་པ་ནི་སྶ་ཡཱ ཙ ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཱ ཝེ་ད་ནཱ སུ་ཁཱ ཨི་ཊྛཱ་ཀཱ་རཱ. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘ཨི་ཊྛཱ ཙེ་ཝ ཨི་ཊྛ་ཕ་ལཱ ཙཱ’’ཏི. ཨ་ཛཱ་ན་ན་བྷཱ་ཝོ དུ་ཀྑནྟི ཨེ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་ཝི་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཀ་ཏ་མོ ཨ་ནུ་ས་ཡོ ཨ་ནུ་སེ་ཏཱིཏི ཀཱ་མ་རཱ་གཱ་ནུ་ས་ཡཱ་དཱི་སུ ས་ཏྟ་སུ ཨ་ནུ་ས་ཡེ་སུ ཀ་ཏ་མོ ཨ་ནུ་ས་ཡོ ཨ་ནུ་ས་ཡ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏི? ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ཧི ས་ནྟཱ་ནེ ཨ་ནུ་ས་ཡ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ནུ་ས་ཡཱ, ཨ་ནུ་རཱུ་པཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏེ་ན ཀཱ་ར་ཎ་ལཱ་བྷེ ས་ཏི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནཱ་ར་ཧ་ཏཱ ནེ་སཾ ད་སྶི་ཏཱ. ཨ་པྤ་ཧཱི་ནཱ ཧི ཀི་ལེ་སཱ ཀཱ་ར་ཎ་ལཱ་བྷེ ས་ཏི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་ཊྛེ་ན ས་ཡི་ཏོ ཝི་ཡ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཏེ ཙ ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ ཨ་ནཱ་ག་ཏཱ ཀི་ལེ་སཱ ད་ཊྛ་བྦཱ, ཨ་ཏཱི་ཏཱ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ ཙ ཏཾ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ ཏ་ཐཱ ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ན ཧི དྷ་མྨཱ་ནཾ ཀཱ་ལ་བྷེ་དེ་ན ས་བྷཱ་ཝ་བྷེ་དོ ཨ་ཏྠི. ཡ་དི ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་ཊྛོ ཨ་ནུ་ས་ཡ་ཊྛོ, ན་ནུ ས་བྦེ་པི ཀི་ལེ་སཱ ཨ་པྤ་ཧཱི་ནཱ ཨ་ནུ་ས་ཡཱ བྷ་ཝེ་ཡྻུ་ནྟི? ན མ་ཡཾ ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་ཏཱ་མ་ཏྟེ་ན ཨ་ནུ་ས་ཡ་ཊྛཾ ཝ་དཱ་མ, ཨ་ཐ ཁོ པ་ན ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་ཊྛེ་ན ཐཱ་མ་ག་ཏཱ ཀི་ལེ་སཱ ཨ་ནུ་ས་ཡཱ. ཨི་དཾ ཐཱ་མ་ག་མ་ན་ཉྩ རཱ་གཱ་དཱི་ན་མེ་ཝ ཨཱ་ཝེ་ཎི་ཀོ ས་བྷཱ་ཝོ ད་ཊྛ་བྦོ, ཡ་ཏོ ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ – ‘‘ཐཱ་མ་ག་ཏཾ ཨ་ནུ་ས་ཡཾ པ་ཛ་ཧ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. སོཏི རཱ་གཱ་ནུ་ས་ཡོ. ཨ་པྤ་ཧཱི་ནོཏི ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་བྷཱ་ཝ་མུ་ཁེ་ན ཨ་ནུ་ས་ཡ་ན་ཊྛ་མཱ་ཧ. སོ ཙ ཨ་པ་རི་ཉྙཱ་ཏ་ཀྑ་ནྡྷ་ཝ་ཏྠུ་ཏོ, པ་རི་ཉྙཱ་ཏེ་སུ པ་ཏི་ཊྛཾ ན ལ་བྷ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ན ས་བྦཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ སོ ཨ་པྤ་ཧཱི་ནོ’’ཏི. ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཙཱ་ཡཾ ཨ་ནུ་ས་ཡ་ཊྛོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ན ས་བྦཾ སུ་ཁཾ ཝེ་ད་ནཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ’’ཏི.
ཝ་ཏྠུ་ཝ་སེ་ན་པི པ་ན ཨ་ནུ་ས་ཡ་ཊྛོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ, ཡོ ‘‘བྷཱུ་མི་ལ་དྡྷ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏེ་ན ཧི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (ཝི་སུ་དྡྷི. ༢.༨༣༤) ཝུ་ཏྟཾ –
‘‘བྷཱུ་མཱི་ཏི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱུ་ཏཱ ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀཱ པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷཱ. བྷཱུ་མི་ལ་དྡྷཾ ནཱ་མ ཏེ་སུ ཁ་ནྡྷེ་སུ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ར་ཧཾ ཀི་ལེ་ས་ཛཱ་ཏཾ. ཏེ་ན ཧི སཱ བྷཱུ་མི་ལ་དྡྷཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ བྷཱུ་མི་ལ་དྡྷ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི, སཱ ཙ ཁོ ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ན. ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཧི ས་བྦེ་པི ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏེ པ་རི་ཉྙཱ་ཏེ་པི ཙ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ནྡྷེ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀི་ལེ་སཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི མ་ཧཱ་ཀ་ཙྩཱ་ན་ཨུ་པྤ་ལ་ཝ་ཎྞཱ་དཱི་ནཾ ཁ་ནྡྷེ ཨཱ་ར་བྦྷ སོ་རེ་ཡྻ་སེ་ཊྛི་ན་ནྡ་མཱ་ཎ་ཝ་ཀཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ཡ. ཡ་དི ཙ ཏཾ བྷཱུ་མི་ལ་དྡྷཾ ནཱ་མ སི་ཡཱ, ཏ་སྶ ཨ་པྤ་ཧེ་ཡྻ་ཏོ ན ཀོ་ཙི བྷ་ཝ་མཱུ་ལཾ པ་ཛ་ཧེ་ཡྻ, ཝ་ཏྠུ་ཝ་སེ་ན པ་ན བྷཱུ་མི་ལ་དྡྷཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཡ་ཏྠ ཡ་ཏྠ ཧི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཨ་པ་རི་ཉྙཱ་ཏཱ ཁ་ནྡྷཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཨུ་པྤཱ་ད་ཏོ པ་བྷུ་ཏི ཏེ་སུ ཝ་ཊྚ་མཱུ་ལཾ ཀི་ལེ་ས་ཛཱ་ཏཾ ཨ་ནུ་སེ་ཏི. ཏཾ ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་ཊྛེ་ན བྷཱུ་མི་ལ་དྡྷ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦ’’ནྟི་ཨཱ་དི.
ཨེ་ས ན་ཡོ ས་བྦ་ཏྠཱཏི ཨི་མི་ནཱ ‘‘ན ས་བྦཱ་ཡ དུ་ཀྑཱ་ཡ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ སོ ཨ་པྤ་ཧཱི་ནོ, ན ས་བྦཾ དུ་ཀྑཾ ཝེ་ད་ནཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དིཾ ཨ་ཏི་དི་ས་ཏི. ཏ་ཏྠ ཡཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཏཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ‘‘ཡོ ཨ་ནུ་ས་ཡོ ཡ་ཏྠ ཨ་ནུ་སེ་ཏི, སོ པ་ཧཱི་ཡ་མཱ་ནོ ཏ་ཏྠ པ་ཧཱི་ནོ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ པ་ཧཱ་ན་པུ་ཙྪཱ, ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘ཀིཾ པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་ཡཾ པ་ཧཱ་ན་པུ་ཙྪཱ ནཱ་མཱ’’ཏི.
ཨེ་ཀེ་ནེ་ཝ བྱཱ་ཀ་ར་ཎེ་ནཱཏི ‘‘ཨི་དྷཱ་ཝུ་སོ, ཝི་སཱ་ཁ, བྷི་ཀྑུ ཝི་ཝི་ཙྩེ་ཝ ཀཱ་མེ་ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (མ. ནི. ༡.༣༧༤) ཨེ་ཀེ་ནེ་ཝ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནེ་ན. དྭེ པུ་ཙྪཱཏི ཨ་ནུ་ས་ཡ་པུ་ཙྪཱ པ་ཧཱ་ན་པུ་ཙྪཱ་ཏི དྭེ་པི པུ་ཙྪཱ ཝི་སྶ་ཛྫེ་སི. ‘‘རཱ་གཾ ཏེ་ན པ་ཛ་ཧ་ཏཱི’’ཏི ཨི་ད་མེ་ཀཾ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཾ, ‘‘ན ཏ་ཏྠ རཱ་གཱ་ནུ་ས་ཡོ ཨ་ནུ་སེ་ཏཱི’’ཏི ཨི་ད་མེ་ཀཾ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཾ, པུ་ཙྪཱ་ནུ་ཀྐ་མ་ཉྩེ་ཏྠ ཨ་ནཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ པ་ཧཱ་ན་ཀྐ་མེ་ན ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཱ པ་ཝ་ཏྟཱ. ‘‘དྭེ པུ་ཙྪཱ ཝི་སྶ་ཛྫེ་སཱི’’ཏི ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྠཾ ཝི་ཝ་རི་ཏུཾ ‘‘ཨི་དྷཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཏ་ཐཱ་ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏ་མེ་ཝ ཀ་ཏྭཱཏི ཨི་མི་ནཱ ཡོ རཱ་གཾ ཝི་ཀྑ་མྦྷེ་ཏྭཱ པུ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏུཾ ཨ་པྤ་དཱ་ན་ཏོ ཏ་ཐཱ་ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏ་མེ་ཝ ཀ་ཏྭཱ མ་གྒེ་ན ས་མུ་གྒྷཱ་ཏེ་ཏི, ཏ་སྶ ཝ་སེ་ན ‘‘རཱ་གཾ ཏེ་ན པ་ཛ་ཧ་ཏི, ན ཏ་ཏྠ རཱ་གཱ་ནུ་ས་ཡོ ཨ་ནུ་སེ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. ཀཱ་མོ་གྷཱ་དཱི་ཧི ཙ་ཏཱུ་ཧི ཨོ་གྷེ་ཧི སཾ་སཱ་ར་བྷ་ཝོ་གྷེ་ནེ་ཝ ཝཱ ཝེ་ག་སཱ ཝུ་ཡ྄ཧ་མཱ་ནེ་སུ ས་ཏྟེ་སུ ཏཾ ཨུ་ཏྟ་རི་ཏྭཱ པ་ཏྟ་བྦཾ, ཏ་སྶ པ་ན གཱ་དྷ་བྷཱ་ཝ་ཏོ པ་ཏི་ཊྛཱ་ན་བྷཱུ་ཏཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ – ‘‘ཏི་ཎྞོ པཱ་ར་ངྒ་ཏོ ཐ་ལེ ཏི་ཊྛ་ཏི བྲཱ་ཧྨ་ཎོ’’ཏི (སཾ. ནི. ༤.༢༣༨; ཨི་ཏི་ཝུ. ༦༩; པུ. པ. ༡༨༧).
སུ་ཉྙ་ཏཱ་དི་བྷེ་དེ་ན ཨ་ནེ་ཀ་བྷེ་ད་ཏྟཱ པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘ཨ་ནུ་ཏྟ་རེ་སཱུ’’ཏི བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ན་ནི་དྡེ་སོ་ཏི ‘‘ཨ་ནུ་ཏྟ་རཱ ཝི་མོ་ཀྑཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པུ་ན ཏེ་སཾ ས་བྦེ་ས་མྤི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་སཱ་མ་ཉྙེ་ན ‘‘ཨ་ར་ཧ་ཏྟེ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཝི་ས་ཡེ ཙེ་ཏཾ བྷུ་མྨཾ. པ་ཏྠ་ནཾ པ་ཊྛ་པེ་ནྟ་སྶཱཏི ‘‘ཨ་ཧོ ཝ་ཏཱ་ཧཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ལ་བྷེ་ཡྻ’’ནྟི པ་ཏྠ་ནཾ ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་ནྟ་སྶ, པ་ཏྠེ་ནྟ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ཊྛ་པེ་ནྟ་སྶཱཏི ཙེ་ཏྠ ཧེ་ཏུ་མྷི ཨ་ནྟས་དྡོ. ཀ་ཐཾ པ་ན ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཝི་ས་ཡཱ པ་ཏྠ་ནཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི? ན ཀཱ་ཙི ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཏྠ་ནཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཨ་ན་དྷི་ག་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ཝི་ས་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. པ་རི་ཀ་པྤི་ཏ་རཱུ་པཾ པ་ན ཏཾ ཨུ་དྡི་སྶ པ་ཏྠ་ནཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ‘‘ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི པི་ཧཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ པ་ར་མྤ་ར་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ, ཨུ་ཛུ་ཀཾ པ་ན པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ ན་ཏྠཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ན པ་ཏྠ་ནཱ་ཡ པ་ཊྛ་པ་ན་མཱུ་ལ་ཀཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི. ཨི་དཾ པ་ན སེ་ཝི་ཏ་བྦཾ དོ་མ་ན་སྶཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ་པྤ་ཧཱ་ན་སྶ ཀུ་ས་ལཱ་བྷི་ཝུ་ཌྜྷི་ཡཱ ཙ ནི་མི་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ – ‘‘དོ་མ་ན་སྶ་མྤཱ་ཧཾ, དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡ, དུ་ཝི་དྷེ་ན ཝ་དཱ་མི སེ་ཝི་ཏ་བྦ་མྤི ཨ་སེ་ཝི་ཏ་བྦ་མྤཱི’’ཏི (དཱི. ནི. ༢.༣༥༩-༣༦༢). ཏཱི་ཧི མཱ་སེ་ཧི ས་མྤ་ཛྫ་ན་ཀཱ ཏེ་མཱ་སི་ཀཱ. སེ་ས་པ་ད་དྭ་ཡེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨི་མ་སྨིཾ ཝཱ་རེཏི ཨི་མ་སྨིཾ པ་ཝཱ་ར་ཎ་ཝཱ་རེ. ཝི་སུ་དྡྷི་པ་ཝཱ་ར་ཎནྟི ‘‘པ་རི་སུ་དྡྷོ ཨ་ཧ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟཾ ཝི་སུ་དྡྷི་པ་ཝཱ་ར་ཎཾ. ཨ་ར་ཧ་ནྟཱ་ན་མེ་ཝ ཧེ་ས པ་ཝཱ་ར་ཎཱ.
ན ཀ་དཱ་ཙི པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་སྶ པ་ཧཱ་ཡ་ཀ་ཏཱ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ན དོ་མ་ན་སྶེ་ན ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དིཾ ཝ་ཏྭཱ པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ནེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ནྟོ ‘‘ཨ་ཡཾ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཏཾ པ་ར་ཏོ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ཨཱ་ག་མི་སྶ་ཏི. པ་ཊི་པ་དཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཏྠ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཏྠ་ནཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ. པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏཱིཏི ཨོ་ཝཱ་ད་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ས་མུ་ཏྟེ་ཛེ་ནྟོ ཀ་ཐེ་ཏི. སཱི་ལེ་ན ཧཱི་ན་ཊྛཱ་ནནྟི ཨ་ཉྙེ་ཧི ཨ་ར་ཧ་ཏྟཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ནྟེ་ཧི སཱི་ལེ་ན ཧཱི་ན་ཊྛཱ་ནཾ ཀིཾ ཏུ་ཡ྄ཧཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. སུ་པ་རི་སུ་དྡྷནྟི ཨ་ཁ་ཎྜཱ་དི་བྷཱ་ཝ་ཏོ སུ་དྷོ་ཏ་ཛཱ་ཏི་མ་ཎི ཝི་ཡ སུ་ཊྛུ པ་རི་སུ་དྡྷཾ. སུ་པ་གྒ་ཧི་ཏནྟི ཀ་དཱ་ཙི་པི ས་ངྐོ་ཙཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝཱི་རི་ཡཾ སུ་ཊྛུ པ་གྒ་ཧི་ཏཾ. པ་ཉྙཱཏི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པ་ཉྙཱ པ་ཊི་པ་ཀྑེ་ཧི ཨ་ན་དྷི་བྷཱུ་ཏ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཀུ་ཎྛཱ ཏི་ཀྑ་ཝི་ས་དཱ ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ས་མྨ་ས་ནེ སཱུ་རཱ ཧུ་ཏྭཱ ཝ་ཧ་ཏི པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ནཱཏི ཏ་སྶ དོ་མ་ན་སྶ་སྶ ཨ་ར་ཧ་ཏྟུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཏཱ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན. ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨ་ནུ་ས་ཡ་ནཾ ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ན ཏཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་ནུ་པྤ་ཛྫ་ན་མེ་ཏྠ པ་ཧཱ་ནཾ ནཱ་མཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པ་ཧཱི་ནོ་ཝ ཏ་ཏྠ པ་ཊི་གྷཱ་ནུ་ས་ཡོ་ཏི ཨ་ཏྠོ’’ཏི. ཏ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ་ན ཝི་ཀྑ་མྦྷེ་ཏ་བྦཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ, སཱ ཨེ་ཝ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒེ་ན ས་མུ་ཙྪི་ནྡཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ནུ་ས་ཡཾ ཝི་ཀྑ་མྦྷེ་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་ནུ་ས་ཡ་ས་དི་ས་ཏཱ་ཡ ཝཱ. ‘‘རཱ་གཱ་ནུ་ས་ཡཾ ཝི་ཀྑ་མྦྷེ་ཏྭཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ ནཱ་ནུ་སེ་ཏི ནཱ་མ ཏ་ཏྠ ཀཱ་ཏ་བྦ་ཀི་ཙྩཱ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ.
༤༦༦. ཏ་སྨཱཏི པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་ཏྟཱ ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཀི་ཙྩ་ཏོ པ་ཙྩ་ཡ་ཏོ ཙཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཝི་ས་བྷཱ་ག་པ་ཊི་བྷཱ་གོ ཀ་ཐི་ཏོ ‘‘ཀ་ཎྷ་སུ་ཀྐ་ས་པྤ་ཊི་བྷཱ་གཱ དྷ་མྨཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ. ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རཱཏི ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་ར་ས་དི་སཱ ཨ་པྤ་ཀཱ ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨ་ཝི་བྷཱུ་ཏཱ ཨ་པཱ་ཀ་ཊཱ ཨ་ནོ་ལཱ༹་རི་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ དུ་དྡཱི་པ་ནཱ དུ་ཝི་ཉྙཱ་པ་ནཱ. ཏཱ་དི་སཱ་ཝཱཏི ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་དི་སཱ་ཝ. ཡ་ཐཱ ཨུ་པེ་ཀྑཱ སུ་ཁ་དུ་ཀྑཱ་ནི ཝི་ཡ ན ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཱ, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ རཱ་ག་དོ་སཱ ཝི་ཡ ན ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཱ. ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རཱ ཨ་ཝི་བྷཱུ་ཏཱ དུ་དྡཱི་པ་ནཱ དུ་ཝི་ཉྙཱ་པ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་བྷཱ་ག་པ་ཊི་བྷཱ་གོ ཀ་ཐི་ཏོ ‘‘པ་ཎི་དྷི པ་ཊི་གྷོ་སོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ. ཡ་ཏྟ་ཀེ་སུ ཋཱ་ནེ་སཱུཏི དུ་ཀྑཱ་དཱི་སུ ཡ་ཏྟ་ཀེ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ, ཡ་ཏྠ ཝཱ ཉེ་ཡྻ་ཊྛཱ་ནེ་སུ. ཝི་ས་བྷཱ་ག་པ་ཊི་བྷཱ་གོཏི ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་ར་སྶ ཝི་ཡ ཨཱ་ལོ་ཀོ ཝི་གྷཱ་ཏ་ཀ་པ་ཊི་བྷཱ་གོ. ཝི་ཛྫཱཏི མ་གྒ་ཉཱ་ཎཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ, ཝི་མུ་ཏྟཱིཏི ཕ་ལ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨུ་བྷོ་པེ་ཏེ དྷ་མྨཱ ཨ་ནཱ་ས་ཝཱ’’ཏི. ཨ་ནཱ་ས་ཝ་ཊྛེ་ནཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ པ་ཎཱི་ཏ་ཊྛེ་ནཱ་ཏི་པི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. སོ་པི ཧི ཝི་མུ་ཏྟི་ནི་བྦཱ་ནཱ་ནཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎོ, ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ས་ངྑ་ཏ་ཊྛེ་ན ནི་བྦཱ་ན་སྶ ཝི་ས་བྷཱ་ག་ཏཱ་པི ལ་བྦྷ་ཏེ་ཝ. པ་ཉྷཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ག་ཏོ་སི, ཨ་པུ་ཙྪི་ཏ་བྦཾ པུ་ཙྪ་ནྟོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. པ་ཉྷཱ་ནཾ པ་རི་ཙྪེ་ད་པ་མཱ་ཎཾ ག་ཧེ་ཏུཾ ཡུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ ཨ་ཊྛ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ པ་རཾ པུ་ཙྪ་ནྟོ ནཱ་ས་ཀྑི པ་ཉྷཱ་ནཾ པ་རི་ཡ་ནྟཾ ག་ཧེ་ཏུཾ. ཨ་པྤ་ཊི་བྷཱ་ག་དྷ་མྨ་སྶཱཏི ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ ས་བྷཱ་ག་པ་ཊི་བྷཱ་གེ་ན ཨ་པྤ་ཊི་བྷཱ་ག་དྷ་མྨ་སྶ. ཨ་ནཱ་ག་ཏཱ་དི་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ནི་བྦཱ་ན་སྶ ས་བྷཱ་ག་པ་ཊི་བྷཱ་གོ ཝུ་ཏྟོ, ཝི་ས་བྷཱ་གེ ཙ ཨ་ཏྠེ་ཝ ས་ངྑ་ཏ་དྷ་མྨཱ, ཏ་སྨཱ ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ ཀི་ཉྩི ས་བྷཱ་ག་པ་ཊི་བྷཱ་གཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ པུ་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཙྩ་ཡཱ་སཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ས་ངྑ་ཏ་སྶ ཧི ཨ་པྤ་ཏི་ཊྛ་སྶ ཨེ་ཀ་ནྟ་ནི་ཙྩ་སྶ ས་ཏོ ནི་བྦཱ་ན་སྶ ཀུ་ཏོ ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ས་བྷཱ་ག་སྶ ས་མྦྷ་ཝོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ནི་བྦཱ་ནཾ ནཱ་མེ་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི.
ཝི་ར་དྡྷོཏི ཨེ་ཏྠ ས་བྷཱ་ག་པ་ཊི་བྷཱ་གཾ པུ་ཙྪི་སྶཱ་མཱི་ཏི ནི་ཙྪ་ཡཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ པུ་ཙྪི་ཏ་མ་ཏྠཾ ཝི་ར་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ་ཝ པུ་ཙྪི, ན ཨ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏེ་ན ཧེ་ཊྛཱ ས་བྦ་པུ་ཙྪཱ དི་ཊྛ་སཾ་ས་ནྡ་ན་ན་ཡེ་ན ཛཱ་ནི་ཏྭཱ་ཝ པ་ཝ་ཏྟཱ་ཏི དཱི་པི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཐེ་རཱི པ་ན ཏཾ ཏཾ པུ་ཙྪི་ཏ་མ་ཏྠཾ ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ནྟཱི ས་ཏྠུ དེ་ས་ནཱ་ཉཱ་ཎཾ ཨ་ནུ་ག་ནྟྭཱ་ཝ ཝི་སྶ་ཛྫེ་སི. ནི་བྦཱ་ནོ་ག་དྷནྟི ནི་བྦཱ་ནཾ ཨོ་གཱ་ཧི་ཏྭཱ ཋི་ཏཾ ནི་བྦཱ་ན་ནྟོ་ག་དྷཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ནི་བྦཱ་ན་བྦྷ་ནྟ་རཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ཨ་ནུ་པ་ཝི་ཊྛ’’ནྟི. ཨ་སྶཱཏི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་སྶ.
༤༦༧. པ་ཎྜི་ཙྩེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱཏི ཨེ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་པ་ཎྜི་ཙྩཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘དྷཱ་ཏུ་ཀུ་ས་ལཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ – ‘‘ཀི་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, པ་ཎྜི་ཏོ ཧོ་ཏི? ཡ་ཏོ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, བྷི་ཀྑུ དྷཱ་ཏུ་ཀུ་ས་ལོ ཙ ཧོ་ཏི, ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་ཀུ་ས་ལོ ཙ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་ཀུ་ས་ལོ ཙ ཋཱ་ནཱ་ཊྛཱ་ན་ཀུ་ས་ལོ ཙ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ནུ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, བྷི་ཀྑུ པ་ཎྜི་ཏོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི (མ. ནི. ༣.༡༢༤). པ་ཉྙཱ་མ་ཧ་ཏྟཾ ནཱ་མ ཐེ་རི་ཡཱ ཨ་སེ་ཀྑ་པྤ་ཊི་ས་མྦྷི་ད་པྤ་ཏྟཱ་ཡ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཡོ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཋི་ཏ་ཏཱ་ཏི ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘མ་ཧ་ནྟེ ཨ་ཏྠེ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. རཱ་ཛ་ཡུ་ཏྟེ་ཧཱིཏི ར་ཉྙོ ཀ་མྨེ ནི་ཡུ་ཏྟ་པུ་རི་སེ་ཧི. ཨཱ་ཧ་ཙྩ་ཝ་ཙ་ནེ་ནཱཏི ས་ཏྠཱ་རཱ ཀ་ར་ཎཱ་དཱི་ནི ཨཱ་ཧ་ནི་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཏ་ཝ་ཙ་ནེ་ན. ཡ་དེ་ཏྠ ཨ་ཏྠ་ཏོ ན ཝི་བྷ་ཏྟཾ, ཏཾ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་ཏྟཱ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝ.
ཙཱུ་ལ༹་ཝེ་ད་ལླ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ལཱི་ན་ཏྠ་པྤ་ཀཱ་ས་ནཱ ས་མ་ཏྟཱ.