༡༠. མཱ་ར་ཏ་ཛྫ་ནཱི་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༠༦. ཀོ་ཊྛ་མ་ནུ་པ་ཝི་ཊྛོཏི ཨཱ་ས་ཡོ ཝ་ཙྩ་གུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ན་ཏཱ་ཡ ཀོ་ཊྛཾ, ཏ་སྶ ཨ་བྦྷ་ནྟ་ར་ཉྷེ་ཏྠ ཀོ་ཊྛཾ. ཨ་ནུ་རཱུ་པོ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཝི་ཊྛོ ཨ་ནུ་པ་ཝི་ཊྛོ. སུ་ཁུ་མ་ཉྷི ཏ་ད་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ མཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཡཾ ཏ་ཏྠ པ་ཝི་ཊྛོ. ག་རུ་ག་རོ ཝི་ཡཱཏི ག་རུ་ཀ་ག་རུ་ཀོ ཝི་ཡ. ཨུ-ཀཱ་ར་སྶ ཧི ཨོ-ཀཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཡཾ ནི་དྡེ་སོ, ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ག་རུ་ཀོ མ་ཉྙེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ག་རུ་ག་རུ ཝི་ཡ ཨི་ཙྩེ་ཝ ཝཱ པཱ་ཋོ. མཱ་ས་བྷ་ཏྟཾ མཱ་སོ ཨུ་ཏྟ་ར་པ་ད་ལོ་པེ་ན, མཱ་ས་བྷ་ཏྟེ་ན ཨཱ་ཙི་ཏཾ པཱུ་རི་ཏཾ མཱ་སཱ་ཙི་ཏཾ མ་ཉྙེ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘མཱ་ས་བྷ་ཏྟཾ བྷུ་ཏྟ་སྶ ཀུ་ཙྪི ཝི་ཡཱ’’ཏི. ཨུ་ཏྟ་ར་པ་ད་ལོ་པེ་ན ཝི་ནཱ ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘མཱ་ས་པཱུ་རི་ཏ་པ་སི་བྦ་ཀོ ཝི་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏི་ནྟ་མཱ་སོ ཝི་ཡཱཏི ཏི་ནྟ་མཱ་སོ པ་སི་བྦ་ཀོ ཝི་ཡ. ཀིཾ ནུ ཁོ ཨེ་ཏཾ མ་མ ཀུ་ཙྪི་ཡཾ པུ་བྦཾ བྷཱ་རི་ཀ་ཏྟཾ, ཀིཾ ནུ ཁོ ཀ་ཐཾ ནུ ཁོ ཛཱ་ཏ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ? ཨུ་པཱ་ཡེ་ནཱཏི པ་ཐེ་ན ཉཱ་ཡེ་ན. བྱ་ཏི་རེ་ཀ་ཏོ པ་ན་སྶ ཨ་ནུ་པཱ་ཡཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ས་ཙེ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ ཝཱ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘མཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ ཝི་ཧེ་སེ་སཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཡ་ཐཱ ཧི ཨ་རི་ཡ་ས་ངྒྷོ ‘‘ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶ་པཱུ་ཛི་ཏཾ, ས་ངྒྷཾ ན་མ་སྶཱ་མ སུ་ཝ་ཏྠི ཧོ་ཏཱུ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཁུ. པཱ. ༦.༡༨; སུ. ནི. ༢༤༡) ཏ་ཐཱ་ག་ཏོཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཏ་པྤ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ ཨ་རི་ཡ་པུ་གྒ་ལཱ, ཡ་ཐཱ ཙ པུ་རི་མ་ཀཱ དུ་ཏི་ཡ་ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀཱ ཀ་པྤཱ་ནཾ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་དྷི་ཀཾ ཨེ་ཀཾ ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻཾ པཱ་ར་མི་ཡོ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏཱ, ཨ་ཡ་མྤི མ་ཧཱ་ཐེ་རོ ཏ་ཐཱ ཨཱ་ག་ཏོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོཏི. པ་ཏི་ཨ་གྒ་ལེ༹་ཝ ཨ་ཊྛཱ་སཱིཏི ཨ་གྒ་ལ༹་སྶ བ་ཧི་བྷཱ་གེ ཨ་ཊྛཱ་སི.
༥༠༧. རུ་ཀྑ་དེ་ཝ་ཏཱ ནཱ་མ ཙཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛི་ཀེ་སུ ནི་ཧཱི་ནོ ཀཱ་ཡོ, ཏ་སྨཱ ནེ་སཾ མ་ནུ་སྶ་ག་ནྡྷོ པ་རི་ཙི་ཏ་ཏྟཱ ནཱ་ཏི་ཛེ་གུ་ཙྪོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་ཀཱ་ས་ཊྛ་དེ་ཝ་ཏཱ་ན’’ནྟི. ཨཱ་བཱ་དྷཾ ཀ་རོ་ཏཱིཏི དུ་ཀྑཾ ཛ་ནེ་ཏི. ནཱ་ག་རི་ཀོཏི སུ་ཀུ་མཱ་རོ. པ་རི་ཙོ་ཀྑོཏི ས་བྦ་སོ སུ་ཙི་རཱུ་པོ. ཉཱ་ཏི་ཀོ་ཊིནྟི ཉཱ་ཏི་བྷཱ་གཾ. ཨ་ནཱ་དི་མ་ཏི ཧི སཾ་སཱ་རེ ཉཱ་ཏི་བྷཱ་ག་ར་ཧི་ཏོ ནཱ་མ ས་ཏྟོ ཀ་སྶ་ཙི་པི ན་ཏྠཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨི་དནྟི ‘‘སོ མེ ཏྭཾ བྷཱ་གི་ནེ་ཡྻོ ཧོ་སཱི’’ཏི ཨི་དཾ ཝ་ཙ་ནཾ. པ་ཝེ་ཎི་ཝ་སེ་ནཱཏི ཏ་དཱ མ་ཡ྄ཧཾ བྷཱ་གི་ནེ་ཡྻོ ཧུ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི མཱ་ར་ཊྛཱ་ནེ ཋི་ཏོ་ཏི ཨི་མི་སྶཱ པ་ཝེ་ཎི་ཡཱ ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཉྙ་སྶ ཝཱ ཝེ་ས་མཾ དྷུ་རོ ཝི་དྷུ་རོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཉྙེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨ་ས་དི་སོ’’ཏི. ཨ་པྤ་དུ་ཀྑེ་ནཱཏི སུ་ཁེ་ནེ་ཝ. པ་ནྠཱ་ནཾ ཨ་ཝ་ནྟི ག་ཙྪ་ནྟཱི་ཏི པ་ཐཱ་ཝི་ནོ. ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ནཱཏི ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཙི་ཏ་ཀ་ས་ནྣི་ས་ཡེ་ན. ཨུ་ད་ཀ་ལེ་ཎནྟི ཨུ་ད་ཀ་ནི་སྶ་ནྡ་ན་ལེ་ཎཾ. ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཏོཏི ནི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཏོ. ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལནྟི ནི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཾ.
༥༠༨. ད་ས་ཧི ཨ་ཀྐོ་ས་ཝ་ཏྠཱུ་ཧཱིཏི ད་ས་ཧི་པི ཨ་ཀྐོ་ས་ཝ་ཏྠཱུ་ཧི, ཏ་ཏོ ཀི་ཉྩི ཨ་ཧཱ་པེ་ནྟཱ. པ་རི་བྷཱ་ས་ཐཱཏི ག་ར་ཧ་ཐ. གྷ་ཊྚེ་ཐཱཏི ཨ་ནཱུ་ནཱ་ཧི ཀ་ཐཱ་ཧི ཨི་མེ་སུ ཨོ་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཐ. དུ་ཀྑཱ་པེ་ཐཱཏི ཙི་ཏྟེ དུ་ཀྑཾ ཛ་ནེ་ཐ. ཨེ་ཏེ་སནྟི ཏེ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་ཀྐོ་ས་ནཱ་དཱི་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཀི་ལེ་སུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ. ཏེ་ནེ་ཏྠ དཱུ་སཱི མཱ་རོ ཨོ་ཏཱ་རཾ ལ་བྷ་ཏི ནཱ་མཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏ་བྦཾ ཨི་བྷཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟཱི་ཏི ཨི་བྦྷཱ, ཧ་ཏྠི་བྷ་ཎྜ་ཀཱ, ཧཱི་ན་ཛཱི་ཝི་ཀ་ཏཱ་ཡ ཧེ་ཏེ ཨི་བྦྷཱ ཝི་ཡཱ་ཏི ཨི་བྦྷཱ, ཏེ པ་ན ས་དུ་ཏི་ཡ་ཀ་ཝ་སེ་ན ‘‘ག་ཧ་པ་ཏི་ཀཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ. ཀ་ཎྷཱཏི ཀ་ཎྷཱ་བྷི་ཛཱ་ཏི་ཀཱ. པཱ་ད་ཏོ ཛཱ་ཏ་ཏྟཱ པཱ་དཱ་ནཾ ཨ་པ་ཙྩཱ. ཨཱ་ལ་སི་ཡ་ཛཱ་ཏཱཏི ཀ་སི་ཝ་ཎི་ཛྫཱ་དི་ཀ་མྨ་སྶ ཨ་ཀ་ར་ཎེ་ན ས་ཉྫཱ་ཏཱ་ལ་སི་ཡཱ. གཱུ་ཐ་ནི་དྡྷ་མ་ན་པ་ནཱ་ལཱི༹ཏི ཝ་ཙྩ་ཀཱུ་པ་ཏོ གཱུ་ཐ་སྶ ནི་ཀྑ་མ་པ་དེ་སོ.
མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ན བྷ་ཝེ་ཡྻ ཏེ་སཾ ཏཱ་དི་སཱ་ཡ ཨ་བྷི་ས་ནྡྷི་ཡཱ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨཱ་ཝེ་ས་ཀ་སྶ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨཱ་ཝི་ཊྛ་སྶ ཙི་ཏྟ་ས་ནྟ་ཏི ཝི་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟོ་ཝཱ་ཡ་མ་ཏྠོ. ཝི་ས་བྷཱ་ག་ཝ་ཏྠུནྟི བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ས་ནྟི་ཀེ ཨི་ཏྠི་རཱུ་པཾ, བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ས་ནྟི་ཀེ པུ་རི་ས་རཱུ་པ་ནྟི ཨཱི་དི་སཾ, ཨ་ཉྙཾ ཝཱ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ནཾ ཨ་སཱ་རུ་པྤཾ ཝི་ས་བྷཱ་ག་ཝ་ཏྠུཾ. ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རཱ་ར་མྨ་ཎནྟི པ་སྶ་ནྟཱ་ནཾ ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་ར་སྶ པ་ཙྩ་ཡཾ. ལེ་པ་ཡ་ཊྛིནྟི ལེ་པ་ལི་ཏྟཾ ཝཱ་ཀུ་ར་ཡ་ཊྛིཾ.
༥༡༠. སོ་མ་ན་སྶ་ཝ་སེ་ནཱཏི གེ་ཧ་སྶི་ཏ་སོ་མ་ན་སྶ་ཝ་སེ་ན. ཨ་ཉྙ་ཐ་ཏྟནྟི ཨུ་པྤི་ལཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཾ. པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝཱཏི ‘‘ས་ཙེ མཱ་རོ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ས་རཱི་རེ ཨ་དྷི་མུ་ཙྩི་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན. ཡ་དི མཱ་རོ་ཝ ཏ་ཐཱ ཀ་རེ་ཡྻ, མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཀུ་ས་ལཾ ན བྷ་ཝེ་ཡྻ, མཱ་ར་སྶེ་ཝ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ས་རཱི་རེ པ་ན ཨ་ན་དྷི་མུ་ཙྩི་ཏྭཱ ཏཱ་དི་སཾ པ་སཱ་ད་ནཱི་ཡཾ པ་སཱ་ད་ཝ་ཏྠུཾ ད་སྶེ་སི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཡ་ཐཱ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི.
༥༡༡. ཨ་སུ་བྷ་ས་ཉྙཱ་པ་རི་ཙི་ཏེ་ནཱཏི ས་ཀ་ལཾ ཀཱ་ཡཾ ཨ་སུ་བྷ་ནྟི པ་ཝ་ཏྟཱ་ཡ ས་ཉྙཱ་ཡ ས་ཧ་ག་ཏ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཨ་སུ་བྷ་ས་ཉྙཱ, ཏེ་ན པ་རི་ཙི་ཏེ་ན པ་རི་བྷཱ་ཝི་ཏེ་ན. ཙེ་ཏ་སཱ ཙི་ཏྟེ་ན. བ་ཧུ་ལནྟི ཨ་བྷི་ཎྷཾ. ཝི་ཧ་ར་ཏོཏི ཝི་ཧ་ར་ནྟ་སྶ, ཨ་སུ་བྷ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་བ་ཧུ་ལ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ཏི་ལཱི་ཡ་ཏཱིཏི ས་ངྐུ་ཙ་ཏི ཏ་ཏྠ པ་ཊི་ཀཱུ་ལ་ཏཱ་ཡ ས་ཎྛི་ཏ་ཏྟཱ. པ་ཏི་ཀུ་ཊ་ཏཱིཏི ཨ་པ་ས་ཀྐ་ཏི. པ་ཏི་ཝ་ཏྟ་ཏཱིཏི ནི་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ན ས་མྤ་སཱ་རི་ཡ་ཏི. ར་ས་ཏ་ཎྷཱ་ཡཱཏི མ་དྷུ་རཱ་དི་ར་ས་ཝི་ས་ཡཱ་ཡ ཏ་ཎྷཱ་ཡ.
ས་བྦ་ལོ་ཀེ ཨ་ན་བྷི་ར་ཏི་ས་ཉྙཱཏི ཏཱི་སུ་པི བྷ་ཝེ་སུ ཨ་རུ་ཙྩ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ. ནི་བྦི་དཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ ཧེ་སཱ. ལོ་ཀ་ཙི་ཏྲེ་སཱུཏི ཧ་ཏྠི་ཨ་སྶ་ར་ཐ་པཱ་སཱ་ད་ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་རཱ་དི་བྷེ་དེ་སུ ཙེ་ཝ ཨཱ་རཱ་མ་རཱ་མ་ཎེ་ཡྻ་ཀཱ་དི་བྷེ་དེ་སུ ཙ ལོ་ཀེ ཙི་ཏྟ་ཝི་ཙི་ཏྟེ་སུ. རཱ་ག་ས་ནྟཱ་ནི ཝཱུ་པ་ས་ནྟ་རཱ་གཱ་ནི. དོ་ས་མོ་ཧ་ས་ནྟཱ་ནཱིཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨི་མེ་སཾ ཨེ་ཝཾ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་གྒ་ཧ་ཎཾ ས་བྦེ་སཾ ས་པྤཱ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ.
༥༡༢. ས་ཀྑ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱཏི ས་ཀྑ་རཱ་སཱི་སེ་ན ཏ་ཏྟ་ཀཾ བྷི་ནྣ་པཱ་སཱ་ཎ་མུ་ཊྛི་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནྟོ་མུ་ཊྛི་ཡཾ ཏི་ཊྛ་ན་པ་མཱ་ཎཾ པཱ་སཱ་ཎ’’ནྟི. མུ་ཊྛི་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཡ་ཉྷི པཱ་སཱ་ཎ་སྶ ཧེ་ཊྛི་མ་ཀོ་ཊི. ཧ་ཏྠི་ནཱ་གོཏི མ་ཧཱ་ཧ་ཏྠཱི. མ་ཧ་ནྟ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ ནཱ་ག-ས་དྡོ་ཏི ཀེ་ཙི. ཨ་ཧི་ནཱ་གཱ་དི་ཏོ ཝཱ ཝི་སེ་ས་ན་ཏྠཾ ཧ་ཏྠི་ནཱ་གོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ས་ཀ་ལ་ས་རཱི་རེ་ནེ་ཝ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ཨ་པ་ལོ་ཀེ་སཱི་ཏི ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྠཾ ཝི་ཝ་རི་ཏུཾ ‘‘ཡ་ཐཱ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ན ཝཱ་ཡནྟི ཨེ་ཏྠ ཝཱ-ས་དྡོ ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏྠོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ནེ་ཝ པ་མཱ་ཎཾ ཨ་ཉྙཱ་སཱི’’ཏི. ས་ཧཱ་པ་ལོ་ཀ་ནཱ་ཡཱ་ཏི ཙ ཝ་ཙ་ན་ཏོཏི ཨི་མི་ནཱ ཝ་ཙ་ནེ་ན ཨི་མཾ ཝ་ཙ་ན་མ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨུ་ལཱ༹་རེཏི ཨུ་ལཱ༹་ར་གུ་ཎེ. བྷ་ག་ཝ་ནྟ་ཉྷི ཋ་པེ་ཏྭཱ ན་ཏྠི ཏ་དཱ ས་དེ་ཝ་ཀེ ལོ་ཀེ ཏཱ་དི་སོ གུ་ཎ་ཝི་སེ་ས་ཡུ་ཏྟོ་ཏི.
ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ པ་ཙྩ་ཏྟ་ཝེ་ད་ནི་ཡོ ཨ་ཡ་སཱུ་ལེ་ན ས་དྡྷིཾ བྷཱུ་ཏཱ་ནི ཚ ཕ་སྶཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཚ ཕ་སྶཱ་ཡ་ཏ་ནཾ, དུ་ཀྑཾ. ཏཾ ཨེ་ཏྠ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཚ ཕ་སྶཱ་ཡ་ཏ་ནི་ཀོ, ནི་ར་ཡོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཚ་སུ ཕ་སྶཱ…པེ… པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི. ས་མཱ་ཧ་ན་ཏཱི་ཏི ས་མཱ་ཧ་ཏོ, ཨ་ནེ་ཀ་ས་ཏ་བྷེ་དོ ས་ངྐུ་ས་མཱ་ཧ་ཏོ ཨེ་ཏྠ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ས་ངྐུ་ས་མཱ་ཧ་ཏོ, ནི་ར་ཡོ. ཝི་སེ་ས་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ་ཡ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཋི་ཏོ་ཏི ཝེ་ད་ནི་ཡོ, ཀཱ་ར་ཎཱ་ཀཱ་ར་ཀེ་ན ཝི་ནཱ པ་ཙྩ་ཏྟཾ ས་ཡ་མེ་ཝ ཝེ་ད་ནི་ཡོ་ཏི པ་ཙྩ་ཏྟ་ཝེ་ད་ནི་ཡོ. ཨ་ཡ་སཱུ་ལེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨ་ཡ་སཱུ་ལནྟི པཱ་ད་པ་དེ་ས་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ནི་ར་ནྟ་རཾ ཨ་བྷི་ཧ་ན་ན་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ག་ཏེ་ན པ་ཎྞཱ་སཱ་ཡ ཛ་ནེ་ཧི ག་ཧི་ཏེ་ན ཨ་ཡ་སཱུ་ལེ་ན ས་ཧ སཱི་ས་པ་དེ་ས་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨཱ་ག་ཏཾ. ཨ་ཡ་སཱུ་ལ་བྷཱ་ཝ་སཱ་མ་ཉྙེ་ན ཙེ་ཏཾ ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ནཾ, ས་ཏ་མ་ཏྟཱ་ནི པ་ཏི་ཏཱ་ནི སཱུ་ལཱ་ནི. ཨི་མི་ནཱ ཏེ ཋཱ་ནེ་ན ཙི་ནྟེ་ཏྭཱཏི ནི་སྶི་ཏ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ན ནི་སྶ་ཡཾ ཝ་ད་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟནྟི ‘‘ཏ་དཱ ཛཱ་ནེ་ཡྻཱ་སི ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶཾ མེ ནི་ར་ཡེ པ་ཙྩ་མཱ་ན་སྶཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཝུ་ཊྛཱ་ནི་མནྟི ཝུ་ཊྛཱ་ནེ བྷ་ཝཾ, ཨ་ནྟི་མ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཝི་པཱ་ཀ་ཝུ་ཊྛཱ་ན་ཝེ་ད་ན’’ནྟི, ཝི་པཱ་ཀ་སྶ པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ ཝེ་ད་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. དུ་ཀྑ་ཏ་རཱ ཧོ་ཏི པ་དཱི་པ་སྶ ཝི་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ན་ཀྑ་ཎེ མ་ཧ་ནྟ་བྷཱ་ཝོ ཝི་ཡ.
༥༡༣. གྷ་ཊྚ་ཡི་ཏྭཱ པོ་ཐེ་ཏྭཱ. པཱ་ཊི་ཡེ་ཀྐ་ཝེ་ད་ནཱ་ཛ་ན་ཀཱཏི པ་ཙྩེ་ཀཾ མ་ཧཱ་དུ་ཀྑ་ས་མུ་པྤཱ་ད་ཀཱ. ཨ་ཡ་ཏོ ཨ་པ་ག་ཏོ ནི་ར་ཡོ, སོ དེ་ཝ་དཱུ་ཏ་སུ་ཏྟེ་ན (མ. ནི. ༣.༢༦༡) དཱི་པེ་ཏ་བྦོ. ཨ་ཏྠ་ཝ་ཎྞ་ནཱ པ་ན་སྶ པ་ར་ཏོ ས་ཡ་མེ་ཝ ཨཱ་ག་མི་སྶ་ཏི. ཨི་མཾ པ་ན ཨ་ཏཱི་ཏ་ཝ་ཏྠུཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཉཱ་ཎཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་དཱི་པ་ན་མུ་ཁེ་ན མཱ་རཾ ས་ནྟ་ཛྫེ་ནྟོ མ་ཧཱ་ཐེ་རོ ‘‘ཡོ་ཨེ་ཏ་མ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. ཏ་སྶ་ཏྠོ – ཡོ མ་ཧཱ་བྷི་ཉྙོ ཨེ་ཏཾ ཀ་མྨཾ ཀ་མྨ་ཕ་ལ་ཉྩ ཧ་ཏྠ་ཏ་ལེ ཋ་པི་ཏཾ ཨཱ་མ་ལ་ཀཾ ཝི་ཡ ཨ་བྷི་མུ་ཁཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏོ ཛཱ་ནཱ་ཏི. ས་བྦ་སོ བྷི་ནྣ་ཀི་ལེ་ས་ཏཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀོ, ཏཱ་དི་སཾ ཨུ་ལཱ༹་ར་གུ་ཎཾ ཨཱ་ས་ཛྫ གྷ་ཊྚ་ཡི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ནྟ་ཀཱ་ལ༹་ཀེ་ཧི པཱ་པ་དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ཀ་ཎྷ མཱ་ར ཨཱ་ཡ་ཏིཾ མ་ཧཱ་དུ་ཀྑཾ ཝི་ནྡི་སྶ་སི.
ཨུ་ད་ཀཾ ཝ་ཏྠུཾ ཀ་ཏྭཱཏི ཏ་ཏྠ ནི་བྦ་ཏྟ་ན་ཀ་ས་ཏྟཱ་ནཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཀ་མྨ་ཕ་ལེ་ན མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡ་ཨུ་ད་ཀ་མེ་ཝ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ. ཏ་ཐཱ ཧི ཏཱ་ནི ཀ་པྤ་ཊྛི་ཏི་ཀཱ་ནི ཧོ་ནྟི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཀ་པྤ་ཊྛཱ་ཡི་ནོ’’ཏི. ཏེ་སནྟི ཝི་མཱ་ནཱ་ནཾ. ཨེ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཝི་མཱ་ན་ཝ་ཏྠུཾ ཏཱ་སཾ ཨ་ཙྪ་རཱ་ནཾ ས་མྤ་ཏྟིཾ, ཏ་སྶ ཙ ཀཱ་ར་ཎཾ ཨ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཀྑཾ ཀ་ཏྭཱ ཛཱ་ནཱ་ཏི. པཱ་ད་ངྒུ་ཊྛེ་ན ཀ་མྤ་ཡཱིཏི པུ་བྦཱ་རཱ་མེ ཝི་སཱ་ཁཱ་ཡ མ་ཧཱ་ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ཡ ཀཱ་རི་ཏཾ ས་ཧ་སྶ་ག་བྦྷ་པ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏ་མ་ཧཱ་པཱ་སཱ་དཾ ཨ་ཏྟ་ནོ པཱ་ད་ངྒུ་ཊྛེ་ན ཀ་མྤེ་སི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨི་དཾ པཱ་སཱ་ད་ཀ་མྤ་ན་སུ་ཏྟེ་ན དཱི་པེ་ཏ་བྦ’’ནྟི. ཨི་ད་ནྟི ‘‘ཡོ ཝེ་ཛ་ཡ་ནྟ’’ནྟི ཨི་མི་སྶཱ གཱ་ཐཱ་ཡ ཨ་ཏྠ་ཛཱ་ཏཾ ཙཱུ་ལ༹་ཏ་ཎྷཱ་ས་ངྑ་ཡ་ཝི་མུ་ཏྟི་སུ་ཏྟེ་ནེ་ཝ (མ. ནི. ༡.༣༩༣) དཱི་པེ་ཏ་བྦཾ.
ཏ་སྶ བྲ་ཧྨ་ག་ཎ་སྶ ཏ་ཐཱ་ཙི་ནྟ་ན་ས་མ་ན་ནྟ་ར་མེ་ཝ ཏ་སྨིཾ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀེ སུ་དྷ་མྨཾ བྲ་ཧྨ་ས་བྷཾ ག་ནྟྭཱ. ཏེ་པཱིཏི མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནཱ་ད་ཡོ. པ་ཙྩེ་ཀཾ དི་སཱ་སཱུཏི མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ན་ཏྠེ་རོ པུ་ར་ཏྠི་མ་དི་སཱ་ཡཾ, མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པ་ཏྠེ་རོ ད་ཀྑི་ཎ་དི་སཱ་ཡཾ, མ་ཧཱ་ཀ་པྤི་ན་ཏྠེ་རོ པ་ཙྪི་མ་དི་སཱ་ཡཾ, ཨ་ནུ་རུ་དྡྷ་ཏྠེ་རོ ཨུ་ཏྟ་ར་དི་སཱ་ཡ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཐེ་རཱ བྲ་ཧྨ་པ་རི་ས་མ་ཏྠ་ཀེ མ་ཛ྄ཛྷེ ནི་སི་ནྣ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་མ་ནྟ་ཏོ ཙ་ཏུ་དྡི་སཱ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. གཱ་ཐཱ ཝུ་ཏྟཱཏི ‘‘ཡོ བྲ་ཧྨཾ པ་རི་པུ་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི གཱ་ཐཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་བྲ་ཧྨ་སུ་ཏྟེ་ནཱཏི – ‘‘ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྶ བྲ་ཧྨུ་ནོ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ པཱ་པ་ཀཾ དི་ཊྛི་ག་ཏཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (སཾ. ནི. ༡.༡༧༦) མ་ཧཱ་ཝ་གྒེ ཨཱ་ག་ཏེ་ན ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་བྲ་ཧྨ་སུ་ཏྟེ་ན.
ཛྷཱ་ན་ཝི་མོ་ཀྑེ་ན ཕུ་སཱིཏི ཛྷཱ་ན་ཝི་མོ་ཀྑ་ས་ནྣི་སྶ་ཡེ་ན ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཉཱ་ཎེ་ན ཕ་སྶ་ཡི. ཝ་ན་ནྟི ཛ་མྦུ་དཱི་པཾ ཨ་ཕ་སྶ་ཡཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཛ་མྦུ་དཱི་པོ ཧི ཝ་ན་བ་ཧུ་ལ་ཏཱ་ཡ ཨི་དྷ ‘‘ཝ་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཛ་མྦུ་ས་ཎྜ་སྶ ཨི་སྶ་རོ’’ཏི. པུ་བྦ་ཝི་དེ་ཧཱ་ནཾ དཱི་པནྟི པུ་བྦ་ཝི་དེ་ཧ་ཝཱ་སཱི་ནཾ དཱི་པཾ, པུ་བྦ་ཝི་དེ་ཧ་དཱི་པ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. བྷཱུ་མི་ས་ཡཱ ན་རཱ ནཱ་མ ཨ་པ་ར་གོ་ཡཱ་ན་ཀཱ ཨུ་ཏྟ་ར་ཀུ་རུ་ཀཱ ཙ. ཡ་སྨཱ ཏེ གེ་ཧ་པ་རི་གྒ་ཧཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ བྷཱུ་མི་ཡཾ་ཡེ་ཝ ས་ཡ་ནྟི, ན པཱ་སཱ་དཱ་དཱི་སུ. པ་ཊི་ལ་བྷཱིཏི ཨུ་པྤཱ་དེ་སི. ཨེ་ཏཾ ཨཱ་སཾ མཱ ཨ་ཀཱ་སཱིཏི ཨེ་སཱ ཡ་ཐཱ པུ་བྦེ དཱུ་སི་མཱ་ར་སྶ, ཨེ་ཝཾ ཏུ་ཡ྄ཧཾ ཨཱ་སཱ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཨ་ན་ཏྠཱ་ཝ་ཧཱ, ཏ་སྨཱ ཨེ་དི་སཾ ཨཱ་སཾ མཱ ཨ་ཀཱ་སཱི་ཏི མཱ་ར་སྶ ཨོ་ཝཱ་དཾ ཨ་དཱ་སི. སེ་སཾ ས་བྦ་ཏྠ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝ.
པ་པ་ཉྩ་སཱུ་ད་ནི་ཡཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ནི་ཀཱ་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ
མཱ་ར་ཏ་ཛྫ་ནཱི་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ལཱི་ན་ཏྠ་པྤ་ཀཱ་ས་ནཱ ས་མ་ཏྟཱ.
ནི་ཊྛི་ཏཱ ཙ ཙཱུ་ལ༹་ཡ་མ་ཀ་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ.
མཱུ་ལ་པ་ཎྞཱ་ས་ཊཱི་ཀཱ ས་མ་ཏྟཱ.
དུ་ཏི་ཡོ བྷཱ་གོ ནི་ཊྛི་ཏོ.