༢. ཝི་ཙ་ཡ་ཧཱ་ར་ས་མྤཱ་ཏ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༣. ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨཱ་ར་མྨ་ཎཱཏི ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨེ ཨུ་དྡི་སྶ པ་ཝ་ཏྟི་མ་ཏྟཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ན ཏེ་སཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཾ ཨི་དྷ ‘‘ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ’’ཏི ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ. ན ཧི ཀ་དཱ་ཙི ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ནི་ཡཱ དྷ་མྨཱ ཨུ་པཱ་དཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎཱ ཧོ་ནྟི. ཕ་ལ་དྷ་མྨེ ཨུ་དྡི་སྶ པ་ཝ་ཏྟཱ་ཡ ཏ་ཎྷཱ་ཡ ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ཀུ་ས་ལ…པེ… ད་ཊྛ་བྦོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. དེ་ས་ནཱ་ཧཱ་རེཏི དེ་ས་ནཱ་ཧཱ་ར་ས་མྤཱ་ཏེ. ཀ་ཐཾ པ་ན ཀུ་ས་ལ་བྷཱ་ཝོཏི ‘‘ཀུ་ས་ལཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་མ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཙོ་དེ་ཏི, ཏ་ཉྩ ནི་ད་སྶ་ན་མ་ཏྟཾ ད་ཊྛ་བྦཾ, པ་ཧཱ་ན་ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝོ་པི་སྶཱ སི་ཡཱ ཙོ་ད་ཀེ་ན ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏོ་ཝ. ‘‘མཱ་ནོ་པི དུ་ཝི་དྷོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ མཱ་ན་སྶ ཙ ཏ་སྶཱ ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཙ སེ་ཝི་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝོ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ, ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཙ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ.
ནེ་ཀྑ་མྨ་སྶི་ཏཾ དོ་མ་ན་སྶཾ ནཱ་མ ‘‘ཨ་རི་ཡ་བྷཱུ་མིཾ པཱ་པུ་ཎི་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑི’’ནྟི ཨ་ནུ་སོ་ཙ་ཏོ ཨུ་པྤ་ནྣཾ དོ་མ་ན་སྶ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨེ་ཝནྟི ཨི་མི་ནཱ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རེ་ན, པི་ཧཾ ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ཚ་སུ དྭཱ་རེ་སུ ཨི་ཊྛཱ་ར་མྨ་ཎེ ཨཱ་པཱ་ཐ་ག་ཏེ ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝི་པ་སྶ་ནཾ པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨི་ཊྛཱ་ར་མྨ་ཎ་ཉྩེ་ཏྠ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཨ་ནུ་སོ་ཙ་ན་དོ་མ་ན་སྶུ་པྤ་ཏྟཱི་ནཾ ཡ་ཐཱ་བྷི་ནི་ཝི་ཊྛ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ ཨ་ནི་ཊྛ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ. ‘‘ཀ་ཐཾ ནེ་ཀྑ་མྨ་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི པ་ད་སྶ ཨ་ཏྠཾ ཝི་ཝ་རི་ཏུཾ ‘‘ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཝི་པ་སྶ་ནཱ་དི་ཝི་ནི་མུ་ཏྟཱ ཝཱ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨི་དྷ ནེ་ཀྑ་མྨཾ. ཨ་ནུ་སྶ་ཏི་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ན་མེ་ཝ ག་ཧི་ཏ་ནྟི ‘‘པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨཱ་དིས་དྡེ་ན དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ ཨ་གྒ་ཕ་ལཱ ཨུ་པ་རི་ཝི་སེ་སཱ ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ. ཡཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ.
ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ཏི་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་བྷཱ་ཝེ་ནཱཏི ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ཛ་ནི་ཏ་ས་ཏི་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་ས་བྦྷཱ་ཝེ་ན. ཀ་མྨ་ཡོ་གྒནྟི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་དི་ཀ་མྨ་སྶ ཡོ་གྒཾ ཨ་ནུ་རཱུ་པཾ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཾ. ཨ་སྶ་དྡྷི་ཡེཏི ཨ་སྶ་དྡྷི་ཡ་ཧེ་ཏུ, ‘‘ཨ་སྶ་དྡྷི་ཡེ་ནཱ’’ཏི་པི པ་ཋ་ནྟི, སོ ཨེ་ཝ་ཏྠོ. ཨོ་བྷཱ་ས་ག་ཏནྟི ཉཱ་ཎོ་བྷཱ་ས་ག་ཏཾ. ཀཱ་མཾ པུ་བྦེ་པི པ་ཉྙཱ ཝུ་ཏྟཱ, ཨ་སྶ་དྡྷི་ཡཱ་དཱི་ཧི པ་ན ཨ་ཉྙེ་སཾ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཝི་དྷ་མ་ན་མྤི པ་ཉྙཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཧོ་ཏི, སཱ ཙ ཨེ་ཝཾ་བྷཱུ་ཏཱ་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘ཨོ་བྷཱ་ས་ག་ཏཾ ཀི་ལེ་ས་ནྡྷ་ཀཱ་རེ ན ཨི་ཉྫ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
ཀོ་པོ ཀོ་དྷོ. ཨ་པྤ་ཙྩ་ཡོ དོ་མ་ན་སྶཾ. ཨི་དྡྷི་ཝི་དྷ་ཉཱ་ཎཱ་དི་ཀཱ ཚ ཨ་བྷི་ཉྙཱ པཱ་ཀ་ཊཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི ‘‘དྭེ ཙ ཝི་སེ་སེ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་དྷ་མྨེ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘མ་ནོ་མ་ཡི་དྡྷི, ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎ་ཉྩཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་ངྒ་ཎཱ་ནི རཱ་གཱ་ད་ཡོ. ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སཱ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ཝི་ས་མ་ལོ་བྷཱ་ད་ཡོ. ཨ་ནུ་ལོ་མ་ནཾ ཏ་དེ་ཀ་ཊྛ་ཏཱ. ཕ་ནྡ་ནཱ དུ་བྦ་ལཱ ཝི་ཀྑེ་པ་པྤ་ཝ་ཏྟི. བ་ལ་ཝ་ཏཱི ཨ་ན་ཝ་ཊྛཱ་ནཾ. ས་བྦོ མི་ཙྪཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སོ ཨ་ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རེ་ན ཧོ་ཏི, མི་ཙྪཱ་ཝི་ཏ་ཀྐེ་ན ཙ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རོ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དོ ཏ་པྤ་རི་ཡཱ་པ་ནྣོ མི་ཙྪཱ་ཝི་ཏ་ཀྐོ ཝི་ཀྑེ་པ་ས་ཧི་ཏོ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘མི་ཙྪཱ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་ཧེ་ཏུ་ཏཱ་ཡ དི་ཊྛི་པ་ཀྑོ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ ‘‘ཝི་ཏ་ཀྐོ་པི དི་ཊྛི་ཊྛཱ་ནཾ, ཨ་ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀཱ་རོ་པི དི་ཊྛི་ཊྛཱ་ན’’ནྟི (པ་ཊི. མ. ༡.༡༢༤).
ཨ་ཐ ཝཱ ཨི་ཉྫ་ནཱཏི ཕ་ནྡ་ནཱ, དི་ཊྛ་པ་རི་ཏྟཱ་སོ. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘ཏ་ད་པི ཏེ་སཾ བྷ་ཝ་ཏཾ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ ཨ་ཛཱ་ན་ཏཾ ཨ་པ་སྶ་ཏཾ ཝེ་ད་ཡི་ཏཾ ཏ་ཎྷཱ་ག་ཏཱ་ནཾ པ་རི་ཏ་སྶི་ཏ་ཝི་པྥ་ནྡི་ཏ་མེ་ཝཱ’’ཏི (དཱི. ནི. ༡.༡༠༥ ཨཱ་ད་ཡོ). ཨ་ཊྛི་ཏཱིཏི ཨ་ན་ཝ་ཊྛཱ་ནཾ, དི་ཊྛི་ཝི་ཏ་ཀྐོ. ཏེ་ན ཧི པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ ཀཱ་ལེ ས་སྶ་ཏཾ, ཀཱ་ལེ ཨུ་ཙྪེ་ད་ནྟི ཏཾ ཏཾ དི་ཊྛི་གྒ་ཧ་ཎཾ པ་ཀྑ་ནྡ་ནྟོ ས་ཏྟ་ཏོ པ་རི་བྦྷ་ཊྛ་ཨ་ནྡྷོ ཝི་ཡ, ས་མུ་དྡེ ཝི་སྶ་ཊྛ་ཝཱ་ཧ་ནི་ཀཱ ཝི་ཡ, ཡ་ནྟེ ཡུ་ཏྟ་གོ་ཎོ ཝི་ཡ ཙ ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ པ་རི་བྦྷ་མ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘དི་ཊྛི་ཡོ་པི དི་ཊྛི་ཊྛཱ་ནཾ, ཝི་ཏ་ཀྐོ་པི དི་ཊྛི་ཊྛཱ་ན’’ནྟི (པ་ཊི. མ. ༡.༡༢༤) ཙ. ཨེ་ཏ་སྨི་ཉྩ པ་ཀྑེ མི་ཙྪཱ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་ཏཱ་ཡ, མི་ཙྪཱ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་ཧེ་ཏུ་ཏཱ་ཡ ཙ ཏ་སྶཱ དྭེ པ་ཀྑཱ་ཏི ཨེ་ཀ་དེ་ས་ས་རཱུ་པེ་ཀ་སེ་སོ ཀ་ཏོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
‘‘ཨེ་ཝ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ‘‘སོ ཨུ་པ་རི་མ’’ནྟི་ཨཱ་དི་པཱ་ལི༹་ཡཾ ས་མྦ་ནྡྷཾ ད་སྶེ་ཏི. པ་ཊི་གྷ་ས་ཉྙཱཏི བྷུ་མྨ་ཏྠེ པ་ཙྩ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ན་ནྟི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘པ་ཊི་གྷ…པེ… ས་ཉྙཱ་སཱུ’’ཏི ཨཱ་ཧ. རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ས་ཉྙཱཏི ས་ཉྙཱ་སཱི་སེ་ན རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་ནི ཝ་ད་ཏི. ནཱ་ན་ཏྟ་ས་ཉྙཱཏི ནཱ་ནཱ་ས་བྷཱ་ཝཱ, ནཱ་ནཱ་ས་བྷཱ་ཝེ ཝཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ས་ཉྙཱ. ཋ་པེ་ཏྭཱ པ་ཊི་གྷ་ས་ཉྙཱ ཨ་ཝ་སི་ཊྛ་ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ས་ཉྙཱ ཧེ་ཏཱ. ཏཱ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མ་ཏཱིཏི ཏཱ རཱུ་པ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ན་ཏྟ་ས་ཉྙཱ་ཡོ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ས་མྨ་དེ་ཝ ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་ཏི.
རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ནོ་བྷཱ་སོ་པི ཀ་སི་ཎཱ་ར་མྨ་ཎཱ. ཀ་སི་ཎ་ནི་སྶ་ནྡོ ཧི ཨཱ་རུ་པྤ་ཛ྄ཛྷཱ་ནུ་པྤ་ཏྟི. ད་སྶ་ནནྟི ཀ་སི་ཎ་རཱུ་པཱ་ནཾ ད་སྶ་ནཾ. ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་བྱཱ་པཱ་ད་པྤ་ཧཱ་ནེ་ན ས་དྡྷིཾ ཝཱི་རི་ཡཱ་ར་མྦྷོ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀོ ས་མ་ཐོ ས་ཏི་པ་སྶ་དྡྷི་ཡོ པ་རི་ཀྑཱ་ར་ངྒ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ. ས་ཏི་ར་ཧི་ཏཾ ས་མྨ་ས་ནཾ ནཱ་མ ན་ཏྠཱི་ཏི ‘‘ཡཱ ཨུ་པ་ཊྛི་ཏཱ ས་ཏི ཨ་ས་མྨུ་ཊྛཱ, ཨ་ཡཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ན ས་ཏི་སཱི་སེ་ན ཝི་པ་སྶ་ནཱ ག་ཧི་ཏཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ས་མྨོ་སཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ན་མཱ་ཧཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
༥༤. པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་སུ་ཁ་ཨཱ་ཡ་ཏི་སུ་ཁ་ཝི་པཱ་ཀ་ཀི་རི་ཡ་ནི་རཱ་མི་ས་ཨ་ཀཱ་པུ་རི་ས་སེ་ཝི་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ཧི ཨེ་ཝ སེ་སཱ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨེ་ཏ་སྶ ས་མཱ་དྷི་སྶ ས་ནྟ་པ་ཎཱི་ཏ་ཏཱ་དི་ཝི་སེ་སཱ ཝུ་ཏྟཱ, ཏེ་པི ཨི་དྷ ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ་ཏི ཏེ་སཾ པ་དཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨ་ངྒ་ས་ནྟ་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨ་ངྒ་ས་ནྟ་ཏཱ་ཡཱཏི ཕ་ལ་ཛྷཱ་ན་ངྒཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་ནྟ་ཏཱ་ཡ. ཀི་ལེ་ས་ད་ར་ཐ་ས་ནྟ་ཏཱ་ཡཱཏི ཀི་ལེ་ས་ད་ར་ཐ་པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི་ཡཱ. པ་ཎཱི་ཏོཏི ཨུ་ལཱ༹་རོ. ཨེ་ཀོ་དི་བྷཱ་ཝེ་ནཱཏི མ་གྒ་ས་མཱ་དྷི་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཨེ་ཀོ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན. ཨེ་ཀོ་དི་བྷཱ་ཝནྟི ས་མཱ་དྷཱ་ནཾ. ལོ་ཀི་ཡ་ས་མཱ་དྷི་སྶ པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་ནཱི་ཝ་ར་ཎ་པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ནི་ཀ་ནྟི་ཨཱ་དཱི་ནི ནི་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦཱ་ནི, ཨ་ཉྙེ ཙ ཀི་ལེ་སཱ ཝཱ་རེ་ཏ་བྦཱ. ཨི་མ་སྶ པ་ན ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ས་མཱ་དྷི་སྶ པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷ་ཀི་ལེ་ས་ཏྟཱ ན ནི་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦཾ, ཝཱ་རེ་ཏ་བྦ་ཉྩ ཨ་ཏྠཱི་ཏི སོ མ་གྒཱ་ན་ནྟ་རཾ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཀྑ་ཎེ་ཝ ཨ་པྤ་ཡོ་གེ་ནེ་ཝ ཨ་དྷི་ག་ཏ་ཏྟཱ, ཋི་ཏ་ཏྟཱ ཙ ཨ་པ་རི་ཧཱ་ནི་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཨ་དྷི་ག་ཏ་ཏྟཱ ན་ས་ས་ངྑཱ་ར་ནི་གྒ་ཡ྄ཧ་ཝཱ་རི་ཏ་ག་ཏོ.
‘‘ས་ཏི་ཝེ་པུ་ལླ་པྤ་ཏྟོ’’ཏི ཨེ་ཏེ་ན ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་ཡ་པི ས་ཏི་ཡཱ ས་ཏི་བ་ཧུ་ལ་ཏཱ་ཡ ས་ཏོ ཨེ་ཝ ནཱ་མཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ‘‘ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཙྪི་ནྣ་ཀཱ་ལ་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི ཨེ་ཏེ་ན པ་རི་ཙྪི་ནྣ་ས་ཏི་ཡཱ ས་ཏོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི.
ཝ་ཀྑ་མཱ་ནེ་ནཱཏི ‘‘པཱི་ཏི་ཕ་ར་ཎཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ན་ནྟ་རཾ ཝ་ཀྑ་མཱ་ནེ་ན. ‘‘པཱི་ཏི་ཕ་ར་ཎ་ཏཱ’’ཏི པ་ན པཱ་ལི༹ ཨཱ་ག་ཏཱ. ཏཾ ‘‘པ་ཉྩ་ངྒི་ཀོ ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷཱི’’ཏི (དཱི. ནི. ༣.༣༥༥) ས་མཱ་དྷི་ཨ་ངྒ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཉྙཱ ཨུ་དྡི་ཊྛཱ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘པཱི་ཏི་ཕ་ར་ཎ་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཨ་ཏྠ་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཀ་ཏཱ. ཏ་ཏྠ ‘‘སོ ཨི་མ་མེ་ཝ ཀཱ་ཡཾ ཝི་ཝེ་ཀ་ཛེ་ན པཱི་ཏི་སུ་ཁེ་ན ཨ་བྷི་ས་ནྡེ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (དཱི. ནི. ༡.༢༢༦) ན་ཡེ་ན པཱི་ཏི་ཡཱ, སུ་ཁ་སྶ ཙ ཕ་ར་ཎཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. སེ་སཾ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝ.
ས་མཱ་དྷི་ཝ་སེ་ན ས་མ་ཐོ ཨུ་དྡྷ་ཊོཏི ས་བྷཱ་ཝ་ཝ་སེ་ན ས་མ་ཐོ ཨུ་དྡྷ་ཊོ, ན ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀ་དྷ་མྨ་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
༥༥. རཱ་ག་པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏྟཱ ས་མཱ་དྷི་སྶ ‘‘ཨ་དྷི་ཙི་ཏྟ་སི་ཀྑཱ་ཡ སི་ཀྑ་ནྟོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཝུ་ཏྟ་ན་ཡཱ་ནུ་སཱ་རེ་ནཱཏི ‘‘སུ་ཁ་པ་ཎི་དྷི་ཨཱ་དི་ས་མུ་གྒྷཱ་ཊ་ནེ་ན ཨ་པྤ་ཎི་ཧི་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ. ཨེ་ཏྠ ཙ ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཁ་ཎ་བྷ་ངྒུ་ར་ཏཾ ས་མྨ་དེ་ཝ པ་སྶ་ནྟ་སྶ ན རཱ་གོ པ་ཏི་ཊྛཾ ལ་བྷ་ཏཱི་ཏི ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ རཱ་ག་ཙ་རི་ཏ་སྶ ས་པྤཱ་ཡཱ ཝུ་ཏྟཱ, ཏ་ཐཱ ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ས་བྷཱ་ཝ་དུ་ཀྑ་ཏཾ ས་མྨ་དེ་ཝ པ་སྶ་ནྟ་སྶ པ་ཀ་ཏི་ཡཱ་པི དུ་ཀྑི་ཏེ་སུ དུ་ཀྑུ་པྤཱ་ད་ནཾ ཝ་ཎེ ཁཱ་རོ་ད་ཀ་སེ་ཀ་ས་དི་ས་ནྟི ན དོ་སོ པ་ཏི་ཊྛཾ ལ་བྷ་ཏཱི་ཏི དུ་ཀྑཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ དོ་ས་ཙ་རི་ཏ་སྶ ས་པྤཱ་ཡཱ ཝུ་ཏྟཱ, ཏ་ཐཱ ས་ངྑཱ་རེ་སུ ས་མྨ་དེ་ཝ གྷ་ན་ཝི་ནི་བྦྷོ་གེ ཀ་ཏེ ཨ་ཏྟ་སུ་ཉྙ་ཏཱ་ཡ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་མཱ་ནཱ་ཡ ན མོ་ཧོ པ་ཏི་ཊྛཾ ལ་བྷ་ཏཱི་ཏི ཨ་ན་ཏྟཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ མོ་ཧ་ཙ་རི་ཏ་སྶ ས་པྤཱ་ཡཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. རཱ་ག་པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏྟཱ ས་མཱ་དྷི་སྶ ‘‘ཨ་དྷི་ཙི་ཏྟ་སི་ཀྑཱ་ཡ སི་ཀྑ་ནྟོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ས ན་ཡོ ཨི་ཏ་རེ་སུ. སེ་ས་མེ་ཏྠ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཾ.
ཁ་ནྟི་བ་ཧུ་ལོ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ར་ཏིཾ ཨ་ན་བྷི་ར་ཏིཾ ཨ་བྷི་བྷུ་ཡྻ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ སུ་ཁེ་ན ས་མཱ་དྷིཾ ཨ་དྷི་ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཁ་ནྟི་པྤ་དྷཱ་ན་ཏཱ་པི ས་མ་ཐ་པ་ཀྑ་བྷ་ཛ་ན་སྶ ཀཱ་ར་ཎཾ ཝུ་ཏྟཱ. ཨུ་ཊྛཱ་ནཾ ས་མྤ་ཛྫ་ཏཱིཏི ས་མྤ་ནྣ་ཀཱ་ཡི་ཀ་ཝཱི་རི་ཡཾ. ས་མྨཱ་ཀ་མྨ་ནྟ་ཝཱ་ཡཱ་མཱ་ནཾ ཡོ ཀཱ་ཡི་ཀཱ་དི་ཝི་ཀ་པྤོ ཝུ་ཏྟོ པཱ་ལི༹་ཡཾ, སོ ནེ་སཾ ཀཱ་ཡི་ཀ་སྶ པ་ཡོ་ག་སྶ ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
‘‘ཁི་པྤཱ་དྷི་ག་མོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ མ་གྒཱ་སེ་ཝ་ན་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. ‘‘ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཝི་མུ་ཏྟཱ་དྷི་ག་མོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་མུ་ཙྪེ་ད་ཝི་མུ་ཏྟི ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཝི་མུ་ཏྟི ཝི་ཡ ས་མ་ཐཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ནཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ལོ་ཀི་ཡེ་ཧཱིཏི ནི་སྶ་ཀྐ་ཝ་ཙ་ནཾ. མ་ཧ་ནྟཱ་ནནྟི ཨུ་ལཱ༹་རཱ་ནཾ, པ་ཎཱི་ཏཱ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
༥༦. ཏནྟི ཝི་ཙ་ཡ་ཧཱ་རཾ. ཝི་སཾ་ཝཱ་ད་ན་ཧེ་ཏཱུ་ནཾ ལོ་བྷཱ་དཱི་ནཾ པཱ་པ་དྷ་མྨཱ་ནཾ. སོ་དྷེ་ནྟོཏི ཡ་ཐཱ ས་ར་ཎཱ་དི་ཝི་ས་ཡཱ ཨ་ཉྙཱ་ཎཱ་དི་སཾ་ཀི་ལེ་སཱ ན པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ སོ་དྷེ་ནྟོ. པ་རི་པཱུ་རེ་ནྟཱཏི ཡ་ཐཱ སཱི་ལཾ ཨ་ཁ་ཎྜཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན པ་རི་པུ་ཎྞཾ ཧོ་ཏི ཨ་ནཱུ་ནཾ, ཨེ་ཝཾ པ་རི་པཱུ་རེ་ནྟཱ.
‘‘ཏ་ཐཱ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ནྟོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ས་ཏྠུ མ་ཧཱ་པ་ཏི་ཀཱ་ར་བྷཱ་ཝོ པ་རི་པུ་ཎྞོ ད་སྶི་ཏོ་ཏི པ་ཋ་མ་ཝཱ་དེ ‘‘ད་སྶ་ནཱ་བྷཱུ་མི་ཉྩ བྷཱ་ཝ་ནཱ་བྷཱུ་མི་ཉྩཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
ཡ་སྶ ཨ་ཏྠཱ་ཡཱཏི ཡ་སྶ ཡ་སྶ པ་ཧཱ་ན་ཏྠཱ་ཡ. ཏ་ཐཱ པ་ཊི་པ་ནྣ་སྶཱཏི ཡ་ཐཱ ཨ་སུ་བྷ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དིཾ པཱ་ད་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་མ་གྒཱ་དི་ཨ་དྷི་ག་མོ ཧོ་ཏི, ཏ་ཐཱ པ་ཊི་པ་ནྣ་སྶ.
ཝ་དྷི་ཏནྟི གྷཱ་ཏི་ཏཾ.
‘‘མ་ནུ་སྶ་བྷཱུ་ཏོ’’ཏི ཨི་དཾ པུ་བྦཱ་པ་རཱ་པེ་ཀྑཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘པི་ཏཱ མ་ནུ་སྶ་བྷཱུ་ཏོ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ’’ཏི ཙ ཏ་ཐཱ ‘‘མཱ་ཏཱ མ་ནུ་སྶ་བྷཱུ་ཏཱ’’ཏི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. བྷེ་དཱ་ནུ་རཱུ་པ་སྶ སཱ་ཝ་ནཾ ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝ་ནཾ, བྷེ་དཱ་ནུ་རཱུ་པེ་ན ཝཱ ཝ་ཙ་ནེ་ན ཝི་ཉྙཱ་པ་ནཾ.
༥༧. མ་ནུ་སྶ་ཏྟནྟི མ་ནུ་སྶ་ཛཱ་ཏི་ཏཱ. ལི་ངྒ་ས་མྤ་ཏྟཱིཏི པུ་རི་ས་བྷཱ་ཝོ. ཧེ་ཏཱུཏི མ་ནོ་ཝ་ཙཱི་པ་ཎི་དྷཱ་ན་སི་དྡྷི་ཡཱ ས་དྡྷིཾ པུ་བྦ་ཧེ་ཏུ་ས་མྤ་དཱ. ས་ཏྠཱ་ར་ད་སྶ་ནནྟི ས་ཏྠུ ས་མྨུ་ཁཱི་བྷཱ་ཝོ. གུ་ཎ་ས་མྤ་ཏྟཱིཏི ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ལཱ་བྷོ. ཨ་དྷི་ཀཱ་རོཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ས་རཱི་ར་ནི་ར་པེ་ཀྑཾ ས་ཏྠུ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀ་ར་ཎཾ. ཚ་ནྡ་ཏཱཏི བུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ ད་ལ༹ྷ་ཙྪ་ནྡ་ཏཱ ཨ་ནི་ཝ་ཏྟི་དྷ་མྨ་ཏཱ.
ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི པ་ན ཨ་ཏྠཱིཏི ‘‘ན མེ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ཨ་ཏྠི, ས་དི་སོ མེ ན ཝི་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི (མ. ནི. ༡.༢༨༥; ༢.༣༤༡; ཀ་ཐཱ. ༤༠༥; མ་ཧཱ་ཝ. ༡༡; མི. པ. ༤.༥.༡༡) ཨི་མི་སྶཱ ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཋ་ཏྭཱ ཝ་ད་ནྟེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ‘‘ཀིཾ པ་ནཱ་ཝུ་སོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཨ་ཏྠེ་ཏ་ར་ཧི ཨ་ཉྙོ ས་མ་ཎོ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཝཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་མ་ས་མོ ས་མྦོ་དྷི་ཡ་ནྟི ཨེ་ཝཾ པུ་ཊྛོ ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ‘ནོ’ཏི ཝ་དེ་ཡྻ’’ནྟི (དཱི. ནི. ༣.༡༦༡) ཝ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཀཱ་ར་ཎཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཏཾ ཨ་ན་ཝ་ཀཱ་སོ, ཡཾ ཨེ་ཀི་སྶཱ ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ དྭེ ཨ་ར་ཧ་ནྟོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཱ’’ཏི (དཱི. ནི. ༣.༡༦༡; ཨ. ནི. ༡.༢༧༧) ཨི་མཾ སུ་ཏྟཾ ད་སྶེ་ནྟེ་ན དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི་ནཱ་ཝ བུ་དྡྷ་ཁེ་ཏྟ་བྷཱུ་ཏཾ ཨི་མཾ ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟི ཝུ་ཏྟཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
ཁེ་ཏྟ་པ་རི་གྒ་ཧོ ཀ་ཏོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི ‘‘ཨི་དཾ བུ་དྡྷ་ཁེ་ཏྟཾ ནཱ་མཱ’’ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཋཱ་ནཱ་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝཾ ག་ཏཱཏི ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རེ་ན ཋཱ་ན་བྷཱུ་ཏཱ, ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཝཱ ཨ་ཉྙེ་པི ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ཋཱ་ནཱ་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ. ས་ཏྟ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་བྷཱུ་ཏཱཏི ཨི་ནྡྲི་ཡ་བ་དྡྷེ ཁ་ནྡྷེ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི.
༥༨. ཕ་ལ་སྶ པ་ཙྩ་ཀྑ་ཀཱ་རི་ཏཱཏི ‘‘ཨི་མ་སྶ ཀ་མྨ་སྶ ཨི་དཾ ཕ་ལ’’ནྟི ཏཾ་ཏཾ་ཀ་མྨ་ཕ་ལཱ་ཝ་བོ་དྷོ. ཨ་པྤ་དཱ་ནཱ་བྷཱ་ཝོཏི པ་ཙྩ་ཡ་ས་མ་ཝཱ་ཡེ ཀ་མྨ་སྶ ཨེ་ཀ་ནྟ་ཏོ ཕ་ལུ་པྤཱ་ད་ནཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཀ་ཏཱུ་པ་ཙི་ཏཱ་ན’’ནྟི.
༥༩. ཨ་ཛ྄ཛྷོ་སི་ཏ་ཝ་ཏྠུ་ནཱཏི ཏ་ཎྷཱ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་ཝ་སེ་ན ཨ་བྷི་ནི་ཝི་ཊྛ་ཝ་ཏྠུ་ནཱ. རཱུ་པ་བྷ་ཝ་ཨ་རཱུ་པ་བྷ་ཝཱ་དི་ནཱཏི བྷ་ཝ་ཏ་ཎྷཱ ཝི་ཡ ས་ཡཾ ད་སྶེ་ཏི.
ཁ་ནྡྷ་ཏྟ་ཡ་ཝ་སེ་ནཱཏི སཱི་ལཱ་དི་ཀྑ་ནྡྷ་ཏྟ་ཡ་ཝ་སེ་ན. པ་ཊི་པ་དཱ་ཝི་བྷཱ་གེ་ནཱཏི ‘‘ས་བྦ་ཏྠ་གཱ་མི་ནཱི’’ཏི ཨཱ་དི་པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ བྷེ་དེ་ན.
ཏ་ཏྠ་ཏ་ཏྠ་གཱ་མི་ནཱིཏི ནི་ར་ཡཱ་དི་ནི་བྦཱ་ན་ནྟི དྭཱི་སུ ག་ནྡྷ་བྦ་ཊྛཱ་ནེ་སུ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠེ་ཝ ག་མ་ན་སཱི་ལཱ. ས་བྦ་ཏྠ་གཱ་མི་ནཱིཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་སུ ས་བྦ་ཊྛཱ་ནེ་སུ ཙ ག་མ་ན་སཱི་ལཱ.
ས་ཉྫཱི་ཝོ ཀཱ་ལ༹་སུ་ཏྟཾ ས་ངྒྷཱ་ཏོ རོ་རུ་ཝོ མ་ཧཱ་རོ་རུ་ཝོ ཏཱ་པ་ནོ མ་ཧཱ་ཏཱ་པ་ནོ ཨ་ཝཱི་ཙཱི་ཏི ཨེ་ཏེ ཨ་ཊྛ མ་ཧཱ་ནི་ར་ཡཱ. ཨེ་ཀེ་ཀ་སྶ ཙ་ཏྟཱ་རི ཙ་ཏྟཱ་རི དྭཱ་རཱ་ནི, ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨིཾ དྭཱ་རེ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཙ་ཏྟཱ་རོ གཱུ་ཐ་ནི་ར་ཡཱ་ད་ཡོ་ཏི ཨེ་ཝཾ སོ་ལ༹་ས ཨུ་སྶ་ད་ནི་ར་ཡེ ཝ་ཎྞེ་ནྟི.
ས་ཀྐ་སུ་ཡཱ་མཱ་དི་ཀོ ཛེ་ཊྛ་ཀ་དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ. པ་ཛཱ་པ་ཏི་ཝ་རུ་ཎ་ཨཱི་སཱ་ནཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ དུ་ཏི་ཡཱ་དི་ཊྛཱ་ན་ནྟ་ར་ཀཱ་ར་ཀོ པ་རི་ཙཱ་ར་ཀོ.
ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མ་པ་ཀྑེཏི ‘‘ས་ངྐ་པྤོ ཀཱ་མོ, རཱ་གོ ཀཱ་མོ, ས་ངྐ་པྤ་རཱ་གོ ཀཱ་མོ་ཏི (མ་ཧཱ་ནི. ༡) ཨེ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་ས་ངྐ་པྤ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. སོ་པི ཧི ཝི་བཱ་དྷ་ཏི, ཨུ་པ་ཏཱ་པེ་ཏི ཙཱ་ཏི ཀི་ལེ་ས་ཏྟ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མོ ཝུ་ཏྟོ, ན ཀི་ལེ་ས་ཝ་ཏྠུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཀཱ་མ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟོཏི ཀཱ་མ་རཱ་ག་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཀཱ་མེ་ན ས་མྤ་ཡུ་ཏྟོ, ཀཱ་མ་པ་ཊི་བ་དྡྷོ ཝཱ. ཨ་ཉྙེ་སུ ཙ ཀཱ་མ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་སུ ཝི་ཏ་ཀྐེ ཨེ་ཝ ཀཱ་མ་ས་དྡོ དྷཱ་ཏུ་ས་དྡོ ནི་རུ་ལ༹ྷོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ ཝི་ཏ་ཀྐ་སྶ ཀཱ་མ་ས་ངྐ་པྤ་ཝུ་ཏྟི་ཡཱ སཱ་ཏི་ས་ཡ་ཏྟཱ. ཨེ་ས ན་ཡོ བྱཱ་པཱ་ད་དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་དཱི་སུ. པ་ར་སྶ, ཨ་ཏྟ་ནོ ཙ དུ་ཀྑཱ་པ་ནཾ ཝི་ཧིཾ་སཱ. ཏཾ ཏུ མི་ཙྪཱ་ཧི ཝི་ཧིཾ་སཱ.
བཱི་ཛཱ་དི་དྷཱ་ཏུ་ནཱ་ན་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ཁ་ནྡྷཱ་དི་ནཱ་ན་ཏྟཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཁ་ནྡྷོཏི དྭི་དྷཱ་བྷཱུ་ཏ་གྒོ.
༦༠. ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་དྷཱ་ཏཱུཏི ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ས་བྷཱ་ཝོ. ཡ་ཐཱ གཱུ་ཐཱ་དཱི་ནཾ ས་བྷཱ་ཝོ ཨེ་སོ ཡཾ གཱུ་ཐཱ་དཱི་ཧེ་ཝ སཾ་ས་ནྡ་ཏི, ཨེ་ཝཾ པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་སྶེ་ཝེ་ས ས་བྷཱ་ཝོ, ཡཾ དུ་སྶཱི་ལཱ་ད་ཡོ དུ་སྶཱི་ལཱ་དི་ཀེ་ཧེ་ཝ སཾ་ས་ནྡ་ནྟི.
ས་དྡྷཱ་མཱུ་ལ་ཀ་ཏྟཱ ཀུ་ས་ལ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཡཾ ས་དྡྷཱ་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཐཱ ཧི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་དྡྷཱ བཱི་ཛ’’ནྟི (སུ. ནི. ༧༧). ཡཾ ལོ་བྷ་ཝ་སེ་ན, ས་དྡྷཱ་ཝ་སེ་ན ཙ དོ་ས་ཝ་སེ་ན, ས་དྡྷཱ་ཝ་སེ་ན ཙ མོ་ཧ་ཝ་སེ་ན, ས་དྡྷཱ་ཝ་སེ་ན ཙཱ་ཏི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཝཱི་རི་ཡ་ཝ་སེ་ནཱཏི ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ན་ཝཱི་རི་ཡ་ཝ་སེ་ན. པ་ཉྙཱ་ཝ་སེ་ནཱཏི མ་གྒ་ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཝ་སེ་ན.
ཨ་ཀུ་ས་ལ་སྶ ཀ་མྨ་སྶ ཀ་ཏོ་ཀཱ་ས་ཏཱ་ཡ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ‘‘ཝི་པཱ་ཀཱ་ཝ་ར་ཎེ་ན ནི་ཝུ་ཏ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཏཾ པ་ན ནི་ད་སྶ་ན་མ་ཏྟཾ ད་ཊྛ་བྦཾ ཀ་མྨཱ་ཝ་ར་ཎཱ་དཱི་ཧི་པི ནི་ཝུ་ཏ་ཏཱ་ཡ ཨི་ཙྪི་ཏ་ཏྟཱ. ཏ་ཐཱ ཧི ཡ་ཐཱ དེ་ཝ་ད་ཏྟཾ ཀོ་ཀཱ་ལི་ཀཾ སུ་ན་ཀྑ་ཏྟཾ ལི་ཙྪ་ཝི་པུ་ཏྟ་ནྟི ཨུ་དཱ་ཧ་ཊཾ, ཡ་དི་པི བྷ་ག་ཝཱ པ་ཊི་ཝེ་དྷ་སྶ ཨ་ཊྛཱ་ན་ཏཾ དི་སྭཱ ནི་བྦེ་དྷ་བྷཱ་གི་ཡ་དེ་ས་ནཾ ན དེ་སེ་ཏི, ཝཱ་ས་ནཱ་བྷཱ་གི་ཡཾ པ་ན ཏ་ཐཱ་རཱུ་པ་སྶ དེ་སེ་ཏི ཨེ་ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ས་ཙྩ་པྤ་ཊི་ཝེ་དྷ’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨ་ཛཱ་ཏ་ས་ཏྟུ་ཨཱ་དཱི་ནནྟི ཨཱ་དིས་དྡེ་ན ས་ཙྩ་ཀཱ་དཱི་ནཾ ས་ངྒ་ཧོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཏ་སྶཱ་པི བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཝཱ་ས་ན་ཏྠཱ་ཡ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སི. ས་ཏྠཱ ཧི ‘‘ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཏ་མྦ་པ་ཎྞི་དཱི་པེ སཱ་ས་ནཾ པ་ཏི་ཊྛ་ཧི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཏ་ཏྠཱ་ཡཾ ཀུ་ལ་གྷ་རེ ནི་བྦ་ཏྟོ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཀཱ་ལ༹་བུ་དྡྷ་ར་ཀྑི་ཏ་ཏྠེ་རོ ནཱ་མ པ་བྷི་ནྣ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དོ མ་ཧཱ་ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨི་དཾ དི་སྭཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སི, སོ ཙ ཏ་ཐཱ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི.
ཨ་ས་མྤུ་ཎྞེཏི ཨེ་ཀ་ནྟ་ཏོ ཝི་པཱ་ཀ་དཱ་ན་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ་ཝ་སེ་ན པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ཨ་ནུ་པ་ག་ཏེ. དི་ཊྛུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་དི་ཊྛི་ས་ཧ་ག་ཏ་སྶ ཀ་མྨཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཀ་མྨེ ཨ་ས་མྤུ་ཎྞེ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཀི་ལེ་ས་ནྟ་རཱ་ཡ མི་སྶ་ཀཾ ཀ་མྨ་ནྟ་རཱ་ཡཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ’’ཏི.
༦༡. དི་ཊྛི པ་ནེ་ཏྠ པ་དྷཱ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན པཱ་ལི༹་ཡཾ ག་ཧི་ཏཱ སཱི་ལ་བྦ་ཏ་པ་རཱ་མཱ་ས་སྶ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ. ཏ་ཐཱ ཧི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཡ་ཐཱ པུ་ཎྞ་ཉྩ གོ་ཝ་ཏི་ཀཾ, ཨ་ཙེ་ལ་ཉྩ ཀུ་ཀྐུ་ར་ཝ་ཏི་ཀ’’ནྟི. ཨ་ས་མྤུ་ཎྞ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ ཧི ཏ་སྶ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀ་མྨ་ས་མཱ་དཱ་ན་སྶ ཏེ་སཾ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རི་མཱ་ནི, པུ་ཎྞ, ཀ་མྨཱ་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (མ. ནི. ༢.༨༡) དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སི. ཏཱ་ཡ ཙ དེ་ས་ནཱ་ཡ ཏེ ཏཾ དི་ཊྛིཾ པ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫི་ཏྭཱ ས་མྨ་ཏྟེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧིཾ་སུ.
༦༢. པ་གུ་ཎ་ཏཱ་ཡ ཝོ་དཱ་ནཾ པ་གུ་ཎ་ཝོ་དཱ་ནཾ. ཏ་དེ་ཝ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དཱི་ཧི ཝུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དི་ཨ་དྷི་ག་མ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་ཏྟཱ ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ པ་གུ་ཎ་ཝོ་དཱ་ན’’ནྟི. བྷ་ཝ་ངྒ་ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ བྷ་ཝ་ངྒུ་པྤ་ཏྟི. བྷ་ཝ་ངྒ་ཙི་ཏྟེ ཧི ཨུ་པྤ་ནྣེ ཏཾ་ས་མ་ངྒི་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཝུ་ཊྛི་ཏོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ས་ཉྙཱ་ཝེ་ད་ཡི་ཏ་ཨ་པ་ག་མོ ཨེ་ཝ ཨ་པ་ག་མ་ཝི་མོ་ཀྑོ.
ཨི་དཾ ཝུ་ཊྛཱ་ནནྟི ཨི་དཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཾ ཀོ་ས་ལླཾ ཝུ་ཊྛཱ་ན་ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ. ཏ་ཐཱ ཧི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཝོ་དཱ་ན་མྤི ཏ་མྷཱ ཏ་མྷཱ ས་མཱ་དྷི་མྷཱ ཝུ་ཊྛཱ་ན’’ནྟི (ཝི་བྷ. ༨༢༨). ཨི་མཱ་ཡ པ་ན ཝུ་ཊྛཱ་ན་པཱ་ལི༹་ཡཱ ཨ་ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ནི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ པཱ་ལི༹་མུ་ཏྟ་ཀ་ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་མཱ’’ཏི ས་མྨོ་ཧ་ཝི་ནོ་ད་ནི་ཡཾ (ཝི་བྷ. ཨ་ཊྛ. ༨༢༨) ཝུ་ཏྟཾ. ཡེ པ་ན ‘‘ནི་རོ་དྷ་ཏོ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཝུ་ཊྛཱ་ན’’ནྟི པཱ་ལི༹་ཡཾ ན་ཏྠཱི་ཏི ཝ་དེ་ཡྻུཾ, ཏེ ‘‘ནི་རོ་དྷཱ ཝུ་ཊྛ་ཧ་ནྟ་སྶ ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ན་ནྟ་ར་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི (པ་ཊྛཱ. ༡.༡.༤༡༧) ཨི་མཱ་ཡ པཱ་ལི༹་ཡཱ པ་ཊི་སེ་དྷེ་ཏ་བྦཱ.
༦༣. ཨ་ཡཾ ཙ་སྶ ཨཱ་ས་ཡོཏི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་ས་ཡ་ཛཱ་ན་ནཱ་དི་ནཱ ཡེ་ཧི ཨི་ནྡྲི་ཡེ་ཧི ཡེ་ཧི པ་རོ་པ་རེ་ཧི ས་ཏྟཱ ཀ་ལྱཱ་ཎ་པཱ་པཱ་ས་ཡཱ་དི་ཀཱ ཧོ་ནྟི, ཏེ་སཾ པ་ཛཱ་ན་ནཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་རོ་པ་རི་ཡ་ཏྟ་ཨཱ་ས་ཡཱ་ནུ་ས་ཡ་ཉཱ་ཎཱ་ནཾ ཝི་སུཾ ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏཱ, ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་རོ་པ་རི་ཡ་ཏྟ་ནཱ་ནཱ་དྷི་མུ་ཏྟི་ཀ་ཏཱ་ཉཱ་ཎཱ་ནཾ ཝི་སུཾ བ་ལ་ཏཱ ཙ སི་དྡྷཱ ཧོ་ཏི.
ཐཱ་མ་ག་ཏོཏི ཨེ་ཏྠ ཐཱ་མ་ག་མ་ནཾ ནཱ་མ ཨ་ཉྙེ་སཾ ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎོ ཀཱ་མ་རཱ་གཱ་དཱི་ནཾ ཨེ་ཝ ཨཱ་ཝེ་ཎི་ཀོ ས་བྷཱ་ཝོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ, ཡ་ཏོ ‘‘ཐཱ་མ་ག་ཏོ ཨ་ནུ་ས་ཡཾ པ་ཛ་ཧ་ཏཱི’’ཏི (པ་ཊི. མ. ༣.༢༡) ཝུ་ཏྟཾ.
ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་མ་ཏྟེ་ནེ་ཝ ས་ར་ཏི ཨཱ་ཀ་ངྑཱ་ཡ་ཏྟ་ཝུ་ཏྟི་ཀ་ཏྟཱ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷི ‘‘ཨཱ་ཀ་ངྑ་པ་ཊི་བ་དྡྷཾ བུ་དྡྷ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཉཱ་ཎཾ, མ་ན་སི་ཀཱ་ར་པ་ཊི་བ་དྡྷཾ བུ་དྡྷ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཉཱ་ཎ’’ནྟི་ཨཱ་དི (མ་ཧཱ་ནི. ༡༥༦; ཙཱུ་ལ༹་ནི. མོ་གྷ་རཱ་ཛ་མཱ་ཎ་ཝ་པུ་ཙྪཱ་ནི་དྡེ་ས ༨༥; པ་ཊི. མ. ༣.༥). ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎཾ ཝི་ཡ ཧི ས་བྦཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཉཱ་ཎཾ པ་རི་ཀ་མྨ་ནི་ར་པེ་ཀྑ་ནྟི.
༦༤. ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་ས་ཝི་མུ་ཏྟ་ཏྟཱཏི ཨེ་ཏྠ ཙི་ཏྟཱ་དི ཨེ་ཝ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སཱ, ནི་བྦ་ཏྟ་ཀ་སྶ ཝཱ ཀ་མྨ་སྶ པཱ་རི་བ་ནྡྷ་ཀི་ལེ་སཱ. ཀ་སི་ཎ་ཀ་མྨ་པ་རི་ཀ་མྨ་ཛྷཱ་ན་ནི་བྦ་ཏྟ་ན་ཀ་སི་ཎ་བྷཱ་ཝོ ཙུ་དྡ་ས་ཝི་དྷེ་ན ཙི་ཏྟ་པ་རི་ད་མ་ནཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་རོ་ཏི ས་བྦ་ཏྠཱ་པི ཝཱི་རི་ཡ་བ་ལ་སྶ བ་ཧཱུ་པ་ཀཱ་ར་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཝཱི་རི་ཡ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་བ་ལ་ནི་བྦ་ཏྟ’’ནྟི. དི་བྦ་ས་དི་ས་ཏྟཱཏི དི་བྦེ བྷ་ཝ་ནྟི དི་བྦཾ, ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཾ པ་སཱ་ད་ཙ་ཀྑུ, དི་བྦཾ ཝི་ཡཱ་ཏི དི་བྦཾ, ཨ་གྒ་ཏཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཎཾ. དི་བྦ་ཝི་ཧཱ་རོ ཙ་ཏྟཱ་རི རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་ནི. ཏེ་སཾ ཝ་སེ་ན ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ པ་ཊི་ལ་དྡྷ་བྦ་ཏྟཱ དི་བྦཾ, ཏེ་ན དི་བྦ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཏྟཱ དི་བྦ་ནྟི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. དི་བྦ་ཝི་ཧཱ་ར་ས་ནྣི་སྶི་ཏ་ཏྟཱཏི རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ་ན ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན ནི་བྦ་ཏྟ་ཏྟཱ, ཏེ་ན དི་བྦ་ནི་སྶི་ཏཾ དི་བྦ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. དི་ཝུ་ས་དྡཾ ཨ་ཀྑ་ར་ཙི་ནྟ་ཀཱ ཀཱི་ལཱ༹་དཱི་སུ པ་ཋ་ནྟཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཏཾ ས་བྦཾ ས་དྡ་ས་ཏྠཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦ’’ནྟི. པུ་རི་མཱ ཧི ཏ་ཡོ ཨ་ཏྠཱ ཀཱི་ལ༹་ཏྠ་སྶ ཝ་སེ་ན, ཨི་ཏ་རེ ཛུ་ཏི་ག་ཏི་ཨ་ཏྠ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ད་སྶི་ཏཱ་ཏི.
མ་ནུ་སྶཱུ་པ་ཙཱ་རནྟི མ་ནུ་སྶ་གོ་ཙ་རཾ. ད་ཊྛུཾ ན ས་ཀྐཱ ཨི་ཏྟ་ར་ཁ་ཎ་ཏྟཱ ཁ་ཎ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་སྶ. ‘‘ཨཱ་ས་ནྣ་ཙུ་ཏི་ཀཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་ནྟ་ཏི་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་ཝ་སེ་ན ‘‘ཙ་ཝ་མཱ་ནེ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་མཱ་ནེ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. ‘‘མོ་ཧ་ནི་སྶ་ནྡ་ཡུ་ཏྟ་ཏྟཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཧཱི་ན་པ་ཎཱི་ཏ་ཏྟཱ་དི་བྷཱ་ཝ་སྶ མོ་ཧཱ་དི་ཀ་མྨ་ནི་དཱ་ན་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཏཾ, ནི་སྶ་ནྡ་ཕ་ལ་ཏ་ཉྩ ད་སྶེ་ཏི. དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་སྶ པཱ་ད་ཀཾ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་པཱ་ད་ཀཱ་ནི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ ས་ཧེ་ཝ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱི’’ཏི. ཏཱ་ནི ཧི་སྶ པ་རི་བྷ་ཎྜ་ཉཱ་ཎཱ་ནི.
ས་མཱ་དཱི་ཡ་ནྟཱི་ཏི ས་མཱ་དཱ་ནཱ་ནི, ཀ་མྨཱ་ནི ས་མཱ་དཱ་ནཱ་ནི ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ཀ་མྨ་ས་མཱ་དཱ་ནཱ. ས་མཱ་དཱ་ཏ་བྦ་ནཱ་ནཱ་ཝི་དྷ་ཀ་མྨཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ པུ་རི་མེ ཨ་ཏྠེ, དུ་ཏི་ཡེ པ་ན ཀ་མྨཱ་ནི ས་མཱ་དཱ་པེ་ནྟཱི་ཏི ཀ་མྨ་ས་མཱ་དཱ་ནཱ, མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ ཀ་མྨ་ས་མཱ་དཱ་ནཱ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀ་མྨ་ས་མཱ་དཱ་ནཱ, ཧེ་ཏུ་ཨ་ཏྠེ ཙེ་ཏཾ ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ.
ཏཾ ཝཱ་ཙནྟི ཏཾ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཝ་ད་ན་ཝཱ་ཙཾ. ཏཾ ཙི་ཏྟནྟི ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ཀ་ཙི་ཏྟཾ. ཏཾ དི་ཊྛིནྟི ཡེ་ན མི་ཙྪཱ་གཱ་ཧེ་ན ཨ་རི་ཡེ ཨ་ནུ་དྡྷཾ་སེ་ཏི, མི་ཙྪཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སཾ. ཨ་ཡ་མྤེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ – ཡ་ཐཱ ནཱ་མ ཧེ་ཏུ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཝི་སུ་དྡྷཾ སཱི་ལཾ, ས་མཱ་དྷི་ཉྩ ས་མྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཋི་ཏ་སྶ ད་ནྡྷོ ས་ཏུ་པྤཱ་དོ ཁི་པྤཱ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ཨ་ཉྙཱ, ས་ཏི ཝཱ ཨུ་པཱ་དི་སེ་སེ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཏཱ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཡོ ཨ་རི་ཡཱུ་པ་ཝཱ་དཱི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཙི་ཏྟ་དི་ཊྛཱི་ཧི ཨ་པ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཨ་པྤ་ཏི་རཱུ་པཾ ས་བྷཱ་ཝཾ ‘‘མ་ཡཱ, བྷ་ནྟེ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨུ་པ་རི ཝུ་ཏྟ’ནྟི ཨ་ཙྩ་ཡ་དེ་ས་ནཱ་ཡ ཏེ ན ཁ་མཱ་པེ་ཏི, སོ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ ནི་ར་ཡེ ཨེ་ཝཱ་ཏི. ཏེ་སུ པ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟ་སྶ ཁ་མཱ་པ་ན་ཉྷེ་ཏྠ ཏེ་སཾ ཝཱ་ཙཱ་དཱི་ནཾ པ་ཧཱ་ནཾ པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒོ་ཝ. ཨི་ཏོ སཱ་ཝ་ཛྫ་ཏ་རཾ ནཱ་མ ཨ་ཉྙཾ ན་ཏྠི ས་བྦཱ་ན་ཏྠ་ཝི་དྷཱ་ན་ཏོ, ས་བྦ་ཧི་ཏ་སུ་ཁ་པ་རི་དྷཾ་ས་ན་ཏོ ཙ.
ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱཏི ཨི་དྷ ཀཱ་ཡས་དྡོ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀྑ་ནྡྷ་པ་རི་ཙྩཱ་གཱ’’ཏི. ཏ་ད་ན་ནྟ་རནྟི ཏ་སྶ མ་ར་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ཁ་ནྡྷ་པ་རི་ཙྩཱ་ག་སྶ ཨ་ན་ནྟ་རཾ. ཨ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟ་ཀྑ་ནྡྷ་ཏྠོ པ་རས་དྡོ, ཨ་ནོ་རི་མ་བྷཱུ་ཏ་ཝ་ཏྠུ་ཝི་ས་ཡོ ཝཱ སི་ཡཱ, ཨ་ཝ་དྷི་ཝི་སེ་ས་ན་མ་ཏྟཾ ཝཱ. ཏེ་སུ པུ་རི་མཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘ཨ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟ་ཀྑ་ནྡྷ་གྒ་ཧ་ཎེ’’ཏི, པ་ཙྪི་མ་སྶ པ་ན ཝ་སེ་ན ‘‘ཙུ་ཏི་ཏོ ཨུ་དྡྷ’’ནྟི.
ཝུ་ཏྟ་ཝི་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ནཱཏི ‘‘སུ་ཊྛུ ཙ་རི་ཏཾ, སོ་བྷ་ནཾ ཝཱ ཙ་རི་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ. ཧ་ན་ནནྟི གྷཱ་ཏ་ནཾ.
ཀཱ་ར་ཎཱ་ཀཱ་ར་ཎནྟི ཋཱ་ནཱ་ཊྛཱ་ནཾ. ཙེ་ཏ་ནཱ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨེ ནི་ར་ཡཱ་དི་ནི་བྦཱ་ན་གཱ་མི་པ་ཊི་པ་དཱ་བྷཱུ་ཏེ ཀ་མྨ་ནྟི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ ‘‘ཀ་མྨ་པ་རི་ཙྪེ་ད་མེ་ཝཱ’’ཏི. ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀ་ནྟ་རཾ ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀ་ཝི་སེ་སོ ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀ་སྶ ཝི་བྷཱ་གོ. ཨ་པྤེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི ཨ་ཊྛ་མ་ན་ཝ་མ་བ་ལཱ་ནི ཝི་ཡ, ཏཾ་ས་དི་སཾ ཨི་དྡྷི་ཝི་དྷ་ཉཱ་ཎཾ ཝི་ཡ ཝི་ཀུ་བྦི་ཏུཾ, ཨེ་ཏེ་ན་སྶ བ་ལ་ས་དི་ས་ཏ་ཉྩ ནི་ཝཱ་རེ་ཏི. ཛྷཱ་ནཱ་དི་ཉཱ་ཎཾ ཝི་ཡ ཝཱ ཨ་པྤེ་ཏུཾ, ཝི་ཀུ་བྦི་ཏུ་ཉྩ. ཡ་དི་པི ཧི ཛྷཱ་ནཱ་དི་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ་ཉཱ་ཎཾ ཨི་དྷ ཚ་ཊྛཾ བ་ལ་ནྟི ཏ་སྶ ས་ཝི་ཏ་ཀྐ་ས་ཝི་ཙཱ་ར་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ, ཏ་ཐཱ་པི ཛྷཱ་ནཱ་དཱི་ཧི ཝི་ནཱ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ ན་ཏྠཱི་ཏི ཛྷཱ་ནཱ་དི་ས་ཧ་ག་ཏཾ ཉཱ་ཎཾ ཏ་ད་ནྟོ་ག་དྷཾ ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཐ ཝཱ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎཾ ཛྷཱ་ནཱ་དི་ཀི་ཙྩཾ ཝི་ཡ ན ས་བྦཾ བ་ལ་ཀི་ཙྩཾ ཀཱ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཛྷཱ་ནཾ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་པྤེ་ཏུཾ, ཨི་དྡྷི ཧུ་ཏྭཱ ཝི་ཀུ་བྦི་ཏུ་ཉྩ ན ས་ཀྐོ་ཏཱི’’ཏི (ཝི་བྷ. མཱུ་ལ་ཊཱི. ༨༣༡) ཝུ་ཏྟཾ, ན པ་ན ཀ་སྶ་ཙི བ་ལ་སྶ ཛྷཱ་ན་ཨི་དྡྷི་བྷཱ་ཝོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.
ཝི་ཙ་ཡ་ཧཱ་ར་ས་མྤཱ་ཏ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.