༡. སཱ་ལེ་ཡྻ་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༣༩. མ་ཧཱ་ཛ་ན་ཀཱ་ཡེ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏེཏི ཀེ་ཙི ‘‘པ་ཧཾ་ས་ན་ཝི་དྷིཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་རཾ ཧཱ་སེ་སྶཱ་མཱ’’ཏི, ཀེ་ཙི ‘‘ཏཾ ཀཱི་ལ༹་ནཾ པ་སྶི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ མ་ཧཱ་ཛ་ན་ས་མཱུ་ཧེ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏེ. དེ་ཝ་ན་ཊནྟི དི་བྦ་ག་ནྡྷ་བྦཾ. ཀུ་ས་ལཾ ཀུ་ས་ལ་ནྟི ཝ་ཙ་ནཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡཱཏི ‘‘ཀ་ཙྩི ཀུ་ས་ལཾ? ཨཱ་མ ཀུ་ས་ལ’’ནྟི ཝ་ཙ་ན་པ་ཊི་ཝ་ཙ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཀུ་ས་ལ་ཝཱ་དི་ཏཱ་ཡ ཏེ མ་ནུ་སྶཱ ཨཱ་དི་ཏོ ཀུ་ས་ལཱ་ཏི ས་མ་ཉྙཾ ལ་བྷིཾ་སུ. ཏེ་སཾ ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ ཨི་སྶ་རཱ་ཏི རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་རཱ ཀོ་ས་ལཱ. ཀོ་ས་ལེ ཛཱ་ཏཱ. ཏེ་སཾ ནི་ཝཱ་སོ་ཏི ས་བྦཾ པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘སོ པ་དེ་སོ ཀོ་ས་ལཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི.
ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་མཱ་ནོཏི སཱ་མ་ཉྙ་ཝ་ཙ་ན་མྤི ‘‘མ་ཧ་ཏཱ…པེ… ཏ་ད་ཝ་ས་རཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཝི་སེ་སཾ ནི་ཝི་ཊྛ་མེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཏུ་རི་ཏ་ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་མཱ་ནོ’’ཏི. མ་ཧ་ཏཱཏི གུ་ཎ་མ་ཧ་ཏྟེ་ན་པི ས་ངྑྱཱ་མ་ཧ་ཏྟེ་ན་པི མ་ཧ་ཏཱ. ཏ་སྨི་ཉྷི བྷི་ཀྑུ་ས་མཱུ་ཧེ ཀེ་ཙི ཨ་དྷི་སཱི་ལ་སི་ཀྑཱ་ཝ་སེ་ན སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣཱ, ཏ་ཐཱ ཀེ་ཙི སཱི་ལ་ས་མཱ་དྷི་ས་མྤ་ནྣཱ, ཀེ་ཙི སཱི་ལ་ས་མཱ་དྷི་པ་ཉྙཱ་ས་མྤ་ནྣཱ་ཏི གུ་ཎ་མ་ཧ་ཏྟེ་ན་པི སོ བྷི་ཀྑུ་ས་མཱུ་ཧོ མ་ཧཱ་ཏི. ཏཾ ཨ་ནཱ་མ་སི་ཏྭཱ ས་ངྑྱཱ་མ་ཧ་ཏྟ་མེ་ཝ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ས་ཏཾ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨ་ཉྙ་གཱ་མ་པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཛཱི་ཝི་ཀཱ་ཝ་སེ་ན ས་མོ་ས་ར་ནྟི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ས་མོ་ས་ར་ཎཾ, གཱ་མོ ནི་ཝཱ་ས་གཱ་མོ. ནྟི སཱ་ལཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་གཱ་མཾ. ཝི་ཧཱ་རོཏི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝི་ཧ་ར་ཎ་ཊྛཱ་ནཾ. ཨེ་ཏྠཱཏི ཨེ་ཏ་སྨིཾ སཱ་ལེ་ཡྻ་ཀ་སུ་ཏྟེ. ཨ་ནི་ཡ་མི་ཏོཏི ཨ་སུ་ཀ་སྨིཾ ཨཱ་རཱ་མེ པ་བྦ་ཏེ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ ཝཱ་ཏི ན ནི་ཡ་མི་ཏོ, ས་རཱུ་པ་གྒ་ཧ་ཎ་ཝ་སེ་ན ན ནི་ཡ་མི་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟོ. ཏ་སྨཱཏི ཨ་ནི་ཡ་མི་ཏ་ཏྟཱ. ཨ་ཏྠཱ་པ་ཏྟི་སི་དྡྷ་མ་ཏྠཾ པ་རི་ཀ་པྤ་ན་ཝ་སེ་ན ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཝ་ན་ས་ཎྜོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ, ཨ་དྡྷཱ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨུ་པ་ལ་བྷིཾ་སཱུཏི (སཱ་ར་ཏྠ. ཊཱི. ༡.༡.ཝེ་ར་ཉྫ་ཀ་ཎྜ་ཝ་ཎྞ་ནཱ; དཱི. ནི. ཊཱི. ༡.༢༥༥; ཨ. ནི. ཊཱི. ༢.༣.༦༤) ས་ཝ་ན་ཝ་སེ་ན ཨུ་པ་ལ་བྷིཾ་སཱུ་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘སོ་ཏ་དྭཱ་ར…པེ… ཛཱ་ནིཾ་སཱུ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎ་ཕ་ལ་ཏྟཱ ས་བྦ་མྤི ཝཱ་ཀྱཾ ཨ་ནྟོ་ག་དྷཱ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ད་པཱུ་ར་ཎ་མ་ཏྟེ ཝཱ ནི་པཱ་ཏོ’’ཏི. ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏྠེཏི པ་ན ཨི་མི་ནཱ ཨི་ཊྛ་ཏྠཱ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏྠཾ ཁོ-ས་དྡ་གྒ་ཧ་ཎ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. ‘‘ཨ་སྶོ་སུ’’ནྟི པ་དཾ ཁོ-ས་དྡེ ག་ཧི་ཏེ ཏེ་ན ཕུ་ལླི་ཏ་མ་ཎྜི་ཏ་ཝི་བྷཱུ་སི་ཏཾ ཝི་ཡ ཧོ་ནྟཾ པཱུ་རི་ཏཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཏེ་ན ཙ པུ་རི་མ་པ་ཙྪི་མ་པ་དཱ་ནི སཾ་སི་ལི་ཊྛཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ན ཏ་སྨིཾ ཨ་གྒ་ཧི་ཏེ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ད་པཱུ་ར་ཎེ་ན བྱ་ཉྫ་ན་སི་ལི་ཊྛ་ཏཱ་མ་ཏྟ་མེ་ཝཱ’’ཏི. མ་ཏྟ-ས་དྡོ ཝི་སེ་ས་ནི་ཝ་ཏྟི་ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ན་སྶ ཨ་ན་ཏྠ་ནྟ་ར་དཱི་པ་ན་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི, ཨེ་ཝ-ས་དྡེ་ན པ་ན བྱ་ཉྫ་ན་སི་ལི་ཊྛ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཀ་ནྟི་ཀ་ཏཾ. སཱ་ལཱ་ཡཾ ཛཱ་ཏཱ སཾ་ཝ་ཌྜྷ་ཀཱ སཱ་ལེ་ཡྻ་ཀཱ ཡ་ཐཱ ‘‘ཀ་ཏྟེ་ཡྻ་ཀཱ ཨུ་བྦྷེ་ཡྻ་ཀཱ’’ཏི.
ས་མི་ཏ་པཱ་པ་ཏྟཱཏི ཨ་ཙྩ་ནྟཾ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ ས་ཝཱ་ས་ནཾ ས་མི་ཏ་པཱ་པ་ཏྟཱ. ཨེ་ཝ་ཉྷི བཱ་ཧི་ར་ཀ་ཝཱི་ཏ་རཱ་ག་སེ་ཀྑཱ་སེ་ཀྑ་པཱ་པ་ས་མ་ན་ཏོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པཱ་པ་ས་མ་ནཾ ཝི་སེ་སི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ནེ་ཀ་ཏྠ་ཏྟཱ ནི་པཱ་ཏཱ་ནཾ ཨི་དྷ ཨ་ནུ་སྶ་ཝ་ཏྠོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཁ་ལཱུ་ཏི ཨ་ནུ་སྶ་ཝ་ན་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ’’ཏི. ཨཱ་ལ་པ་ན་མ་ཏྟནྟི པི་ཡཱ་ལཱ་པ་ཝ་ཙ་ནཾ. པི་ཡ་ས་མུ་དཱ་ཧཱ་རཱ ཧེ་ཏེ ‘‘བྷོ’’ཏི ཝཱ ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ’’ཏི ཝཱ ‘‘དེ་ཝཱ་ནཾ་པི་ཡཱ’’ཏི ཝཱ. གོ་ཏྟ་ཝ་སེ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ ཏཾ ཏཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི གོ་ཏྟཾ. གོ་ཏ་མོ་ཏི ཧི པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཾ ཨ་བྷི་དྷཱ་ནཾ བུ་དྡྷི་ཉྩ ཨེ་ཀཾ་སི་ཀ་ཝི་ས་ཡ་ཏཱ་ཡ ཏཱ་ཡ་ཏི ར་ཀྑ་ཏཱི་ཏི གོ་ཏ་མ་གོ་ཏྟཾ. ཡ་ཐཱ ཧི བུ་དྡྷི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱུ་ཏེ་ན ཨ་ཏྠེ་ན ཝི་ནཱ ན ཝ་ཏྟ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨ་བྷི་དྷཱ་ནཾ ཨ་བྷི་དྷེ་ཡྻ་བྷཱུ་ཏེ་ན, ཏ་སྨཱ སོ ཏཱ་ནི ཏཱ་ཡ་ཏི ར་ཀྑ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. སོ པ་ན ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨ་ཉྙ་ཀུ་ལ་པ་ར་མྤ་རཱ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ ཏ་སྶ ཀུ་ལ་སྶ ཨཱ་དི་པུ་རི་ས་ས་མུ་དཱ་ག་ཏཾ ཏཾ་ཀུ་ལ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ སཱ་མ་ཉྙ་རཱུ་པ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨུ་ཙྩཱ་ཀུ་ལ་པ་རི་དཱི་པ་ནཾ ཨུ་དི་ཏོ་དི་ཏ་ཝི་པུ་ལ་ཁ་ཏྟི་ཡ་ཀུ་ལ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ཏོ. ས་བྦ་ཁ་ཏྟི་ཡཱ་ན་ཉྷི ཨཱ་དི་བྷཱུ་ཏ་མ་ཧཱ་ས་མྨ་ཏ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ས་མྦྷི་ནྣཾ ཨུ་ལཱ༹་ར་ཏ་མཾ ས་ཀྱ་རཱ་ཛ་ཀུ་ལཾ. ཀེ་ན་ཙི པཱ་རི་ཛུ་ཉྙེ་ནཱཏི ཉཱ་ཏི་པཱ་རི་ཛུ་ཉྙ་བྷོ་ག་པཱ་རི་ཛུ་ཉྙཱ་དི་ནཱ ཀེ་ན་ཙི་པི པཱ་རི་ཛུ་ཉྙེ་ན པ་རི་ཧཱ་ནི་ཡཱ ཨ་ན་བྷི་བྷཱུ་ཏོ ཨ་ན་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ཊོ. ཏ་ཐཱ ཧི ཀ་དཱ་ཙི་པི ཏ་སྶ ཀུ་ལ་སྶ ཏཱ་དི་ས་པཱ་རི་ཛུ་ཉྙཱ་བྷཱ་ཝོ, ཨ་བྷི་ནི་ཀྑ་མ་ན་ཀཱ་ལེ ཙ ཏ་ཏོ ས་མི་དྡྷ་ཏ་མ་བྷཱ་ཝོ ལོ་ཀེ པཱ་ཀ་ཊོ པ་ཉྙཱ་ཏོ་ཏི. ས་ཀྱ་ཀུ་ལཱ པ་བྦ་ཛི་ཏོཏི ཨི་དཾ ཝ་ཙ་ནཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་དྡྷཱ་པ་བྦ་ཛི་ཏ་བྷཱ་ཝ་དཱི་པ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ མ་ཧ་ནྟཾ ཉཱ་ཏི་པ་རི་ཝ་ཊྚཾ མ་ཧ་ནྟ་ཉྩ བྷོ་ག་ཀྑ་ནྡྷཾ པ་ཧཱ་ཡ པ་བྦ་ཛི་ཏ་བྷཱ་ཝ་དཱི་པ་ན་ཏོ. ཨེ་ཏྠ ཙ ས་མ་ཎོཏི ཨི་མི་ནཱ པ་རི་ཀྑ་ཀ་ཛ་ནེ་ཧི བྷ་ག་ཝ་ཏོ བ་ཧུ་མ་ཏ་བྷཱ་ཝོ ད་སྶི་ཏོ ས་མི་ཏ་པཱ་པ་ཏཱ་དཱི་པ་ན་ཏོ, གོ་ཏ་མོཏི ཨི་མི་ནཱ ལོ་ཀི་ཡ་ཛ་ནེ་ཧི ཨུ་ལཱ༹་ར་ཏ་མ་ཀུ་ལཱི་ན་ཏཱ་དཱི་པ་ན་ཏོ.
ཨ་བྦྷུ་གྒ་ཏོཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་བྷི-ས་དྡོ ཨི་ཏྠ་མྦྷཱུ་ཏཱ་ཁྱཱ་ནེ, ཏཾ་ཡོ་ག་ཏོ པ་ན ‘‘བྷ་ཝ་ནྟཾ གོ་ཏ་མ’’ནྟི ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ སཱ་མི་ཨ་ཏྠེ་པི ས་མཱ་ནཾ ཨི་ཏྠ་མྦྷཱུ་ཏ་ཡོ་ག་དཱི་པ་ན་ཏོ ‘‘ཨི་ཏྠ་མྦྷཱུ་ཏཱ་ཁྱཱ་ན་ཏྠེ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏ་སྶ ཁོ པ་ན བྷོ་ཏོ གོ་ཏ་མ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ’’ཏི. ཀ་ལྱཱ་ཎོཏི བྷ་དྡ་ཀོ. སཱ ཙ་སྶ ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཏཱ ཨུ་ལཱ༹་ར་ཝི་ས་ཡ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀ་ལྱཱ་ཎ་གུ་ཎ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ’’ཏི. ཏཾ་ཝི་ས་ཡ་ཏཱ ཧེ་ཏྠ ས་མ་ནྣཱ་ག་མོ. སེ་ཊྛོཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ ཡ་ཐཱ ‘‘བྷ་ག་ཝཱ་ཏི ཝ་ཙ་ནཾ སེ་ཊྛ’’ནྟི (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༡.ཝེ་ར་ཉྫ་ཀ་ཎྜ་ཝ་ཎྞ་ནཱ; ཝི་སུ་དྡྷི. ༡.༡༤༢; ཨུ་དཱ. ཨ་ཊྛ. ༡; ཨི་ཏི་ཝུ. ཨ་ཊྛ. ནི་དཱ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ; མ་ཧཱ་ནི. ཨ་ཊྛ. ༥༠). ‘‘བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ར་ཧ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ གུ་ཎཱ་ནཾ སཾ་ཀི་ཏྟ་ན་ཏོ སཾ་ས་དྡ་ན་ཏོ ཙ ཀི་ཏྟི་ས་དྡོ ཝ་ཎྞོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀི་ཏྟི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི. ཀི་ཏྟི་པ་རི་ཡཱ་ཡོ་པི ཧི ས་དྡ-ས་དྡོ ཡ་ཐཱ ཏཾ ‘‘ཨུ་ལཱ༹་ར་ས་དྡཱ ཨི་ས་ཡོ གུ་ཎ་ཝ་ནྟོ ཏ་པ་སྶི་ནོ’’ཏི. ཐུ་ཏི་གྷོ་སོཏི ཨ་བྷི་ཏྠ་ཝུ་དཱ་ཧཱ་རོ. ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་རི་ཏྭཱཏི པ་ཊི་པ་ཀྑཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ན་ཉྙ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏཱ་ཡ ཙ ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ.
སོ བྷ་ག་ཝཱཏི ཡོ སོ ས་མ་ཏིཾ་ས པཱ་ར་མི་ཡོ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ས་བྦ་ཀི་ལེ་སེ བྷ་ཉྫི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ས་མྨཱ་ས་མྦོ་དྷིཾ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ དེ་ཝཱ་ནཾ ཨ་ཏི་དེ་ཝོ ས་ཀྐཱ་ནཾ ཨ་ཏི་ས་ཀྐོ བྲ་ཧྨཱ་ནཾ ཨ་ཏི་བྲ་ཧྨཱ ལོ་ཀ་ནཱ་ཐོ བྷཱ་གྱ་ཝ་ནྟ་ཏཱ་དཱི་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི བྷ་ག་ཝཱ་ཏི ལ་དྡྷ་ནཱ་མོ, སོ བྷ་ག་ཝཱ. ‘‘བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི ཧི ཨི་དཾ ས་ཏྠུ ནཱ་མ་ཀི་ཏྟ་ནཾ. ཏ་ཐཱ ཧི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘བྷ་ག་ཝཱ་ཏི ནེ་ཏཾ ནཱ་མཾ མཱ་ཏ་རཱ ཀ་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི (མ་ཧཱ་ནི. ༡༤༩, ༡༩༨, ༢༡༠; ཙཱུ་ལ༹་ནི. ཨ་ཛི་ཏ་མཱ་ཎ་ཝ་པུ་ཙྪཱ་ནི་དྡེ་ས ༢). པ་ར་ཏོ པ་ན ‘‘བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི གུ་ཎ་ཀི་ཏྟ་ན་མེ་ཝ. ཨེ་ཝཾ ‘‘ཨ་ར་ཧ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་ཧི པ་དེ་ཧི ཡེ ས་དེ་ཝ་ཀེ ལོ་ཀེ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ པ་ཉྙཱ་ཏཱ བུ་དྡྷ་གུ་ཎཱ, ཏེ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་ཏོ ཝི་བྷཱ་ཝི་ཏཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ པ་ཙྩེ་ཀཾ ཨི་ཏི་པི-ས་དྡོ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨི་ཏི་པི ཨ་ར་ཧཾ, ཨི་ཏི་པི ས་མཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ…པེ… ཨི་ཏི་པི བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི. ‘‘ཨི་ཏི་པེ་ཏཾ བྷཱུ་ཏཾ, ཨི་ཏི་པེ་ཏཾ ཏ་ཙྪ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (དཱི. ནི. ༡.༦) ཝི་ཡ ཧི ཨི་དྷ ཨི་ཏི-ས་དྡོ ཨཱ་ས་ནྣ་པ་ཙྩ་ཀྑ་ཀཱ་ར་ཎ་ཏྠོ, པི-ས་དྡོ ས་མྤི་ཎྜ་ན་ཏྠོ ཏེ་ན ཏེ་སཾ གུ་ཎཱ་ནཾ བ་ཧུ་བྷཱ་ཝ་དཱི་པ་ན་ཏོ. ཏཱ་ནི གུ་ཎ་ས་ལླ་ཀྑ་ཎ་ཀཱ་ར་ཎཱ་ནི ས་དྡྷཱ་ས་མྤ་ནྣཱ་ནཾ ཝི་ཉྙུ་ཛཱ་ཏི་ཀཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ནི ཨེ་ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨི་མི་ནཱ ཙ ཨི་མི་ནཱ ཙ ཀཱ་ར་ཎེ་ནཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏོ ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒ་ཏོ. ཏེ་སནྟི ‘‘ཨ་ར་ཧ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་ནཾ. ཝི་ཏྠཱ་རོ ཨ་ཏྠ་ནི་དྡེ་སོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ཏཾ་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཾ (ཝི་སུ་དྡྷི. མ་ཧཱ་ཊཱི. ༡.༡༣༠) ཝུ་ཏྟོ ‘‘ཨཱ་ར་ཀཱ་ཏི ཨ་ར་ཧཾ སུ་ཝི་དཱུ་ར་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཨཱ་ར་ཀཱ་ཏི ཨ་ར་ཧཾ ཨཱ་ས་ནྣ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ར་ཧི་ཏ་བྦ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ས་ཡ་ཉྩ ཨ་ར་ཧི་ཏ་བྦ་ཏོ, ན་ཏྠི ཨེ་ཏ་སྶ ར་ཧོ་ག་མ་ནཾ ག་ཏཱི་སུ པ་ཙྩཱ་ཛཱ་ཏི, པཱ་སཾ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝཱ ཨ་ར་ཧ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ‘‘ཨ་ར་ཧ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་ནཾ པ་དཱ་ནཾ ཨ་ཏྠོ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
བྷ་ཝ་ནྟི ཙེ་ཏྠ (ཝི་སུ་དྡྷི. མ་ཧཱ་ཊཱི. ༡.༡༣༠; སཱ་ར་ཏྠ. ཊཱི. ༡.ཝེ་ར་ཉྫ་ཀ་ཎྜ་ཝ་ཎྞ་ནཱ) –
‘‘ས་མྨཱ ན་པྤ་ཊི་པ་ཛྫ་ནྟི, ཡེ ནི་ཧཱི་ནཱ་ས་ཡཱ ན་རཱ;
ཨཱ་ར་ཀཱ ཏེ་ཧི བྷ་ག་ཝཱ, དཱུ་རེ ཏེ་ནཱ་ར་ཧཾ མ་ཏོ.
ཡེ ས་མྨཱ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ནྟི, སུ་པྤ་ཎཱི་ཏཱ་དྷི་མུ་ཏྟི་ཀཱ;
བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ཧི ཨཱ་ས་ནྣོ, ཏེ་ནཱ་པི ཨ་ར་ཧཾ ཛི་ནོ.
པཱ་པ་དྷ་མྨཱ ར་ཧཱ ནཱ་མ, སཱ་དྷཱུ་ཧི ར་ཧི་ཏ་བྦ་ཏོ;
ཏེ་སཾ སུ་ཊྛུ པ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ, བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ར་ཧཾ མ་ཏོ.
ཡེ ས་ཙྪི་ཀ་ཏ་ས་དྡྷ་མྨཱ, ཨ་རི་ཡཱ སུ་དྡྷ་གོ་ཙ་རཱ;
ན ཏེ་ཧི ར་ཧི་ཏོ ཧོ་ཏི, ནཱ་ཐོ ཏེ་ནཱ་ར་ཧཾ མ་ཏོ.
ར་ཧོ ཝཱ ག་མ་ནཾ ཡ་སྶ, སཾ་སཱ་རེ ན་ཏྠི ས་བྦ་སོ;
པ་ཧཱི་ན་ཛཱ་ཏི་མ་ར་ཎོ, ཨ་ར་ཧཾ སུ་ག་ཏོ མ་ཏོ.
གུ་ཎེ་ཧི ས་དི་སོ ན་ཏྠི, ཡ་སྨཱ ལོ་ཀེ ས་དེ་ཝ་ཀེ;
ཏ་སྨཱ པཱ་སཾ་སི་ཡ་ཏྟཱ་པི, ཨ་ར་ཧཾ དྭི་པ་དུ་ཏྟ་མོ.
ཨཱ་ར་ཀཱ མ་ནྡ་བུ་དྡྷཱི་ནཾ, ཨཱ་ས་ནྣཱ ཙ ཝི་ཛཱ་ན་ཏཾ;
ར་ཧཱ་ནཾ སུ་པྤ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ, ཝི་དཱུ་ན་མ་ར་ཧེ་ཡྻ་ཏོ;
བྷ་ཝེ་སུ ཙ ར་ཧཱ་བྷཱ་ཝཱ, པཱ་སཾ་སཱ ཨ་ར་ཧཾ ཛི་ནོ’’ཏི.
སུ་ནྡ་རནྟི བྷ་དྡ་ཀཾ. ཏ་ཉྩ པ་སྶ་ནྟ་སྶ ཧི་ཏ་སུ་ཁཱ་ཝ་ཧ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཏྠཱ་ཝ་ཧཾ སུ་ཁཱ་ཝ་ཧ’’ནྟི. ཏ་ཏྠ ཨ་ཏྠཱ་ཝ་ཧནྟི དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀ་ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀ་པ་ར་མ་ཏྠ་ས་ཉྷི་ཏ་ཧི་ཏཱ་ཝ་ཧཾ. སུ་ཁཱ་ཝ་ཧནྟི ཏ་པྤ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་ཏི་ཝི་དྷ་སུ་ཁཱ་ཝ་ཧཾ. ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཱ་ནནྟི ཏཱ་དི་སཱ་ནཾ. ཡཱ་དི་སེ་ཧི པ་ན གུ་ཎེ་ཧི བྷ་ག་ཝཱ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ, ཏེ་ཧི ཙ་ཏུ་པྤ་མཱ་ཎི་ཀ་སྶ ལོ་ཀ་སྶ ས་བྦ་ཐཱ་པི ཨ་ཙྩ་ནྟཱ་ཡ པ་སཱ་ད་ནཱི་ཡོ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་ནེ་ཀེ་ཧི་པཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ…པེ… ཨ་ར་ཧ་ཏནྟི ཨི་མི་ནཱ དྷ་མྨ་པྤ་མཱ་ཎཱ་ནཾ ལཱུ་ཁ་པྤ་མཱ་ཎཱ་ནཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་སཱ་དཱ་ཝ་ཧ་ཏ་མཱ་ཧ, ཨི་ཏ་རེ་ན ཨི་ཏ་རེ་སཾ. ད་སྶ་ན་མ་ཏྟ་མྤི་སཱ་དྷུ ཧོ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཀོ་སི་ཡ་ས་ཀུ་ཎ་སྶ ཝ་ཏྠུ ཀ་ཐེ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཀཾ པ་ད་མྤི སོ་ཏུཾ ལ་བྷི་སྶཱ་མ, སཱ་དྷུ་ཏ་རཾ་ཡེ་ཝ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ མ་ཎྜཱུ་ཀ་དེ་ཝ་པུ་ཏྟ་ཝ་ཏྠུ ཀ་ཐེ་ཏ་བྦཾ.
ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨ་གཱ་རི་ཀ་པུ་ཙྪཱ ཨཱ་ག་ཏཱཏི ཨི་དཾ ཡེ་བྷུ་ཡྻ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཧི ཨ་གཱ་རི་ཀཱ ཨེ་ཝཾ པུ་ཙྪ་ནྟི. ཨ་ན་གཱ་རི་ཀ་པུ་ཙྪཱ་ཡ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཡ་ཐཱ ན ས་ཀྐོ་ནྟི…པེ… ཝི་སྶ་ཛྫེ་ནྟོཏི ཨི་མི་ནཱ ས་ཏྠུ ཏེ་སཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ག་ཧ་པ་ཏི་ཀཱ་ནཾ ནི་གྒ་ཎྷ་ན་ཝི་དྷིཾ ད་སྶེ་ཏི. ཏེ་ས་ཉྷི སཾ་ཁི་ཏྟ་རུ་ཙི་ཏཱ་ཡ ས་ངྑེ་པ་དེ་ས་ནཱ, ཏཱ་ཡ ཨ་ཏྠཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཱ ཝི་ཏྠཱ་ར་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཡཱ་ཙ་ནྟི, སཱ ཙ ནེ་སཾ སཾ་ཁི་ཏྟ་རུ་ཙི་ཏཱ པ་ཎྜི་ཏ་མཱ་ནི་ཏཱ་ཡ, སོ ཙ མཱ་ནོ ཡ་ཐཱ་དེ་སི་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟེ ཨ་པྤ་ཏི་ཊྛོ ཧོ་ཏི, ཨི་ཏི བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་སཾ མཱ་ན་ནི་གྒ་ཧ་ཝི་དྷིཾ ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ས་ངྑེ་པེ་ནེ་ཝ པ་ཉྷཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་སི, ན ས་བྦ་སོ དེ་ས་ནཱ་ཡ ཨ་ས་ལླ་ཀྑ་ཎ་ཏྠཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘པ་ཎྜི་ཏ་མཱ་ནི་ཀཱ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཡ་སྨཱ མཾ ཏུ་མྷེ ཡཱ་ཙ་ཐ, སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྠཾ ན ཛཱ་ནི་ཏྠཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
༤༤༠. ‘‘ཨེ་ཀ་ཝི་དྷེ་ན ཉཱ་ཎ་ཝ་ཏྠུ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཝི་བྷ. ༧༥༡) ཝི་ཡ ཀོ་ཊྛཱ་ས་ཏྠོ ཝི་དྷ-ས་དྡོ, སོ ཙ ཝི་བྷ་ཏྟི་ཝ་ཙ་ན་ཝི་པ་ལླཱ་སཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཙྩ་ཏྟེ ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ན་ཝ་སེ་ན ‘‘ཏི་ཝི་དྷ’’ནྟི ཝུ་ཏྟོ. ཨ་ཏྠོ པ་ན ཀ་ར་ཎ་པུ་ཐུ་ཝ་ཙ་ན་ཝ་སེ་ན ད་ཊྛ་བྦོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏི་ཝི་དྷ་ནྟི ཏཱི་ཧི ཀོ་ཊྛཱ་སེ་ཧཱི’’ཏི. པ་ཀཱ་ར་ཏྠོ ཝཱ ཝི་དྷ-ས་དྡོ, པ་ཀཱ་ར་ཏྠ་ཏྟཱ་ཡེ་ཝ ལ་བྦྷ་མཱ་ནཾ ཨ་དྷ་མྨ་ཙ་རི་ཡཱ་ཝི་ས་མ་ཙ་རི་ཡཱ་བྷཱ་ཝ་སཱ་མ་ཉྙཾ, ཀཱ་ཡ་དྭཱ་རི་ཀ་བྷཱ་ཝ་སཱ་མ་ཉྙཾ ཝཱ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨེ་ཀ་ཏྟཾ ནེ་ཏྭཱ ‘‘ཏི་ཝི་དྷ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. པ་ཀཱ་ར་བྷེ་དེ པ་ན ཨ་པེ་ཀྑི་ཏེ ‘‘ཏི་ཝི་དྷཱ’’ཨི་ཙྩེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཀཱ་ཡེ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ ཀཱ་ཡོཏི ཙོ་པ་ན་ཀཱ་ཡོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ, སོ ཙ ཨ་དྷ་མྨ་ཙ་རི་ཡཱ་ཡ དྭཱ་ར་བྷཱུ་ཏོ ཏེ་ན ཝི་ནཱ ཏ་སྶཱ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ. ཀཱ་ཡེ་ནཱཏི ཙ ཧེ་ཏུ་མྷི ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཀི་ཉྩཱ་པི ཧི ཨ་དྷ་མྨ་ཙ་རི་ཡཱ་ས་ངྑཱ་ཏ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ སཱ ཝི་ཉྙ་ཏྟི, ན ཙ སཱ པ་ཊྛཱ་ནེ ཨཱ་ག་ཏེ་སུ ཙ་ཏུ་ཝཱི་ས་ཏི་ཡཱ པ་ཙྩ་ཡེ་སུ ཨེ་ཀེ་ན་པི པ་ཙྩ་ཡེ་ན ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྶཱ པ་ན ཏ་ཐཱ་པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་ཡ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ་ས་ཉྙི་ཏཱ་ཡ ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟི ཧོ་ཏཱི་ཏི ཏེ་ན དྭཱ་རེ་ན ལ་ཀྑི་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཏ་སྶཱ ཀཱ་ར་ཎཾ ཝི་ཡ ཙ ས་བྦོ་ཧཱ་ར་མ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཀཱ་ཡ་དྭཱ་རེ་ནཱཏི ཝཱ ཀཱ་ཡེ་ན དྭཱ་ར་བྷཱུ་ཏེ་ན ཀཱ་ཡ་དྭཱ་ར་བྷཱུ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཏཾ ཨི་ཏྠ་མྦྷཱུ་ཏ་ལ་ཀྑ་ཎེ ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨ་དྷ་མྨཾ ཙ་ར་ཏི ཨེ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་དྷ་མྨ་ཙ་རི་ཡཱ, ཏ་ཐཱ་པ་ཝ་ཏྟཱ ཙེ་ཏ་ནཱ. ཨ་དྷ་མྨོཏི པ་ན ཏཾ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནོ པ་ཡོ་གོ ད་ཊྛ་བྦོ. དྷ་མྨ་ཏོ ཨ་ན་པེ་ཏཱ་ཏི དྷ་མྨཱ, ན དྷ་མྨཱ་ཏི ཨ་དྷ་མྨཱ, ཨ་དྷ་མྨཱ ཙ སཱ ཙ་རི་ཡཱ ཙཱ་ཏི ཨ་དྷ་མྨ་ཙ་རི་ཡཱ. པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་ས་མ་ན་ཊྛེ་ན ས་མཾ, ས་མཱ་ནཾ ས་དི་སཾ ཡུ་ཏྟ་ནྟི ཝཱ ས་མཾ, སུ་ཙ་རི་ཏཾ. ས་མ་ཏོ ཝི་ག་ཏཾ, ཝི་རུ་དྡྷཾ ཝཱ ཏ་སྶཱ་ཏི ཝི་ས་མཾ, དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ. སཱ ཨེ་ཝ ཝི་ས་མཱ ཙ་རི་ཡཱ་ཏི ཝི་ས་མ་ཙ་རི་ཡཱ. ས་བྦེ་སུ ཀ་ཎྷ་སུ་ཀྐ་པ་དེ་སཱུཏི ‘‘ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཨ་དྷ་མྨ་ཙ་རི་ཡཱ་ཝི་ས་མ་ཙ་རི་ཡཱ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨུ་དྡེ་ས་ནི་དྡེ་ས་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ག་ཏེ་སུ ས་བྦེ་སུ ཀ་ཎྷ་པ་དེ་སུ – ‘‘ཏི་ཝི་དྷཾ ཁོ ག་ཧ་པ་ཏ་ཡོ ཀཱ་ཡེ་ན དྷ་མྨ་ཙ་རི་ཡཱ་ས་མ་ཙ་རི་ཡཱ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨུ་དྡེ་ས་ནི་དྡེ་ས་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ག་ཏེ་སུ ས་བྦེ་སུ སུ་ཀྐ་པ་དེ་སུ ཙ.
རོ་དེ་ཏི ཀུ་རཱུ་ར་ཀ་མྨ་ནྟ་ཏཱ་ཡ པ་ར་པ་ཊི་བ་དྡྷེ ས་ཏྟེ ཨ་སྶཱུ་ནི མོ་ཙེ་ཏཱི་ཏི རུ་དྡོ, སོ ཨེ་ཝ ལུ་དྡོ ར-ཀཱ་ར་སྶ ལ-ཀཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ. ཀ་ཀྑ་ལོ༹ཏི ལུ་དྡོ. དཱ་རུ་ཎོཏི ཕ་རུ་སོ. སཱ་ཧ་སི་ཀོཏི སཱ་ཧ་སྶ་ཀཱ་རཱི. ས་ཙེ་པི ན ལི་པྤ་ནྟི. ཏ་ཐཱ་ཝི་དྷོ པ་རེ་སཾ གྷཱ་ཏ་ན་སཱི་ལོ ལོ་ཧི་ཏ་པཱ་ཎཱི་ཏྭེ་ཝ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཡ་ཐཱ དཱ་ན་སཱི་ལོ པ་རེ་སཾ དཱ་ན་ཏྠཾ ཨ་དྷོ་ཏ་ཧ་ཏྠོ་པི ‘‘པ་ཡ་ཏ་པཱ་ཎཱི’’ཏྭེ་ཝ ཝུ་ཙྩ་ཏི. པ་ཧ་ར་ཎཾ པ་ཧཱ་ར་དཱ་ན་མ་ཏྟཾ ཧ་ཏཾ, པ་ཝུ་དྡྷཾ པ་ཧ་ར་ཎཾ པ་ར་སྶ མཱ་ར་ཎཾ པ་ཧ་ཏནྟི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཧ་ཏེ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ནི་ཝི་ཊྛོཏི ཨ་བྷི་ནི་ཝི་ཊྛོ པ་སུ་ཏོ.
ཡ་སྶ ཝ་སེ་ན ‘‘པ་ར་སྶཱ’’ཏི སཱ་མི་ནི་དྡེ་སོ, ཏཾ སཱ་པ་ཏེ་ཡྻཾ. ཡ་ཉྷི སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ ག་ཧི་ཏཾ, ཏཾ ཏེ་ནེ་ཝ སཱ་མི་ནི་དྡེ་སེ་ན པ་ཀཱ་སི་ཏ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ར་སྶ ས་ནྟ་ཀ’’ནྟི. པ་ར་སྶ་པ་ར་ཝི་ཏྟཱུ་པ་ཀ་ར་ཎ་ནྟི ཝཱ ཨེ་ཀ་མེ་ཝེ་ཏཾ ས་མཱ་ས་པ་དཾ, ཡཾ ཀི་ཉྩི པ་ར་ས་ནྟ་ཀཾ ཝི་སེ་ས་ཏོ པ་ར་སྶ ཝི་ཏྟཱུ་པ་ཀ་ར་ཎཾ ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ཧི པ་རེ་ཧཱིཏི ཡེ་སཾ ས་ནྟ་ཀཾ, ཏེ་ཧི. ཡ་སྶ ཝ་སེ་ན པུ་རི་སོ ‘‘ཐེ་ནོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏཾ ཐེ་ཡྻ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཝ་ཧ་ར་ཎ་ཙི་ཏྟ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི. ཐེ་ཡྻ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན, ན ཝི་སྶཱ་ས་ཏཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀཱ་དི་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
མ་ཏེ ཝཱཏི ཝཱ-ས་དྡོ ཨ་ཝུ་ཏྟ་ཝི་ཀ་པྤ་ཏྠོ. ཏེ་ན པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་དི་བྷཱ་ཝཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཨེ་ཏེ་ནུ་པཱ་ཡེ་ནཱཏི ཡཾ མཱ་ཏ་རི མ་ཏཱ་ཡ, ན་ཊྛཱ་ཡ ཝཱ པི་ཏཱ ར་ཀྑ་ཏི, སཱ པི་ཏུ་ར་ཀྑི་ཏཱ. ཡཾ ཨུ་བྷོ་སུ ཨ་ས་ནྟེ་སུ བྷཱ་ཏཱ ར་ཀྑ་ཏི, སཱ བྷཱ་ཏུ་ར་ཀྑི་ཏཱཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དིཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ. ས་བྷཱ་ག་ཀུ་ལཱ་ནཱིཏི ཨཱ་ཝཱ་ཧ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ས་བྷཱ་གཱ་ནི ཀུ་ལཱ་ནི. ད་སྶུ་ཀ་ཝི་དྷིཾ ཝཱ ཨུ་དྡི་སྶ ཋ་པི་ཏ་ད་ཎྜཱརཱ་ཛཱ་དཱི་ཧི. ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་སུ་ཏྟེ (མ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༨༩) ‘‘ཨ་ས་དྡྷ་མྨཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཀཱ་ཡ་དྭཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟཱ ཨ་ག་མ་ནཱི་ཡ་ཊྛཱ་ན་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ཙེ་ཏ་ནཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་མི་ཙྪཱ་ཙཱ་ར་ལ་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ན.
ཧ་ཏྠ་པཱ་དཱ་དི་ཧེ་ཏཱུཏི ཧ་ཏྠ་པཱ་དཱ་དི་བྷེ་ད་ན་ཧེ་ཏུ. དྷ་ན་ཧེ་ཏཱུཏི དྷ་ན་སྶ ལཱ་བྷ་ཧེ་ཏུ ཛཱ་ནི་ཧེ་ཏུ ཙ. ལཱ་བྷོཏི གྷཱ་ས་ཙྪཱ་ད་ནཱ་ནི ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ལཱ་བྷོ. ཀི་ཉྩི་ཀྑནྟི ཀི་ཉྩི་མ་ཏྟ་ཀཾ ཨཱ་མི་ས་ཛཱ་ཏཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཡཾ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཛཱ་ན་ནྟོ་ཡེ་ཝཱཏི མུ་སཱ་བྷཱ་ཝཾ ཏ་སྶ ཝ་ཏྠུ་ནོ ཨ་ཏྠི, ཏཾ ཛཱ་ན་ནྟོ ཨེ་ཝ.
ཨ་ཎྜ་ཀཱཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི རུ་ཀྑེ ཨ་ཎྜ་ས་དི་སཱ ག་ཎྛི་ཡོ. ཡ་ཐཱ ཐ་དྡྷཱ ཝི་ས་མཱ དུ་བྦི་ནཱི་ཏཱ ཙ ཧོ་ནྟི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁུཾ་ས་ན་ཝ་མྦྷ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཝཱ་ཙཱ་པི ཧི ‘‘ཨ་ཎྜ་ཀཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཡ་ཐཱ ས་དོ་སེ རུ་ཀྑེ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཀ་ཀྐ་སཱཏི ཕ་རུ་སཱ ཨེ་ཝ, སོ པ་ན་སྶཱ ཀ་ཀྐ་ས་བྷཱ་ཝོ བྱཱ་པཱ་ད་ནི་མི་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཏ་ཏོ པཱུ་ཏི་ཀཱ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཡ་ཐཱ ནཱ་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཀ་ཊུ་ཀཱཏི ཨ་ནི་ཊྛཱ. ཨ་མ་ནཱ་པཱཏི ན མ་ན་ཝ་ཌྜྷ་ནཱི, ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ དོ་ས་ཛ་ན་ནཱི, ཙི་ཏྟ་ས་ནྡོ་སུ་པྤ་ཏྟི་ཀཱ་རི་ཀཱ. མ་མྨེ་སཱུཏི གྷ་ཊྚ་ནེ་ན དུ་ཀྑུ་པྤ་ཏྟི་ཏོ མ་མྨ་ས་དི་སེ་སུ ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ. ལ་གྒ་ན་ཀཱ་རཱིཏི ཨེ་ཝཾ ཝ་ད་ནྟ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཝ་དཱ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ལ་གྒ་ན་ཀཱ་རཱི, ན བྱ་ཉྫ་ན་ཝ་སེ་ན. ཀོ་དྷ་སྶ ཨཱ་ས་ནྣཱ ཏ་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ས་དོ་ས་ཝཱ་ཙཱ་ཡཱཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ཀ་དོ་ས་སྶ ཝ་སེ་ན ས་དོ་ས་ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནི.
ཨ་ཀཱ་ལེ་ནཱཏི ཨ་ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་ལེ་ན. ཨ་ཀཱ་ར་ཎ་ནི་སྶི་ཏནྟི ནི་པྥ་ལཾ. ཕ་ལ་ཉྷི ཀཱ་ར་ཎ་ནི་སྶི་ཏཾ ནཱ་མ ཏ་ད་ཝི་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨ་ཀཱ་ར་ཎ་ནི་སྶི་ཏཾ ནི་པྥ་ལཾ, ས་མྥ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ས་བྷཱ་ཝ་ཝ་ཏྟཱཏི ཨ་ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཝཱ་དཱི. ཨ་སཾ་ཝ་ར་ཝི་ན་ཡ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟ་སྶཱཏི སཾ་ཝ་ར་ཝི་ན་ཡ་ར་ཧི་ཏ་སྶ, ཨ་ཏྟ་ནོ སུ་ཎ་ནྟ་སྶ ཙ ན སཾ་ཝ་ར་ཝི་ན་ཡཱ་ཝ་ཧ་སྶ ཝ་ཏྟཱ. ཧ་ད་ཡ་མ་ཉྫཱུ་སཱ་ཡཾ ནི་དྷེ་ཏུནྟི ཨ་ཧི་ཏ་སཾ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ནུ་པྤ་ཝི་སེ་ཏྭཱ ནི་དྷེ་ཏུཾ. ཨ་ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་ལེཏི དྷ་མྨཾ ཀ་ཐེ་ནྟེ་ན ཡོ ཨ་ཏྠོ ཡ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ ཝ་ཏྟ་བྦོ, ཏ་ཏོ པུ་བྦེ པ་ཙྪཱ ཏ་སྶ ཨ་ཀཱ་ལོ, ཏ་སྨིཾ ཨ་ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་ལེ ཝ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི. ཨ་ན་པ་དེ་སནྟི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨ་སུ་ཀ་སུ་ཏྟེ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི སུ་ཏྟཱ་པ་དེ་ས་ཝི་ར་ཧི་ཏཾ. ཨ་པ་རི་ཙྪེ་དནྟི པ་རི་ཙྪེ་ད་ར་ཧི་ཏཾ. ཡ་ཐཱ པ་ན ཝཱ་ཙཱ པ་རི་ཙྪེ་ད་ར་ཧི་ཏཱ ཧོ་ཏི, ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘སུ་ཏྟཾ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨུ་པ་ལ་བྦྷནྟི ཨ་ནུ་ཡོ་གཾ. བཱ་ཧི་ར་ཀ་ཐཾ་ཡེ་ཝཱཏི ཡཾ སུ་ཏྟཾ, ཛཱ་ཏ་ཀཾ ཝཱ ནི་ཀྑི་ཏྟཾ, ཏ་སྶ ས་རཱི་ར་བྷཱུ་ཏཾ ཀ་ཐཾ ཨ་ནཱ་མ་སི་ཏྭཱ ཏ་ཏོ བ་ཧི་བྷཱུ་ཏཾ་ཡེ་ཝ ཀ་ཐཾ. ས་མྤ་ཛྫི་ཏྭཱཏི ཝི་རུ་ལ༹ྷཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ. པ་ཝེ་ཎི་ཛཱ་ཏ་ཀཱ་ཝཱཏི ཨ་ནུ་ཛཱ་ཏ་པཱ་རོ་ཧ་མཱུ་ལཱ་ནི་ཡེ་ཝ ཏི་ཊྛ་ནྟི. ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱཏི ནི་ཀྑི་ཏྟ་སུ་ཏྟ་ཏོ ཨ་ཉྙ་མྤི ཨ་ནུ་ཡོ་ག་ཨུ་པ་མཱ་ཝ་ཏྠུ་ཝ་སེ་ན ཏ་ད་ནུ་པ་ཡོ་གི་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ. ཛཱ་ནཱ་པེ་ཏུནྟི ཨེ་ཏ་ད་ཏྠ་མི་དཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཛཱ་ནཱ་པེ་ཏུཾ ཡོ ས་ཀྐོ་ཏི. ཏ་སྶ ཀ་ཐེ་ཏུནྟི ཏ་སྶ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པ་སྶ དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀ་སྶ བ་ཧུ་མྤི ཀ་ཐེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ན ཨ་ཏྠ་ནི་སྶི་ཏནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རེ་ས་ཉྩ ན ཧི་ཏཱ་ཝ་ཧཾ.
ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནཾ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན པ་ར་ས་ནྟ་ཀ་སྶ ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ‘‘ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏཱ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟོ ཝཱ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ཡི་ཏཾ ཝ་ཏྠུཾ ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ཋི་ཏ་མྤི པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏོ པ་སྶ་ནྟོ ཝི་ཡ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏཱ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཀ་མྨ་པ་ཐ་བྷེ་དོ ན ཧོ་ཏི, ཀེ་ཝ་ལཾ ལོ་བྷ་མ་ཏྟོ་ཝ ཧོ་ཏི པ་རི་ཎཱ་མ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཡ་ཐཱ པ་ན ཀ་མྨ་པ་ཐ་བྷེ་དོ ཧོ་ཏི, ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡ་དཱ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. པ་རི་ཎཱ་མེ་ཏཱིཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་རི་གྒ་ཡ྄ཧ ནཱ་མེ་ཏི.
ཝི་པ་ནྣ་ཙི་ཏྟོཏི བྱཱ་པཱ་དེ་ན ཝི་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པཱ་དི་ཏ་ཙི་ཏྟོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘པཱུ་ཏི་བྷཱུ་ཏ་ཙི་ཏྟོ’’ཏི. བྱཱ་པཱ་དོ ཧི ཝི་སཾ ཝི་ཡ ལོ་ཧི་ཏ་སྶ ཙི་ཏྟཾ པཱུ་ཏི་བྷཱ་ཝཾ ཛ་ནེ་ཏི. དོ་སེ་ན དུ་ཊྛ་ཙི་ཏྟ་ས་ངྐ་པྤོཏི ཝི་སེ་ན ཝི་ཡ ས་པྤི་ཨཱ་དི་ཀོ་པེ་ན དཱུ་སི་ཏ་ཙི་ཏྟ་ས་ངྐ་པྤོ. གྷཱ་ཏཱི་ཡ་ནྟཱུཏི ཧ་ནཱི་ཡ་ནྟུ. ཝ་དྷཾ པཱ་པུ་ཎ་ནྟཱུཏི མ་ར་ཎཾ པཱ་པུ་ཎ་ནྟུ. མཱ ཝཱ ཨ་ཧེ་སུནྟི ས་བྦེ་ན ས་བྦཾ ན ཧོ་ནྟུ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཀི་ཉྩི་པི མཱ ཨ་ཧེ་སུ’’ནྟི, ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཝི་ནཱ་སཾ པཱ་པུ་ཎ་ནྟཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཧ་ཉྙ་ནྟཱུ་ཏི ཨཱ་དི་ཙི་ནྟ་ནེ་ནེ་ཝཱཏི ཨེ་ཀ་ནྟ་ཏོ ཝི་ནཱ་ས་ཙི་ནྟཱ་ཡ ཨེ་ཝ.
མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀོཏི ཨ་ཡོ་ནི་སོ ཨུ་པྤ་ནྣ་དི་ཊྛི་ཀོ. སོ ཙ ཨེ་ཀ་ནྟ་ཏོ ཀུ་ས་ལ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་དི་ཊྛི་ཀོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཀུ་ས་ལ་ད་སྶ་ནོ’’ཏི. ཝི་པ་ལླ་ཏྠ་ད་སྶ་ནོཏི དྷ་མྨ་ཏཱ་ཡ ཝི་པ་རི་ཡཱ་ས་གྒཱ་ཧཱི. ན་ཏྠི དི་ནྣནྟི དེ་ཡྻ་དྷ་མྨ་སཱི་སེ་ན དཱ་ནཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘དི་ནྣ་སྶ ཕ་ལཱ་བྷཱ་ཝཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏཱི’’ཏི. དི་ནྣཾ པ་ན ཨ་ནྣཱ་དི་ཝ་ཏྠུཾ ཀ་ཐཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི. ཨེ་ས ན་ཡོ ‘‘ཡི་ཊྛཾ ཧུ་ཏ’’ནྟི ཨེ་ཏྠཱ་པི. མ་ཧཱ་ཡཱ་གོཏི ས་བྦ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ མ་ཧཱ་དཱ་ནཾ. པ་ཧེ་ཎ་ཀ་ས་ཀྐཱ་རོཏི པཱ་ཧུ་ན་ཀཱ་ནཾ ཀ་ཏྟ་བྦ་ས་ཀྐཱ་རོ. ཕ་ལནྟི ཨཱ་ནི་སཾ་ས་ཕ་ལ་ཉྩ ནི་སྶ་ནྡ་ཕ་ལ་ཉྩ. ཝི་པཱ་ཀོཏི ས་དི་སཾ ཕ་ལཾ. པ་ར་ལོ་ཀེ ཋི་ཏ་སྶ ཨ་ཡཾ ལོ་ཀོ ན་ཏྠཱིཏི པ་ར་ལོ་ཀེ ཋི་ཏ་སྶ ཀ་མྨུ་ནཱ ལ་དྡྷ་བྦོ ཨ་ཡཾ ལོ་ཀོ ན ཧོ་ཏི. ཨི་དྷ་ལོ་ཀེ ཋི་ཏ་སྶ་པི པ་ར་ལོ་ཀོ ན་ཏྠཱིཏི ཨི་དྷ་ལོ་ཀེ ཋི་ཏ་སྶ ཀ་མྨུ་ནཱ ལ་དྡྷ་བྦོ པ་ར་ལོ་ཀོ ན ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎ་མཱ་ཧ ‘‘ས་བྦེ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཨུ་ཙྪི་ཛྫ་ནྟཱི’’ཏི. ཨི་མེ ས་ཏྟཱ ཡ་ཏྠ ཡ་ཏྠ བྷ་ཝ་ཡོ་ནི་ག་ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཋི་ཏཱ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཨུ་ཙྪི་ཛྫ་ནྟི ནི་རུ་ད་ཡ་ཝི་ནཱ་ས་ཝ་སེ་ན ཝི་ན་སྶ་ནྟི. ཕ་ལཱ་བྷཱ་ཝ་ཝ་སེ་ནཱཏི མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་སུ ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་མི་ཙྪཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟཱི་ནཾ ཕ་ལ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཝ་སེ་ན ‘‘ན་ཏྠི མཱ་ཏཱ, ན་ཏྠི པི་ཏཱ’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ན མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ, ནཱ་པི ཏེ་སུ ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་མི་ཙྪཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟཱི་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཝ་སེ་ན ཏེ་སཾ ལོ་ཀ་པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏྟཱ. བུ་བྦུ་ལ༹་ཀ་སྶ ཝི་ཡ ཨི་མེ་སཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨུ་པྤཱ་དོ ནཱ་མ ཀེ་ཝ་ལོ་ཝ, ན ཙ་ཝི་ཏྭཱ ཨཱ་ག་མ་ན་པུ་བྦ་ཀོ་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘ན་ཏྠི ས་ཏྟཱ ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཙ་ཝི་ཏྭཱ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ན་ཀ་ས་ཏྟཱ ནཱ་མ ན་ཏྠཱི་ཏི ཝ་ད་ཏཱི’’ཏི. ས་མ་ཎེ་ན ནཱ་མ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ ཛཱ་ན་ནྟེ་ན ཀ་སྶ་ཙི ཀི་ཉྩི ཨ་ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ས་ཉྙ་ཏེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ, ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཨ་ཧོ་པུ་རི་སི་ཀཱ ནཱ་མ སི་ཡཱ, ཀིཾ པ་རོ པ་ར་སྶ ཀ་རི་སྶ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་མྤཱ་ད་ན་སྶ ཀ་སྶ་ཙི ཨ་ཝ་ས་རོ ཨེ་ཝ ན་ཏྠི ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཨུ་ཙྪི་ཛྫ་ན་ཏོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡེ ཨི་མ་ཉྩ…པེ… པ་ཝེ་དེ་ནྟཱི’’ཏི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱཏི ‘‘ན་ཏྠི དི་ནྣ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ བྱ་པ་དེ་སེ་ན. ད་ས་ཝ་ཏྠུ་ཀཱཏི པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏ་བྦཱ་ནི ད་ས ཝ་ཏྠཱུ་ནི ཨེ་ཏི་སྶཱ་ཏི ད་ས་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ.
༤༤༡. ཨ་ན་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ད་ཡོ ཧེ་ཊྛཱ ཨ་ཏྠ་ཏོ པ་ཀཱ་སི་ཏ་ཏྟཱ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠཱ་ཡེ་ཝ.
༤༤༢. ས་ཧ བྱ་ཡ་ཏི ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ས་ཧ་བྱོ, ས་ཧ་ཝ་ཏྟ་ན་ཀོ, ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ ས་ཧ་བྱ་ཏཱ, ས་ཧ་པ་ཝ་ཏྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཧ་བྷཱ་ཝཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪེ་ཡྻ’’ནྟི. བྲ་ཧྨཱ་ནཾ ཀཱ་ཡོ ས་མཱུ་ཧོ་ཏི བྲ་ཧྨ་ཀཱ་ཡོ, ཏ་པྤ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་ཏཱ་ཡ ཏ་ཏྠ ག་ཏཱ་ཏི བྲ་ཧྨ་ཀཱ་ཡི་ཀཱ. ཀཱ་མཾ ཙེ་ཏཱ་ཡ ས་བྦ་སྶ་པི བྲ་ཧྨ་ནི་ཀཱ་ཡ་སྶ ས་མ་ཉྙཱ་ཡ བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ, ‘‘ཨཱ་བྷཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་ན དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་བྷཱུ་མི་ཀཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་པ་རི ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ གོ་བ་ལཱི་བ་དྡ་ཉཱ་ཡེ་ན ཏ་ད་ཝ་སེ་སཱ་ནཾ ཨ་ཡཾ ས་མ་ཉྙཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘བྲ་ཧྨ་ཀཱ་ཡི་ཀཱ་ནཾ དེ་ཝཱ་ན་ནྟི པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་བྷཱུ་མི་དེ་ཝཱ་ན’’ནྟི. ཨཱ་བྷཱ ནཱ་མ ཝི་སུཾ དེ་ཝཱ ན་ཏྠི, པ་རི་ཏྟཱ་བྷཱ་དཱི་ནཾ་ཡེ་ཝ པ་ན ཨཱ་བྷཱ་ཝ་ནྟ་ཏཱ་སཱ་མ་ཉྙེ་ན ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟཾ ཨེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ, ཡ་དི་དཾ ‘‘ཨཱ་བྷཱ’’ཏི ཡ་ཐཱ ‘‘བྲ་ཧྨ་པཱ་རི་ས་ཛྫ་བྲ་ཧྨ་པུ་རོ་ཧི་ཏ་མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨཱ་ནཾ བྲ་ཧྨ་ཀཱ་ཡི་ཀཱ’’ཏི. པ་རི་ཏྟཱ་བྷཱ་ན་ནྟི་ཨཱ་དི པ་ནཱཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཨ་པྤ་མཱ་ཎཱ་བྷཱ་ནཾ དེ་ཝཱ་ནཾ ཨཱ་བྷ་སྶ་རཱ་ནཾ དེ་ཝཱ་ན་ནྟི ཨི་མཾ པཱ་ལི༹ཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཨེ་ཀ་ཏོ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱཏི ཨཱ་བྷཱ་ཏི ཝཱ, ཨེ་ཀ་ཏྟ་ཀཱ་ཡ་ནཱ་ན་ཏྟ་ས་ཉྙཱ་ཏི ཝཱ ཨེ་ཀ་ཏོ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ. ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝཱཏི ཨཱ་བྷཱ་ཏི ཝུ་ཏྟ་དེ་ཝཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ. བྷེ་ད་ཏོ ག་ཧ་ཎནྟི ཀཱ་ར་ཎ་སྶ ཧཱི་ནཱ་དི་བྷེ་ད་བྷི་ནྣ་ཏཱ་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཏྟཱ་བྷཱ་དི་གྒ་ཧ་ཎཾ. ཨི་ཏི བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡཾ ད་སྶེ་ཏྭཱཏི ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝཱ དྷ་མྨ་ཙ་རི་ཡཾ, ས་མ་ཙ་རི་ཡཾ, ཝ་ཊྚ་ནི་སྶི་ཏཾ སུ་ག་ཏི་གཱ་མི་པ་ཊི་པ་དཾ, ཝི་ཝ་ཊྚ་ནི་སྶི་ཏཾ ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡ་གཱ་མི་པ་ཊི་པ་དཾ ཀ་ཏྭཱ ཏི་བྷ་ཝ་བྷ་ཉྫ་ན་ཏོ ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ནི་ཀཱུ་ཊེ་ན དེ་ས་ནཾ ནི་ཊྛ་པེ་སི.
ཨི་དྷ ཋ་ཏྭཱཏི ཨི་མ་སྨིཾ དྷ་མྨ་ཙ་རི་ཡཱ་ས་མ་ཙ་རི་ཡཱ་ཡ ནི་དྡེ་སེ ཋ་ཏྭཱ. དེ་ཝ་ལོ་ཀཱ ས་མཱ་ནེ་ཏ་བྦཱཏི ཚ་བྦཱི་ས་ཏི་པི དེ་ཝ་ལོ་ཀཱ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་ཏ་བྦཱ. ཝཱི་ས་ཏི བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཱཏི ཏཾ་ཏཾ་བྷ་ཝ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་ནི་ཀཱ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཝཱི་ས་ཏི བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཱ, ཝཱི་ས་ཏི བྲ་ཧྨ་ནི་ཀཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ད་ས་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་པ་ཐེ་ཧཱིཏི ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ད་ས་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་པ་ཐེ་ཧི ཀ་མྨཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏེ་ཧི ཀེ་ཝ་ལཾ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་བྷཱུ་ཏེ་ཧི ཙ ནི་བྦ་ཏྟི ད་སྶི་ཏཱ.
ཏི་ཎྞཾ སུ་ཙ་རི་ཏཱ་ནནྟི ཏི་ཎྞཾ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་སུ་ཙ་རི་ཏཱ་ནཾ. ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་གྒ་ཧ་ཎ་ཉྩེ་ཏྠ མ་ནོ་སུ་ཙ་རི་ཏཱ་པེ་ཀྑཱ་ཡ. ཝི་པཱ་ཀེ་ནེ་ཝཱཏི ཨི་མི་ནཱ ཝི་པཱ་ཀུ་པྤཱ་དེ་ནེ་ཝ ནི་བྦ་ཏྟི ཧོ་ཏི, ན ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཏཱ་མ་ཏྟེ་ནཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ‘‘ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྠཾ ཝི་ཝ་རི་ཏུཾ ‘‘ད་ས ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་པ་ཐཱ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. དུ་ཏི་ཡཱ་དཱི་ནི བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི ‘‘སཱི་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡཱ’’ཏི པ་དཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ས་མྦ་ནྡྷི་ཏ་བྦཾ. ཀ་སྨཱ པ་ནེ་ཏྠ ‘‘ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ན་ནུ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་མ་གྒེ (པ་ཊི. མ. ༡.༤༡) – ‘‘པ་ཋ་མེ་ན ཛྷཱ་ནེ་ན ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ནཾ སཱི་ལཾ, ཝེ་ར་མ་ཎི སཱི་ལཾ, ཙེ་ཏ་ནཱ སཱི་ལཾ, སཾ་ཝ་རོ སཱི་ལཾ, ཨ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མོ སཱི་ལ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་བྦེ་སུ་པི ཛྷཱ་ནེ་སུ སཱི་ལཾ ཨུ་དྡྷ་ཊ་ནྟི ཏ་སྶ ཝ་སེ་ན ཨུ་པ་རི་དེ་ཝ་ལོ་ཀཱ་ན་མྤི ཝི་པཱ་ཀེ་ན ནི་བྦ་ཏྟི ཝ་ཏྟ་བྦཱ་ཏི? ན, ཏ་སྶ པ་རི་ཉྙཱ་ཡ དེ་ས་ན་ཏྟཱ, པ་རི་ཉྙཱ་ཡ དེ་ས་ན་ཏཱ ཙ་སྶ ‘‘ཡ་ཏྠ ཙ པ་ཧཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒ་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཉྩ (ཝི་སུ་དྡྷི. མ་ཧཱ་ཊཱི. ༢.༨༣༧, ༨༣༩) པ་ཀཱ་སི་ཏཱ ཨེ་ཝ. ཏ་ཐཱ ཧི ཨི་དྷཱ་པི ‘‘ད་ས ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་པ་ཐཱ ཧི སཱི་ལ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ སཱི་ལ་སྶ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་བྷ་ཝཱ་ནཾ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཏཱ ཝི་བྷཱ་ཝི་ཏཱ, ན ནི་བྦ་ཏྟ་ཀ་ཏཱ་ཡ. ཀ་སྨཱ པ་ནེ་ཏྠ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ཡ དྷ་མྨ་ཙ་རི་ཡཱ་ཡ བྷ་ཝ་ཝི་སེ་སེ ཝི་བྷ་ཛི་ཡ་མཱ་ནེ ཨ་ས་ཉྙ་བྷ་ཝོ ན ག་ཧི་ཏོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ས་ཉྙ་བྷ་ཝོ པ་ན…པེ… ན ནི་དྡི་ཊྛོ’’ཏི. བཱ་ཧི་ར་ཀཱ ཧི ཨ་ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ད་སྶི་ཏཱ་ཡ ཨ་ས་ཉྙ་བྷ་ཝཾ བྷ་ཝ་ཝི་པྤ་མོ་ཀྑཾ མ་ཉྙ་མཱ་ནཱ ཏ་དུ་པ་ག་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ ཨ་ས་ཉྙེ་སུ ནི་བྦ་ཏྟ་ནྟི. ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པོ, ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཏཾ བྲ་ཧྨ་ཛཱ་ལ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཏཾ་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཉྩ (དཱི. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༦༨-༧༣; དཱི. ནི. ཊཱི. ༡.༦༨-༧༣) ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
སཱ་ལེ་ཡྻ་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ལཱི་ན་ཏྠ་པྤ་ཀཱ་ས་ནཱ ས་མ་ཏྟཱ.