༢. ག་རུ་ཀཱ་པ་ཏྟི་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༠. ཨི་དཱ་ནི ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏུཾ ‘‘མོ་ཙེ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཙི་ཏྟེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ར་དྡྷཾ. ཏ་ཏྠ མོ་ཙེ་ཏུཾ ཀཱ་མེ་ཏཱི་ཏི མོ་ཙེ་ཏུ་ཀཱ་མཾ, མོ་ཙེ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཉྩ ཏཾ ཙི་ཏྟ་ཉྩཱ་ཏི མོ་ཙེ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཙི་ཏྟཾ, ཏེ་ན, མོ་ཙ་ན་སྶཱ་ད་ཙི་ཏྟེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ནྣ་ཉྷི རཱ་གཱ་ནཾ ཨེ་ཀེ་ན མོ་ཙ་ན་སྶཱ་དེ་ན ཨཱ་པ་ཏྟི ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
ཏ་ཏྲི་མེ ཨེ་ཀཱ་ད་ས ཨ་སྶཱ་དཱ མོ་ཙ་ན་སྶཱ་དོ མུ་ཙྩ་ན་སྶཱ་དོ མུ་ཏྟ་སྶཱ་དོ མེ་ཐུ་ན་སྶཱ་དོ ཕ་སྶ་སྶཱ་དོ ཀ་ཎྜཱུ་ཝ་ན་སྶཱ་དོ ད་སྶ་ན་སྶཱ་དོ ནི་ས་ཛྫ་སྶཱ་དོ ཝཱ་ཙ་སྶཱ་དོ གེ་ཧ་སི་ཏ་པེ་མཾ ཝ་ན་བྷ་ངྒི་ཡ་ནྟི. ཏ་ཏྠ མོ་ཙ་ན་སྶཱ་དཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ ཙེ་ཏེ་ནྟོ ཙེ་ཝ ཨ་སྶཱ་དེ་ནྟོ ཙ ཨུ་པ་ཀྐ་མ་ཏི, མུ་ཙྩ་ཏི, ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ, ན མུ་ཙྩ་ཏི ཙེ, ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ. ས་ཙེ པ་ན ས་ཡ་ན་ཀཱ་ལེ རཱ་ག་པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ ཨཱུ་རུ་ནཱ ཝཱ མུ་ཊྛི་ནཱ ཝཱ ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏཾ གཱ་ལ༹ྷཾ པཱི་ལེ༹་ཏྭཱ མོ་ཙ་ན་ཏྠཱ་ཡ ས་ཨུ་སྶཱ་ཧོ སུ་པ་ཏི, སུ་པ་ནྟ་སྶ ཙ་སྶ ཨ་སུ་ཙི མུ་ཙྩ་ཏི, ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ. མུ་ཙྩ་ན་སྶཱ་དེ ཨ་ཏྟ་ནོ དྷ་མྨ་ཏཱ་ཡ མུ་ཙྩ་མཱ་ནཾ ཨ་སྶཱ་དེ་ཏི, ན ཨུ་པ་ཀྐ་མ་ཏི, མུ་ཙྩ་ཏི, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. མུ་ཏྟ་སྶཱ་དེ ཨ་ཏྟ་ནོ དྷ་མྨ་ཏཱ་ཡ མུ་ཏྟེ ཋཱ་ནཱ ཙུ་ཏེ ཨ་སུ་ཙི་མྷི པ་ཙྪཱ ཨ་སྶཱ་དེ་ནྟ་སྶ ཝི་ནཱ ཨུ་པ་ཀྐ་མེ་ན མུ་ཙྩ་ཏི, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. མེ་ཐུ་ན་སྶཱ་དེ མེ་ཐུ་ན་རཱ་གེ་ན མཱ་ཏུ་གཱ་མཾ ག་ཎྷཱ་ཏི, ཏེ་ན ཨ་སུ་ཙི མུ་ཙྩ་ཏི, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི, དུ་ཀྐ་ཊཾ པ་ན ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཕ་སྶ་སྶཱ་དོ དུ་ཝི་དྷོ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀོ བཱ་ཧི་རོ ཙཱ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཨ་ཏྟ་ནོ ནི་མི་ཏྟཾ ‘‘ཐ་དྡྷཾ, མུ་དུ་ཀ་ནྟི ཛཱ་ནི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝཱ ལོ་ལ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝཱ ཀཱི་ལཱ༹་པ་ཡ་ཏོ ཨ་སུ་ཙི མུ་ཙྩ་ཏི, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. བཱ་ཧི་ར་ཕ་སྶ་སྶཱ་དེ པ་ན ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་རཱ་གེ་ན ཨི་ཏྠིཾ ཕུ་ས་ཏོ, ཨཱ་ལི་ངྒ་ཏོ ཙ ཨ་སུ་ཙི མུ་ཙྩ་ཏི, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི, ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཾ པ་ན ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི.
ཀ་ཎྜཱུ་ཝ་ན་སྶཱ་དེ ད་དྡུ་ཀ་ཙྪུ་པི་ལ༹་ཀ་པཱ་ཎ་ཀཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རེ་ན ཁ་ཛྫ་མཱ་ནཾ ནི་མི་ཏྟཾ ཀ་ཎྜཱུ་ཝ་ན་སྶཱ་དེ་ན ཀ་ཎྜཱུ་ཝ་ཏོ ཨ་སུ་ཙི མུ་ཙྩ་ཏི, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ད་སྶ་ན་སྶཱ་དེ ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཨ་ནོ་ཀཱ་སཾ ཨུ་པ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཏོ ཨ་སུ་ཙི མུ་ཙྩ་ཏི, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི, དུ་ཀྐ་ཊཾ པ་ན ཧོ་ཏི. ནི་ས་ཛྫ་སྶཱ་དེ མཱ་ཏུ་གཱ་མེ་ན ས་དྡྷིཾ ར་ཧོ ནི་སི་ནྣ་སྶ མུ་ཏྟེ་པི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི, ར་ཧོ་ནི་ས་ཛྫཱ་པ་ཏྟི པ་ན ཧོ་ཏི. ཝཱ་ཙ་སྶཱ་དེ མཱ་ཏུ་གཱ་མཾ མེ་ཐུ་ན་པྤ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ་ཧི ཝཱ་ཙཱ་ཧི ཨོ་བྷཱ་ས་ནྟ་སྶ མུ་ཏྟེ་པི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི, དུ་ཊྛུ་ལླ་ཝཱ་ཙཱ་ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཾ པ་ན ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. གེ་ཧ་སི་ཏ་པེ་མེ མཱ་ཏཱ་དཱི་ནཾ མཱ་ཏཱ་དི་པེ་མེ་ན ཨཱ་ལི་ངྒ་ནཱ་དིཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ མུ་ཏྟེ་པི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཝ་ན་བྷ་ངྒཾ ས་ནྠ་ཝ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ཨི་ཏྠི་ཡཱ པེ་སི་ཏ་པུ་པྥཱ་དི་ཝ་ན་བྷ་ངྒ་ས་ཉྙི་ཏཾ པ་ཎྞཱ་ཀཱ་རཾ ‘‘ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ་ཡ ཨི་མཾ པེ་སི་ཏ’’ནྟི ཨ་སྶཱ་དེ་ན ཨཱ་མ་ས་ནྟ་སྶ མུ་ཏྟེ་པི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཏེ་སུ མོ་ཙ་ན་སྶཱ་དེ་ན ཨཱ་པ་ཏྟི ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘མོ་ཙེ་ཏུ…པེ… ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཐ ཝཱ མོ་ཙེ་ཏུ་ཀཱ་མཾ ཙི་ཏྟཾ ཡ་སྶ སོ་ཡཾ མོ་ཙེ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཙི་ཏྟོ, ཏེ་ན, ཨི་ཏྠ་མྦྷཱུ་ཏེ ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ, མོ་ཙེ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཙི་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨུ་པ་ཀྐ་མྨཱཏི ཧ་ཏྠཱ་དཱི་སུ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ནི་མི་ཏྟེ ཨུ་པ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝི་མོ་ཙ་ཡནྟི ཡཾ ཨ་ནྟ་མ་སོ ཨེ་ཀཱ ཁུ་དྡ་ཀ་མ་ཀྑི་ཀཱ པི་ཝེ་ཡྻ, ཏ་ཏྟ་ཀ་མྤི ཝི་མོ་ཙེ་ནྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སུ་ཀྐནྟི ནཱི་ལ་པཱི་ཏ་ལོ་ཧི་ཏོ་དཱ་ཏ་ཏ་ཀྐ་ཏེ་ལ་ད་ཀ་ཁཱི་ར་ད་དྷི་ས་པྤི་ཝ་ཎྞ་ས་ངྑཱ་ཏེ་སུ ད་ས་ཝི་དྷེ་སུ སུ་ཀྐེ་སུ ཡཾ ཀི་ཉྩི སུ་ཀྐཾ. ཨ་ཉྙ་ཏྲ སུ་པི་ནཱཏི ཡཱ སུ་པི་ན་ནྟེ སུ་ཀྐ་ཝི་སྶ་ཊྛི ཧོ་ཏི, ཏཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་མ་ཎོཏི ཡོ ཀོ་ཙི ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣོ. ག་རུ་ཀནྟི ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཾ. ཕུ་སེཏི ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཙེ་ཏ་ནཱ ཨུ་པ་ཀྐ་མོ མུ་ཙྩ་ན་ནྟི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ཏཱི་ཎི ཨ་ངྒཱ་ནཱི་ཏི. སུ་ཀྐ་ཝི་སྶ་ཊྛི་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ.
༡༡. ཨི་དཱ་ནི ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་རཱ་གེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ར་དྡྷཾ. བྷི་ཀྑུ མ་ནུ་སྶི་ཏྠི་ཡཱ མ་ནུ་སྶི་ཏྠི་ས་ཉྙཱི ཧུ་ཏྭཱ ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་རཱ་གེ་ན ཨུ་པ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ མ་ནུ་སྶི་ཏྠིཾ པ་རཱ་མ་ས་ནྟོ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཾ ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏ་ཏྠ ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་རཱ་གེ་ནཱཏི ཧ་ཏྠ་གྒ་ཧ་ཎཱ་དི་ཀཱ་ཡ་ས་མྥ་སྶེ་ན རཱ་གེ་ན ཀཱ་ཡ་མི་སྶ་རཱ་གེ་ན. མ་ནུ་སྶི་ཏྠིནྟི ཏ་ད་ཧུ་ཛཱ་ཏ་མྤི ཛཱི་ཝ་མཱ་ན་ཀ་མ་ནུ་སྶི་ཏྠིཾ. པ་རཱ་མ་སནྟི པ་རཱ་མ་ས་ནྟོ, ཨི་ཏྠཱི་ཏི ས་ཉྙཱ ཨི་ཏྠི་ས་ཉྙཱ, སཱ ཨ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨི་ཏྠི་ས་ཉྙཱི, ཨི་ཏྠི་ས་ཉྙཱི ཧུ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. མ་ནུ་སྶི་ཏྠཱི, ཨི་ཏྠི་ས་ཉྙི་ཏཱ, ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་རཱ་གོ, ཏེ་ན རཱ་གེ་ན ཝཱ་ཡཱ་མོ, ཧ་ཏྠ་གྒཱ་ཧཱ་དི་ས་མཱ་པ་ཛྫ་ན་ནྟི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ པ་ཉྩ ཨ་ངྒཱ་ནི. ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ.
༡༢. ཨི་དཱ་ནི དུ་ཊྛུ་ལླཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘དུ་ཊྛུ་ལླ་ཝཱ་ཙ་སྶཱ་དེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ཏ་ཏྠ དུ་ཊྛུ་ལླ་ཝཱ་ཙ་སྶཱ་དེ་ནཱཏི ཝ་ཙྩ་མ་གྒ་པ་སྶཱ་ཝ་མ་གྒ་མེ་ཐུ་ན་དྷ་མྨ་པྤ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟ་ཝཱ་ཙ་སྶཱ་ད་རཱ་གེ་ན. མ་གྒཾ ཝཱ་ར་བྦྷ མེ་ཐུ་ནནྟི ཝ་ཙྩ་མ་གྒ་པ་སྶཱ་ཝ་མ་གྒཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ མ་གྒཾ ཝཱ མེ་ཐུ་ནཾ ཝཱ ཨཱ་ར་བྦྷཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨོ་བྷཱ་ས་ནྟོཏི ཨ་ཝ་བྷཱ་ས་ནྟོ. མ་ནུ་སྶི་ཏྠིནྟི ཝི་ཉྙུཾ པ་ཊི་བ་ལཾ སུ་བྷཱ་སི་ཏ་དུ་བྦྷཱ་སི་ཏཾ དུ་ཊྛུ་ལླཱ་དུ་ཊྛུ་ལླཾ ས་ལླ་ཀྑ་ཎ་ས་མ་ཏྠཾ མ་ནུ་སྶི་ཏྠིཾ. སུ་ཎ་མཱ་ནནྟི སུ་ཎ་ནྟིཾ. ཨི་མི་ནཱ པ་ཊི་བ་ལཱ་ཡ་པི ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཨ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་པ་ཐེ ཋི་ཏཱ་ཡ དཱུ་ཏེ་ན ཝཱ པ་ཎྞེ་ན ཝཱ ཨཱ་རོ་ཙེ་ནྟ་སྶ དུ་ཊྛུ་ལླ་ཝཱ་ཙཱ་པ་ཏྟི ན ཧོ་ཏཱི་ཏི དཱི་པི་ཏཾ ཧོ་ཏི. མ་ནུ་སྶི་ཏྠཱི, ཨི་ཏྠི་ས་ཉྙི་ཏཱ, དུ་ཊྛུ་ལླ་ཝཱ་ཙ་སྶཱ་ད་རཱ་གོ, ཏེ་ན རཱ་གེ་ན ཨོ་བྷཱ་ས་ནཾ, ཏ་ངྑ་ཎ་ཝི་ཛཱ་ན་ན་ནྟི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ པ་ཉྩ ཨ་ངྒཱ་ནི. དུ་ཊྛུ་ལླ་ཝཱ་ཙ་སྶཱ་ད་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ.
༡༣. ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཏྟ་ཀཱ་མ་པཱ་རི་ཙ་རི་ཡཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཝ་ཎྞ’’ནྟྱཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཡོ བྷི་ཀྑུ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀཱ་མ་པཱ་རི་ཙ་རི་ཡཱ་ཡ ཝ་ཎྞཾ ཝ་ཏྭཱ མེ་ཐུ་ན་རཱ་གེ་ན ཨི་ཏྠིཾ མེ་ཐུ་ནཾ ཡཱ་ཙ་མཱ་ནོ ག་རུཾ ཕུ་སེ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཝ་ཎྞཾ ཝ་ཏྭཱཏི གུ་ཎཾ ཨཱ་ནི་སཾ་སཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏྭཱ. ཨ་ཏྟ་ནོ་ཀཱ་མ་པཱ་རི་ཙ་རི་ཡཱ་ཡཱཏི མེ་ཐུ་ན་དྷ་མྨ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཀཱ་མེ་ན པཱ་རི་ཙ་རི་ཡཱ ཀཱ་མ་པཱ་རི་ཙ་རི་ཡཱ, ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཀཱ་མ་པཱ་རི་ཙ་རི་ཡཱ ཨ་ཏྟ་ནོ་ཀཱ་མ་པཱ་རི་ཙ་རི་ཡཱ, ཨ་ལུ་ཏྟ་ས་མཱ་སོ་ཡཾ. ཨ་ཐ ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནོ་ཏི ཀ་ཏྭ་ཏྠེ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ, ཨ་ཏྟ་ནོ ཀཱ་མི་ཏཱ ཨི་ཙྪི་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ་ཀཱ་མཱ, ས་ཡཾ མེ་ཐུ་ན་རཱ་ག་ཝ་སེ་ན པ་ཏྠི་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ, ཨ་ཏྟ་ནོ་ཀཱ་མཱ ཙ སཱ པཱ་རི་ཙ་རི་ཡཱ ཙཱ་ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ་ཀཱ་མ་པཱ་རི་ཙ་རི་ཡཱ, ཏཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ་ཀཱ་མ་པཱ་རི་ཙ་རི་ཡཱ་ཡ, ‘‘ཨེ་ཏ་ད་གྒཾ, བྷ་གི་ནི, པཱ་རི་ཙ་རི་ཡཱ་ནཾ, ཡཱ མཱ་དི་སཾ སཱི་ལ་ཝ་ནྟཾ ཀ་ལྱཱ་ཎ་དྷ་མྨཾ བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རིཾ ཨེ་ཏེ་ན དྷ་མྨེ་ན པ་རི་ཙ་རེ་ཡྻཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝ་ཎྞཾ ཝ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡཱ་ཙ་དྷཱ་ཏུ་ནོ དྭི་ཀ་མྨི་ཀ་ཏྟཱ ‘‘ཨི་ཏྠིཾ མེ་ཐུ་ནཾ ཡཱ་ཙ་མཱ་ནོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨི་ཏྠིནྟི དུ་ཊྛུ་ལློ་བྷཱ་ས་ནེ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཾ ཨི་ཏྠིཾ. མ་ནུ་སྶི་ཏྠཱི, ཨི་ཏྠི་ས་ཉྙི་ཏཱ, ཨ་ཏྟ་ཀཱ་མ་པཱ་རི་ཙ་རི་ཡཱ་ཡ རཱ་གོ, ཏེ་ན རཱ་གེ་ན ཝ་ཎྞ་བྷ་ཎ་ནཾ, ཏ་ངྑ་ཎ་ཝི་ཛཱ་ན་ན་ནྟི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ པ་ཉྩ ཨ་ངྒཱ་ནི. ཨ་ཏྟ་ཀཱ་མ་པཱ་རི་ཙ་རི་ཡ་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ.
༡༤. ཨི་དཱ་ནི ས་ཉྩ་རི་ཏྟཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ས་ནྡེ་ས’’ནྟྱཱ་དི་མཱ་ར་དྡྷཾ. ཏ་ཏྠ བྷི་ཀྑུ པུ་རི་ས་སྶ ཝཱ ས་ནྡེ་སཾ, ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཝཱ ས་ནྡེ་སཾ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཝཱི་མཾ་སི་ཏྭཱ པ་ཙྩཱ་ཧ་ར་ནྟོ ག་རུ་ཀཾ ཕུ་སེ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་ཏྠ ས་ནྡེ་སནྟི ‘‘ག་ཙྪ, བྷ་ནྟེ, ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཾ མཱ་ཏུ་ར་ཀྑི་ཏཾ བྲཱུ་ཧི ‘ཧོ་ཧི ཀི་ར ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མ་སྶ བྷ་རི་ཡཱ དྷ་ན་ཀྐཱི་ཏཱ’’ཏི (པཱ་རཱ. ༣༠༥) ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ པུ་རི་ས་སྶ སཱ་ས་ནཾ, ‘‘ག་ཙྪ, བྷ་ནྟེ, ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཾ པུ་རི་སཾ བྲཱུ་ཧི ‘ཨ་ཧཾ ཏ་སྶ བྷ་རི་ཡཱ བྷ་ཝི་སྶཱ་མཱི’’ཏི (པཱ་རཱ. ༣༢༦-༣༢༧ ཐོ་ཀཾ ཝི་ས་དི་སཾ) ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ ཨི་ཏྠི་ཡཱ སཱ་ས་ནཾ. པ་ཊི་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱཏི ‘‘སཱ་དྷུ ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ’’ཏི ཝཱ ‘‘ཧོ་ཏཱུ’’ཏི ཝཱ ‘‘ཨཱ་རོ་ཙེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝཱ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན ཝ་ཙཱི་བྷེ་དཾ ཀ་ཏྭཱ ཝཱ སཱི་ས་ཀ་མྤ་ནཱ་དཱི་ཧི ཝཱ པ་ཊི་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝཱི་མཾ་སི་ཏྭཱཏི ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རེ་ན སཱ་ས་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པུ་རི་ས་སྶ ཝཱ ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཝཱ ཏེ་སཾ ཨ་ཝ་སྶཱ་རོ་ཙ་ན་ཀཱ་ནཾ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱ་བྷཱ་ཏཱ་བྷ་གི་ནི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཝཱ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཧ་རཾ་པ་ཙྩཱཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘པ་ཙྩཱ་ཧ་ར’’ནྟི ཝ་ཏྟ་བྦེ ཚ་ནྡ་ཧཱ་ནི་བྷ་ཡཱ ཧ་ར-ས་དྡཾ པུ་བྦ་ནི་པཱ་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཡ་ཏྠ པ་ཧི་ཏེ་ན ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ ཏེ་ན ཨཱ་རོ་ཙི་ཏཱ སཱ ཨི་ཏྠཱི ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ཏུ ཝཱ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏུ ཝཱ ལ་ཛྫཱ་ཡ ཝཱ ཏུ་ཎྷཱི ཧོ་ཏུ, པུ་ན ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཏ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ ཧ་ར་ནྟོ ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཨི་མཱ་ཡ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཱ་རོ་ཙ་ན་པྤ་ཙྩཱ་ཧ་ར་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ ཏི་ཝ་ངྒ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ སོ བྷི་ཀྑུ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཾ ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་སཾ མ་ནུ་སྶ་ཛཱ་ཏི་ཀ་ཏཱ, ཨ་ལཾ་ཝ་ཙ་ནཱི་ཡ་ཏཱ, པ་ཊི་གྒ་ཎྷ་ན་ཝཱི་མཾ་ས་ན་པྤ་ཙྩཱ་ཧ་ར་ཎཱ་ནཱི་ཏི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ པ་ཉྩ ཨ་ངྒཱ་ནི. ས་ཉྩ་རི་ཏྟ་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ.
༡༥. ཨི་དཱ་ནི ཨ་མཱུ་ལ་ཀཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏུཾ ‘‘ཙཱ་ཝེ་ཏུ་ཀཱ་མོ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ར་དྡྷཾ. ཙཱ་ཝེ་ཏུ་ཀཱ་མོ བྷི་ཀྑུ ཨ་མཱུ་ལ་ནྟི་མ་ཝ་ཏྠུ་ནཱ ཨ་ཉྙཾ སུ་ཎ་མཱ་ནཾ བྷི་ཀྑུཾ ཙོ་དེ་ནྟོ ཝཱ ཙོ་དཱ་པེ་ནྟོ ཝཱ ག་རུཾ ཕུ་སེ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་ཏྠ ཙཱ་ཝེ་ཏུ་ཀཱ་མོཏི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཱ ཙཱ་ཝེ་ཏུ་ཀཱ་མོ. ཙོ་དེ་ནྟོཏི ‘‘ཏྭཾ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ དྷ་མྨཾ ཨཱ་པ་ནྣོ་སི, ཨ་སྶ་མ་ཎོ་སི, ཨ་ས་ཀྱ་པུ་ཏྟི་ཡོ་སཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཝ་ཙ་ནེ་ཧི ས་ཡཾ ཙོ་དེ་ནྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཝཾ ཙོ་དེ་ནྟ་སྶ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ. ཨ་མཱུ་ལ་ནྟི་མ་ཝ་ཏྠུ་ནཱཏི ཡཾ ཙོ་ད་ཀེ་ན ཙུ་དི་ཏ་ཀ་མྷི པུ་གྒ་ལེ ཨ་དི་ཊྛཾ ཨ་སུ་ཏཾ ཨ་པ་རི་ས་ངྐི་ཏཾ, ཨི་དཾ ཨེ་ཏེ་སཾ ད་སྶ་ན་ས་ཝ་ན་པ་རི་ས་ངྐི་ཏ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ནཾ མཱུ་ལཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ནཱ་སྶ མཱུ་ལ་ནྟི ཨ་མཱུ་ལཾ, ཨ་ནྟི་མཾ ཝ་ཏྠུ ཡ་སྶ པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་སྶ ཏ་དི་དཾ ཨ་ནྟི་མ་ཝ་ཏྠུ, ཨ་མཱུ་ལ་ཉྩ ཏཾ ཨ་ནྟི་མ་ཝ་ཏྠུ ཙེ་ཏི ཨ་མཱུ་ལ་ནྟི་མ་ཝ་ཏྠུ, ཏེ་ན ཨ་མཱུ་ལ་ནྟི་མ་ཝ་ཏྠུ་ནཱ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་ནུ་རཱུ་པེ་སུ ཨེ་ཀཱུ་ན་ཝཱི་ས་ཏི་ཡཱ པཱ་རཱ་ཛི་ཀེ་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་རེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཙོ་དཱ་པ་ཡནྟི ཙོ་དཱ་པ་ཡ་ནྟོ, ཏ་སྶ ས་མཱི་པེ ཋ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་ཎཱ་པེ་ཏྭཱ ཙོ་དཱ་པེ་ནྟོ ཏ་སྶ ཨཱ་ཎ་ཏྟ་སྶ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ག་རུཾ ཕུ་སེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སུ་ཎ་མཱ་ནནྟི ཨི་མི་ནཱ པ་ར་མྨུ་ཁཱ དཱུ་ཏེ་ན ཝཱ པ་ཎྞེ་ན ཝཱ ཙོ་དེ་ནྟ་སྶ ན རུ་ཧ་ཏཱི་ཏི དཱི་པི་ཏཾ ཧོ་ཏི. པ་ར་མྨུ་ཁཱ པ་ན ས་ཏྟ་ཧི ཨཱ་པ་ཏྟི་ཀྑ་ནྡྷེ་ཧི ཝ་ད་ནྟ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཡཾ ཙོ་དེ་ཏི, ཏ་སྶ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣོ་ཏི ས་ངྑྱཱུ་པ་ག་མ་ནཾ, ཏ་སྨིཾ སུ་དྡྷ་ས་ཉྙི་ཏཱ, ཡེ་ན པཱ་རཱ་ཛི་ཀེ་ན ཙོ་དེ་ཏི, ཏ་སྶ དི་ཊྛཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨ་མཱུ་ལ་ཀ་ཏཱ, ཙཱ་ཝ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ས་མྨུ་ཁཱ ཙོ་ད་ནཱ, ཏ་སྶ ཏ་ངྑ་ཎ་ཝི་ཛཱ་ན་ན་ནྟི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ པ་ཉྩ ཨ་ངྒཱ་ནི. ཨ་མཱུ་ལ་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ.
༡༦. ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཉྙ་བྷཱ་གི་ཡཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ལེ་ས་མ་ཏྟ’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ལེ་ས་མ་ཏྟ་མུ་པཱ་དཱ་ཡཱཏི ཛཱ་ཏི་ནཱ་མ་གོ་ཏྟ་ལི་ངྒཱ་པ་ཏྟི་པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཱུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཱ་ཙ་རི་ཡ་སེ་ནཱ་ས་ན་ལེ་ས་ས་ངྑཱ་ཏེ་སུ ད་ས་སུ ལེ་སེ་སུ ཡོ ཏ་སྨིཾ པུ་གྒ་ལེ དི་སྶ་ཏི, ཏཾ ལེ་ས་མ་ཏྟཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ནི་སྶཱ་ཡ བྷི་ཀྑུཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཱ ཙཱ་ཝེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨ་མཱུ་ལ་ནྟི་མ་ཝ་ཏྠུ་ནཱ སུ་ཎ་མཱ་ནཾ བྷི་ཀྑུཾ ཙོ་དེ་ནྟོ ག་རུཾ ཕུ་སེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀ་ཐཾ? ཨ་ཉྙོ ཁ་ཏྟི་ཡ་ཛཱ་ཏི་ཀོ ཨི་མི་ནཱ ཙོ་ད་ཀེ་ན པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ དྷ་མྨཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ཛྫ་ནྟོ དི་ཊྛོ ཧོ་ཏི, སོ ཨ་ཉྙཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝེ་རིཾ ཁ་ཏྟི་ཡ་ཛཱ་ཏི་ཀཾ བྷི་ཀྑུཾ པ་སྶི་ཏྭཱ ཏཾ ཁ་ཏྟི་ཡ་ཛཱ་ཏི་ལེ་སཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ ‘‘ཁ་ཏྟི་ཡོ མ་ཡཱ དི་ཊྛོ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ དྷ་མྨཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ཛྫ་ནྟོ, ཏྭཾ ཁ་ཏྟི་ཡོ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ དྷ་མྨཾ ཨཱ་པ་ནྣོ་སཱི’’ཏི ཝཱ ‘‘ཏྭཾ སོ ཁ་ཏྟི་ཡོ, ནཱ་ཉྙོ, པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ དྷ་མྨཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ནྣོ་སཱི’’ཏི ཝཱ ཙོ་དེ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ནཱ་མ་ལེ་སཱ་ད་ཡོ་པི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨ་ངྒཱ་ནི པ་ནེ་ཏྠ ཨ་ན་ནྟ་ར་ས་དི་སཱ་ནི. ཨ་ཉྙ་བྷཱ་གི་ཡ་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ.
ག་རུ་ཀཱ་པ་ཏྟི་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.