༨. ཝི་བྷ་ཏྟི་ཧཱ་ར་ཝི་བྷ་ངྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༣. དྷ་མྨེ་སཱུཏི པུ་ཉྙཱ་དི་དཱ་ནཱ་དི་བྷེ་ད་བྷི་ནྣེ་སུ ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨེ་སུ. ཏ་ཏྠ ལ་བྦྷ་མཱ་ནོཏི ཏེ་སུ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ལ་བྦྷ་མཱ་ནོ. བྷཱུ་མི་ཝི་བྷཱ་གོཏི ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱ་དི་ད་སྶ་ནཱ་དི་བྷཱུ་མི་པྤ་བྷེ་དོ. པ་ད་ཊྛཱ་ན་ཝི་བྷཱ་གོཏི ཏེ པུ་ཉྙཱ་དི་དྷ་མྨཱ ཡེ་སཾ པ་ད་ཊྛཱ་ནཾ, ཏེ་སཾ ཝཱ ཡེ དྷ་མྨཱ པ་ད་ཊྛཱ་ནཾ, ཏ་བྦི་བྷཱ་གོ. ཡེ་སཾ སུ་ཏྟཱ་ནནྟི མཱུ་ལ་པ་ད་ཊྛཱ་ན་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ སཾ་ཀི་ལེ་ས་བྷཱ་གི་ཡཱ་དཱི་ནཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ སུ་ཏྟཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན. ཨ་ས་ངྐ་ར་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནེ་ན ཧི ཨེ་ཏེ་སུ སུ་ཏྟེ་སུ སཱ་ཏི་ས་ཡཾ དྷ་མྨཱ ཝི་བྷ་ཏྟཱ ནཱ་མ ཧོ་ནྟི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཝི་སེ་ས་ཏོ’’ཏི. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཀ་སྨཱ ཝཱ་ས་ནཱ་བྷཱ་གི་ཡ་ནི་བྦེ་དྷ་བྷཱ་གི་ཡ་སུ་ཏྟཱ་ནི ཨེ་ཝེ་ཏྠ ག་ཧི་ཏཱ་ནཱི་ཏི? ན་ཡི་ད་མེ་ཝཾ ནི་ཀྑ་མ་ན་པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ཨི་ཏ་རེ་ས་མྤི ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ. ཡ་ཏོ ཧི ནི་སྶ་ཊཱ ཝཱ་ས་ནཱ་བྷཱ་གི་ཡཱ དྷ་མྨཱ, ཏེ སཾ་ཀི་ལེ་ས་བྷཱ་གི་ཡཱ. ཡཾ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ ནི་བྦེ་དྷ་བྷཱ་གི་ཡཱ དྷ་མྨཱ, ཏེ ཨ་སེ་ཀྑ་བྷཱ་གི་ཡཱ་ཏི དྭ་ཡ་གྒ་ཧ་ཎེ་ནེ་ཝ ཨི་ཏ་ར་མྤི དྭ་ཡཾ ག་ཧི་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨི་མེ་སཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ སུ་ཏྟཱ་ནཾ དེ་ས་ནཱ་ཡཱ’’ཏི. ཨི་མཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི སུ་ཏྟཱ་ནཱིཏི པཱ་ལི༹་ཡཱ, ཝ་ཀྑ་མཱ་ནཱ་ཡ དེ་ས་ནཱ་ཡ ཝཱ ཨི་ཏ་ར་དྭ་ཡ་ས་ངྒ་ཧོ ད་ཊྛ་བྦོ, ན པ་ཊི་ཀྑེ་པོ.
ཏེ་ནེ་ཝཱཏི ནི་ཡ་མ་སྶ ཨ་ཀ་ཏ་ཏྟཱ, ཏ་ཏོ ཙ ཏེ་ན ཏ་ནྣི་སྶི་ཏེ་ན ཙ བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི བྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི སི་དྡྷཾ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝ-ས་དྡོ ཝཱ ས་མུ་ཙྩ་ཡ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. སི་ཡཱ ཏ་སྶ པ་ཊི་ཀྑེ་པོཏི ཏ་སྶ ཨ་ཊྛ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་སྶ སི་ཡཱ པ་ཊི་ཀྑེ་པོ. ཨེ་ཝཾ ས་ཏི སཱ་ཝ་སེ་སཱ དེ་ས་ནཱ སི་ཡཱ.
ཏ་ད་ངྒཱ་དི་པྤ་ཧཱ་ན་དྭ་ཡཾ པ་ད་ཊྛཱ་ན་བྷཱུ་ཏཾ ཨི་དྷ ག་ཎ་ནཱུ་པ་གཾ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ‘‘ས་མུ་ཙྪེ་ད་པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི་པྤ་ཧཱ་ནཱ་ནཾ ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཐཱ ཧེ་ཏྠ ཀེ་ཙི ‘‘ཏེ་ནེ་ཝཱ’’ཏི པ་ཋ་ནྟི. ‘‘ཏེ་ནེ་ཝ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡེ་ནཱ་ཏི པ་ཋ་ནྟཱི’’ཏི ཨི་དཾ ‘‘སཾ་ཝ་ར་སཱི་ལེ ཋི་ཏོ’’ཏི (ནེ་ཏྟི. ༣༣) ཨེ་ཏྠ ཝུ་ཏྟཾ པཱ་ལི༹་ཝི་ཀ་པྤཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི. ‘‘ཡ་སྨཱ…པེ… ཝ་ཀྑ་ཏཱི’’ཏི ཨི་དཾ པ་ཙྪི་མ་པཱ་ཋ་སྶེ་ཝ ཡུ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཀཱ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ.
ཀ་ཐཾ མ་ནྟཱ་ཏི? ཨ་ནི་བྦེ་དྷ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ མ་ཧ་གྒ་ཏ་པུ་ཉྙཱ་ནཾ ན ནི་བྦེ་དྷ་བྷཱ་གི་ཡ་སུ་ཏྟེ་ན ས་ངྒ་ཧོ, ཝཱ་ས་ནཱ་བྷཱ་གི་ཡ་ཏྟཱ པ་ན ཝཱ་ས་ནཱ་བྷཱ་གི་ཡ་སུ་ཏྟེ་ནེ་ཝ ས་ངྒ་ཧོ་ཏི. ཏ་དུ་པ་ས་ངྒཱ ཧི པ་ཙྪི་མོ ཨེ་ཝ པཱ་ཋོ ཡུ་ཏྟ་ཏ་རོ. ཨི་ཏ་ར་ཐཱ སཱ་ཝ་སེ་སཱ དེ་ས་ནཱ བྷ་ཝེ་ཡྻ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ན ཧི…པེ… དེ་སེ་ཏཱི’’ཏི.
སཾ་ཀི་ལེ་ས་བྷཱ་གི་ཡ་ཨ་སེ་ཀྑ་བྷཱ་གི་ཡཱ་ནཾ པ་ར་ཏོ ཝ་ཀྑ་མཱ་ན་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཝ་ཀྑ་མཱ་ནཱ་ནཾ…པེ… ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི. ‘‘ས་བྦ་ཏོ’’ཏི ཨི་དཾ པུ་བྦ་པ་རཱ་པེ་ཀྑཾ. ཏ་སྶ པ་རཱ་པེ་ཀྑ་ཏཱ་ཡ ‘‘ས་བྦ་ཏོ་བྷཱ་གེ་ན ཨེ་ཀཱ་ད་ས་སུ ཋཱ་ནེ་སུ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ’’ཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཡོ་ཛི་ཏཾ. ཏ་ཏྠ པ་དཱ་དི་ཀེ ཝི་ཙ་ཡ་ཧཱ་ར་པ་ད་ཏྠེ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཨེ་ཀཱ་ད་ས་སུ ཋཱ་ནེ་སཱུ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. པུ་བྦ་པེ་ཀྑ་ཏཱ་ཡ པ་ན ‘‘ས་བྦ་ཏོ་བྷཱ་གེ་ན དེ་ས་ནཱ་ཡ ཕ་ལེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ.
སཾ་ཀི་ལེ་ས་བྷཱ་གི་ཡཱ་ནཾ ཏ་ཎྷཱ་སཾ་ཀི་ལེ་སཱ་དི་ནཱ དེ་ས་ནཱ་ན་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཕ་ལཾ ཨ་པཱ་ཡ་དུ་ཀྑེ་ན མ་ནུ་སྶེ་སུ དོ་བྷ་གྒི་ཡེ་ན. ཨ་སེ་ཀྑ་བྷཱ་གི་ཡཱ་ནཾ ཨ་སེ་ཀྑེ་ཧི སཱི་ལ་ཀྑ་ནྡྷཱ་དཱི་ཧི དེ་ས་ནཱ་ན་ཡོ. ཕ་ལཾ ཨ་གྒ་ཕ་ལེ་ན ཙ ཨ་ནུ་པཱ་དི་སེ་སཱ་ཡ ཙ ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨི་ཏ་རེ་སཾ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ. ཀཱ་མ་རཱ་ག་བྱཱ་པཱ་ད་ཨུ་དྡྷ་མྦྷཱ་གི་ཡ་སཾ་ཡོ་ཛ་ན་གྒ་ཧ་ཎེ་ན སཾ་ཀི་ལེ་ས་བྷཱ་གི་ཡཱ་ནཾ, ཝི་རཱ་ག་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཨ་སེ་ཀྑ་གྒ་ཧ་ཎེ་ནེ་ཝ ཙ ཨ་སེ་ཀྑ་བྷཱ་གི་ཡཱ་ནཾ ཝ་ཀྑ་མཱ་ན་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཝ་ཀྑ་མཱ་ནཱ་ནཾ…པེ… ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི. པ་ད་པ་ད་ཏྠ་ཝི་ཙཱ་ར་ཡུ་ཏྟི་ནི་དྡྷཱ་ར་ཎ་མུ་ཁེ་ན དྷ་མྨ་ཝི་བྷ་ཏྟི་ཨཱ་དི་ཝི་ཙཱ་རོ ཀཱ་ཏ་བྦོ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘ཝི་ཙ་ཡེ་ན…པེ… ཏ་བྦཱ་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཝི་ཙ་ཡེ་ན…པེ… ད་སྶེ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
༣༤. ཨེ་ཝནྟི ཨི་ཏི. དྷ་མྨེཏི ཝུ་ཏྟ་ས་བྷཱ་ག་དྷ་མྨེ. སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ཧཱིཏི སཱ་མ་ཉྙ་ཝི་སེ་སེ་ན ཝི་སི་ཊྛེ་ཧི. དྭེ དྷ་མྨཱ སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱཏི དྭེ ཨི་མེ དྷ་མྨཱ ཡེ་ཧི ས་བྷཱ་ག་དྷ་མྨཱ སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ ནཱ་མ ཧོ་ནྟི. ཀ་ཏ་མེ དྭེ? ནཱ་མཾ, ཝ་ཏྠུ ཙ. ཏ་ཏྠ ནཱ་མཾ ནཱ་མ་པ་ཉྙ་ཏྟི, ཏཾ་མུ་ཁེ་ནེ་ཝ ས་དྡ་ཏོ ཏ་ད་ཏྠཱ་ཝ་ག་མོ. ས་དྡེ་ན ཙ སཱ་མ་ཉྙ་རཱུ་པེ་ནེ་ཝ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ ག་ཧ་ཎཾ, ན ཝི་སེ་ས་རཱུ་པེ་ན, ཏ་སྨཱ ས་དྡ་ཝ་ཙ་ནཱི་ཡཱ ཨ་ཏྠཱ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་རཱུ་པ་ནཱ་མཱ་ཡ་ཏྟ་ག་ཧ་ཎཱི་ཡ་ཏཱ་ཡ ནཱ་མ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཝ་ཏྠཱུཏི པ་ཝ་ཏྟི་ཊྛཱ་ནཾ. ཡ་ཏྠ ཧི ཡེ དྷ་མྨཱ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི, ཏེ་སཾ ས་བྦེ་སཾ ཏེ དྷ་མྨཱ སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ་ཏི པ་ཝ་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ནཾ ཝ་ཏྠཱུ་ནཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ. ཡ་སྨཱ པ་ནི་དཾ དྭ་ཡཾ ཏེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝེ པ་ཀ་ཏི་བྷཱུ་ཏཾ ས་བྷཱ་ཝ་བྷཱུ་ཏཾ, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘དྭེ དྷ་མྨཱ་ཏི དུ་ཝེ པ་ཀ་ཏི་ཡོ’’ཏི. ཨེ་ཀ་ས་ནྟ་ཏི་པ་ཏི་ཏ་ཏཱ་ཡཱཏི ས་མཱ་ན་ས་ནྟ་ཏི་པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ས་མཱ་ན་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ’’ཏི. ད་སྶ་ན་པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ་ན་ཉྷི ཡ་ཐཱ མི་ཙྪ་ཏྟ་ནི་ཡ་ཏ་ས་ཏྟཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཊྛཱ་ནཾ, ཨེ་ཝཾ ཨ་ནི་ཡ་ཏཱ་པཱི་ཏི ཨུ་བྷ་ཡེ ཧི ཏེ ས་མཱ་ན་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ. ཨེ་ས ན་ཡོ ཨི་ཏ་རེ་སུ་པི. ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛི་ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་སཱི་ལ་བྦ་ཏ་པ་རཱ་མཱ་སཱ ཧི བྷི་ནྣ་ས་བྷཱ་ཝཱ་པེ་ཏེ དྷ་མྨཱ ད་སྶ་ནེ་ན པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་ཏཾ ནཱ་ཏི་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི་ཏི ཏེ ནཱ་མ་སཱ་མ་ཉྙ་ཏཾ པ་ཏྟཱ, རཱུ་པ་རཱ་གཱ་ད་ཡོ ཙ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་ཏ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཧཱ་ནེ་ཀ་ཊྛཱ ནཱ་མ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ’’ཏི. ཡ་ཐཱ པ་ན ‘‘ཝ་ཏྠཱུ་ནཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ ཝ་ཏྠུ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ’’ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ལ་བྦྷ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ‘‘ཝ་ཏྠུ་ནཱ སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ ཝ་ཏྠུ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ’’ཏི ཨ་ཡ་མྤི ཨ་ཏྠོ ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ས་ཧ་ཛེ་ཀ་ཊྛཱ ཝ་ཏྠུ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏེ ཧི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཕུ་ས་ནཱ་དི་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ བྷི་ནྣཱ་པི ཡ་སྨིཾ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི, ཏེ་ན ཝ་ཏྠུ་ནཱ སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ ནཱ་མ ཧོ་ནྟི. ཨེ་ཏྠ ཙ ལ་བྦྷ་མཱ་ན་མྤི ཀུ་ས་ལཱ་དི་ནཱ་མ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ ཨ་ནཱ་མ་སི་ཏྭཱ ཝ་ཏྠུ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ ཏཱ་ཝ ཡོ་ཛི་ཏཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. པ་ཊི་པ་ཀྑཱ་དཱི་ཧཱིཏི ཨཱ་དིས་དྡེ་ན ས་མཱ་ན་ཕ་ལ་ཏཱ་ས་ཧ་བྱ་ཏཱ་དི་ཀེ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. སེ་ས་པ་དེ་སཱུཏི ‘‘པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝཱ་ཀྱེ་སུ. ཀ་ཐཾ? ཏ་ཏྠ ཧི པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་སྶ, སོ་ཏཱ་པ་ནྣ་སྶ ཙ ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ནོ, ཨ་ར་ཧ་ཏོ ཙ ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ.
ཀ་ཐཾ ཏེ ཨོ་དྷི་སོ ག་ཧི་ཏཱཏི ཀེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན ཏེ ‘‘སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ བྷཱ་ག་སོ ག་ཧི་ཏཱ. ‘‘ཨ་མུ་ཀ་སྶ, ཨ་མུ་ཀ་སྶ ཙཱ’’ཏི ཨ་ཡ་ཉྷེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ. སཱ་མ་ཉྙ་བྷཱུ་ཏཱ དྷ་མྨཱ སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ ནཱ་མ, ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ ཀ་ཐཾ ཏེ་སཾ མི་ཙྪ་ཏྟ་ནི་ཡ་ཏཱ་ནི་ཡ་ཏཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝི་བྷཱ་གེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་ཏཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ན ཝ་ཏྟ་བྦ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨ་ཐ ཝི་བྷཱ་གེ་ན ཏཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ན་ནུ ཏེ སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ་ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝཱ་ཏི? ཨེ་ཝཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ་ཏི མི་ཙྪ་ཏྟ་ནི་ཡ་ཏཱ་ནཾ, ཨ་ནི་ཡ་ཏཱ་ན་ནྟི ཨི་མེ་སཾ ཨུ་བྷ་ཡེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཏེ དྷ་མྨཱ སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘ན ས་བྦ་ས་ཏྟཱ་ནཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏཱ་ཡ སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ’’ཏི. ‘‘ཡ་སྨཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཏ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎ་མཱ་ཧ, ཏེ་ནེ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི ‘‘ཀེ་ཙི དྷ་མྨཱ ཀེ་ས་ཉྩི་དེ་ཝ དྷ་མྨཱ་ནཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ ཧོ་ནྟི, ཨ་ཉྙེ་སཾ ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ’’ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘པ་ཊི་ནི་ཡ་ཏ་ཉྷི ཏེ་སཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཊྛཱ་ན’’ནྟི.
ཨི་ཏ་ར་ཐཱཏི ཨ་ནི་ཡ་ཏ་པ་ཝ་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་ཏཱ་ཡ ས་བྦེ་སཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ, ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ ཝཱ སི་ཡུཾ, ཏ་ཐཱ ས་ཏི. ཏ་ཐཱ ཝོ་ཧཱ་རོཏི ‘‘སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ, ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ’’ཏི ཙ ཨ་ཡཾ ཝོ་ཧཱ་རོ སཱ་མ་ཉྙཱ ཨེ་ཝ ན བྷ་ཝེ་ཡྻ. ཨེ་ཏེ ཨེ་ཝ དྷ་མྨཱཏི ‘‘སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ ཨེ་ཝ. ཨེ་ཝནྟི ‘‘མི་ཙྪ་ཏྟ་ནི་ཡ་ཏཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རེ་ན. ནི་ཡ་ཏ་ཝི་ས་ཡཱ པ་རི་ཙྪི་ནྣ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཊྛཱ་ནཱ. ‘‘ཡོ་པཱི’’ཏི་ཨཱ་དི པུ་གྒ་ལཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནེ་ན ཝུ་ཏྟ་སྶེ་ཝ་ཏྠ་སྶ པཱ་ཀ་ཊ་ཀ་ར་ཎཾ. ‘‘ན ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ནྭ་ཡ་ཏོ, བྱ་ཏི་རེ་ཀ་ཏོ ཙ ཏ་མེ་ཝ་ཏྠཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏི. སེ་སེ་པཱིཏི ‘‘བྷཱ་ཝ་ནཱ་པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་མྷི་པི.
པ་ཙྩ་ཏྟ་ནི་ཡ་ཏོཏི པཱ་ཊི་པུ་གྒ་ལི་ཀོ. ཨི་ཏ་ར་སྶཱཏི ཨ་པ་ཙྩ་ཏྟ་ནི་ཡ་ཏ་སྶ. ཏ་ཐཱཏི ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན. ཀོ་ཙི དྷ་མྨོ ཀ་ཉྩི དྷ་མྨཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ སཱ་དྷཱ་ར་ཎོ་པི ས་མཱ་ནོ ཏ་ད་ཉྙཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎོ་པི ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ་ཝི་དྷུ་ར་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏཾ ཏཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཐཱ ཧི ‘‘དྷ་མྨ་ཏཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་པ་ཋ་མ་མ་གྒ་ཊྛ་ཏཱ དཱི་པི་ཏཱ, ཏཱ་དི་སཱ་ནཾ ཨེ་ཝ ཨ་ནེ་ཀེ་སཾ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ་ཏི. པ་ཋ་མ་སྶཱཏི ཨ་ཊྛ་མ་ཀ་སྶ. དུ་ཏི་ཡ་སྶཱཏི སོ་ཏཱ་པ་ནྣ་སྶ. པུ་ན ཨ་ཊྛ་མ་ཀ་སྶཱཏི ‘‘ཨ་ཊྛ་མ་ཀ་སྶ, ཨ་ནཱ་གཱ་མི་སྶ ཙཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་ཨ་ཊྛ་མ་ཀ་སྶ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནཱ་གཱ་མི་མ་གྒ་ཊྛ་སྶཱ’’ཏི. ཨ་གྒ་ཕ་ལ་ཊྛ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པ་ཊི་ལོ་མ་ཏོ ག་ཎི་ཡ་མཱ་ནོ པ་ཋ་མ་མ་གྒ་ཊྛོ ཨ་ཊྛ་མ་ཀོ, མ་གྒ་ཊྛ་ཏཱ་ཡ, པ་ཧཱི་ཡ་མཱ་ན་ཀི་ལེ་ས་ཏཱ་ཡ ཙ ས་བྦེ་པི མ་གྒ་ཊྛཱ ཨ་ཊྛ་མ་ཀཱ ཝི་ཡཱ་ཏི ཨ་ཊྛ་མ་ཀཱ, ‘‘ཨེ་ཀ་ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎ་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ ན ཏི་ཊྛ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཊྛ་མ་ཀོ’’ཏི ཨ་པ་རེ ནི་རུ་ཏྟི་ན་ཡེ་ན. ‘‘སེ་ཀྑཱ’’ཏི ནཱ་མཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨི་ཏ་རེ་སཱུཏི ‘‘བྷ་བྦཱ་བྷ་བྦཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ་སུ ཨ་ན་རི་ཡེ་སུ. ཏེ་ནཱ་ཧ པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘ཧཱི་ནུ་ཀྐ་ཊྛ་མ་ཛ྄ཛྷི་མཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡཱ’’ཏི.
ནི་ཡཱ་མཱ་ཝ་ཀྐ་ནྟི་ཡཱཏི ཨ་ཝ་ཀྐ་ནྟ་ནི་ཡཱ་མ་ཏཱ་ཡ. ཉཱ་ཎུ་ཏྠ་ར་སྶཱཏི ཉཱ་ཎཱ་དྷི་ཀ་སྶ. ཏ་ཐཱ་ཝི་དྷ་པ་ཙྩ་ཡ་ས་མཱ་ཡོ་གེཏི ཉཱ་ཎ་ཝི་སེ་ས་པ་ཙྩ་ཡ་ས་མ་ཝཱ་ཡེ. ཡ་ཐཱ ཧི ཉཱ་ཎ་བ་ལེ་ན ད་ནྡྷཱ་བྷི་ཉྙ་ཏཱ ན ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་པ་དཱ་པ་ཊི་པ་ནྣོ་པི སུ་ཁེ་ན ཝི་སོ་སཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི. སཱ ཧི སུ་ཁཱ་པ་ཊི་པ་དཱ ཁི་པྤཱ་བྷི་ཉྙཱ ཏཾ་ས་མ་ངྒི་ནོ ཉཱ་ཎུ་ཏྟ་ར་ཏྟཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ པ་ད་ཊྛཱ་ན་ནྟི ཝུ་ཏྟཱ.
དྷ་མྨ་ཏོ ཨ་ན་པེ་ཏཱ ཙི་ནྟཱ དྷ་མྨ་ཙི་ནྟཱ, ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཏ་ཏྟཱ དྷ་མྨེ་སུ ཙི་ནྟཱ, དྷ་མྨོ ཝཱ ཉཱ་ཎཾ, ཏ་སྨཱ དྷ་མྨཱ་ཝ་ཧཱ ཙི་ནྟཱ དྷ་མྨ་ཙི་ནྟཱ, ཙི་ནྟཱ་མ་ཡ་ཉཱ་ཎ་སྶ ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཱ ཙི་ནྟཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
པཱ་ལི༹་ཡཾ སུ་ཏ་མ་ཡ་པ་ཉྙཱ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ‘‘ཡེ ཏེ དྷ་མྨཱ ཨཱ་དི་ཀ་ལྱཱ་ཎཱ…པེ… ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཱ་སྶ དྷ་མྨཱ བ་ཧུ་སྶུ་ཏཱ ཧོ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དི (ཨ. ནི. ༨.༢) སུ་ཏྟ་པ་ད་ས་ངྒ་ཧོ ཨ་ཏྠོ པ་རི་གྒ་ཧི་ཏོ, ཏ་ཐཱ ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ‘‘སོ ‘ཨ་ནི་ཙྩ’ནྟི ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟོ ཨུ་པཱ་ཡ་མ་ན་སི་ཀཱ་རོ པ་རི་གྒ་ཧི་ཏོ. ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ‘‘ས་མྨཱ་དི་ཊྛིཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་སྶི་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟཱ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི པ་རི་གྒ་ཧི་ཏཱ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཐ ཁོ…པེ… ད་སྶེ་ཏུ’’ནྟི. སེ་སནྟི ‘‘དྷ་མྨ་སྭཱ་ཀྑཱ་ཏ་ཏཱ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི.
ཡ་སྶ ཙ པུ་བྦེ ཨ་ཏྠོ ན སཾ་ཝ་ཎྞི་ཏོ, ཏ་ཏྠ ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་ག་ཏོ པ་སཱ་དོ, ཙི་ཏྟ་ཝཱུ་པ་ས་མོ ཙ ཕ་ལ་ནྟི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ས་པྤུ་རི་ས…པེ… པ་ད་ཊྛཱ་ན’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཏྟ་ས་མྨཱ་པ་ཎི་ཧི་ཏ་ཏྟཱ པཱ་པ་ཛེ་གུ་ཙྪི་ནི་བྦི་དཱ་དི་བ་ཧུ་ལོ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཏྠ…པེ… པ་ད་ཊྛཱ་ན’’ནྟི. དྷ་མྨོ སྭཱ་ཀྑཱ་ཏོ ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ ས་བྦ་ས་མྤ་ཏྟི་པཱ་རི་པཱུ་རི་ཧེ་ཏཱུ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘དྷ་མྨ་སྭཱ་ཀྑཱ་ཏ་ཏཱ…པེ… པ་ད་ཊྛཱ་ན’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལ་རོ་པ་ནཱ ཧི ས་མཱ་པ་ཏྟི་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ་ཏི. ས་ངྒྷ་སུ་ཊྛུ་ཏཱ་ཡ ས་ངྒྷ་སྶ སུ་ཊྛུ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ ས་ངྒྷ་སྶ ས་པྤ་ཏི་སྶ་ཏཱ་ཡ ‘‘སུ་ཊྛུ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ན་བྷཱ་ཝཱ་ཡ. ཨི་ཏ་རཾ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝ.
ཝི་བྷ་ཏྟི་ཧཱ་ར་ཝི་བྷ་ངྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.