མཱུ་ལ་སི་ཀྑཱ-ཊཱི་ཀཱ
ག་ནྠཱ་ར་མྦྷ་ཀ་ཐཱ
ས་བྦ་ཀཱ་མ་ད་དཾ ས་བྦ་ར་ཏ་ནེ ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡཾ;
ཨུ་ཏྟ་མཾ ཨུ་ཏྟ་མ་ཏ་རཾ, ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཝ་ནྡ་ནཱ་ར་ཧཾ.
ཙ་ར་ཎེ བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ནཾ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ནཾ སི་རཾ མ་མ;
ཋ་པེ་ཏྭཱ་ན ཀ་རི་སྶཱ་མི, མཱུ་ལ་སི་ཀྑ་ཏྠ་ཝ་ཎྞ་ནཾ.
ག་ནྠཱ་ར་མྦྷ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཏ་ཏྠཱ་དོ ཏཱ་ཝ ས་བྦ་ས་ཀྐ་ཏ་སྶ ས་བྦ་ས་ཏྟུ་ཏྟ་མ་སྶ ས་ཏྠུ་ནོ པ་ཎཱ་མཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ན་ཏྭཱ ནཱ་ཐ’’ནྟྱཱ་དི. ནཱ་ཐཾ ཙ་ཏཱུ་ཧི ནཱ་ཐ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ན་ཏྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨཱ་དོ ཨཱ་དི་མྷི ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ན་ཝ་ཀེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཨ་དྷུ་ནཱ པ་བྦ་ཛི་ཏེ་ན ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣེ་ན མཱུ་ལ་བྷཱ་སཱ་ཡ མཱ་ག་དྷ་བྷཱ་སཱ་ཡ སི་ཀྑི་ཏུཾ ས་མཱ་ས་ཏོ ས་ངྑེ་པེ་ན མཱུ་ལ་སི་ཀྑཾ ཨ་ཧཾ པ་ཝ་ཀྑཱ་མཱི་ཏི པི་ཎྜ་ཏྠོ.
ཨ་ཡཾ པ་ན ཨ་ཝ་ཡ་ཝ་ཏྠོ – ན་ཏྭཱཏི ཏ་ནྣི་ནྣ་ཏ་པྤོ་ཎ་ཏ་པྤ་བྦྷཱ་རོ ཧུ་ཏྭཱ ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་མ་ནོ་དྭཱ་རེ་ཧི ཝ་ནྡི་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ནཱ་ཐ་ཏཱི་ཏི ནཱ་ཐོ, ཝེ་ནེ་ཡྻཱ་ནཾ ཧི་ཏ་སུ་ཁཾ མེ་ཏྟཱ་ཡ་ན་ཝ་སེ་ན ཨཱ་སཱི་ས་ཏི པ་ཏྠེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ, ཨ་ཐ ཝཱ ནཱ་ཐ་ཏི ཝེ་ནེ་ཡྻ་ག་ཏེ ཀི་ལེ་སེ ཨུ་པ་ཏཱ་པེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ, ནཱ་ཐ་ཏི ཝཱ ཡཱ་ཙ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. བྷ་ག་ཝཱ ཧི ‘‘སཱ་དྷུ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ ཨ་ཏྟ་ས་མྤ་ཏྟིཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑེ་ཡྻཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (ཨ. ནི. ༨.༧) ས་ཏྟཱ་ནཾ ཏཾ ཏཾ ཧི་ཏ་པྤ་ཊི་པ་ཏྟིཾ ཡཱ་ཙི་ཏྭཱ་པི ཀ་རུ་ཎཱ་ཡ ས་མུ་སྶཱ་ཧི་ཏོ ཏེ ཏ་ཏྠ ནི་ཡོ་ཛེ་ཏི. པ་ར་མེ་ན ཝཱ ཙི་ཏྟི་སྶ་རི་ཡེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ས་བྦ་ས་ཏྟེ ཨཱི་ས་ཏི ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི པ་ར་མི་སྶ་རོ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ནཱ་ཐོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ས་བྦོ ཙཱ་ཡ་མ་ཏྠོ ས་དྡ་ས་ཏྠཱ་ནུ་སཱ་ར་ཏོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. པ་ཝ་ཀྑཱ་མཱིཏི པ་ཀཱ་རེ་ན ཀ་ཐེ་སྶཱ་མི. མཱུ་ལ་སི་ཀྑཱཏི ཨ་དྷི་སཱི་ལ་ཨ་དྷི་ཙི་ཏྟ་ཨ་དྷི་པ་ཉྙཱ་ཝ་སེ་ན ཏི་སྶོ་པི སི་ཀྑཱ, ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ སུ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏ་བྷཱ་ཝ་སཱ་དྷ་ན་ཊྛེ་ན མཱུ་ལཱ ཙ སཱ སི་ཀྑི་ཏ་བྦ་ཏོ སི་ཀྑཱ ཙཱ་ཏི མཱུ་ལ་སི་ཀྑཱ. ག་ནྠ་ཝ་སེ་ནེ་ཏྠ ས་ངྑི་པི་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཏ་དྡཱི་པ་ནོ ག་ནྠོ ‘‘མཱུ་ལ་སི་ཀྑཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཾ སཱི་ལཾ, ཀ་ཏ་མཾ ཨ་དྷི་སཱི་ལཾ, ཀ་ཏ་མཾ ཙི་ཏྟཾ, ཀ་ཏ་མཾ ཨ་དྷི་ཙི་ཏྟཾ, ཀ་ཏ་མཱ པ་ཉྙཱ, ཀ་ཏ་མཱ ཨ་དྷི་པ་ཉྙཱ་ཏི? ཝུ་ཙྩ་ཏེ – པ་ཉྩ་ངྒ་ཨ་ཊྛ་ངྒ་ད་ས་ངྒ་སཱི་ལཾ ཏཱ་ཝ སཱི་ལ་མེ་ཝ. པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་ར་སཱི་ལཾ པ་ན ‘‘ཨ་དྷི་སཱི་ལ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་ཉྷི སཱུ་རི་ཡོ ཝི་ཡ པ་ཛྫོ་ཏཱ་ནཾ, སི་ནེ་རུ ཝི་ཡ པ་བྦ་ཏཱ་ནཾ ས་བྦ་ལོ་ཀི་ཡ་སཱི་ལཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཀ་ཉྩེ་ཝ ཨུ་ཏྟ་མ་ཉྩ. པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་ར་ཏོ་པི ཙ མ་གྒ་ཕ་ལ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་མེ་ཝ སཱི་ལཾ ཨ་དྷི་སཱི་ལཾ, ཏཾ པ་ན ཨི་དྷ ནཱ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. ན ཧི ཏཾ སི་ཀྑ་ནྟོ མེ་ཐུ་ནཾ དྷ་མྨཾ པ་ཊི་སེ་ཝ་ཏི. ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱ་ནི པ་ན ཨ་ཊྛ ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟཱ་ནི, ལོ་ཀི་ཡ་ཨ་ཊྛ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཙི་ཏྟཱ་ནི ཙ ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ཀ་ཏྭཱ ཙི་ཏྟ་མེ་ཝ. ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པཱ་ད་ཀཾ ཨ་ཊྛ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཙི་ཏྟཾ པ་ན ‘‘ཨ་དྷི་ཙི་ཏྟ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་ཉྷི ས་བྦ་ལོ་ཀི་ཡ་ཙི་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཀ་ཉྩེ་ཝ ཨུ་ཏྟ་མ་ཉྩ. ཏ་ཏོ་པི ཙ མ་གྒ་ཕ་ལ་ཙི་ཏྟ་མེ་ཝ ཨ་དྷི་ཙི་ཏྟཾ, ཏཾ པ་ན ཨི་དྷ ནཱ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. ན ཧི ཏཾ སི་ཀྑ་ནྟོ མེ་ཐུ་ནཾ དྷ་མྨཾ པ་ཊི་སེ་ཝ་ཏི. ‘‘ཨ་ཏྠི དི་ནྣཾ, ཨ་ཏྠི ཡི་ཊྛ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ན་ཡ་པྤ་ཝ་ཏྟཾ ཀ་མྨ་སྶ་ཀ་ཏཱ་ཉཱ་ཎཾ པ་ཉྙཱ, ཏི་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ཀཱ་ར་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཀཾ པ་ན ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎཾ ‘‘ཨ་དྷི་པ་ཉྙཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. སཱ ཧི ས་བྦ་ལོ་ཀི་ཡ་པ་ཉྙཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཀཱ ཙེ་ཝ ཨུ་ཏྟ་མཱ ཙ. ཏ་ཏོ་པི ཙ མ་གྒ་ཕ་ལ་པ་ཉྙཱ་ཝ ཨ་དྷི་པ་ཉྙཱ, སཱ པ་ན ཨི་དྷ ནཱ་དྷི་པྤེ་ཏཱ. ན ཧི ཏཾ སི་ཀྑ་ནྟོ མེ་ཐུ་ནཾ དྷ་མྨཾ པ་ཊི་སེ་ཝ་ཏི.
ཏཱ་སུ ཏཱི་སུ ཨ་དྷི་སཱི་ལ་སི་ཀྑཱ ཙཱ་རི་ཏྟ་ཝཱ་རི་ཏྟ་ཝ་སེ་ན དུ་ཝི་དྷ་མྤི སཱི་ལཾ ཡ་ཐཱ་ནུ་སི་ཊྛཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་མཱ་ནེ་ན, ཏ་པྤ་ཊི་པ་ཀྑེ ཀི་ལེ་སེ ཏ་ད་ངྒ་པྤ་ཧཱ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཛ་ཧ་ནྟེ་ན སི་ཀྑི་ཏ་བྦཱ. ཨ་དྷི་ཙི་ཏྟ་སི་ཀྑཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་སུ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་སུ ཨ་བྷི་ཡོ་ག་ཝ་སེ་ན ཛྷཱ་ན་པྤ་ཊི་པ་ཀྑཱ་ནཾ ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ག་ཎཱ་ནཾ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་པྤ་ཧཱ་ནཾ ཀུ་རུ་མཱ་ནེ་ན སི་ཀྑི་ཏ་བྦཱ. ཨ་དྷི་པ་ཉྙཱ་སི་ཀྑཱ པ་ན ཡ་ཐཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ཏ་ད་ངྒ་པྤ་ཧཱ་ན་ས་མུ་ཙྪེ་ད་ཝ་སེ་ན སཱ་ནུ་ས་ཡེ ཀི་ལེ་སེ ས་མུ་ཙྪི་ནྡ་ནྟེ་ན སི་ཀྑི་ཏ་བྦཱ. ཏ་སྨཱ སུ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏ་བྷཱ་ཝ་སཱ་དྷ་ན་ཊྛེ་ན མཱུ་ལཱ ཙ སཱ སི་ཀྑི་ཏ་བྦ་ཏོ སི་ཀྑཱ ཙཱ་ཏི མཱུ་ལ་སི་ཀྑཱ, ཀ་མྨ་ཝ་ཙ་ནི་ཙྪཱ་ཡཾ ‘‘མཱུ་ལ་སི་ཀྑ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ.
ས་མཱ་སཱི་ཡ་ཏེ ས་ངྑི་པཱི་ཡ་ཏེ་ཏི ས་མཱ་སོ, ཏ་ཏོ ས་མཱ་ས་ཏོ. ས་མ་གྒེ་ན ས་ངྒྷེ་ན ཉ་ཏྟི་ཙ་ཏུ་ཏྠེ་ན ཀ་མྨེ་ན ཨ་ཀུ་པྤེ་ན ཋཱ་ནཱ་ར་ཧེ་ན ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣོ་ཏི བྷི་ཀྑུ. ཏ་ཏྠ ས་བྦ་ནྟི་མེ་ན པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན པ་ཉྩ་ཝ་གྒ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ ཀ་མྨེ ཡཱ་ཝ་ཏི་ཀཱ བྷི་ཀྑཱུ ཀ་མྨ་པྤ་ཏྟཱ, ཏེ་སཾ ཨཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ, ཚ་ནྡཱ་ར་ཧཱ་ནཾ ཚ་ནྡ་སྶ ཨཱ་ཧ་ཊ་ཏྟཱ, ས་མྨུ་ཁཱི་བྷཱུ་ཏཱ་ན་ཉྩ ཨ་པྤ་ཊི་ཀྐོ་ས་ན་ཏོ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཀ་མྨེ ས་མ་གྒ་བྷཱ་ཝཾ ཨུ་པ་ག་ཏེ་ན ས་ངྒྷེ་ན ཏཱི་ཧི ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝ་ནཱ་ཧི ཨེ་ཀཱ་ཡ ཉ་ཏྟི་ཡཱ ཀཱ་ཏ་བྦ་ཀ་མྨ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཉ་ཏྟི་ཙ་ཏུ་ཏྠེ་ན དྷ་མྨི་ཀེ་ན ཝི་ན་ཡ་ཀ་མྨེ་ན ཝ་ཏྠུ་ཉ་ཏྟི་ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝ་ན་སཱི་མཱ་པ་རི་སཱ་ས་མྤ་ཏྟི་ས་མྤ་ནྣ་ཏྟཱ ཨ་ཀོ་པེ་ཏ་བྦ་ཏཾ, ཨ་པྤ་ཊི་ཀྐོ་སི་ཏ་བྦ་ཏཾ ཨུ་པ་ག་ཏེ་ན ཋཱ་ནཱ་ར་ཧེ་ན ཀཱ་ར་ཎཱ་ར་ཧེ་ན ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ནཱ་ར་ཧེ་ན ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣོ ནཱ་མ, ཨུ་པ་རི་བྷཱ་ཝཾ ས་མཱ་པ་ནྣོ པ་ཏྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. བྷི་ཀྑུ་བྷཱ་ཝོ ཧི ཨུ་པ་རི་བྷཱ་ཝོ. ཏ་ཉྩེ་ས ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་ན ཀ་མྨེ་ན ས་མཱ་པ་ནྣ་ཏྟཱ ‘‘ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ. ཨཱུ་ན་པ་ཉྩ་ཝ་སྶ་ཏཱ་ཡ ན་ཝ་ཀོ, ཏེ་ན ན་ཝ་ཀེ་ན ཨ་དྷུ་ནཱ པ་བྦ་ཛི་ཏེ་ན, ཨ་ཙི་ར་པ་བྦ་ཛི་ཏེ་ནཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨཱ་དོཏི ཨཱ་དི་མྷི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ, ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡཱ་ཏི ཝཱ. ཨ་པི ཙ ཐེ་རོ ‘‘ཨཱ་དོ’’ཏི ཝ་ཙ་ནེ་ན ས་དྡྷཱ་པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ནཾ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ་ནཾ ཨཱ་ལ་སི་ཡ་དོ་སེ་ན, ཨ་པྤ་ཊི་པ་ཛྫ་ནྟཱ་ནཾ ཨ་ཉྙཱ་ཎ་དོ་སེ་ན ཙ ཨ་ཉྙ་ཐཱ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ནྟཱ་ནཾ སཾ་ཝེ་གཾ ཛ་ནེ་ཏི. ཀ་ཐཾ? ཨ་ཏི་དུ་ལླ་བྷཾ ཁ་ཎཾ ས་མ་ཝཱ་ཡཾ པ་ཊི་ལ་བྷི་ཏྭཱ ཏ་ངྑ་ཎཾ ན ཀུ་སཱི་ཏེ་ན ཝཱ ནི་ར་ཏྠ་ཀ་ཀ་ཐཱ་པ་སུ་ཏེ་ན ཝཱ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ཏ་བྦཾ, ཀིཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ? ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ནི་ར་ནྟ་ར་མེ་ཝ ཏཱི་སུ སི་ཀྑཱ་སུ ཨཱ་ད་རོ ཛ་ནེ་ཏ་བྦོ་ཏི.
‘‘སཱ མཱ་ག་དྷཱི མཱུ་ལ་བྷཱ་སཱ, ན་རཱ ཡཱ་ཡཱ་དི་ཀ་པྤི་ཀཱ;
བྲ་ཧྨཱ་ནོ ཙ་སྶུ་ཏཱ་ལཱ་པཱ, ས་མྦུ་དྡྷཱ ཙཱ་པི བྷཱ་ས་རེ’’ཏི. –
ཝ་ཙ་ན་ཏོ མཱུ་ལ་བྷཱ་སཱ་ཡཱཏི མཱ་ག་དྷ་མཱུ་ལཱ་ཡ བྷཱ་སཱ་ཡ, ས་བྷཱ་ཝ་ནི་རུ་ཏྟི་ཡཱ བྷཱ་སཱ་ཡཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. སི་ཀྑི་ཏུནྟི ཨུ་གྒ་ཎྷི་ཏུཾ.
༡. པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡. ཨི་དཱ་ནི ས་བྦ་སི་ཀྑཱ་ནཾ པ་ན མཱུ་ལ་བྷཱུ་ཏ་ཏྟཱ ཨ་དྷི་སཱི་ལ་སི་ཀྑཱ་ཝ པ་ཋ་མཾ ཝུ་ཏྟཱ, ཏ་ཏྲཱ་པི མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫ་ཏྟཱ, མཱུ་ལ་ཙྪེ་ཛྫ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ ཙ ས་བྦ་པ་ཋ་མཾ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦ་ནྟི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘སཾ ནི་མི་ཏྟ’’ནྟྱཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ མ་གྒ་ཏྟ་ཡེ སཾ ནི་མི་ཏྟཾ པ་ཝེ་ས་ནྟོ བྷི་ཀྑུ ཙུ་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སཾ ནི་མི་ཏྟནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏཾ, ས་བྦ་ནྟི་མེ་ན པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན ཨེ་ཀ་ཏི་ལ་བཱི་ཛ་མ་ཏྟ་མྤི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. བྷི་ཀྑཱུཏི ཨ་ནི་ཀྑི་ཏྟ་སི་ཀྑོ. མ་གྒ་ཏྟ་ཡེཏི ཨེ་ཏྠ མ་ནུ་སྶཱ་མ་ནུ་སྶ་ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཏི་སྶོ ཨི་ཏྠི་ཡོ, ཏ་ཡོ ཨུ་བྷ་ཏོ་བྱ་ཉྫ་ན་ཀཱ, ཏ་ཡོ པ་ཎྜ་ཀཱ, ཏ་ཡོ པུ་རི་སཱ་ཏི པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཝ་ཏྠུ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ནི་མི་ཏྟཱ་ནཾ ནི་སྶ་ཡཱ དྭཱ་ད་ས ས་ཏྟཱ ཧོ་ནྟི. ཏེ་སཾ ཝ་ཙྩ་པ་སྶཱ་ཝ་མུ་ཁ་མ་གྒ་ཝ་སེ་ན ཏ་ཡོ མ་གྒཱ. ཏ་ཏྠ མ་ནུ་སྶི་ཏྠི་ཡཱ ཏ་ཡོ, ཨ་མ་ནུ་སྶི་ཏྠི་ཡཱ ཏ་ཡོ, ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏི་ཏྠི་ཡཱ ཏ་ཡོ་ཏི ན་ཝ, ཏ་ཐཱ མ་ནུ་སྶུ་བྷ་ཏོ་བྱ་ཉྫ་ན་ཀཱ་དཱི་ནཾ. མ་ནུ་སྶ་པ་ཎྜ་ཀཱ་དཱི་ནཾ པ་ན ཝ་ཙྩ་མུ་ཁ་མ་གྒ་ཝ་སེ་ན དྭེ དྭེ་ཏི ཚ, ཏ་ཐཱ མ་ནུ་སྶ་པུ་རི་སཱ་དཱི་ན་ནྟི ས་བྦེ་སཾ ཝ་སེ་ན ཏིཾ་ས མ་གྒཱ ཧོ་ནྟི. ཏེ ས་བྦེ པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨི་དྷ ‘‘མ་གྒ་ཏྟ་ཡེ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྨིཾ མ་གྒ་ཏྟ་ཡེ, དྭཱ་ད་ས་ནྣཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཏཱི་སུ མ་གྒེ་སུ ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི མ་གྒེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཙུ་ཏོཏི ས་ཀྐ་ཏྟཱ ཝཱ བྲ་ཧྨ་ཏྟཱ ཝཱ ཙུ་ཏ་ས་ཏྟོ ཝི་ཡ སཱ་ས་ན་ཏོ ཙུ་ཏོ ཧོ་ཏི, པཱ་རཱ་ཛི་ཀོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨི་དཱ་ནི པ་ཝེ་ས་ནཾ ནཱ་མ ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཨ་ཏྟུ་པ་ཀྐ་མེ་ནེ་ཝ ཧོ་ཏི, པ་རཱུ་པ་ཀྐ་མེ་ནཱ་པི ཧོ་ཏི, ཏ་ཏྠཱ་པི སེ་ཝ་ན་ཙི་ཏྟེ ས་ཏི པཱ་རཱ་ཛི་ཀོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘པ་ཝེ་ས་ནཱ’’ཏྱཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྶ་ཏྠོ – ཡོ བྷི་ཀྑུ པ་ཝེ་ས་ན་ཊྛི་ཏ་ཨུ་དྡྷ་ར་ཎ་པ་ཝི་ཊྛ་ཀྑ་ཎེ་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཁ་ཎཾ ཙེ་པི སཱ་དི་ཡཾ སཱ་དི་ཡ་ནྟོ ས་ཙེ་པི ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ སེ་ཝ་ན་ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ནྟོ, ཙུ་ཏོ པཱ་རཱ་ཛི་ཀོ ཧོ་ཏི. ཡོ པ་ན ས་བྦ་སོ ཨ་སཱ་དི་ཡ་ནྟོ ཨཱ་སཱི་ཝི་ས་མུ་ཁཾ ཨ་ངྒཱ་ར་ཀཱ་སུཾ པ་ཝི་ཊྛཾ ཝི་ཡ ཙ མ་ཉྙ་ཏི, སོ ནི་པྤ་རཱ་དྷོ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཏྠ པ་ན ཋི་ཏཾ ནཱ་མ སུ་ཀྐ་ཝི་སྶ་ཊྛི་ས་མ་ཡ་པྤ་ཏྟཾ. པ་ཋ་མ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ.
༢-༧. ཨི་དཱ་ནི དུ་ཏི་ཡཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་དི་ནྣཾ མཱ་ནུ་སཾ བྷ་ཎྜ’’ནྟྱཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཡོ བྷི་ཀྑུ ཨ་དི་ནྣཾ མཱ་ནུ་སཾ ག་རུ་ཀཾ བྷ་ཎྜཾ པ་ཉྩ་ཝཱི་སཱ་ཝ་ཧཱ་རེ་སུ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཨ་ཝ་ཧཱ་རེ་ན ཨཱ་དི་ཡ་ནྟོ ཙུ་ཏོ བྷ་ཝེ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨ་དི་ནྣནྟི ཡཾ ཀི་ཉྩི པ་ར་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏཾ ས་སྶཱ་མི་ཀཾ བྷ་ཎྜཾ, ཏཾ ཏེ་ཧི སཱ་མི་ཀེ་ཧི ཀཱ་ཡེ་ན ཝཱ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝཱ ན དི་ནྣ་ནྟི ཨ་དི་ནྣཾ, ཨ་ནི་སྶ་ཊྛཾ ཨ་པ་རི་ཙྩ་ཏྟཾ ར་ཀྑི་ཏཾ གོ་པི་ཏཾ མ་མཱ་ཡི་ཏཾ པ་ར་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏཾ. མ་ནུ་སྶ་སྶ ཨི་ད་ནྟི མཱ་ནུ་སཾ, མ་ནུ་སྶ་ས་ནྟ་ཀཾ, ‘‘བྷ་ཎྜ’’ནྟི་མི་ནཱ ཏུ་ལྱཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ. ཐེ་ཡྻཱ་ཡེ་ཀེ་ནཱཏི ཐེ་ཡྻཱ་ཡ ཨེ་ཀེ་ན, ཨེ་ཀེ་ན ཨ་ཝ་ཧཱ་རེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ལི་ངྒ་བྷེ་དཾ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཐེ་ཡྻཱ ཀེ་ན་ཙཱི’’ཏི ཝཱ པཱ་ཋོ. ཏ་ཏྠ ཐེ་ནོཏི ཙོ་རོ, ཐེ་ན་སྶ བྷཱ་ཝོ ཐེ་ཡྻཱ, ཀ་ར་ཎ་ཏྠེ ཙེ་ཏཾ པ་ཙྩ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཏ་སྨཱ ཀེ་ན་ཙི ཐེ་ཡྻེ་ན ཨ་ཝ་ཧཱ་རེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨཱ་དི་ཡནྟི ཨཱ་དི་ཡ་ནྟོ ག་ཎྷ་ནྟོ. པ་ཉྩ་ཝཱི་སཱ་ཝ་ཧཱ་རེ་སཱུཏི པ་ཉྩ་པ་ཉྩ་ཀེ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་ཏྭཱ པ་ཉྩ་ཝཱི་ས་ཏི ཨ་ཝ་ཧཱ་རཱ. ཏ་ཏྠ པ་ཉྩ་པ་ཉྩ་ཀཱ་ནི ནཱ་མ ནཱ་ནཱ་བྷ་ཎྜ་པ་ཉྩ་ཀཾ ཨེ་ཀ་བྷ་ཎྜ་པ་ཉྩ་ཀཾ སཱ་ཧ་ཏྠི་ཀ་པ་ཉྩ་ཀཾ པུ་བྦ་པྤ་ཡོ་ག་པ་ཉྩ་ཀཾ ཐེ་ཡྻཱ་ཝ་ཧཱ་ར་པ་ཉྩ་ཀ་ནྟི.
ཏ་ཏྠ ས་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀཱ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀ་མི་སྶ་ཀ་བྷ་ཎྜ་ཝ་སེ་ན ནཱ་ནཱ་བྷ་ཎྜ་པ་ཉྩ་ཀཾ, ས་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀ་བྷ་ཎྜ་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀ་བྷ་ཎྜ་པ་ཉྩ་ཀཾ. ཏ་ཏྠ ནཱ་ནཱ་བྷ་ཎྜ་ཝ་སེ་ན ཏཱ་ཝ ཨེ་ཝཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ – ཡོ ཨཱ་རཱ་མཾ ཨ་བྷི་ཡུ་ཉྫ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶ. སཱ་མི་ཀ་སྶ ཝི་མ་ཏིཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་སྶ. སཱ་མི་ཀོ ‘‘ན མ་ཡ྄ཧཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི དྷུ་རཾ ནི་ཀྑི་པ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་སྶ. ཨ་ཉྙ་སྶ བྷ་ཎྜཾ ཧ་ར་ནྟོ སཱི་སེ བྷཱ་རཾ ཐེ་ཡྻ་ཙི་ཏྟོ ཨཱ་མ་ས་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶ. ཕ་ནྡཱ་པེ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་སྶ. ཁ་ནྡྷཾ ཨོ་རོ་པེ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་སྶ. ཨུ་པ་ནི་ཀྑི་ཏྟཾ བྷ་ཎྜཾ ‘‘དེ་ཧི མེ བྷ་ཎྜ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནོ ‘‘ནཱ་ཧཾ ག་ཎྷཱ་མཱི’’ཏི བྷ་ཎ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶ. སཱ་མི་ཀ་སྶ ཝི་མ་ཏིཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་སྶ. སཱ་མི་ཀོ ‘‘ན མ་ཡ྄ཧཾ ད་སྶ་ཏཱི’’ཏི དྷུ་རཾ ནི་ཀྑི་པ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་སྶ. ‘‘ས་ཧ་བྷ་ཎྜ་ཧཱ་ར་ཀཾ ནེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི པ་ཋ་མཾ པཱ་དཾ ས་ངྐཱ་མེ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་སྶ. དུ་ཏི་ཡཾ པཱ་དཾ ས་ངྐཱ་མེ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་སྶ. ཐ་ལ་ཊྛཾ བྷ་ཎྜཾ ཐེ་ཡྻ་ཙི་ཏྟོ ཨཱ་མ་ས་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶ. ཕ་ནྡཱ་པེ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་སྶ. ཋཱ་ནཱ ཙཱ་ཝེ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་སྶ. ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ནཱ་ནཱ་བྷ་ཎྜ་ཝ་སེ་ན ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨེ་ཀ་བྷ་ཎྜ་ཝ་སེ་ན པ་ན ས་སྶཱ་མི་ཀཾ དཱ་སཾ ཝཱ ཏི་ར་ཙྪཱ་ནཾ ཝཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་ན ཨ་བྷི་ཡོ་གཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨཱ་དི་ཡ་ཏི ཝཱ ཧ་ར་ཏི ཝཱ ཨ་ཝ་ཧ་ར་ཏི ཝཱ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐཾ ཀོ་པེ་ཏི ཝཱ ཋཱ་ནཱ ཙཱ་ཝེ་ཏི ཝཱ་ཏི. ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨེ་ཀ་བྷ་ཎྜ་ཝ་སེ་ན ཡོ་ཛ་ནཱ.
པ་ཉྩ ཨ་ཝ་ཧཱ་རཱ སཱ་ཧ་ཏྠི་ཀོ ཨཱ་ཎ་ཏྟི་ཀོ ནི་སྶ་གྒི་ཡོ ཨ་ཏྠ་སཱ་དྷ་ཀོ དྷུ་ར་ནི་ཀྑེ་པོ་ཏི. ཏ་ཏྠ སཱ་ཧ་ཏྠི་ཀོ ནཱ་མ པ་ར་སྶ བྷ་ཎྜཾ ས་ཧ་ཏྠཱ ཨ་ཝ་ཧ་ར་ཏི. ཨཱ་ཎ་ཏྟི་ཀོ ནཱ་མ ‘‘ཨ་སུ་ཀ་སྶ བྷ་ཎྜཾ ཨ་ཝ་ཧ་རཱ’’ཏི ཨ་ཉྙཾ ཨཱ་ཎཱ་པེ་ཏི. ནི་སྶ་གྒི་ཡོ ནཱ་མ ཨ་ནྟོ་སུ་ངྐ་གྷཱ་ཏེ ཋི་ཏོ བ་ཧི་སུ་ངྐ་གྷཱ་ཏཾ པཱ་ཏེ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་སྶ. ཨ་ཏྠ་སཱ་དྷ་ཀོ ནཱ་མ ‘‘ཨ་སུ་ཀཾ བྷ་ཎྜཾ ཡ་དཱ ས་ཀྐོ་སི, ཏ་དཱ ཨ་ཝ་ཧ་རཱ’’ཏི ཨཱ་ཎཱ་པེ་ཏི. ཏ་ཏྠ ས་ཙེ པ་རོ ཨ་ན་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ ཏཾ ཨ་ཝ་ཧ་ར་ཏི, ཨཱ་ཎཱ་པ་ཀོ ཨཱ་ཎ་ཏྟི་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ པཱ་རཱ་ཛི་ཀོ ཧོ་ཏི, ཨ་ཝ་ཧཱ་ར་ཀོ པ་ན ཨ་ཝ་ཧ་ཊ་ཀཱ་ལེ, ཨ་ཡཾ ཨ་ཏྠ་སཱ་དྷ་ཀོ. དྷུ་ར་ནི་ཀྑེ་པོ པ་ན ཨུ་པ་ནི་ཀྑི་ཏྟ་བྷ་ཎྜ་ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི ཨི་དཾ སཱ་ཧ་ཏྠི་ཀ་པ་ཉྩ་ཀཾ.
ཨ་པ་རེ་པི པ་ཉྩ ཨ་ཝ་ཧཱ་རཱ པུ་བྦ་པྤ་ཡོ་གོ ས་ཧ་པྤ་ཡོ་གོ སཾ་ཝི་དྷཱ་ཝ་ཧཱ་རོ ས་ངྐེ་ཏ་ཀ་མྨཾ ནི་མི་ཏྟ་ཀ་མྨ་ནྟི. ཏ་ཏྠ ཨཱ་ཎ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན པུ་བྦ་པྤ་ཡོ་གོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ, ཋཱ་ནཱ་ཙཱ་ཝ་ན་ཝ་སེ་ན ས་ཧ་པྤ་ཡོ་གོ. སཾ་ཝི་དྷཱ་ཝ་ཧཱ་རོ ནཱ་མ ས་མྦ་ཧུ་ལཱ བྷི་ཀྑཱུ ‘‘ཨ་མུ་ཀཾ ནཱ་མ གེ་ཧཾ ག་ནྟྭཱ, ཚ་ད་ནཾ ཝཱ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ, ས་ནྡྷིཾ ཝཱ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ བྷ་ཎྜཾ ཧ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི སཾ་ཝི་ད་ཧི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟི, ཏེ་སུ ཨེ་ཀོ བྷ་ཎྜཾ ཨ་ཝ་ཧ་ར་ཏི, ཏ་སྶུ་དྡྷཱ་རེ ས་བྦེ་སཾ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ. ས་ངྐེ་ཏ་ཀ་མྨཾ ནཱ་མ ས་ཉྫཱ་ན་ན་ཀ་མྨཾ ཀཱ་ལ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཝ་སེ་ན ས་ཉྙཱ་ཀ་ར་ཎཾ. ཨེ་ཏྠ ཙ ‘‘པུ་རེ་བྷ་ཏྟཾ ཨ་ཝ་ཧ་རཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཨ་ཛྫ ཝཱ པུ་རེ་བྷ་ཏྟཾ ཨ་ཝ་ཧ་ར་ཏུ, སྭེ ཝཱ ཨ་ནཱ་ག་ཏེ སཾ་ཝ་ཙྪ་རེ ཝཱ, ན་ཏྠི ཝི་ས་ངྐེ་ཏོ, ས་ངྐེ་ཏ་ཀཱ་ར་ཀ་སྶ ཨཱ་ཎ་ཏྟི་ཀྑ་ཎེ, ཨི་ཏ་ར་སྶ ཋཱ་ནཱ ཙཱ་ཝ་ནེ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨཱ་པ་ཏྟི ཨུ་བྷི་ནྣཾ པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་སྶ. ནི་མི་ཏྟ་ཀ་མྨཾ ནཱ་མ ས་ཉྙུ་པྤཱ་ད་ན་ཏྠཾ ཀ་སྶ་ཙི ནི་མི་ཏྟ་སྶ ཀ་ར་ཎཾ ཨ་ཀྑི་ནི་ཁ་ཎ་ན་ཧ་ཏྠཱ་ལ་ངྒྷ་ན་པཱ་ཎི་པྤ་ཧཱ་ར་ཨ་ངྒུ་ལི་ཕོ་ཊ་ན་གཱི་ཝུ་ནྣཱ་མ་ན་ཨུ་ཀྐཱ་ས་ནཱ་དི་ནཱ ཨ་ནེ་ཀ་པྤ་ཀཱ་རཾ. ཨ་ཝ་ཧཱ་ར་ཀོ ཨཱ་ཎཱ་པ་ཀེ་ན ཡཾ ནི་མི་ཏྟ་ས་ཉྙཾ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ‘‘ཨེ་ཏ’’ནྟི མ་ཉྙ་མཱ་ནོ ཏ་མེ་ཝ ཨ་ཝ་ཧ་ར་ཏི, ཨུ་བྷི་ནྣཾ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ. ཡཾ ‘‘ཨ་ཝ་ཧ་རཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ‘‘ཨེ་ཏ’’ནྟི མ་ཉྙ་མཱ་ནོ ཨ་ཉྙཾ ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཋཱ་ནེ ཋ་པི་ཏཾ ཨ་ཝ་ཧ་ར་ཏི, མཱུ་ལ་ཊྛ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཨི་དཾ པུ་བྦ་པྤ་ཡོ་ག་པ་ཉྩ་ཀཾ.
ཨ་པ་རེ་པི པ་ཉྩ ཨ་ཝ་ཧཱ་རཱ ཐེ་ཡྻཱ་ཝ་ཧཱ་རོ པ་ས་ཡ྄ཧཱ་ཝ་ཧཱ་རོ པ་རི་ཀ་པྤཱ་ཝ་ཧཱ་རོ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཝ་ཧཱ་རོ ཀུ་སཱ་ཝ་ཧཱ་རོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཡོ ཀཱུ་ཊ་མཱ་ན་ཀཱུ་ཊ་ཀ་ཧཱ་པ་ཎཱ་དཱི་ཧི ཝ་ཉྩེ་ཏྭཱ ག་ཎྷཱ་ཏི, ཏ་སྶེ་ཝཾ ག་ཎྷ་ཏོ ཨ་ཝ་ཧཱ་རོ ཐེ་ཡྻཱ་ཝ་ཧཱ་རོ. ཡོ ས་ནྟ་ཛྫེ་ཏྭཱ ས་ཡཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཏེ་སཾ ས་ནྟ་ཀཾ ག་ཎྷཱ་ཏི, ཡོ ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཏྟ་བ་ལི་ཏོ ཙ ཨ་དྷི་ཀཾ བ་ལ་ཀྐཱ་རེ་ན ག་ཎྷཱ་ཏི རཱ་ཛ་རཱ་ཛ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ, ཏ་སྶེ་ཝཾ ག་ཎྷ་ཏོ ཨ་ཝ་ཧཱ་རོ པ་ས་ཡ྄ཧཱ་ཝ་ཧཱ་རོ. པ་རི་ཀ་པྤེ་ཏྭཱ ག་ཎྷ་ཏོ པ་ནཱ་ཝ་ཧཱ་རོ པ་རི་ཀ་པྤཱ་ཝ་ཧཱ་རོ. སོ དུ་ཝི་དྷོ བྷ་ཎྜོ་ཀཱ་ས་པ་རི་ཀ་པྤ་ཝ་སེ་ན. ཏ་ཏྲ ཡོ ‘‘སཱ་ཊ་ཀོ ཙེ, ག་ཎྷི་སྶཱ་མི, སུ་ཏྟཾ ཙེ, ན ག་ཎྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི པ་རི་ཀ་པྤེ་ཏྭཱ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རེ པ་སི་བྦ་ཀཾ ག་ཎྷཱ་ཏི, ཏ་ཏྲ སཱ་ཊ་ཀོ ཙེ, ཨུ་དྡྷཱ་རེ་ཡེ་ཝ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ, སུ་ཏྟཾ ཙེ ཧོ་ཏི, ར་ཀྑ་ཏི. ཨ་ཡཾ བྷ་ཎྜ་པ་རི་ཀ་པྤོ ནཱ་མ. ཡོ ཋཱ་ནཾ པ་རི་ཀ་པྤེ་ཏྭཱ བྷ་ཎྜཾ ག་ཎྷཱ་ཏི, ཏ་སྶ ཏཾ པ་རི་ཀ་པྤི་ཏ་པ་རི་ཙྪེ་དཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་མ་ཏྟེ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ. ཨ་ཡཾ ཨོ་ཀཱ་ས་པ་རི་ཀ་པྤོ ནཱ་མ. ཨེ་ཝ་མི་མེ་སཾ དྭི་ནྣཾ པ་རི་ཀ་པྤཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན པ་རི་ཀ་པྤེ་ཏྭཱ ག་ཎྷ་ཏོ ཨ་ཝ་ཧཱ་རོ པ་རི་ཀ་པྤཱ་ཝ་ཧཱ་རོ. པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ པ་ར་སྶ བྷ་ཎྜཾ ག་ཎྷ་ཏོ ཨ་ཝ་ཧཱ་རོ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཝ་ཧཱ་རོ ནཱ་མ. ཀུ་སཾ ས་ངྐཱ་མེ་ཏྭཱ ཨ་ཝ་ཧ་ར་ཎཾ ཀུ་སཱ་ཝ་ཧཱ་རོ. ཡོ ཀུ་སཾ པཱ་ཏེ་ཏྭཱ ཙཱི་ཝ་རེ བྷཱ་ཛི་ཡ་མཱ་ནེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀོ་ཊྛཱ་ས་སྶ ས་མཱི་པེ ཋི་ཏཾ ཨ་པྤ་གྒྷ་ཏ་རཾ ཝཱ མ་ཧ་གྒྷ་ཏ་རཾ ཝཱ ས་མ་ས་མཾ ཝཱ པ་ར་སྶ ཀོ་ཊྛཱ་སཾ དི་སྭཱ ས་ཙེ པ་ཋ་མ་ཏ་རཾ པ་ར་ཀོ་ཊྛཱ་ས་ཏོ ཀུ་ས་ད་ཎྜ་ཀཾ ཨུ་དྡྷ་ར་ཏི, ཨ་ཏྟ་ནོ ཀོ་ཊྛཱ་སེ པཱ་ཏེ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ཨུ་དྡྷཱ་རེ ར་ཀྑ་ཏི, པཱ་ཏ་ནེ་པི ར་ཀྑ་ཏི, ཨ་ཏྟ་ནོ ཀོ་ཊྛཱ་ས་ཏོ པ་ན ཀུ་ས་ད་ཎྜཾ ཨུ་དྡྷ་ར་ཏི, ཨུ་དྡྷཱ་རེ ར་ཀྑ་ཏི, ཏཾ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ པ་ར་ཀོ་ཊྛཱ་སེ པཱ་ཏེ་ནྟ་སྶ ཧ་ཏྠ་ཏོ མུ་ཏྟ་མ་ཏྟེ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ. ཨ་ཡཾ ཀུ་སཱ་ཝ་ཧཱ་རོ ནཱ་མཱ་ཏི ཨི་མེ་སུ པ་ཉྩ་ཝཱི་སཱ་ཝ་ཧཱ་རེ་སུ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཨ་ཝ་ཧཱ་རེ་ན ག་ཎྷ་ནྟོ པཱ་རཱ་ཛི་ཀོ བྷ་ཝེ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ག་རུ་ཀནྟི པ་ཉྩ་མཱ་ས་ཀཾ. ཝཱི་ས་ཏི་མཱ་ས་ཀོ ཧི ཀ་ཧཱ་པ་ཎོ, ཀ་ཧཱ་པ་ཎ་སྶ ཙ་ཏུ་ཏྠོ བྷཱ་གོ པཱ་དོ ནཱ་མ, ཏ་སྨཱ པ་ཉྩ་མཱ་ས་ཀཾ ཝཱ པཱ་དཾ ཝཱ ག་རུ་ཀ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏྠ ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ ཝཱི་ཧ་ཡོ གུ་ཉྫཱ, དྭེ གུ་ཉྫཱ མཱ་ས་ཀོ བྷ་ཝེ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཝཱི་ཧི་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས ཝཱི་ཧ་ཡོ ད་ས གུ་ཉྫཱ པ་ཉྩ་མཱ་ས་ཀོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཡཾ པ་ན སཱ་མ་ཎེ་ར་སི་ཀྑཱ་ཡཾ ‘‘ཝཱི་ས་ཏི་ཝཱི་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ནེ་ཝ པཱ་ལི༹་ཡཾ, ན ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཨ་ཏྠི, ཝཱི་མཾ་སི་ཏ་བྦ་མེ་ཏཾ. དུ་ཏི་ཡ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ.
༨. ཨི་དཱ་ནི ཏ་ཏི་ཡཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘མ་ནུ་སྶ་པཱ་ཎཾ པཱ་ཎོ’’ཏྱཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཡོ བྷི་ཀྑུ ‘‘མ་ནུ་སྶ་པཱ་ཎོ’’ ཨི་ཏི ཛཱ་ན་ནྟོ ཝ་དྷ་ཀ་ཙི་ཏྟེ་ན མ་ནུ་སྶ་པཱ་ཎཾ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝི་ཡོ་ཛེ་ཏི, སོ བྷི་ཀྑུ སཱ་ས་ནཱ པཱ་རཱ་ཛི་ཀོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ས་མུ་དཱ་ཡ་ཏྠོ.
མ་ནུ་སྶ་པཱ་ཎནྟི མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་སྨིཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཙི་ཏྟེ་ན ས་ཧུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ཏི་པ་རི་ཏྟཾ ཀ་ལ་ལ་རཱུ་པཾ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཀ་ཏི་ཡཱ ཝཱི་ས་ཝ་སྶ་ས་ཏཱ་ཡུ་ཀ་སྶ ས་ཏྟ་སྶ ཡཱ་ཝ མ་ར་ཎ་ཀཱ་ལཱ ཨེ་ཏྠ་ནྟ་རེ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ཝུ་དྡྷི་པྤ་ཏྟོ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ, ཨེ་སོ མ་ནུ་སྶ་པཱ་ཎོ ནཱ་མ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ མ་ནུ་སྶ་པཱ་ཎ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. པཱ་ཎོ་ཏི ཛཱ་ནནྟི ‘‘པཱ་ཎོ’’ ཨི་ཏི ཛཱ་ན་ནྟོ ‘‘ཏཾ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་མཱི’’ཏི ཛཱ་ན་ནྟོ. ཝ་དྷ་ཀ་ཙེ་ཏ་སཱཏི ཝ་དྷ་ཀ་ཙི་ཏྟེ་ན, ཨི་ཏྠ་མྦྷཱུ་ཏེ ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཝ་དྷ་ཀ་ཙི་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ མ་ར་ཎཱ་དྷི་པྤཱ་ཡོ ཧུ་ཏྭཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཛཱི་ཝི་ཏཱཏི ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡ་ཏོ. ཡོཏི ཨ་ནི་ཡ་མ་ཝ་ཙ་ནཾ. སོཏི ཨེ་ཏེ་ན ནི་ཡ་མ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཝི་ཡོ་ཛེ་ཏཱིཏི ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཾ མ་ནུ་སྶ་ཝི་གྒ་ཧཾ ཀ་ལ་ལ་ཀཱ་ལེ་པི ཏཱ་པ་ན་མ་དྡ་ནེ་ཧི ཝཱ བྷེ་ས་ཛྫ་ས་མྤ་དཱ་ནེ་ན ཝཱ ཏ་ཏོ ཝཱ ཨུ་དྡྷ་མྤི ཏ་ད་ནུ་རཱུ་པེ་ན ཨུ་པ་ཀྐ་མེ་ན ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝི་ཡོ་ཛེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. སཱ་ས་ནཱཏི པ་རཱ་པུ་བྦ་ཛི་དྷཱ་ཏུ་པྤ་ཡོ་གེ ནི་སྶ་ཀྐ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཏེ་ན ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ན་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་རཱ་ཛི་ཏོཏི པ་རཱ་ཛ་ཡ་མཱ་པ་ནྣོ. ཧོ་ཏཱི་ཏི པཱ་ཋ་སེ་སོ. ཏ་ཏི་ཡ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ.
༩. ཨི་དཱ་ནི ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཛྷཱ་ནཱ་དི་བྷེ་ད’’ནྟྱཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཡོ བྷི་ཀྑུ ཨ་ཉྙཱ་པ་དེ་ས་ཉྩ ཨ་དྷི་མཱ་ན་ཉྩ ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཧ་ད་ཡེ ཨ་ས་ནྟཾ ཛྷཱ་ནཱ་དི་བྷེ་དཾ དྷ་མྨཾ མ་ནུ་སྶ་ཛཱ་ཏི་ཀ་སྶ ས་ཏྟ་སྶ ཝ་དེ་ཡྻ, ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ཉཱ་ཏེ སོ ཏ་ཏོ སཱ་ས་ནཱ པཱ་རཱ་ཛི་ཀོ ཨེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཛྷཱ་ནཱ་དི་བྷེ་དནྟི ‘‘ཛྷཱ་ནཾ ཝི་མོ་ཀྑོ ས་མཱ་དྷི ས་མཱ་པ་ཏྟི ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནཾ མ་གྒ་བྷཱ་ཝ་ནཱ ཕ་ལ་ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ ཀི་ལེ་ས་པྤ་ཧཱ་ནཾ ཝི་ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ཏཱ ཙི་ཏྟ་སྶ སུ་ཉྙཱ་གཱ་རེ ཨ་བྷི་ར་ཏཱི’’ཏི (པཱ་རཱ. ༡༩༨) ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ ཛྷཱ་ནཱ་དི་བྷེ་དཾ ཨུ་ཏྟ་རི་མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨཾ. ཧ་ད་ཡེཏི ཙི་ཏྟེ. ཨ་ས་ནྟནྟི ཨ་སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཾ. ཨ་ཉྙཱ་པ་དེ་སནྟི ‘‘ཡོ ཏེ ཝི་ཧཱ་རེ ཝ་སི, སོ བྷི་ཀྑུ པ་ཋ་མ་སྶ ཛྷཱ་ན་སྶ ལཱ་བྷཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨ་ཉྙཱ་པ་དེ་སཾ ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝི་ནཱཏི ཝ་ཛྫ་ན་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ, ཏ་སྶ ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་དྷི་མཱ་ནནྟི ‘‘ཨ་དྷི་ག་ཏཱ མ་ཡཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ མཱ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨ་དྷི་ག་ཏོ མཱ་ནོ་ཏི ཝི་གྒ་ཧོ, ཏཾ ཨ་དྷི་མཱ་ནཾ ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. མ་ནུ་སྶ་ཛཱ་ཏི་སྶཱཏི མ་ནུ་སྶ་ཛཱ་ཏི་ཀ་སྶ, ན དེ་ཝ་བྲ་ཧྨཱ་དཱི་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝ་དེ་ཡྻཱཏི ཨཱ་རོ་ཙེ་ཡྻ. ཉཱ་ཏ་ཀྑ་ཎེཏི ཉཱ་ཏེ ཁ་ཎེ་ཏི ཚེ་དོ, ཏ་སྨིཾ ཏེ་ནཱ་རོ་ཙི་ཏ་ཀྑ་ཎེ མ་ནུ་སྶ་ཛཱ་ཏི་ཀེ་ན ཉཱ་ཏེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནཱཏི ནི་སྶ་ཀྐེ ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཏ་ཏོ སཱ་ས་ན་ཏོ པཱ་རཱ་ཛི་ཀོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཙ་ཏུ་ཏྠ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ.
པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. ག་རུ་ཀཱ་པ་ཏྟི་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༠. ཨི་དཱ་ནི ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏུཾ ‘‘མོ་ཙེ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཙི་ཏྟེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ར་དྡྷཾ. ཏ་ཏྠ མོ་ཙེ་ཏུཾ ཀཱ་མེ་ཏཱི་ཏི མོ་ཙེ་ཏུ་ཀཱ་མཾ, མོ་ཙེ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཉྩ ཏཾ ཙི་ཏྟ་ཉྩཱ་ཏི མོ་ཙེ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཙི་ཏྟཾ, ཏེ་ན, མོ་ཙ་ན་སྶཱ་ད་ཙི་ཏྟེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ནྣ་ཉྷི རཱ་གཱ་ནཾ ཨེ་ཀེ་ན མོ་ཙ་ན་སྶཱ་དེ་ན ཨཱ་པ་ཏྟི ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
ཏ་ཏྲི་མེ ཨེ་ཀཱ་ད་ས ཨ་སྶཱ་དཱ མོ་ཙ་ན་སྶཱ་དོ མུ་ཙྩ་ན་སྶཱ་དོ མུ་ཏྟ་སྶཱ་དོ མེ་ཐུ་ན་སྶཱ་དོ ཕ་སྶ་སྶཱ་དོ ཀ་ཎྜཱུ་ཝ་ན་སྶཱ་དོ ད་སྶ་ན་སྶཱ་དོ ནི་ས་ཛྫ་སྶཱ་དོ ཝཱ་ཙ་སྶཱ་དོ གེ་ཧ་སི་ཏ་པེ་མཾ ཝ་ན་བྷ་ངྒི་ཡ་ནྟི. ཏ་ཏྠ མོ་ཙ་ན་སྶཱ་དཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ ཙེ་ཏེ་ནྟོ ཙེ་ཝ ཨ་སྶཱ་དེ་ནྟོ ཙ ཨུ་པ་ཀྐ་མ་ཏི, མུ་ཙྩ་ཏི, ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ, ན མུ་ཙྩ་ཏི ཙེ, ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ. ས་ཙེ པ་ན ས་ཡ་ན་ཀཱ་ལེ རཱ་ག་པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ ཨཱུ་རུ་ནཱ ཝཱ མུ་ཊྛི་ནཱ ཝཱ ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏཾ གཱ་ལ༹ྷཾ པཱི་ལེ༹་ཏྭཱ མོ་ཙ་ན་ཏྠཱ་ཡ ས་ཨུ་སྶཱ་ཧོ སུ་པ་ཏི, སུ་པ་ནྟ་སྶ ཙ་སྶ ཨ་སུ་ཙི མུ་ཙྩ་ཏི, ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ. མུ་ཙྩ་ན་སྶཱ་དེ ཨ་ཏྟ་ནོ དྷ་མྨ་ཏཱ་ཡ མུ་ཙྩ་མཱ་ནཾ ཨ་སྶཱ་དེ་ཏི, ན ཨུ་པ་ཀྐ་མ་ཏི, མུ་ཙྩ་ཏི, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. མུ་ཏྟ་སྶཱ་དེ ཨ་ཏྟ་ནོ དྷ་མྨ་ཏཱ་ཡ མུ་ཏྟེ ཋཱ་ནཱ ཙུ་ཏེ ཨ་སུ་ཙི་མྷི པ་ཙྪཱ ཨ་སྶཱ་དེ་ནྟ་སྶ ཝི་ནཱ ཨུ་པ་ཀྐ་མེ་ན མུ་ཙྩ་ཏི, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. མེ་ཐུ་ན་སྶཱ་དེ མེ་ཐུ་ན་རཱ་གེ་ན མཱ་ཏུ་གཱ་མཾ ག་ཎྷཱ་ཏི, ཏེ་ན ཨ་སུ་ཙི མུ་ཙྩ་ཏི, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི, དུ་ཀྐ་ཊཾ པ་ན ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཕ་སྶ་སྶཱ་དོ དུ་ཝི་དྷོ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀོ བཱ་ཧི་རོ ཙཱ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཨ་ཏྟ་ནོ ནི་མི་ཏྟཾ ‘‘ཐ་དྡྷཾ, མུ་དུ་ཀ་ནྟི ཛཱ་ནི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝཱ ལོ་ལ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝཱ ཀཱི་ལཱ༹་པ་ཡ་ཏོ ཨ་སུ་ཙི མུ་ཙྩ་ཏི, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. བཱ་ཧི་ར་ཕ་སྶ་སྶཱ་དེ པ་ན ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་རཱ་གེ་ན ཨི་ཏྠིཾ ཕུ་ས་ཏོ, ཨཱ་ལི་ངྒ་ཏོ ཙ ཨ་སུ་ཙི མུ་ཙྩ་ཏི, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི, ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཾ པ་ན ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི.
ཀ་ཎྜཱུ་ཝ་ན་སྶཱ་དེ ད་དྡུ་ཀ་ཙྪུ་པི་ལ༹་ཀ་པཱ་ཎ་ཀཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རེ་ན ཁ་ཛྫ་མཱ་ནཾ ནི་མི་ཏྟཾ ཀ་ཎྜཱུ་ཝ་ན་སྶཱ་དེ་ན ཀ་ཎྜཱུ་ཝ་ཏོ ཨ་སུ་ཙི མུ་ཙྩ་ཏི, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ད་སྶ་ན་སྶཱ་དེ ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཨ་ནོ་ཀཱ་སཾ ཨུ་པ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཏོ ཨ་སུ་ཙི མུ་ཙྩ་ཏི, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི, དུ་ཀྐ་ཊཾ པ་ན ཧོ་ཏི. ནི་ས་ཛྫ་སྶཱ་དེ མཱ་ཏུ་གཱ་མེ་ན ས་དྡྷིཾ ར་ཧོ ནི་སི་ནྣ་སྶ མུ་ཏྟེ་པི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི, ར་ཧོ་ནི་ས་ཛྫཱ་པ་ཏྟི པ་ན ཧོ་ཏི. ཝཱ་ཙ་སྶཱ་དེ མཱ་ཏུ་གཱ་མཾ མེ་ཐུ་ན་པྤ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ་ཧི ཝཱ་ཙཱ་ཧི ཨོ་བྷཱ་ས་ནྟ་སྶ མུ་ཏྟེ་པི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི, དུ་ཊྛུ་ལླ་ཝཱ་ཙཱ་ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཾ པ་ན ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. གེ་ཧ་སི་ཏ་པེ་མེ མཱ་ཏཱ་དཱི་ནཾ མཱ་ཏཱ་དི་པེ་མེ་ན ཨཱ་ལི་ངྒ་ནཱ་དིཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ མུ་ཏྟེ་པི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཝ་ན་བྷ་ངྒཾ ས་ནྠ་ཝ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ཨི་ཏྠི་ཡཱ པེ་སི་ཏ་པུ་པྥཱ་དི་ཝ་ན་བྷ་ངྒ་ས་ཉྙི་ཏཾ པ་ཎྞཱ་ཀཱ་རཾ ‘‘ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ་ཡ ཨི་མཾ པེ་སི་ཏ’’ནྟི ཨ་སྶཱ་དེ་ན ཨཱ་མ་ས་ནྟ་སྶ མུ་ཏྟེ་པི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཏེ་སུ མོ་ཙ་ན་སྶཱ་དེ་ན ཨཱ་པ་ཏྟི ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘མོ་ཙེ་ཏུ…པེ… ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཐ ཝཱ མོ་ཙེ་ཏུ་ཀཱ་མཾ ཙི་ཏྟཾ ཡ་སྶ སོ་ཡཾ མོ་ཙེ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཙི་ཏྟོ, ཏེ་ན, ཨི་ཏྠ་མྦྷཱུ་ཏེ ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ, མོ་ཙེ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཙི་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨུ་པ་ཀྐ་མྨཱཏི ཧ་ཏྠཱ་དཱི་སུ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ནི་མི་ཏྟེ ཨུ་པ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝི་མོ་ཙ་ཡནྟི ཡཾ ཨ་ནྟ་མ་སོ ཨེ་ཀཱ ཁུ་དྡ་ཀ་མ་ཀྑི་ཀཱ པི་ཝེ་ཡྻ, ཏ་ཏྟ་ཀ་མྤི ཝི་མོ་ཙེ་ནྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སུ་ཀྐནྟི ནཱི་ལ་པཱི་ཏ་ལོ་ཧི་ཏོ་དཱ་ཏ་ཏ་ཀྐ་ཏེ་ལ་ད་ཀ་ཁཱི་ར་ད་དྷི་ས་པྤི་ཝ་ཎྞ་ས་ངྑཱ་ཏེ་སུ ད་ས་ཝི་དྷེ་སུ སུ་ཀྐེ་སུ ཡཾ ཀི་ཉྩི སུ་ཀྐཾ. ཨ་ཉྙ་ཏྲ སུ་པི་ནཱཏི ཡཱ སུ་པི་ན་ནྟེ སུ་ཀྐ་ཝི་སྶ་ཊྛི ཧོ་ཏི, ཏཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་མ་ཎོཏི ཡོ ཀོ་ཙི ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣོ. ག་རུ་ཀནྟི ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཾ. ཕུ་སེཏི ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཙེ་ཏ་ནཱ ཨུ་པ་ཀྐ་མོ མུ་ཙྩ་ན་ནྟི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ཏཱི་ཎི ཨ་ངྒཱ་ནཱི་ཏི. སུ་ཀྐ་ཝི་སྶ་ཊྛི་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ.
༡༡. ཨི་དཱ་ནི ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་རཱ་གེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ར་དྡྷཾ. བྷི་ཀྑུ མ་ནུ་སྶི་ཏྠི་ཡཱ མ་ནུ་སྶི་ཏྠི་ས་ཉྙཱི ཧུ་ཏྭཱ ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་རཱ་གེ་ན ཨུ་པ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ མ་ནུ་སྶི་ཏྠིཾ པ་རཱ་མ་ས་ནྟོ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཾ ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏ་ཏྠ ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་རཱ་གེ་ནཱཏི ཧ་ཏྠ་གྒ་ཧ་ཎཱ་དི་ཀཱ་ཡ་ས་མྥ་སྶེ་ན རཱ་གེ་ན ཀཱ་ཡ་མི་སྶ་རཱ་གེ་ན. མ་ནུ་སྶི་ཏྠིནྟི ཏ་ད་ཧུ་ཛཱ་ཏ་མྤི ཛཱི་ཝ་མཱ་ན་ཀ་མ་ནུ་སྶི་ཏྠིཾ. པ་རཱ་མ་སནྟི པ་རཱ་མ་ས་ནྟོ, ཨི་ཏྠཱི་ཏི ས་ཉྙཱ ཨི་ཏྠི་ས་ཉྙཱ, སཱ ཨ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨི་ཏྠི་ས་ཉྙཱི, ཨི་ཏྠི་ས་ཉྙཱི ཧུ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. མ་ནུ་སྶི་ཏྠཱི, ཨི་ཏྠི་ས་ཉྙི་ཏཱ, ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་རཱ་གོ, ཏེ་ན རཱ་གེ་ན ཝཱ་ཡཱ་མོ, ཧ་ཏྠ་གྒཱ་ཧཱ་དི་ས་མཱ་པ་ཛྫ་ན་ནྟི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ པ་ཉྩ ཨ་ངྒཱ་ནི. ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ.
༡༢. ཨི་དཱ་ནི དུ་ཊྛུ་ལླཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘དུ་ཊྛུ་ལླ་ཝཱ་ཙ་སྶཱ་དེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ཏ་ཏྠ དུ་ཊྛུ་ལླ་ཝཱ་ཙ་སྶཱ་དེ་ནཱཏི ཝ་ཙྩ་མ་གྒ་པ་སྶཱ་ཝ་མ་གྒ་མེ་ཐུ་ན་དྷ་མྨ་པྤ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟ་ཝཱ་ཙ་སྶཱ་ད་རཱ་གེ་ན. མ་གྒཾ ཝཱ་ར་བྦྷ མེ་ཐུ་ནནྟི ཝ་ཙྩ་མ་གྒ་པ་སྶཱ་ཝ་མ་གྒཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ མ་གྒཾ ཝཱ མེ་ཐུ་ནཾ ཝཱ ཨཱ་ར་བྦྷཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨོ་བྷཱ་ས་ནྟོཏི ཨ་ཝ་བྷཱ་ས་ནྟོ. མ་ནུ་སྶི་ཏྠིནྟི ཝི་ཉྙུཾ པ་ཊི་བ་ལཾ སུ་བྷཱ་སི་ཏ་དུ་བྦྷཱ་སི་ཏཾ དུ་ཊྛུ་ལླཱ་དུ་ཊྛུ་ལླཾ ས་ལླ་ཀྑ་ཎ་ས་མ་ཏྠཾ མ་ནུ་སྶི་ཏྠིཾ. སུ་ཎ་མཱ་ནནྟི སུ་ཎ་ནྟིཾ. ཨི་མི་ནཱ པ་ཊི་བ་ལཱ་ཡ་པི ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཨ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་པ་ཐེ ཋི་ཏཱ་ཡ དཱུ་ཏེ་ན ཝཱ པ་ཎྞེ་ན ཝཱ ཨཱ་རོ་ཙེ་ནྟ་སྶ དུ་ཊྛུ་ལླ་ཝཱ་ཙཱ་པ་ཏྟི ན ཧོ་ཏཱི་ཏི དཱི་པི་ཏཾ ཧོ་ཏི. མ་ནུ་སྶི་ཏྠཱི, ཨི་ཏྠི་ས་ཉྙི་ཏཱ, དུ་ཊྛུ་ལླ་ཝཱ་ཙ་སྶཱ་ད་རཱ་གོ, ཏེ་ན རཱ་གེ་ན ཨོ་བྷཱ་ས་ནཾ, ཏ་ངྑ་ཎ་ཝི་ཛཱ་ན་ན་ནྟི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ པ་ཉྩ ཨ་ངྒཱ་ནི. དུ་ཊྛུ་ལླ་ཝཱ་ཙ་སྶཱ་ད་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ.
༡༣. ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཏྟ་ཀཱ་མ་པཱ་རི་ཙ་རི་ཡཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཝ་ཎྞ’’ནྟྱཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཡོ བྷི་ཀྑུ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀཱ་མ་པཱ་རི་ཙ་རི་ཡཱ་ཡ ཝ་ཎྞཾ ཝ་ཏྭཱ མེ་ཐུ་ན་རཱ་གེ་ན ཨི་ཏྠིཾ མེ་ཐུ་ནཾ ཡཱ་ཙ་མཱ་ནོ ག་རུཾ ཕུ་སེ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཝ་ཎྞཾ ཝ་ཏྭཱཏི གུ་ཎཾ ཨཱ་ནི་སཾ་སཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏྭཱ. ཨ་ཏྟ་ནོ་ཀཱ་མ་པཱ་རི་ཙ་རི་ཡཱ་ཡཱཏི མེ་ཐུ་ན་དྷ་མྨ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཀཱ་མེ་ན པཱ་རི་ཙ་རི་ཡཱ ཀཱ་མ་པཱ་རི་ཙ་རི་ཡཱ, ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཀཱ་མ་པཱ་རི་ཙ་རི་ཡཱ ཨ་ཏྟ་ནོ་ཀཱ་མ་པཱ་རི་ཙ་རི་ཡཱ, ཨ་ལུ་ཏྟ་ས་མཱ་སོ་ཡཾ. ཨ་ཐ ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནོ་ཏི ཀ་ཏྭ་ཏྠེ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ, ཨ་ཏྟ་ནོ ཀཱ་མི་ཏཱ ཨི་ཙྪི་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ་ཀཱ་མཱ, ས་ཡཾ མེ་ཐུ་ན་རཱ་ག་ཝ་སེ་ན པ་ཏྠི་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ, ཨ་ཏྟ་ནོ་ཀཱ་མཱ ཙ སཱ པཱ་རི་ཙ་རི་ཡཱ ཙཱ་ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ་ཀཱ་མ་པཱ་རི་ཙ་རི་ཡཱ, ཏཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ་ཀཱ་མ་པཱ་རི་ཙ་རི་ཡཱ་ཡ, ‘‘ཨེ་ཏ་ད་གྒཾ, བྷ་གི་ནི, པཱ་རི་ཙ་རི་ཡཱ་ནཾ, ཡཱ མཱ་དི་སཾ སཱི་ལ་ཝ་ནྟཾ ཀ་ལྱཱ་ཎ་དྷ་མྨཾ བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རིཾ ཨེ་ཏེ་ན དྷ་མྨེ་ན པ་རི་ཙ་རེ་ཡྻཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝ་ཎྞཾ ཝ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡཱ་ཙ་དྷཱ་ཏུ་ནོ དྭི་ཀ་མྨི་ཀ་ཏྟཱ ‘‘ཨི་ཏྠིཾ མེ་ཐུ་ནཾ ཡཱ་ཙ་མཱ་ནོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨི་ཏྠིནྟི དུ་ཊྛུ་ལློ་བྷཱ་ས་ནེ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཾ ཨི་ཏྠིཾ. མ་ནུ་སྶི་ཏྠཱི, ཨི་ཏྠི་ས་ཉྙི་ཏཱ, ཨ་ཏྟ་ཀཱ་མ་པཱ་རི་ཙ་རི་ཡཱ་ཡ རཱ་གོ, ཏེ་ན རཱ་གེ་ན ཝ་ཎྞ་བྷ་ཎ་ནཾ, ཏ་ངྑ་ཎ་ཝི་ཛཱ་ན་ན་ནྟི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ པ་ཉྩ ཨ་ངྒཱ་ནི. ཨ་ཏྟ་ཀཱ་མ་པཱ་རི་ཙ་རི་ཡ་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ.
༡༤. ཨི་དཱ་ནི ས་ཉྩ་རི་ཏྟཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ས་ནྡེ་ས’’ནྟྱཱ་དི་མཱ་ར་དྡྷཾ. ཏ་ཏྠ བྷི་ཀྑུ པུ་རི་ས་སྶ ཝཱ ས་ནྡེ་སཾ, ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཝཱ ས་ནྡེ་སཾ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཝཱི་མཾ་སི་ཏྭཱ པ་ཙྩཱ་ཧ་ར་ནྟོ ག་རུ་ཀཾ ཕུ་སེ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་ཏྠ ས་ནྡེ་སནྟི ‘‘ག་ཙྪ, བྷ་ནྟེ, ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཾ མཱ་ཏུ་ར་ཀྑི་ཏཾ བྲཱུ་ཧི ‘ཧོ་ཧི ཀི་ར ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མ་སྶ བྷ་རི་ཡཱ དྷ་ན་ཀྐཱི་ཏཱ’’ཏི (པཱ་རཱ. ༣༠༥) ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ པུ་རི་ས་སྶ སཱ་ས་ནཾ, ‘‘ག་ཙྪ, བྷ་ནྟེ, ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཾ པུ་རི་སཾ བྲཱུ་ཧི ‘ཨ་ཧཾ ཏ་སྶ བྷ་རི་ཡཱ བྷ་ཝི་སྶཱ་མཱི’’ཏི (པཱ་རཱ. ༣༢༦-༣༢༧ ཐོ་ཀཾ ཝི་ས་དི་སཾ) ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ ཨི་ཏྠི་ཡཱ སཱ་ས་ནཾ. པ་ཊི་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱཏི ‘‘སཱ་དྷུ ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ’’ཏི ཝཱ ‘‘ཧོ་ཏཱུ’’ཏི ཝཱ ‘‘ཨཱ་རོ་ཙེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝཱ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན ཝ་ཙཱི་བྷེ་དཾ ཀ་ཏྭཱ ཝཱ སཱི་ས་ཀ་མྤ་ནཱ་དཱི་ཧི ཝཱ པ་ཊི་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝཱི་མཾ་སི་ཏྭཱཏི ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རེ་ན སཱ་ས་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པུ་རི་ས་སྶ ཝཱ ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཝཱ ཏེ་སཾ ཨ་ཝ་སྶཱ་རོ་ཙ་ན་ཀཱ་ནཾ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱ་བྷཱ་ཏཱ་བྷ་གི་ནི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཝཱ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཧ་རཾ་པ་ཙྩཱཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘པ་ཙྩཱ་ཧ་ར’’ནྟི ཝ་ཏྟ་བྦེ ཚ་ནྡ་ཧཱ་ནི་བྷ་ཡཱ ཧ་ར-ས་དྡཾ པུ་བྦ་ནི་པཱ་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཡ་ཏྠ པ་ཧི་ཏེ་ན ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ ཏེ་ན ཨཱ་རོ་ཙི་ཏཱ སཱ ཨི་ཏྠཱི ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ཏུ ཝཱ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏུ ཝཱ ལ་ཛྫཱ་ཡ ཝཱ ཏུ་ཎྷཱི ཧོ་ཏུ, པུ་ན ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཏ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ ཧ་ར་ནྟོ ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཨི་མཱ་ཡ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཱ་རོ་ཙ་ན་པྤ་ཙྩཱ་ཧ་ར་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ ཏི་ཝ་ངྒ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ སོ བྷི་ཀྑུ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཾ ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་སཾ མ་ནུ་སྶ་ཛཱ་ཏི་ཀ་ཏཱ, ཨ་ལཾ་ཝ་ཙ་ནཱི་ཡ་ཏཱ, པ་ཊི་གྒ་ཎྷ་ན་ཝཱི་མཾ་ས་ན་པྤ་ཙྩཱ་ཧ་ར་ཎཱ་ནཱི་ཏི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ པ་ཉྩ ཨ་ངྒཱ་ནི. ས་ཉྩ་རི་ཏྟ་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ.
༡༥. ཨི་དཱ་ནི ཨ་མཱུ་ལ་ཀཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏུཾ ‘‘ཙཱ་ཝེ་ཏུ་ཀཱ་མོ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ར་དྡྷཾ. ཙཱ་ཝེ་ཏུ་ཀཱ་མོ བྷི་ཀྑུ ཨ་མཱུ་ལ་ནྟི་མ་ཝ་ཏྠུ་ནཱ ཨ་ཉྙཾ སུ་ཎ་མཱ་ནཾ བྷི་ཀྑུཾ ཙོ་དེ་ནྟོ ཝཱ ཙོ་དཱ་པེ་ནྟོ ཝཱ ག་རུཾ ཕུ་སེ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་ཏྠ ཙཱ་ཝེ་ཏུ་ཀཱ་མོཏི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཱ ཙཱ་ཝེ་ཏུ་ཀཱ་མོ. ཙོ་དེ་ནྟོཏི ‘‘ཏྭཾ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ དྷ་མྨཾ ཨཱ་པ་ནྣོ་སི, ཨ་སྶ་མ་ཎོ་སི, ཨ་ས་ཀྱ་པུ་ཏྟི་ཡོ་སཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཝ་ཙ་ནེ་ཧི ས་ཡཾ ཙོ་དེ་ནྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཝཾ ཙོ་དེ་ནྟ་སྶ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ. ཨ་མཱུ་ལ་ནྟི་མ་ཝ་ཏྠུ་ནཱཏི ཡཾ ཙོ་ད་ཀེ་ན ཙུ་དི་ཏ་ཀ་མྷི པུ་གྒ་ལེ ཨ་དི་ཊྛཾ ཨ་སུ་ཏཾ ཨ་པ་རི་ས་ངྐི་ཏཾ, ཨི་དཾ ཨེ་ཏེ་སཾ ད་སྶ་ན་ས་ཝ་ན་པ་རི་ས་ངྐི་ཏ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ནཾ མཱུ་ལཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ནཱ་སྶ མཱུ་ལ་ནྟི ཨ་མཱུ་ལཾ, ཨ་ནྟི་མཾ ཝ་ཏྠུ ཡ་སྶ པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་སྶ ཏ་དི་དཾ ཨ་ནྟི་མ་ཝ་ཏྠུ, ཨ་མཱུ་ལ་ཉྩ ཏཾ ཨ་ནྟི་མ་ཝ་ཏྠུ ཙེ་ཏི ཨ་མཱུ་ལ་ནྟི་མ་ཝ་ཏྠུ, ཏེ་ན ཨ་མཱུ་ལ་ནྟི་མ་ཝ་ཏྠུ་ནཱ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་ནུ་རཱུ་པེ་སུ ཨེ་ཀཱུ་ན་ཝཱི་ས་ཏི་ཡཱ པཱ་རཱ་ཛི་ཀེ་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་རེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཙོ་དཱ་པ་ཡནྟི ཙོ་དཱ་པ་ཡ་ནྟོ, ཏ་སྶ ས་མཱི་པེ ཋ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་ཎཱ་པེ་ཏྭཱ ཙོ་དཱ་པེ་ནྟོ ཏ་སྶ ཨཱ་ཎ་ཏྟ་སྶ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ག་རུཾ ཕུ་སེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སུ་ཎ་མཱ་ནནྟི ཨི་མི་ནཱ པ་ར་མྨུ་ཁཱ དཱུ་ཏེ་ན ཝཱ པ་ཎྞེ་ན ཝཱ ཙོ་དེ་ནྟ་སྶ ན རུ་ཧ་ཏཱི་ཏི དཱི་པི་ཏཾ ཧོ་ཏི. པ་ར་མྨུ་ཁཱ པ་ན ས་ཏྟ་ཧི ཨཱ་པ་ཏྟི་ཀྑ་ནྡྷེ་ཧི ཝ་ད་ནྟ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཡཾ ཙོ་དེ་ཏི, ཏ་སྶ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣོ་ཏི ས་ངྑྱཱུ་པ་ག་མ་ནཾ, ཏ་སྨིཾ སུ་དྡྷ་ས་ཉྙི་ཏཱ, ཡེ་ན པཱ་རཱ་ཛི་ཀེ་ན ཙོ་དེ་ཏི, ཏ་སྶ དི་ཊྛཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨ་མཱུ་ལ་ཀ་ཏཱ, ཙཱ་ཝ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ས་མྨུ་ཁཱ ཙོ་ད་ནཱ, ཏ་སྶ ཏ་ངྑ་ཎ་ཝི་ཛཱ་ན་ན་ནྟི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ པ་ཉྩ ཨ་ངྒཱ་ནི. ཨ་མཱུ་ལ་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ.
༡༦. ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཉྙ་བྷཱ་གི་ཡཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ལེ་ས་མ་ཏྟ’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ལེ་ས་མ་ཏྟ་མུ་པཱ་དཱ་ཡཱཏི ཛཱ་ཏི་ནཱ་མ་གོ་ཏྟ་ལི་ངྒཱ་པ་ཏྟི་པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཱུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཱ་ཙ་རི་ཡ་སེ་ནཱ་ས་ན་ལེ་ས་ས་ངྑཱ་ཏེ་སུ ད་ས་སུ ལེ་སེ་སུ ཡོ ཏ་སྨིཾ པུ་གྒ་ལེ དི་སྶ་ཏི, ཏཾ ལེ་ས་མ་ཏྟཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ནི་སྶཱ་ཡ བྷི་ཀྑུཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཱ ཙཱ་ཝེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨ་མཱུ་ལ་ནྟི་མ་ཝ་ཏྠུ་ནཱ སུ་ཎ་མཱ་ནཾ བྷི་ཀྑུཾ ཙོ་དེ་ནྟོ ག་རུཾ ཕུ་སེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀ་ཐཾ? ཨ་ཉྙོ ཁ་ཏྟི་ཡ་ཛཱ་ཏི་ཀོ ཨི་མི་ནཱ ཙོ་ད་ཀེ་ན པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ དྷ་མྨཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ཛྫ་ནྟོ དི་ཊྛོ ཧོ་ཏི, སོ ཨ་ཉྙཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝེ་རིཾ ཁ་ཏྟི་ཡ་ཛཱ་ཏི་ཀཾ བྷི་ཀྑུཾ པ་སྶི་ཏྭཱ ཏཾ ཁ་ཏྟི་ཡ་ཛཱ་ཏི་ལེ་སཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ ‘‘ཁ་ཏྟི་ཡོ མ་ཡཱ དི་ཊྛོ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ དྷ་མྨཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ཛྫ་ནྟོ, ཏྭཾ ཁ་ཏྟི་ཡོ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ དྷ་མྨཾ ཨཱ་པ་ནྣོ་སཱི’’ཏི ཝཱ ‘‘ཏྭཾ སོ ཁ་ཏྟི་ཡོ, ནཱ་ཉྙོ, པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ དྷ་མྨཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ནྣོ་སཱི’’ཏི ཝཱ ཙོ་དེ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ནཱ་མ་ལེ་སཱ་ད་ཡོ་པི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨ་ངྒཱ་ནི པ་ནེ་ཏྠ ཨ་ན་ནྟ་ར་ས་དི་སཱ་ནི. ཨ་ཉྙ་བྷཱ་གི་ཡ་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ.
ག་རུ་ཀཱ་པ་ཏྟི་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༣. ནི་སྶ་གྒི་ཡ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༧. ཨི་དཱ་ནི ཙཱི་ཝ་ར་ཝི་དྷིཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཝི་ཀ་པྤ་ན’’ནྟྱཱ་དི་མུ་དྡྷ་ཊཾ. ཡོ བྷི་ཀྑུ ཨ་ཀཱ་ལ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཝི་ཀ་པྤ་ན་ཉྩ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཉྩ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ད་སཱ་ཧཾ ཨ་ཏི་ཀྐཱ་མེ་ཏི, ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ སི་ཡཱ་ཏི པི་ཎྜ་ཏྠོ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཀཱ་ལ་ཙཱི་ཝ་རནྟི ཨ་ཀཱ་ལེ ཙཱི་ཝ་རཾ, ཁོ་མཾ ཀ་པྤཱ་སི་ཀཾ ཀོ་སེ་ཡྻཾ ཀ་མྦ་ལཾ སཱ་ཎཾ བྷ་ངྒ་ནྟི ཛཱ་ཏི་ཏོ ཚ ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི, དུ་ཀཱུ་ལཾ པ་ཊྚུ་ཎྞཾ སོ་མཱ་ར་པ་ཊྚཾ ཙཱི་ན་པ་ཊྚཾ ཨི་དྡྷི་ཛཾ དེ་ཝ་དི་ནྣ་ནྟི ཨི་མཱ་ནི པ་ན ཚ ཨ་ནུ་ལོ་མ་ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི. ཏེ་སུ དུ་ཀཱུ་ལཾ སཱ་ཎ་སྶ ཨ་ནུ་ལོ་མཾ ཝཱ་ཀ་མ་ཡ་ཏྟཱ. པ་ཊྚུ་ཎྞཱ་དཱི་ནི ཏཱི་ཎི ཀོ་སེ་ཡྻ་སྶ ཨ་ནུ་ལོ་མཱ་ནི པཱ་ཎ་ཀེ་ཧི ཀ་ཏ་སུ་ཏྟ་མ་ཡ་ཏྟཱ. ཨི་དྡྷི་ཛཱ་དཱི་ནི དྭ་ཡཱ་ནི ཁོ་མཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ནུ་ལོ་མཱ་ནི ཏེ་ས་མ་ཉྙ་ཏ་ར་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨི་མེ་སཾ ཚ་ནྣཾ ཙཱི་ཝ་རཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཨ་ཀཱ་ལ་ཙཱི་ཝ་རཾ.
ཝི་ཀ་པྤ་ན་མ་དྷི་ཊྛཱ་ནནྟི ཨེ་ཏྠ པ་ན ཝི་ཀ་པྤ་ནཱུ་པ་གཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱུ་པ་ག་ཉྩ ཨེ་ཝཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ པཱ་ལི༹ – ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ཡཱ་མེ་ན ཨ་ཊྛ་ངྒུ་ལཾ སུ་ག་ཏ་ངྒུ་ལེ་ན ཙ་ཏུ་ར་ངྒུ་ལ་ཝི་ཏྠ་ཏཾ པ་ཙྪི་མ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏུ’’ནྟི (མ་ཧཱ་ཝ. ༣༥༨). མ་ཛ྄ཛྷི་མ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ དཱི་གྷ་སོ དྭེ ཝི་ད་ཏྠི་ཡོ, ཏི་རི་ཡཾ ཝི་ད་ཏྠི. དྭེ ཝི་ཀ་པྤ་ནཱ ས་མྨུ་ཁཱ་ཝི་ཀ་པྤ་ནཱ ཙ པ་ར་མྨུ་ཁཱ་ཝི་ཀ་པྤ་ནཱ ཙ. ཀ་ཐཾ? ‘‘ཨི་མཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ཏུ་ཡ྄ཧཾ ཝི་ཀ་པྤེ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཨ་ཡཾ ས་མྨུ་ཁཱ་ཝི་ཀ་པྤ་ནཱ. ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ས་ནྟ་ཀཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫ ཝཱ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཧི ཝཱ ཡ་ཐཱ་པ་ཙྩ་ཡཾ ཝཱ ཀ་རོ་ཧཱི’’ཏི, ཨེ་ཀ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ‘‘ཨི་མཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ཏི་སྶ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཝི་ཀ་པྤེ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཨ་ཡཾ ཨ་པ་རཱ་པི ས་མྨུ་ཁཱ་ཝི་ཀ་པྤ་ནཱ. ཏེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ‘‘ཏི་སྶ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ས་ནྟ་ཀཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫ ཝཱ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཧི ཝཱ ཡ་ཐཱ་པ་ཙྩ་ཡཾ ཝཱ ཀ་རོ་ཧཱི’’ཏི, ‘‘ཨི་མཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ཏུ་ཡ྄ཧཾ ཝི་ཀ་པྤ་ན་ཏྠཱ་ཡ ད་མྨཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཏེ་ན ཝ་ཏྟ་བྦོ ‘‘ཀོ ཏེ མི་ཏྟོ ཝཱ ས་ནྡི་ཊྛོ ཝཱ ས་མྦྷ་ཏྟོ ཝཱ’’ཏི, ཏ་ཏོ ཨི་ཏ་རེ་ན ‘‘ཏི་སྶོ བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ, པུ་ན ཏེ་ན ‘‘ཨ་ཧཾ ཏི་སྶ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ད་མྨཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཨ་ཡཾ པ་ར་མྨུ་ཁཱ་ཝི་ཀ་པྤ་ནཱ. ‘‘ཏི་སྶ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ས་ནྟ་ཀཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫ ཝཱ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཧི ཝཱ ཡ་ཐཱ་པ་ཙྩ་ཡཾ ཝཱ ཀ་རོ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ པ་ཙྩུ་དྡྷཱ་རོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. བ་ཧུ་ཀེ ‘‘ཨི་མཱ་ནཱི’’ཏི, ཨ་ཧ་ཏྠ་པཱ་སེ ‘‘ཨེ་ཏཾ, ཨེ་ཏཱ་ནཱི’’ཏི ཝཱ. ཨེ་ཝཾ ཝི་ཀ་པྤ་ན་ཉྩ ཨ་ཀ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཏི་ཙཱི་ཝ་ར་སྶ པ་ན པ་མཱ་ཎཾ ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན སུ་ག་ཏ་ཙཱི་ཝ་ར་ཏོ ཨཱུ་ན་ཀཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ལཱ་མ་ཀ་པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན ས་ངྒྷཱ་ཊི་ཡཱ, ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒ་སྶ ཙ དཱི་གྷ་ཏོ མུ་ཊྛི་པ་ཉྩ་ཀཾ, ཏི་རི་ཡཾ མུ་ཊྛི་ཏྟི་ཀཾ, ཨ་ནྟ་ར་ཝཱ་ས་ཀོ དཱི་གྷ་ཏོ མུ་ཊྛི་པ་ཉྩ་ཀོ, ཏི་རི་ཡཾ དྭི་ཧ་ཏྠོ་པི ཨ་ཌྜྷ་ཏེ་ཡྻོ ཝཱ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་པྤ་མཱ་ཎ་ཏོ ཨ་དྷི་ཀ་ཉྩ ཨཱུ་ན་ཀ་ཉྩ ‘‘པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཙོ་ལ༹’’ནྟི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཾ. དྭེ ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ ཀཱ་ཡེ་ན ཝཱ ཨ་དྷི་ཊྛེ་ཏི, ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝཱ ཨ་དྷི་ཊྛེ་ཏི. ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧ་ནྟེ་ན ར་ཛི་ཏྭཱ ཀ་པྤ་བི་ནྡུཾ ད་ཏྭཱ པུ་རཱ་ཎ་ས་ངྒྷཱ་ཊིཾ ‘‘ཨི་མཾ ས་ངྒྷཱ་ཊིཾ པ་ཙྩུ་དྡྷ་རཱ་མཱི’’ཏི པ་ཙྩུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ན་ཝཾ ས་ངྒྷཱ་ཊིཾ ཧ་ཏྠེ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཾ ས་ངྒྷཱ་ཊིཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ཏྟེ་ན ཨཱ་བྷོ་གཾ ཀ་ཏྭཱ ཀཱ་ཡ་ཝི་ཀཱ་རཾ ཀ་རོ་ནྟེ་ན ཀཱ་ཡེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཱ, ཨི་དཾ ཀཱ་ཡེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ. ཏཾ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ས་རཱི་རཱ་ཝ་ཡ་ཝེ་ན ཨ་ཕུ་ས་ནྟ་སྶ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ པ་ན ཝ་ཙཱི་བྷེ་དཾ ཀ་ཏྭཱ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཾ, ས་ཙེ ཧ་ཏྠ་པཱ་སེ ‘‘ཨི་མཾ ས་ངྒྷཱ་ཊིཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་མཱི’’ཏི, ས་ཙེ ཨ་ཧ་ཏྠ་པཱ་སེ ཋ་པི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཏཾ ས་ངྒྷཱ་ཊིཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་མཱི’’ཏི ཝཱ་ཙཱ བྷི་ནྡི་ཏ་བྦཱ. ཨེ་ས ན་ཡོ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒེ, ཨ་ནྟ་ར་ཝཱ་ས་ཀེ ཙ. ཏི་ཙཱི་ཝ་རཱ་དཱི་ནི ས་བྦཱ་ནི ཨེ་ཀ་ཏོ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཱ་ནི ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཙོ་ལཱ༹་ནི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་མཱི’’ཏི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཉྩ ཨ་ཀ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ད་ས ཨ་ཧཱ་ནི ད་སཱ་ཧཾ. ཨ་ཏི་མཱ་པེ་ཏཱིཏི ཨ་ཏི་ཀྐཱ་མེ་ཏི. ཏ་སྶཱཏི ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ. ནི་སྶ་གྒི་ཡནྟི ནི་སྶ་ཛྫ་ནཾ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ, པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ཀ་ཏྟ་བྦ་སྶ ཝི་ན་ཡ་ཀ་མྨ་སྶེ་ཏཾ ནཱ་མཾ, ནི་སྶ་གྒི་ཡ་མ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ, ཀིཾ ཏཾ? པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ, ཏཾ ཨ་ཏི་ཀྐཱ་མ་ཡ་ཏོ ས་ཧ་ནི་སྶ་གྒི་ཡ་ཝི་ན་ཡ་ཀ་མྨཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ སི་ཡཱ, ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ. ཏཾ པ་ནེ་ཏཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ཡཾ དི་ཝ་སཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ, ཏ་སྶ ཡོ ཨ་རུ་ཎོ, སོ ཨུ་པྤ་ནྣ་དི་ཝ་ས་ནི་སྶི་ཏོ, ཏ་སྨཱ ཙཱི་ཝ་རུ་པྤཱ་ད་དི་ཝ་སེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀཱ་ད་སེ ཨ་རུ་ཎུ་གྒ་མ་ནེ ད་སཱ་ཧཱ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀ་ཏཱ, ཛཱ་ཏི་པྤ་མཱ་ཎ་ཡུ་ཏྟ་ཏཱ, ཚི་ནྣ་པ་ལི་བོ་དྷ་བྷཱ་ཝོ, ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་ར་ཏཱ, ད་སཱ་ཧཱ་ཏི་ཀྐ་མོ་ཏི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ པ་ཉྩ ཨ་ངྒཱ་ནི. པ་ཋ་མ་ཀ་ཐི་ན་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ.
༡༨. ཨི་དཱ་ནི དུ་ཏི་ཡཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘བྷི་ཀྑུ་ས་མྨུ་ཏི་ཡཱ’’ཏྱཱ་དི་མཱ་ར་དྡྷཾ. ཡོ བྷི་ཀྑུ་ས་མྨུ་ཏིཾ ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཀཱ་ལ་ཉྩ ཝི་ནཱ ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏཾ ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨེ་ཀཱ་ཧཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མཱ་པེ་ཏི, ཏ་སྶ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ སི་ཡཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་ཏྠ བྷི་ཀྑུ་ས་མྨུ་ཏི་ཡཱ་ཉྙ་ཏྲཱཏི ཡཾ ས་ངྒྷོ གི་ལཱ་ན་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཏི་ཙཱི་ཝ་རེ་ན ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་ས་མྨུ་ཏིཾ དེ་ཏི, ཏཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ. ཏི་ཙཱི་ཝ་ར་མ་དྷི་ཊྛི་ཏནྟི ཀ་ར་ཎ་ཏྠེ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ, ཏེ་ན ཏི་ཙཱི་ཝ་རཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ན་ཡེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏེ་སུ ས་ངྒྷཱ་ཊི་ཨཱ་དཱི་སུ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཙཱི་ཝ་རེ་ན. ཨེ་ཀཱ་ཧནྟི ཨེ་ཀ་ར་ཏྟཾ. ཨ་ཏི་མཱ་པེ་ཏཱིཏི ཝི་པྤ་ཝ་ས་ཏི, ཝི་ཡུ་ཏྟོ ཝ་ས་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་སྶ ཨ་ལ་དྡྷ་ས་མྨུ་ཏི་ཀ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨེ་ཀ་ར་ཏྟ་མྤི ཙཱི་ཝ་རེ་ན ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་ཏོ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ སི་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་མ་ཡཾ ཝི་ནཱཏི ཙཱི་ཝ་ར་ཀཱ་ལཾ ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ. ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏ་ཙཱི་ཝ་ར་ཏཱ, ཨ་ན་ཏྠ་ཏ་ཀ་ཐི་ན་ཏཱ, ཨ་ལ་དྡྷ་ས་མྨུ་ཏི་ཏཱ, ར་ཏྟི་ཝི་པྤ་ཝཱ་སོ་ཏི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་ངྒཱ་ནི. དུ་ཏི་ཡ་ཀ་ཐི་ན་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ.
༡༩. ཨི་དཱ་ནི པུ་རཱ་ཎ་ཙཱི་ཝ་རཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་ཉྙཱ་ཏི་ཀཱ’’ཏྱཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཉྙཱ་ཏི་ཀཱཏི ཨ་ཉྙཱ་ཏི་ཀཱ་ཡ ‘‘པ་ཊི་ས་ངྑཱ ཡོ་ནི་སོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ, ཨ་ཉྙཱ་ཏི་ཀཱ་ཡ ནེ་ཝ མཱ་ཏུ་ས་མྦ་ནྡྷེ་ན ན པི་ཏུ་ས་མྦ་ནྡྷེ་ན ས་མྦ་དྡྷཱ་ཡཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱཏི ཨ་ཊྛ་ཝཱ་ཙི་ཀ་ཀ་མྨེ་ན ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ་ཡ. ཨཱ་ཀོ་ཊཱ་པེ་ཏཱིཏི པ་ཧ་རཱ་པེ་ཏི. ཏ་ནྟི ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པུ་རཱ་ཎ་ཙཱི་ཝ་ར་ཏཱ, ཨུ་པ་ཙཱ་རེ ཋ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཱ་ཏི་ཀཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཨཱ་ཎཱ་པ་ནཾ, ཏ་སྶཱ དྷོ་ཝ་ནཱ་དཱི་ནི ཙཱ་ཏི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ཏཱི་ཎི ཨ་ངྒཱ་ནི. པུ་རཱ་ཎ་ཙཱི་ཝ་ར་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ.
༢༠. ཀི་ཉྩི མཱུ་ལ་ཀནྟི ཀི་ཉྩི པཱ་བྷ་ཏཾ. ཙཱི་ཝ་རཱ་དཱ་ནེཏི ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ཨཱ་དཱ་ནེ ཙཱི་ཝ་ར་པྤ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ. ཝི་ཀ་པྤ་ནཱུ་པ་ག་ཙཱི་ཝ་ར་ཏཱ, པཱ་རི་ཝ་ཏྟ་ཀཱ་བྷཱ་ཝོ, ཨ་ཉྙཱ་ཏི་ཀཱ་ཡ ཧ་ཏྠ་ཏོ ག་ཧ་ཎ་ནྟི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ཏཱི་ཎི ཨ་ངྒཱ་ནི. ཙཱི་ཝ་ར་པྤ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ.
༢༡. ཨ་པྤ་ཝཱ་རི་ཏནྟི ‘‘ཝ་དེ་ཡྻཱ་ཐ, བྷ་ནྟེ, ཡེ་ན ཨ་ཏྠོ’’ཏི ཨི་ཙྪཱ་པི་ཏཾ ཨི་ཙྪཾ རུ་ཙིཾ ཨུ་པྤཱ་དི་ཏཾ, ན པ་ཝཱ་རི་ཏ་ནྟི ཨ་པྤ་ཝཱ་རི་ཏཾ. ཝི་ཉྙཱ་པེ་ནྟ་སྶཱཏི ཡཱ་ཙ་ནྟ་སྶ. ཨ་ཉྙ་ཏྲ ས་མ་ཡཱཏི ན་ཊྛ་ཙཱི་ཝ་ར་ཀཱ་ལཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ. ཝི་ཀ་པྤ་ནཱུ་པ་ག་ཙཱི་ཝ་ར་ཏཱ, ས་མ་ཡཱ་བྷཱ་ཝོ, ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཀ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི, ཏཱ་ཡ ཙ པ་ཊི་ལཱ་བྷོ་ཏི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་ངྒཱ་ནི. ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཀ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ.
༢༢. ར་ཛ་ཏནྟི རཱུ་པི་ཡཾ. ཛཱ་ཏ་རཱུ་པནྟི སུ་ཝ་ཎྞཾ. མཱ་ས་ཀནྟི ཏ་ཡོ མཱ་ས་ཀཱ ལོ་ཧ་མཱ་ས་ཀོ དཱ་རུ་མཱ་ས་ཀོ ཛ་ཏུ་མཱ་ས་ཀོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ལོ་ཧ་མཱ་ས་ཀོཏི ཏ་མྦ་ལོ་ཧཱ་དཱི་ཧི ཀ་ཏ་མཱ་ས་ཀོ. དཱ་རུ་མཱ་ས་ཀོཏི སཱ་ར་དཱ་རུ་ནཱ ཝཱ ཝེ་ལུ༹་པེ་སི་ཀཱ་ཡ ཝཱ ཨ་ནྟ་མ་སོ ཏཱ་ལ་པ་ཎྞེ་ན་པི རཱུ་པཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཀ་ཏ་མཱ་ས་ཀོ. ཛ་ཏུ་མཱ་ས་ཀོཏི ལཱ་ཁཱ་ཡ ཝཱ ནི་ཡྻཱ་སེ་ན ཝཱ རཱུ་པཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ཀ་ཏ་མཱ་ས་ཀོ. ཀ་ཧཱ་པ་ཎནྟི སུ་ཝ་ཎྞ་མ་ཡཾ ཝཱ རཱུ་པི་ཡ་མ་ཡཾ ཝཱ པཱ་ཀ་ཏི་ཀཾ ཝཱ. ག་ཎྷེ་ཡྻཱཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྠཱ་ཡ དཱི་ཡ་མཱ་ནཾ ཝཱ ཀ་ཏྠ་ཙི ཋི་ཏཾ ཝཱ ནི་པྤ་རི་གྒ་ཧཾ དི་སྭཱ ས་ཡཾ ག་ཎྷེ་ཡྻ. ག་ཎྷཱ་པེ་ཡྻཱཏི ཏ་དེ་ཝ ཨ་ཉྙེ་ན གཱ་ཧཱ་པེ་ཡྻ. ནི་སྶ་གྒཱིཏི ག་ཧ་ཎཱ་དཱི་སུ ཡཾ ཀི་ཉྩི ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཨ་གྷ་ན་བ་དྡྷེ་སུ ཝ་ཏྠུ་ག་ཎ་ནཱ་ཡ ནི་སྶ་གྒི སི་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སཱ་དི་ཡེ་ཡྻ ཝཱཏི ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙཱ་ཧི ཨ་པྤ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཙི་ཏྟེ་ན ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཡྻ. ཛཱ་ཏ་རཱུ་པ་ར་ཛ་ཏ་བྷཱ་ཝོ, ཨ་ཏྟུ་དྡེ་སི་ཀ་ཏཱ, ག་ཧ་ཎཱ་དཱི་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ཏཱི་ཎི ཨ་ངྒཱ་ནི. རཱུ་པི་ཡ་པྤ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ.
༢༣. ར་ཛ་ཏཱ་དི་ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ ཨ་ཀ་པྤི་ཡཾ ཀ་པྤི་ཡེ་ནཱ་པི པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཡྻ ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀེ ཋ་པེ་ཏྭཱ, ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ སི་ཡཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཀ་པྤི་ཡནྟི ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཝ་ཏྠུཾ. ཀ་པྤི་ཡེ་ནཱཏི ཀ་པྤི་ཡ་ཝ་ཏྠུ་ནཱ. ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀེཏི བྷི་ཀྑུ་བྷི་ཀྑུ་ནི་སཱ་མ་ཎེ་ར་སཱ་མ་ཎེ་རི་སི་ཀྑ་མཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏེ པ་ཉྩ ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀེ. རཱུ་པི་ཡ་བྷཱ་ཝོ, པ་རི་ཝ་ཏྟ་ན་ཉྩཱ་ཏི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ དྭེ ཨ་ངྒཱ་ནི. རཱུ་པི་ཡ་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ.
༢༤. ‘‘ཨི་མཾ པ་ཏྟཾ ཏུ་ཡ྄ཧཾ ཝི་ཀ་པྤེ་མཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝི་ཀ་པྤ་ན་ཉྩ ‘‘ཨི་མཾ པ་ཏྟཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་མཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཉྩ ཨ་ཀ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་མཱ་ཎི་ཀནྟི ཨེ་ཏྠཱ་ཡཾ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ – ཨ་ནུ་པ་ཧ་ཏ་པུ་རཱ་ཎ་སཱ་ལི་ཏ་ཎྜུ་ལཱ་ནཾ སུ་ཀོ་ཊྚི་ཏ་པ་རི་སུ་དྡྷཱ་ནཾ དྭེ མ་ག་དྷ་ནཱ་ལི༹་ཡོ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏེ་ཧི ཏ་ཎྜུ་ལེ་ཧི ཨ་ནུ་ཏྟ་ཎྜུ་ལ་མ་ཀི་ལི་ནྣ་མ་པི་ཎྜི་ཏཾ སུ་ཝི་ས་དཾ ཀུ་ནྡ་མ་ཀུ་ལ༹་རཱ་སི་ས་དི་སཾ ཨ་ཝ་སྶཱ་ཝི་ཏོ་ད་ནཾ པ་ཙི་ཏྭཱ ནི་ར་ཝ་སེ་སཾ པ་ཏྟེ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཨོ་ད་ན་སྶ ཙ་ཏུ་ཏྠ་བྷཱ་ག་པྤ་མཱ་ཎོ ནཱ་ཏི་གྷ་ནོ ནཱ་ཏི་ཏ་ནུ་ཀོ ཧ་ཏྠ་ཧཱ་རི་ཡོ ས་བྦ་ས་མྦྷཱ་ར་ས་ངྑ་ཏོ མུ་གྒ་སཱུ་པོ པ་ཀྑི་པི་ཏ་བྦོ, ཏ་ཏོ ཨཱ་ལོ་པ་སྶ ཨ་ནུ་རཱུ་པཾ ཡཱ་ཝ་ཙ་རི་མཱ་ལོ་པ་པྤ་ཧོ་ན་ཀཾ མ་ཙྪ་མཾ་སཱ་དི་བྱ་ཉྫ་ནཾ པ་ཀྑི་པི་ཏ་བྦཾ. ས་པྤི་ཏེ་ལ་ཏ་ཀྐ་ར་ས་ཀ་ཉྫི་ཀཱ་དཱི་ནི པ་ན ཨ་ག་ཎ་ནཱུ་པ་གཱ་ནི ཧོ་ནྟི. ཏཱ་ནི ཧི ཨོ་ད་ན་ག་ཏི་ཀཱ་ནི ནེ་ཝ ཧཱ་པེ་ཏུཾ, ན ཝ་ཌྜྷེ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ནྟི. ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ ས་བྦ་མྤི པ་ཀྑི་ཏྟཾ ས་ཙེ པ་ན པ་ཏྟ་སྶ མུ་ཁ་ཝ་ཊྚི་ཡཱ ཧེ་ཊྛི་མ་རཱ་ཛི་ས་མཾ ཏི་ཊྛ་ཏི, སུ་ཏྟེ་ན ཝཱ ཧཱི་རེ་ན ཝཱ ཚི་ནྡ་ནྟ་སྶ སུ་ཏྟ་སྶ ཝཱ ཧཱི་ར་སྶ ཝཱ ཧེ་ཊྛི་མ་ནྟཾ ཕུ་ས་ཏི, ཨ་ཡཾ ཨུ་ཀྐ་ཊྛོ ནཱ་མ པ་ཏྟོ. ས་ཙེ ཏཾ རཱ་ཛིཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨ ཐཱུ་པཱི་ཀ་ཏཾ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཨུ་ཀྐ་ཊྛོ་མ་ཀོ ནཱ་མ པ་ཏྟོ. ས་ཙེ ཏཾ རཱ་ཛིཾ ན ས་མྤཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཨ་ནྟོ་ག་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཨུ་ཀྐ་ཊྛུ་ཀྐ་ཊྛོ ནཱ་མ. ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་ཏོ ཨུ་པ་ཌྜྷ་པྤ་མཱ་ཎོ མ་ཛ྄ཛྷི་མོ. མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཏོ ཨུ་པ་ཌྜྷ་པྤ་མཱ་ཎོ ཨོ་མ་ཀོ. ཏེ་ས་མྤི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ པ་བྷེ་དོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨི་ཙྩེ་ཏེ་སུ ཨུ་ཀྐ་ཊྛུ་ཀྐ་ཊྛོ ཙ ཨོ་མ་ཀོ་མ་ཀོ ཙཱ་ཏི དྭེ ཨ་པ་ཏྟཱ, སེ་སཱ ས་ཏྟ པ་ཏྟཱ པ་མཱ་ཎ་ཡུ་ཏྟཱ ནཱ་མཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ པ་མཱ་ཎེ་ན ཡུ་ཏྟོ པ་མཱ་ཎི་ཀོ, ཏཾ པ་མཱ་ཎི་ཀཾ. པ་ཏྟནྟི ས་ཏྟ་སུ པ་ཏྟེ་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ པ་ཏྟཾ. པ་ཏྟ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀ་ཏཱ, པ་མཱ་ཎ་ཡུ་ཏྟ་ཏཱ, ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱུ་པ་ག་ཏཱ, ཨ་ཏི་རེ་ཀ་པ་ཏྟ་ཏཱ, ད་སཱ་ཧཱ་ཏི་ཀྐ་མོ་ཏི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ པ་ཉྩ ཨ་ངྒཱ་ནི. པ་ཋ་མ་པ་ཏྟ་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ.
༢༥. ཡོ བྷི་ཀྑུ པ་ཉྩ་བ་ནྡྷ་ན་ཏོ ཨཱུ་ན་པ་ཏྟེ ས་ཏི པ་རཾ པ་ན ན་ཝཾ པ་ཏྟཾ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏི, ཏ་སྶ་པི བྷི་ཀྑུ་ནོ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ སི་ཡཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་ཏྠ པ་རནྟི ཨ་ཉྙཾ, ‘‘ན་ཝཾ པ་ཏྟ’’ནྟི་མི་ནཱ ཏུ་ལྱཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ. ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱུ་པ་ག་པ་ཏྟ་སྶ ཨཱུ་ན་པ་ཉྩ་བ་ནྡྷ་ན་ཏཱ, ཨ་ཏྟུ་དྡེ་སི་ཀ་ཏཱ, ཀ་ཏ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི, ཏཱ་ཡ ཙ པ་ཊི་ལཱ་བྷོ་ཏི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་ངྒཱ་ནི. ཨཱུ་ན་པ་ཉྩ་བ་ནྡྷ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ.
༢༦. ཡོ ས་པྤི་ཏེ་ལཱ་དི་ཀཾ པ་ན བྷེ་ས་ཛྫཾ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ས་ཏྟཱ་ཧ་པ་ར་མཾ ས་ནྣི་དྷི་ཀཱ་ར་ཀཾ བྷུ་ཉྫ་ནྟོ ས་ཏྟཱ་ཧཾ ཨ་ཏི་ཀྐཱ་མེ་ཏི, ཏ་སྶ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ སི་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏྠ ས་པྤི་ཏེ་ལཱ་དི་ཀནྟི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་དི-ས་དྡོ ན་ཝ་ནཱི་ཏ་མ་དྷུ་ཕཱ་ཎི་ཏཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཏ་ཏྠ ས་པྤི ནཱ་མ ག་ཝཱ་དཱི་ནཾ ས་པྤི, ཡེ་སཾ མཾ་སཾ ཀ་པྤ་ཏི, ཏེ་སཾ ས་པྤི, ཏ་ཐཱ ན་ཝ་ནཱི་ཏཾ. ཏེ་ལཾ ནཱ་མ ཏི་ལ་སཱ་ས་པ་མ་དྷུ་ཀ་ཨེ་ར་ཎྜ་ཝ་སཱ་དཱི་ཧི ནི་བྦ་ཏྟཾ. མ་དྷུ ནཱ་མ མ་ཀྑི་ཀཱ་མ་དྷུ་མེ་ཝ. ཨུ་ཙྪུ་ར་སཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ པ་ན ཨ་པ་ཀྐཱ ཝཱ ཨ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་པ་ཀྐཱ ཝཱ ས་བྦཱ་པི ཨུ་ཙྪུ་ཝི་ཀ་ཏི ཕཱ་ཎི་ཏནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. བྷེ་ས་ཛྫ་ཝི་དྷཱ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ.
༢༧. བྷི་ཀྑུ་སྶ ཙཱི་ཝ་རཾ ད་ཏྭཱ པུ་ན ཏཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ས་ཀ་ས་ཉྙཱ་ཡ ཨ་ཙྪི་ནྡ་ནྟ་སྶ ཝཱ ཨ་ཙྪི་ནྡཱ་པ་ཡ་ཏོ་པི ཝཱ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ སི་ཡཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏ་ཏྠ ད་ཏྭཱཏི ཝེ་ཡྻཱ་ཝ་ཙྩཱ་དཱི་ནི པ་ཙྩཱ་སཱི་ས་མཱ་ནོ ད་ཏྭཱ. ཨ་ཙྪི་ནྡ་ནྟ་སྶཱཏི ཝེ་ཡྻཱ་ཝ་ཙྩཱ་དཱི་ནི ཨ་ཀ་རོ་ནྟཾ དི་སྭཱ བ་ལ་ཀྐཱ་རེ་ན ག་ཎྷ་ནྟ་སྶ, ཏ་ཐཱ ཨ་ཙྪི་ནྡཱ་པ་ཡ་ཏོཏི. ཝི་ཀ་པྤ་ནཱུ་པ་ག་ཙཱི་ཝ་ར་ཏཱ, སཱ་མཾ་དི་ནྣ་ཏཱ, ས་ཀ་ས་ཉྙི་ཏཱ, ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་ཏཱ, ཀོ་དྷ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཙྪི་ནྡ་ནཾ ཝཱ ཨ་ཙྪི་ནྡཱ་པ་ནཾ ཝཱ་ཏི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ པ་ཉྩ ཨ་ངྒཱ་ནི. ཨ་ཙྪི་ནྡ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ.
༢༨. ཨ་པྤ་ཝཱ་རི་ཏཾ ཨ་ཉྙཱ་ཏིཾ ག་ཧ་པ་ཏིཾ སུ་ཏྟཾ ཡཱ་ཙི་ཏྭཱ ཉཱ་ཏི་པྤ་ཝཱ་རི་ཏེ ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཏ་ནྟ་ཝཱ་ཡེ་ཧི ཙཱི་ཝ་རཾ ཝཱ་ཡཱ་པེ་ནྟ་སྶ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ སི་ཡཱ་ཏི པི་ཎྜ་ཏྠོ. ཏ་ཏྠ སུ་ཏྟནྟི ཚ་བྦི་དྷཾ ཁོ་མ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཀཾ ཝཱ ཏེ་སཾ ཨ་ནུ་ལོ་མཾ ཝཱ. ཡཱ་ཙི་ཡཱཏི ཙཱི་ཝ་ར་ཏྠཱ་ཡ ཡཱ་ཙི་ཏྭཱ. ཙཱི་ཝ་ར་ཏྠཱ་ཡ ཝི་ཉྙཱ་པི་ཏ་སུ་ཏྟཾ, ཨ་ཏྟུ་དྡེ་སི་ཀ་ཏཱ, ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཏ་ནྟ་ཝཱ་ཡེ་ན ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ཝཱ་ཡཱ་པ་ན་ནྟི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ཏཱི་ཎི ཨ་ངྒཱ་ནི. སུ་ཏྟ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ.
༢༩. ཡོ བྷི་ཀྑུ ས་ངྒྷ་སྶ པ་རི་ཎ་ཏཾ ལཱ་བྷཾ ཛཱ་ན་ནྟོ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་ཎཱ་མེ་ཏི, ཏ་སྶ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ སི་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏྠ ཛཱ་ནནྟི ཛཱ་ན་ནྟོ. ལཱ་བྷནྟི ལ་བྷི་ཏ་བྦཾ ཙཱི་ཝ་རཱ་དི་ཝ་ཏྠུཾ. པ་རི་ཎ་ཏནྟི ས་ངྒྷ་སྶ ནི་ནྣཾ ས་ངྒྷ་སྶ པོ་ཎཾ ས་ངྒྷ་སྶ པ་བྦྷཱ་རཾ ཧུ་ཏྭཱ ཋི་ཏཾ. ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་ཎཱ་མེ་ཏཱིཏི ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ དེ་ཐཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝ་ད་ནྟོ ཨ་ཏྟ་ནི ནི་ནྣཾ ཀ་རོ་ཏི. ས་ངྒྷེ པ་རི་ཎ་ཏ་བྷཱ་ཝོ, ཏཾ ཉ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་ཎཱ་མ་ནཾ, པ་ཊི་ལཱ་བྷོ་ཏི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ཏཱི་ཎི ཨ་ངྒཱ་ནི. པ་རི་ཎཱ་མ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ.
ནི་སྶ་གྒི་ཡ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༤. པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༠. ཨི་དཱ་ནི པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ས་མྤ་ཛཱ་ན་མུ་སཱ་ཝཱ་དེ’’ཏྱཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ཏ་ཏྠ ས་མྤ་ཛཱ་ན་མུ་སཱ་ཝཱ་དེཏི ནི་མི་ཏྟ་ཏྠེ བྷུ་མྨ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཏ་སྨཱ ཡོ བྷི་ཀྑུ ས་མྤ་ཛཱ་ན་ནྟོ མུ་སཱ ཝ་ད་ཏི, ཏ་སྶ ཏ་ནྣི་མི་ཏྟཾ ཏཾ་ཧེ་ཏུ ཏ་པྤ་ཙྩ་ཡཱ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ ཨུ་དཱི་རི་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. བྷི་ཀྑུ་ཉྩ ཨོ་མ་ས་ནྟ་སྶཱཏི ཛཱ་ཏི་ནཱ་མ་གོ་ཏྟ་ཀ་མྨ་སི་པྤ་ཝ་ཡ་ཨཱ་བཱ་དྷ་ལི་ངྒ་ཀི་ལེ་སཱ་པ་ཏྟི་ཨ་ཀྐོ་སེ་སུ བྷཱུ་ཏེ་ན ཝཱ ཨ་བྷཱུ་ཏེ་ན ཝཱ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི མུ་ཁ་ས་ཏྟི་ནཱ བྷི་ཀྑུཾ ཨོ་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནྟ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ ཨུ་དཱི་རི་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. པེ་སུ་ཉྙ་ཧ་ར་ཎེ་པི ཙཱཏི བྷི་ཀྑུ་སྶ པེ་སུ་ཉྙ་ཧ་ར་ཎེ, ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཨ་ཀྐོ་ས་ཝ་ཏྠཱུ་ཧི བྷི་ཀྑུཾ ཨ་ཀྐོ་ས་ནྟ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ སུ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུ་ནོ པི་ཡ་ཀ་མྱ་ཏཱ་ཡ ཝཱ བྷེ་དཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཝཱ ཡོ ཨ་ཀྐུ་དྡྷོ, ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་སྶ ཀཱ་ཡེ་ན ཝཱ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝཱ པེ་སུ་ཉྙ་ཧ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནེ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ ཨུ་དཱི་རི་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
༣༡. ས་ངྒཱི་ཏི་ཏྟ་ཡ་མཱ་རུ་ལ༹ྷཾ པི་ཊ་ཀ་ཏྟ་ཡཾ དྷ་མྨཾ བྷི་ཀྑུ་ཉྩ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཉྩ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙེ་ན པུ་གྒ་ལེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀ་ཏོ པ་དཾ པ་དཾ བྷ་ཎ་ནྟ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ པ་ད་ག་ཎ་ནཱ་ཡ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ ཨུ་དཱི་རི་ཏ་ནྟི ས་མུ་དཱ་ཡ་ཏྠོ.
༣༢. ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣེ་ནེ་ཝཱཏི བྷི་ཀྑུཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ནྟ་མ་སོ པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཝ་ཏྠུ་བྷཱུ་ཏེ་ན ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏེ་ནཱ་པི ས་ཧ ཏི་ར་ཏྟི་ཡཾ ས་ཡི་ཏྭཱ ཙ་ཏུ་ཏྠ་དི་ཝ་སེ ཨ་ཏྠ་ངྒ་ཏེ སཱུ་རི་ཡེ པུ་ན ས་ཧ་སེ་ཡྻཱ་ཡ པཱ་ཙི་ཏྟི སི་ཡཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་ཏྠ ས་ཧ་སེ་ཡྻཱ་ཡཱཏི ས་བྦ་ཙྪ་ནྣ་པ་རི་ཙྪི་ནྣེ, ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན་ཙྪ་ནྣ་པ་རི་ཙྪི་ནྣེ ཝཱ སེ་ནཱ་ས་ནེ པུ་བྦཱ་པ་རི་ཡེ་ན ཝཱ ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎེ ཝཱ ཨེ་ཀ་ཏོ ནི་ས་ཛྫ་ནཱ་ཡ. ཏ་ཏྠ ཚ་ད་ནཾ ཨ་ནཱ་ཧ་ཙྩ དི་ཡ་ཌྜྷ་ཧ་ཏྠུ་བྦེ་དྷེ་ན པཱ་ཀཱ་རཱ་དི་ནཱ པ་རི་ཙྪི་ནྣ་མྤི ས་བྦ་པ་རི་ཙྪི་ནྣ་མི་ཙྩེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
༣༣. ཨེ་ཀ་ར་ཏྟ་མྤི ཨི་ཏྠི་ཡཱ ས་དྡྷིཾ སེ་ཡྻཾ ཀ་པྤ་ཡ་ཏོ ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ་པི པཱ་ཙི་ཏྟི སི་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏྠ ཨི་ཏྠི་ཡཱཏི ཨ་ནྟ་མ་སོ ཏ་ད་ཧུ་ཛཱ་ཏཱ་ཡ་པི མ་ནུ་སྶི་ཏྠི་ཡཱ. དེ་སེ་ནྟ་སྶ ཝི་ནཱ ཝི་ཉྙུཾ, དྷ་མྨ་ཉྩ ཚ་པྤ་དུ་ཏྟ་རིནྟི ཝི་ཉྙུཾ པུ་རི་སཾ ཝི་ནཱ ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཚ་པྤ་ད་ཏོ ཨུ་ཏྟ་རིཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ པཱ་ཙི་ཏྟི སི་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏྠ ‘‘ཚ་པྤ་དུ་ཏྟ་རི’’ནྟི ཨེ་ཏྠ ཨེ་ཀོ གཱ་ཐཱ་པཱ་དོ ཨེ་ཀཾ པ་ད་ནྟི ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་ཏྠ པ་ད་པྤ་མཱ་ཎཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཚ པ་དཱ་ནི ཚ་པྤ་དཾ, ཚ་པྤ་ད་ཏོ ཨུ་ཏྟ་རིཾ ཚ་པྤ་དུ་ཏྟ་རིཾ.
༣༤. བྷི་ཀྑུ་ས་མྨུ་ཏིཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུ་ནོ དུ་ཊྛུ་ལླཾ ཝ་ཛྫཾ ཨ་བྷི་ཀྑུ་ནོ ཝ་ད་ནྟ་སྶ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ ཨུ་དཱི་རི་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏྠ དུ་ཊྛུ་ལླནྟི ཨི་དྷ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. བྷི་ཀྑུ་ས་མྨུ་ཏི་ཡཱཏི ཡཾ ས་ངྒྷོ ཨ་བྷི་ཎྷཱ་པ་ཏྟི་ཀ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ སཾ་ཝ་ར་ཏྠཱ་ཡ ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ན་ཉྩ ཀུ་ལཱ་ན་ཉྩ པ་རི་ཡ་ནྟཾ ཀ་ཏྭཱ ཝཱ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཝཱ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཨ་པ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཀ་ཏི་ཀཾ ཀ་རོ་ཏི, ཏཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ. ཨ་བྷི་ཀྑུ་ནོཏི ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ. ཝ་ད་ནྟ་སྶཱཏི ཨཱ་རོ་ཙེ་ནྟ་སྶ.
༣༥. ཡོ ཨ་ཀ་པྤི་ཡཾ པ་ཐ་ཝིཾ ཁ་ཎེ་ཡྻ ཝཱ ཁ་ཎཱ་པེ་ཡྻ ཝཱ, ཏ་སྶ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ སི་ཡཱ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཀ་པྤི་ཡནྟི ཨུ་དྡྷ་ན་པ་ཙ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཨ་ད་ཌྜྷཱ ཝཱ ཛཱ་ཏ་པ་ཐ་ཝཱི ཝུ་ཙྩ་ཏི. སཱ ཏི་ཝི་དྷཱ སུ་དྡྷ་མི་སྶ་པུ་ཉྫ་ཝ་སེ་ན. ཏ་ཏྠ སུ་དྡྷ་པ་ཐ་ཝཱི ནཱ་མ པ་ཀ་ཏི་ཡཱ སུ་དྡྷ་པཾ་སུ ཝཱ སུ་དྡྷ་མ་ཏྟི་ཀཱ ཝཱ. མི་སྶ་པ་ཐ་ཝཱི ནཱ་མ ཡ་ཏྠ པཾ་སུ་ཏོ ཝཱ མ་ཏྟི་ཀ་ཏོ ཝཱ པཱ་སཱ་ཎ་ས་ཀྑ་ར་ཀ་ཐ་ལ་མ་རུ་མྦ་ཝཱ་ལུ་ཀཱ་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྶ ཏ་ཏི་ཡ་བྷཱ་གོ ཧོ་ཏི. པུ་ཉྫ་པ་ཐ་ཝཱི ནཱ་མ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཙཱ་ཏུ་མཱ་སཾ ཨོ་ཝ་ཊྛོ པཾ་སུ་པུ་ཉྫོ ཝཱ མ་ཏྟི་ཀཱ་པུ་ཉྫོ ཝཱ ཧོ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎེ་ན པ་ན མི་སྶ་ཀ་པུ་ཉྫོ་པི པི་ཊྛི་པཱ་སཱ་ཎེ ཋི་ཏ་སུ་ཁུ་མ་ར་ཛ་མྤི ཙ དེ་ཝེ ཕུ་ས་ཡ་ནྟེ ས་ཀིཾ ཙེ ཏི་ནྟཾ, ཙཱ་ཏུ་མཱ་ས་ཙྩ་ཡེ་ན ཏི་ནྟོ་ཀཱ་སོ པུ་ཉྫ་པ་ཐ་ཝཱི་ས་ངྑ་མེ་ཝ ག་ཙྪ་ཏི. ཡོ བྷི་ཀྑུ བྷཱུ་ཏ་གཱ་མཾ ཝི་ཀོ་པེ་ཡྻ, ཏ་སྶ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ སི་ཡཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་ཏྠ བྷཱུ་ཏ་གཱ་མནྟི བྷ་ཝ་ནྟི, ཨ་བྷ་ཝུཾ ཙཱ་ཏི བྷཱུ་ཏཱ, ཛཱ་ཡ་ནྟི ཝ་ཌྜྷ་ནྟི ཛཱ་ཏཱ ཝ་ཌྜྷི་ཏཱ ཙཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ, གཱ་མོ་ཏི རཱ་སི, བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ གཱ་མོ, བྷཱུ་ཏཱ ཨེ་ཝ ཝཱ གཱ་མོ་ཏི བྷཱུ་ཏ་གཱ་མོ, པ་ཏི་ཊྛི་ཏ་ཧ་རི་ཏ་ཏི་ཎ་རུ་ཀྑཱ་དཱི་ན་མེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏཾ བྷཱུ་ཏ་གཱ་མཾ. ཝི་ཀོ་པེ་ཡྻཱཏི ཚེ་ད་ན་བྷེ་ད་ནཱ་དཱི་ནི ཀ་རེ་ཡྻ.
༣༦. ཡོ བྷི་ཀྑུ ས་ངྒྷི་ཀཾ མ་ཉྩཱ་དིཾ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཀཱ་སེ ས་ནྠ་ར་ཎཱ་དི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་པུ་ཙྪ་ནཱ་དི་ཀཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཡཱ་ཏི, ཏ་སྶ པཱ་ཙི་ཏྟི སི་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏྠ ས་ངྒྷི་ཀནྟི ས་ངྒྷ་སྶ ས་ནྟ་ཀཾ. མ་ཉྩཱ་དིནྟི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན པཱི་ཋ་བྷི་སི་ཀོ་ཙྪཱ་དིཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ས་ནྠ་ར་ཎཱ་དི་ཀནྟི ས་ནྠ་ར་ཎཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ཝཱ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཝཱ. ཨཱ་པུ་ཙྪ་ནཱ་དི་ཀནྟི ཨཱ་པུ་ཙྪ་ནཾ ཝཱ ཨུ་དྡྷ་ར་ཎཾ ཝཱ ཨུ་དྡྷ་རཱ་པ་ནཾ ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡཱ་ཏཱིཏི ག་ཙྪ་ཏི.
༣༧. ཡོ བྷི་ཀྑུ ས་ངྒྷི་ཀཱ་ཝ་ས་ཐེ སེ་ཡྻཾ ས་ནྠ་ར་ཎཱ་དི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་པུ་ཙྪ་ནཱ་དི་ཀཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཡཱ་ཏི, ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ པཱ་ཙི་ཏྟི སི་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏྠ ས་ངྒྷི་ཀཱ་ཝ་ས་ཐེཏི ས་ངྒྷ་སྶ ས་ནྟ་ཀེ ཨཱ་ཝ་ས་ཐེ ཝི་ཧཱ་རེ ག་བྦྷེ ཝཱ ཨ་ཉྙ་སྨིཾ ཝཱ ས་བྦ་པ་རི་ཙྪི་ནྣེ གུ་ཏྟ་སེ་ནཱ་ས་ནེ. སེ་ཡྻནྟི བྷི་སི ཙི་མི་ལི་ཀཱ པཱ་ཝུ་ར་ཎཾ ཨུ་ཏྟ་ར་ཏྠ་ར་ཎཾ བྷཱུ་མ་ཏྠ་ར་ཎཾ ཏ་ཊྚི་ཀཱ ཙ་མྨ་ཀྑ་ཎྜཾ ནི་སཱི་ད་ནཾ པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎཾ ཏི་ཎ་ས་ནྠཱ་རོ པ་ཎྞ་ས་ནྠཱ་རོ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ཀཾ. ས་ནྠ་ར་ཎཱ་དི་ཀནྟི ཏེ་སུ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཨ་ཏྠ་ར་ཎཱ་དི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཝཱ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཝཱ.
༣༨-༩. ཡོ པ་ན བྷི་ཀྑུ ཛཱ་ནཾ ས་པྤཱ་ཎ་ཀཾ ཏོ་ཡཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཡེ, ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ པཱ་ཙི་ཏྟི སི་ཡཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏ་ཏྠ ཛཱ་ནཾ ས་པྤཱ་ཎ་ཀནྟི ‘‘ས་པྤཱ་ཎ་ཀ་མི་ད’’ནྟི དི་སྭཱ ཝཱ སུ་ཏྭཱ ཝཱ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན ཛཱ་ན་ནྟོ. ཏོ་ཡནྟི ཨུ་ད་ཀཾ. པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཡེཏི པ་རི་བྷུ་ཉྫེ་ཡྻ. ཡོ བྷི་ཀྑུ པཱ་རི་ཝ་ཏྟ་ཀཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཱ་ཏི་ཀཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཙཱི་ཝ་རཾ དེ་ཏི, ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ པཱ་ཙི་ཏྟི སི་ཡཱ. ཙཱི་ཝ་ར་པྤ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ བྷི་ཀྑུ པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀོ ཨི་དྷ བྷི་ཀྑུ་ནཱི, ཨ་ཡཾ ཝི་སེ་སོ. ཨ་ཉྙཱ་ཏི་ཀཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཙཱི་ཝ་རཾ སི་བྦ་ཏོ་པི ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ པཱ་ཙི་ཏྟི སི་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཙཱི་ཝ་རནྟི ནི་ཝཱ་ས་ན་པཱ་རུ་པ་ནཱུ་པ་གཾ. སི་བྦ་ཏོཏི ས་ཡཾ སི་བྦ་ནྟ་སྶ སཱུ་ཙིཾ པ་ཝེ་སེ་ཏྭཱ ནཱི་ཧ་ར་ཎེ པ་ཡོ་ག་ག་ཎ་ནཱ་ཡ པཱ་ཙི་ཏྟི. སི་བྦཱ་པེ་ནྟ་སྶ པ་ན ‘‘སི་བྦཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ ས་ཙེ་པི ས་བྦཾ སཱུ་ཙི་ཀ་མྨཾ ནི་ཊྛཱ་པེ་སི, ཨེ་ཀ་མེ་ཝ པཱ་ཙི་ཏྟི, ཨཱ་ཎ་ཏྟ་སྶ པ་ཡོ་ག་ག་ཎ་ནཱ་ཡ པཱ་ཙི་ཏྟི ཧོ་ཏི. པ་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ་ན ཨ་ཏི་རི་ཏྟཾ ཨ་ཀཱ་རེ་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫ་ཏོ པཱ་ཙི་ཏྟི སི་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ – ཨོ་ད་ནོ ས་ཏྟུ ཀུ་མྨཱ་སོ མ་ཙྪོ མཾ་ས་ནྟི པ་ཉྩ་ནྣཾ བྷོ་ཛ་ནཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ སཱ་ས་པ་མ་ཏྟ་མྤི ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་རི་ཏྭཱ བྷོ་ཛ་ནཾ པ་ཊི་ཀྑེ་པཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙེ་ན ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ་ན ‘‘ཨ་ལ་མེ་ཏཾ ས་བྦ’’ནྟི ཨ་ཏི་རི་ཏྟཾ ཨ་ཀཱ་རེ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏོ པཱ་ཙི་ཏྟི ཧོ་ཏཱི་ཏི.
༤༠. ཡོ བྷི་ཀྑུ ཨཱ་སཱ་ད་ནཱ་པེ་ཀྑོ བྷུ་ཏྟཱ་ཝིཾ པ་ཝཱ་རི་ཏཾ བྷི་ཀྑུཾ ‘‘ཧ་ནྡ, བྷི་ཀྑུ, ཁཱ་ད ཝཱ བྷུ་ཉྫ ཝཱ’’ཏི ཨ་ན་ཏི་རི་ཏྟེ་ན པ་ཝཱ་རེ་ཏི, བྷོ་ཛ་ནེ བྷུ་ཏྟེ ཏ་སྶ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ ཨུ་དཱི་རི་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏྠ ཨཱ་སཱ་ད་ནཱ་པེ་ཀྑོཏི ཨཱ་སཱ་ད་ནཾ ཙོ་ད་ནཾ མ་ངྐུ་ཀ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་པེ་ཀྑ་མཱ་ནོ.
༤༡-༢. ཡོ བྷི་ཀྑུ ས་ནྣི་དྷི་བྷོ་ཛ་ནཾ བྷུ་ཉྫེ་ཡྻ, ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ པཱ་ཙི་ཏྟི སི་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏྠ ས་ནྣི་དྷི་བྷོ་ཛ་ནནྟི པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ར་ཏྟཾ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མི་ཏ་བྷོ་ཛ་ནཾ. ཝི་ཀཱ་ལེ ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀཾ བྷུ་ཉྫ་ཏོ ཝཱ་པི པཱ་ཙི་ཏྟི སི་ཡཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏ་ཏྠ ཝི་ཀཱ་ལེཏི ཝི་ག་ཏ་ཀཱ་ལེ, མ་ཛ྄ཛྷ་ནྷི་ཀཱ་ཏི་ཀྐ་མ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ ཨ་རུ་ཎུ་གྒ་མ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀནྟི ཝ་ན་མཱུ་ལ་ཕ་ལཱ་དི་ཀཾ ཨཱ་མི་ས་བྷོ་ཛ་ནཾ. ཨ་གི་ལཱ་ནོ བྷི་ཀྑུ པ་ཎཱི་ཏ་ཀཾ ས་པྤི་བྷ་ཏྟཱ་དི་ཀ་མྤི ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ་ན བྷུ་ཉྫེ་ཡྻ, ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ པཱ་ཙི་ཏྟི སི་ཡཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏ་ཏྠ ཨ་གི་ལཱ་ནོཏི ཀ་ལླ་ཀོ. པ་ཎཱི་ཏ་ཀནྟི ས་པྤི་ཏེ་ལ་མ་དྷུ་ཕཱ་ཎི་ཏ་མ་ཙྪ་མཾ་ས་ཁཱི་ར་ད་དྷི་ས་ངྑཱ་ཏེ་ཧི སཾ་ས་ཊྛཾ ས་ཏྟ་དྷ་ཉྙ་ནི་བྦ་ཏྟཾ པ་ཎཱི་ཏ་བྷོ་ཛ་ནཾ. ཡོ བྷི་ཀྑུ ད་ནྟ་ཀ་ཊྛོ་ད་ཀཾ ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཨ་པྤ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་ཀཾ བྷུ་ཉྫེ་ཡྻ, པཱ་ཙི་ཏྟི སི་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏྠ ཨ་པྤ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏནྟི ཀཱ་ཡེ་ན ཝཱ ཀཱ་ཡ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷེ་ན ཝཱ ག་ཎྷ་ནྟ་སྶ ཧ་ཏྠ་པཱ་སེ ཋ་ཏྭཱ ཀཱ་ཡ་ཀཱ་ཡ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷ་ནི་སྶ་གྒི་ཡཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རེ་ན ན དི་ནྣཾ ཨ་པྤ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ ནཱ་མ.
༤༣. ཡོ བྷི་ཀྑུ ཏི་ཏྠི་ཡ་སྶ ས་ཧ་ཏྠ་ཏོ ཀི་ཉྩི བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ ད་དེ་ཡྻ, ཏ་སྶ པཱ་ཙི་ཏྟི སི་ཡཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་ཏྠ ཏི་ཏྠི་ཡ་སྶཱཏི ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡ་སྶ. ཀི་ཉྩི བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦནྟི ཡཾ ཀི་ཉྩི བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཾ. ས་ཧ་ཏྠ་ཏོཏི ས་ཧ་ཏྠཱ. ཡོ བྷི་ཀྑུ མཱ་ཏུ་གཱ་མེ་ན ཨེ་ཀ་ཏོ ར་ཧོ ནི་ས་ཛྫཾ ཀ་པྤེ་ཡྻ, ཏ་སྶ པཱ་ཙི་ཏྟི སི་ཡཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་ཏྠ ར་ཧོཏི པ་ཊི་ཙྪ་ནྣེ. ཀ་པྤེཏི ཀ་པྤེ་ཡྻ. ཨེ་ཀ་ཏོཏི ས་དྡྷིཾ.
༤༤. སུ་རཱ་མེ་ར་ཡ་པཱ་ནེཔཱི་ཏི ཨེ་ཏྠ པི་ཊྛཱ་དཱི་ཧི ཀ་ཏཾ མ་ཛྫཾ སུ་རཱ. པུ་པྥཱ་དཱི་ཧི ཀ་ཏོ ཨཱ་ས་ཝོ མེ་ར་ཡཾ. ཡོ བྷི་ཀྑུ ཏ་དུ་བྷ་ཡ་མྤི བཱི་ཛ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཀུ་ས་གྒེ་ནཱ་པི པི་ཝ་ཏི, ཏ་སྶ ཏ་པྤཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ ཨུ་དཱི་རི་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ངྒུ་ལི་པ་ཏོ་ད་ཀེ ཙཱ་པཱིཏི ཨ་ངྒུ་ལཱི་ཧི ཨུ་པ་ཀ་ཙྪ་ཀཱ་དཱི་ནཾ གྷ་ཊྚ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ པཱ་ཙི་ཏྟི སི་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཧ་ས་དྷ་མྨེ་པི ཙོ་ད་ཀེཏི ཨུ་པ་རི་གོ་པྥ་ཀེ ཨུ་ད་ཀེ ཧ་ས་དྷ་མྨེ ཀཱི་ལཱ༹་ནི་མི་ཏྟཾ ཏ་སྶ པཱ་ཙི་ཏྟི སི་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༤༥. ཨ་ནཱ་ད་རེ་པི པཱ་ཙི་ཏྟཱིཏི པུ་གྒ་ལ་སྶ ཝཱ དྷ་མྨ་སྶ ཝཱ ཨ་ནཱ་ད་ར་ཀ་ར་ཎེ་པི པཱ་ཙི་ཏྟི སི་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡོ བྷི་ཀྑུ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣེ་ན པ་ཉྙ་ཏྟེ་ན ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནོ ཏ་སྶ ཝཱ ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ཀ་ཏྟུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ, ཏཾ ཝཱ དྷ་མྨཾ ཨ་སི་ཀྑི་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ཨ་ནཱ་ད་རི་ཡཾ ཀ་རོ་ཏི, ཏ་སྶ ཏ་སྨིཾ ཨ་ནཱ་ད་རི་ཡེ པཱ་ཙི་ཏྟི སི་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. བྷ་ཡཱ་ན་ཀཾ ཀ་ཐཾ ཀ་ཏྭཱ ཝཱ བྷ་ཡཱ་ན་ཀཾ རཱུ་པཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཝཱ བྷི་ཀྑུཾ བྷཱི་ས་ཡ་ཏོ་པི པཱ་ཙི་ཏྟི སི་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༤༦. ཡོ བྷི་ཀྑུ ཨ་གི་ལཱ་ནོ ཀི་ཉྩི པ་ཙྩ་ཡཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཛོ་ཏིཾ ཛ་ལེ་ཡྻ ཝཱ ཛ་ལཱ་པེ་ཡྻ ཝཱ, ཏ་སྶ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ སི་ཡཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་ཏྠ ཀི་ཉྩི པ་ཙྩ་ཡནྟི པ་དཱི་པུ་ཛྫ་ལ་ནཾ ཝཱ པ་ཏྟ་པ་ཙ་ནཱ་དཱི་སུ ཛོ་ཏི་ཀ་ར་ཎཾ ཝཱ་ཏི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ པ་ཙྩ་ཡཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ. ཛོ་ཏིནྟི ཨ་གྒིཾ.
༤༧-༨. ཀ་པྤ་བི་ནྡུཾ ཨ་ནཱ་དཱ་ཡ ན་ཝ་ཙཱི་ཝ་ར་བྷོ་གི་ནོ ན་ཝཾ ཙཱི་ཝ་རཾ བྷུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ པཱ་ཙི་ཏྟི སི་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀ་པྤ་བི་ནྡུནྟི མོ་ར་ཀྑི་མ་ཎྜ་ལ་མ་ངྒུ་ལ་པི་ཊྛཱི་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་པྤ་མཱ་ཎཾ ཀ་པྤ་བི་ནྡུཾ. ཨ་ནཱ་དཱ་ཡཱཏི ཨ་ནཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ. བྷི་ཀྑུ་ནོ ཙཱི་ཝ་རཱ་དི་ཀཾ པ་རི་ཀྑཱ་རཾ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ ནི་དྷེ་ནྟ་སྶ ཝཱ ནི་དྷཱ་པེ་ནྟ་སྶ ཝཱ ཧ་སཱ་པེ་ཀྑ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ པཱ་ཙི་ཏྟི སི་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཙཱི་ཝ་རཱ་དི་ཀནྟི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན པ་ཏྟ་ནི་སཱི་ད་ན་སཱུ་ཙི་གྷ་ར་ཀཱ་ཡ་བ་ནྡྷ་ནཱ་དིཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ནི་དྷེ་ནྟ་སྶཱཏི ནི་ད་ཧ་ནྟ་སྶ. ཧ་སཱ་པེ་ཀྑ་སྶཱཏི ཧ་སཱ་དྷི་པྤཱ་ཡ་སྶ. ཛཱ་ནཾ པཱ་ཎཾ ཧ་ནེ བྷི་ཀྑུ, ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏ་མྤི ཙཱཏི ཡོ བྷི་ཀྑུ ‘‘པཱ་ཎོ’’ཏི ཛཱ་ན་ནྟོ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏཾ པཱ་ཎཾ ཁུ་དྡ་ཀ་མྤི མ་ཧ་ནྟ་མྤི ཧ་ནེ་ཡྻ, ཏ་སྶ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ སི་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༤༩. ཚཱ་དེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཚཱ་དེ་ཏི, དུ་ཊྛུ་ལླཾ བྷི་ཀྑུ་ནོ་པི ཙཱཏི ཡོ བྷི་ཀྑུ བྷི་ཀྑུ་ནོ དུ་ཊྛུ་ལླ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཾ ཚཱ་དེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧུ་ཏྭཱ ཚཱ་དེ་ཏི, ཏ་སྶ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ སི་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་ཏྠི་ཡཱ ས་ཧ སཾ་ཝི་དྷཱ་ཡ གཱ་མ་ནྟ་ར་ག་ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ སི་ཡཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
༥༠. བྷི་ཀྑུཾ ཝཱ པ་ཧ་རེ་ཡྻཱ་ཐཱཏི ཡོ བྷི་ཀྑུ བྷི་ཀྑུཾ པ་ཧ་རེ་ཡྻ, ཏ་སྶ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ སི་ཡཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏ་ལ་ས་ཏྟི་ཀ་མུ་གྒི་རེཏི ཡོ བྷི་ཀྑུ པ་ཧ་ར་ཎཱ་ཀཱ་རཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཀཱ་ཡཾ ཝཱ ཀཱ་ཡ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷཾ ཝཱ ཨུ་གྒི་རེ་ཡྻ, ཏ་སྶ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ སི་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཙོ་དེ་ཡྻ ཝཱ ཙོ་དཱ་པེ་ཡྻ, བྷི་ཀྑུཾ ཨ་མཱུ་ལ་ཀེ་ན ཙཱཏི ཡོ བྷི་ཀྑུ བྷི་ཀྑུཾ ཨ་མཱུ་ལ་ཀེ་ན ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སེ་ན ཙོ་དེ་ཡྻ ཝཱ ཙོ་དཱ་པེ་ཡྻ ཝཱ, ཏ་སྶ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ སི་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏྠ ཨ་མཱུ་ལ་ཀེ་ནཱཏི དི་ཊྛཱ་དི་མཱུ་ལ་ཝི་ར་ཧི་ཏེ་ན.
༥༡. ཀུ་ཀྐུ་ཙྩུ་པྤཱ་ད་ནེ ཙཱཔཱི་ཏི ‘‘ཨཱུ་ན་ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་སྶོ ཏྭཾ མ་ཉྙེ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི བྷ་ཎ་ནྟོ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཡྻ, ཏ་སྶ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩུ་པྤཱ་ད་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ ཧོ་ཏི. ཡོ བྷི་ཀྑུ བྷ་ཎྜ་ན་ཏྠཱ་ཡ བྷ་ཎྜ་ན་ཛཱ་ཏཱ་ནཾ ཝ་ཙ་ནཾ སོ་ཏུཾ ཨུ་པ་སྶུ་ཏིཾ ཡཱ་ཏི, ཏ་སྶ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ སི་ཡཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་ཏྠ བྷ་ཎྜ་ན་ཏྠཱ་ཡཱཏི ཀ་ལ་ཧ་ཏྠཱ་ཡ. བྷ་ཎྜ་ན་ཛཱ་ཏཱ་ནནྟི ཀ་ལ་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་ནཾ. ཨུ་པ་སྶུ་ཏིནྟི སུ་ཏི་ས་མཱི་པཾ.
༥༢. ཡོ བྷི་ཀྑུ ས་ངྒྷ་སྶ པ་རི་ཎཱ་མི་ཏཾ ཡཾ ལཱ་བྷཾ, ཏཾ པ་ར་པུ་གྒ་ལ་སྶ ནཱ་མེ་ཏི, ཏ་སྶ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ སི་ཡཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་ཏྠ ནཱ་མེ་ཏཱིཏི པ་རི་ཎཱ་མེ་ཏི. པུ་ཙྪཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱཏི ‘‘ཝི་ཀཱ་ལེ གཱ་མ་པྤ་ཝེ་ས་ནཾ ཨཱ་པུ་ཙྪཱ་མཱི’’ཏི ཝཱ ‘‘གཱ་མཾ པ་ཝི་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝཱ ཨ་ནཱ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ. ས་ནྟ་བྷི་ཀྑུནྟི ཨ་ནྟོ་ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མཱ་ཡ ད་སྶ་ནཱུ་པ་ཙཱ་རེ བྷི་ཀྑུཾ དི་སྭཱ ཡཾ ས་ཀྐཱ ཧོ་ཏི པ་ཀ་ཏི་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏུཾ, ཏཱ་དི་སཾ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཾ བྷི་ཀྑུཾ. གཱ་མ་སྶཱཏི གཱ་མཾ, ཀ་མྨ་ཏྠེ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ. ག་ཏེ་ཏི ས་མྤ་དཱ་ན་ཏྠེ བྷུ་མྨ་ཝ་ཙ་ནཾ, ག་ཏ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་ནྟཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨ་ནཱ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཝི་ཀཱ་ལེ གཱ་མཾ ག་ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ སི་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སེ་སཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི.
པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༥. པ་ཀི་ཎྞ་ཀ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༣. ཨི་དཱ་ནི པ་ཀི་ཎྞ་ཀཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ས་ངྒྷི་ཀ’’ནྟྱཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ཏ་ཏྠ ཡོ བྷི་ཀྑུ ཨི་སྶ་རོ ཧུ་ཏྭཱ ས་ངྒྷི་ཀཾ ག་རུ་བྷ་ཎྜཾ ཨ་ཉྙ་སྶ དེ་ཏི, ཏ་སྶ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ སི་ཡཱ. ཐེ་ཡྻཱ་ཡ ཨ་ཉྙ་སྶ དེ་ཏི, ཡ་ཐཱ་ཝ་ཏྠུ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་དི སི་ཡཱ, དུ་ཀྐ་ཊ་ཝ་ཏྠུ དུ་ཀྐ་ཊཾ, ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་ཝ་ཏྠུ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ, པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཝ་ཏྠུ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ སི་ཡཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
༥༤. ཀུ་སཱ་དི་མ་ཡ་ཙཱི་རཱ་ནཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་དི-ས་དྡོ ཝཱ་ཀ་ཕ་ལ་ཀཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི, ཀུ་ས་མ་ཡ་ཙཱི་རཾ ཝཱ་ཀ་མ་ཡ་ཙཱི་རཾ ཕ་ལ་ཀ་མ་ཡ་ཙཱི་ར་ནྟི. ཏ་ཏྠ ཀུ་སེ ག་ནྠེ་ཏྭཱ ཀ་ཏ་ཙཱི་རཾ ཀུ་ས་མ་ཡ་ཙཱི་རཾ. ཝཱ་ཀ་མ་ཡ་ཙཱི་རཾ ནཱ་མ ཏཱ་པ་སཱ་ནཾ ཝ་ཀྐ་ལཾ. ཕ་ལ་ཀ་མ་ཡ་ཙཱི་རཾ ནཱ་མ ཕ་ལ་ཀ་ས་ཎྛཱ་ནཱ་ནི ཕ་ལ་ཀཱ་ནི སི་བྦེ་ཏྭཱ ཀ་ཏ་ཙཱི་རཾ. ཀ་མྦ་ལཾ ཀེ་ས་ཝཱ་ལ་ཛནྟི ཀེ་ས་ཛཾ ཀ་མྦ་ལཾ ཝཱ་ལ་ཛཾ ཀ་མྦ་ལཾ, ཀེ་ས་ཀ་མྦ་ལཾ ཝཱ་ལ་ཀ་མྦ་ལ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཀེ་སེ་ཧི ཏ་ནྟེ ཝཱ་ཡི་ཏྭཱ ཀ་ཏ་ཀ་མྦ་ལཾ ཀེ་ས་ཀ་མྦ་ལཾ. ཙ་མ་རི་ཝཱ་ལེ་ཧི ཝཱ་ཡི་ཏྭཱ ཀ་ཏ་ཀ་མྦ་ལཾ ཝཱ་ལ་ཀ་མྦ་ལཾ. ས་མ་ཡཾ ཝི་ནཱཏི ན་ཊྛ་ཙཱི་ཝ་ར་ཀཱ་ལཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ. དྷཱ་ར་ཡ་ཏོ དྷཱ་ར་ཡ་ནྟ་སྶ. ལཱུ་ཀ་པ་ཀྑཱ་ཛི་ན་ཀྑི་པནྟི ཨུ་ལཱུ་ཀ་པ་ཀྑི་ཨ་ཛི་ན་ཀྑི་པཾ. ཏ་ཏྠ ཨུ་ལཱུ་ཀ་པ་ཀྑཱི་ཏི ཨུ་ལཱུ་ཀ་ས་ཀུ་ཎ་པ་ཀྑེ་ཧི ཀ་ཏ་ནི་ཝཱ་ས་ནཾ. ཨ་ཛི་ན་ཀྑི་པནྟི ས་ལོ་མཾ ས་ཁུ་རཾ ཨ་ཛི་ན་མི་ག་ཙ་མྨཾ. ན་ཊྛ་ཙཱི་ཝ་ར་ཀཱ་ལཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨི་མེ་སུ ས་ཏྟ་སུ ཝ་ཏྠཱུ་སུ ཡཾ ཀི་ཉྩི དྷཱ་ར་ཡ་ཏོ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ སི་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༥༥. ས་ཏྠ་ཀེ་ན ཀ་ཏྟ་བྦཾ ཀ་མྨཾ ས་ཏྠ་ཀ་མྨཾ, ཏ་སྨིཾ ས་ཏྠ་ཀ་མྨེ. ཝ་ཏྠི་མྷི ཀ་ཏྟ་བྦཾ ཀ་མྨཾ ཝ་ཏྠི་ཀ་མྨཾ, ཏ་སྨིཾ ཝ་ཏྠི་ཀ་མྨེ. སཾ ནི་མི་ཏྟནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏཾ. ཏཾ ཚི་ནྡ་ཏོ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ སི་ཡཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. མཾ་སཱ་དི་བྷོ་ཛ་ནེཏི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་དི-ས་དྡོ ཨ་ཊྛི་ལོ་ཧི་ཏ་ཙ་མྨ་ལོ་མཱ་ནི ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཏ་སྨཱ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ མཾ་ས་ཨ་ཊྛི་ལོ་ཧི་ཏ་ཙ་མྨ་ལོ་མ་བྷོ་ཛ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ སི་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༥༦. ཀ་ད་ལེ་ར་ཀ་ཀྐ་དུ་སྶཱ་ནཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཀ་ད་ལི་ཨེ་ར་ཀ་ཨ་ཀྐ་ཝཱ་ཀེ་ཧི ཀ་ཏཱ་ནི ཝ་ཏྠཱ་ནི དྷཱ་ར་ཡ་ནྟ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊཾ. པོ་ཏྠ་ཀནྟི མ་ཀ་ཙི་ཝཱ་ཀེ་ཧི ཀ་ཏཾ པོ་ཏྠ་ཀ་དུ་སྶཾ. ས་བྦ་པཱི་ཏཱ་དི་ཀནྟི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ས་བྦ་ལོ་ཧི་ཏ་ཀ་ས་བྦ་ཀ་ཎྷ་ཀ་ས་བྦ་མ་ཉྫེ་ཊྛི་ཀཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཏ་ཏྠ ས་བྦ་མེ་ཝ ནཱི་ལ་ཀཾ ས་བྦ་ནཱི་ལ་ཀཾ. ཨེ་ཝཾ སེ་སེ་སུ་པི. ནཱི་ལཾ ཨུ་མྨཱ་ར་པུ་པྥ་ཝ་ཎྞཾ. པཱི་ཏཾ ཀ་ཎི་ཀཱ་ར་པུ་པྥ་ཝ་ཎྞཾ. ལོ་ཧི་ཏཾ ཛ་ཡ་སུ་མ་ན་པུ་པྥ་ཝ་ཎྞཾ. ཀ་ཎྷ་ཀཾ ཨ་དྡཱ་རི་ཊྛ་ཀ་ཝ་ཎྞཾ. མ་ཉྫེ་ཊྛི་ཀཾ ལཱ་ཁཱ་ར་ས་ཝ་ཎྞཾ. ཨི་མེ་སུ ཨ་ཊྛ་སུ ཝ་ཏྠཱུ་སུ ཡཾ ཀི་ཉྩི དྷཱ་ར་ཡ་ནྟ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊཾ སི་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༥༧-༨. ཧ་ཏྠི་སྶུ་ར་ག་སོ་ཎཱ་ནནྟི ཧ་ཏྠི་ཨ་སྶ་ཨུ་ར་ག་སོ་ཎཱ་ནཾ མཾ་སཾ ཨ་ཊྛི་རུ་དྷི་ར་ཙ་མྨ་ལོ་མཱ་ནི. སཱི་ཧ་བྱ་གྒྷ་ཙྪ་དཱི་པི་ནནྟི སཱི་ཧ་བྱ་གྒྷ་ཨ་ཙྪ་དཱི་པཱི་ནཾ མཾ་སཱ་དཱི་ནི. ཏ་ར་ཙྪ་སྶ ཙ མཾ་སཱ་དིཾ ཨུ་དྡི་སྶ་ཀ་ཏ་མཾ་ས་ཉྩ ཨ་ནཱ་པུ་ཙྪི་ཏ་མཾ་ས་ཉྩ བྷུ་ཉྫ་ཏོ དུ་ཀྐ་ཊཾ སི་ཡཱ. ད་ཀ་ཏི་ཏྠཱ་དི་ཀནྟི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་དི-ས་དྡོ ཝ་ཙྩ་པ་སྶཱ་ཝ་ཀུ་ཊི་ཡོ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཏེ་ན ཡཱ་ཏཱ་ནུ་པུ་བྦཾ ཨཱ་ག་ཏ་པྤ་ཊི་པཱ་ཊིཾ ཧི་ཏྭཱ་ན ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ན་ཧཱ་ན་ཏི་ཏྠ་ཉྩ ཝ་ཙྩ་ཀུ་ཊི་ཉྩ པ་སྶཱ་ཝ་ཀུ་ཊི་ཉྩ ཝ་ཛེ ཝ་ཛེ་ཡྻ ག་ཙྪེ་ཡྻ, དུ་ཀྐ་ཊཾ ཏ་སྶ སི་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༥༩. ས་ཧ་སཱཏི ཝེ་ག་སཱ ཝེ་གེ་ན. ཝུ་བྦྷ་ཛི་ཏྭཱ་ནཱཏི ཨ་ནྟ་ར་ཝཱ་ས་ཀཾ དཱུ་ར་ཏོ་ཝ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ, ཝ-ཀཱ་རོ ས་ནྡྷི་ཝ་སེ་ནཱ་ག་ཏོ. པ་ཝི་སེཏི པ་ཝི་སེ་ཡྻ. ཝ་ཙྩ་པ་སྶཱ་ཝ་ཀུ་ཊི་ཀནྟི ཝ་ཙྩ་ཀུ་ཊི་ཀཾ པ་སྶཱ་ཝ་ཀུ་ཊི་ཀཾ. ཝི་སེཏི པ་ཝི་སེ་ཡྻ. ཡོ བྷི་ཀྑུ ཝ་ཙྩ་པ་སྶཱ་ཝ་ཀུ་ཊི་ཀཾ ས་ཧ་སཱ པ་ཝི་སེ་ཡྻ ཝཱ ནི་ཀྑ་མེ་ཡྻ ཝཱ, ཨུ་བྦྷ་ཛི་ཏྭཱ ཝཱ པ་ཝི་སེ་ཡྻ ཝཱ ནི་ཀྑ་མེ་ཡྻ ཝཱ, ཨུ་ཀྐཱ་སི་ཀཾ ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཏཾ པ་ཝི་སེ་ཡྻ, ཏ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊཾ སི་ཡཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
༦༠. ནི་ཏྠུ་ན་ནྟོ ཝ་ཙྩཾ ཀ་རེ་ཡྻ ད་ནྟ་ཀ་ཊྛ་ཉྩ ཁཱ་ད་ནྟོ, ཏ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊཾ སི་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝ་ཙྩ་པ་སྶཱ་ཝ་དོ་ཎཱི་ནཾ བ་ཧི ཝ་ཙྩཱ་དི་ཀཾ ཝ་ཙྩ་པ་སྶཱ་ཝཾ ཀ་རེ་ཡྻ, ཏ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊཾ སི་ཡཱ.
༦༡. ཁ་རེ་ན ཙཱ་ཝ་ལེ་ཁེ་ཡྻཱཏི ཕཱ་ལི་ཏ་ཀ་ཊྛེ་ན ཝཱ ཕ་རུ་སེ་ན ཝཱ ག་ཎྛི་ཀེ་ན ཝཱ པཱུ་ཏི་ཀ་ཊྛེ་ན ཝཱ སུ་སི་རེ་ན ཝཱ ཨ་ཝ་ལེ་ཁེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀ་ཊྛནྟི ཨ་ཝ་ལེ་ཁ་ན་ཀ་ཊྛཾ. ཀཱུ་པ་ཀེཏི ཝ་ཙྩ་ཀཱུ་པ་ཀེ. ཨཱུ་ཧ་ཏ་ཉྩཱཏི གཱུ་ཐ་མ་ཀྑི་ཏ་ཉྩ. ན དྷོ་ཝེ་ཡྻཱཏི ཨ་ཏྟ་ནཱ ཝཱ ན དྷོ་ཝེ་ཡྻ པ་རེ་ན ཝཱ ན དྷོ་ཝཱ་པེ་ཡྻ. ཨུ་ཀླཱ་པ་ཉྩཱཏི ཀ་ཙ་ཝ་ར་ཉྩ. ན སོ་དྷ་ཡེན ས་མྨ་ཛྫེ་ཡྻ.
༦༢. ཙ་པུ་ཙ་པཱུཏི ས་དྡཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀ་ཀི་ཙྩཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཨཱ་ཙ་མ་ནྟ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊཾ སི་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ན་ཛ྄ཛྷི་ཊྛོ་ཝཱཏི ཨ་ནཱ་ཎ་ཏྟོ་ཡེ་ཝ. ཐེ་རེ་ནཱཏི ས་ངྒྷ་ཏྠེ་རེ་ན. པཱ་ཏི་མོ་ཀྑནྟི པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་སཾ. ཨུ་དྡི་སེ ཨུ་དྡི་སེ་ཡྻ, དུ་ཀྐ་ཊཾ སི་ཡཱ.
༦༣. ཨ་ནཱ་པུ་ཙྪཱ་ཡ པ་ཉྷ་སྶ ཀ་ཐ་ནེ, ཨ་ནཱ་པུ་ཙྪཱ་ཡ པ་ཉྷ་སྶ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནེ, ཨ་ནཱ་པུ་ཙྪཱ་ཡ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཀ་ར་ཎེ, ཨ་ནཱ་པུ་ཙྪཱ་ཡ པ་དཱི་པ་ཛཱ་ལ་ནེ, ཨ་ནཱ་པུ་ཙྪཱ་ཡ པ་དཱི་པ་ཝི་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ནེ་ཏི ཨི་མེ་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ པ་ཙྩ་ཡེ་སུ ཏ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊཾ སི་ཡཱ.
༦༤. ཨ་ནཱ་པུ་ཙྪཱ ཝཱ་ཏ་པཱ་ན་ཀ་ཝཱ་ཊཱ་ནི ཝི་ཝ་རེ་ཡྻ ཝཱ ཐ་ཀེ་ཡྻ ཝཱ, ཏ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊཾ སི་ཡཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཝ་ནྡ་ནཱ་དིནྟི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་དི-ས་དྡོ ཝ་ནྡཱ་པ་ནཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཡོ བྷི་ཀྑུ ན་གྒོ ཝ་ནྡ་ནཾ ཀ་རེ་ཡྻ, ཝ་ནྡཱ་པ་ནཾ ཀ་རེ་ཡྻ, ག་མ་ནཾ ཀ་རེ་ཡྻ, བྷོ་ཛ་ནཾ ཀ་རེ་ཡྻ, པི་ཝ་ནཾ ཀ་རེ་ཡྻ, ཁཱ་ད་ནཾ ཀ་རེ་ཡྻ, ག་ཧ་ཎཾ ཀ་རེ་ཡྻ, དཱ་ནཾ ཀ་རེ་ཡྻ, ཏ་སྶ ས་བྦ་ཏྠ དུ་ཀྐ་ཊ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ.
༦༥. ཏི་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ཀཾ ཝི་ནཱཏི ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏི་སྶོ པ་ཊི་ཙྪཱ་དི་ཡོ ཛ་ནྟཱ་གྷ་ར་པྤ་ཊི་ཙྪཱ་དིཾ ཨུ་ད་ཀ་པྤ་ཊི་ཙྪཱ་དིཾ ཝ་ཏྠ་པྤ་ཊི་ཙྪཱ་དི’’ནྟི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༢༦༡) ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཱ ཏི་སྶོ པ་ཊི་ཙྪཱ་དི་ཡོ ས་མཱ་ཧ་ཊཱ་ཏི ‘‘ཏི་པ་ཊི་ཙྪཱ་དཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏི་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ཀཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ པ་རི་ཀ་མྨཾ ས་ཡཾ ཀ་རེ་ཡྻ, པ་རཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ཡྻ, ཏ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊཾ སི་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡོ བྷི་ཀྑུ ན་ཧཱ་ཡཾ ན་ཧཱ་ཡ་ནྟོ ཀུ་ཊྚེ ཝཱ ཐ་མྦྷེ ཝཱ ཏ་རུ་མྷི ཝཱ ཀཱ་ཡཾ ཨུ་པ་གྷཾ་སེ་ཡྻ, ཏ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊཾ སི་ཡཱ.
༦༦. ཡོ བྷི་ཀྑུ ན་ཧཱ་ཡ་ནྟོ ཀུ་རུ་ཝི་ནྡ་ཀ་སུ་ཏྟེ་ན ཀཱ་ཡཾ གྷཾ་སེ་ཡྻ, ཀཱ་ཡ་ཏོ ཀཱ་ཡེ་ན ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ གྷཾ་སེ་ཡྻ, ཏ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊཾ སི་ཡཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཡོ ཨ་གི་ལཱ་ནོ ས་ཨུ་པཱ་ཧ་ནོ བ་ཧཱ་རཱ་མེ བ་ཧི་ཨཱ་རཱ་མེ ཙ་རེ་ཡྻ, ཏ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊཾ སི་ཡཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
༦༧. ས་བྦ་ནཱི་ལཱ་དི་ཀ་མྤི ཙཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་དི-ས་དྡོ ལོ་ཧི་ཏོ་དཱ་ཏ་པཱི་ཏ་ཀ་ཎྷ་མ་ཉྫེ་ཊྛ་མ་ཧཱ་ར་ངྒ་མ་ཧཱ་ནཱ་མ་ར་ངྒ་ར་ཏྟཱ་ད་ཡོ ཨུ་པཱ་ཧ་ནཱ་ཡོ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཡོ བྷི་ཀྑུ ས་བྦ་ནཱི་ལ་ས་བྦ་ལོ་ཧི་ཏཱ་དི་ཀཾ ཨུ་པཱ་ཧ་ནཾ དྷཱ་རེ་ཏི, ཏ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊཾ སི་ཡཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཡོ བྷི་ཀྑུ ར་ཏྟོ ར་ཏྟ་ཙི་ཏྟོ ཏ་ད་ཧུ་ཛཱ་ཏཱ་ཡ་པི ཨི་ཏྠི་ཡཱ ནི་མི་ཏྟཾ པ་སྶེ་ཡྻ, ཏ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊཾ སི་ཡཱ. ཡོ བྷི་ཀྑུ བྷི་ཀྑ་དཱ་ཡི་ཡཱ བྷི་ཀྑ་དཱ་ཡི་ཀཱ་ཡ ཨི་ཏྠི་ཡཱ མུ་ཁཾ པ་སྶེ་ཡྻ, ཏ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊཾ སི་ཡཱ.
༦༨-༩. ཡོ བྷི་ཀྑུ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་ཉྙཱི ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ པ་ཏྟཾ ཝཱ པ་སྶེ་ཡྻ, ཏ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊཾ སི་ཡཱ. ཨཱ་དཱ་སཱ་དི་མྷི ཨུ་ད་ཀ་པ་ཏྟེ ཨ་ཏྟ་ནོ མུ་ཁཾ པ་སྶེ་ཡྻ, ཏ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊཾ སི་ཡཱ. ཨུ་ཙྩཱ་ས་ན་མ་ཧཱ་ས་ནེ ནི་ས་ཛྫཱ་དིཾ ནི་སཱི་ད་ན་ས་ཡ་ནཱ་དིཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ དུ་ཀྐ་ཊཾ སི་ཡཱ. ཨུ་ཀྑི་ཏྟཱ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་ནཱ་ནཱ་སཾ་ཝཱ་ས་ཀཱ་དཱི་ནཾ ཝ་ནྡ་ནེ་པི དུ་ཀྐ་ཊཾ སི་ཡཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་ཏྠ ཨུ་ཀྑི་ཏྟོཏི ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ད་སྶ་ནེ ཨུ་ཀྑི་ཏྟ་ཀོ, ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་པྤ་ཊི་ཀ་མྨེ ཨུ་ཀྑི་ཏྟ་ཀོ, པཱ་པི་ཀཱ་ཡ དི་ཊྛི་ཡཱ ཨ་པྤ་ཊི་ནི་སྶ་གྒེ ཨུ་ཀྑི་ཏྟ་ཀོ་ཏི ཏི་ཝི་དྷོ་པི ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣོཏི ཨི་མི་ནཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་སཱ་མ་ཎེ་ར་སཱ་མ་ཎེ་རི་སི་ཀྑ་མཱ་ན་པ་ཎྜ་ཀ་ཨི་ཏྠི་སི་ཀྑཱ་པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཏ་ཀཱ ག་ཧི་ཏཱ. ནཱ་ནཱ་སཾ་ཝཱ་ས་ཀཱཏི ལ་དྡྷི་ནཱ་ནཱ་སཾ་ཝཱ་ས་ཀཱ ག་ཧི་ཏཱ. ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཚི་ནྣ་མཱུ་ལ་ཀཱ ག་ཧི་ཏཱ.
༧༠-༧༡. ཡོ དཱི་གྷཱ་ས་ནེ པ་ཎྜ་ཀི་ཏྠཱི་ཧི པ་ཎྜ་ཀེ་ན ཝཱ ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཝཱ ཨུ་བྷ་ཏོ་བྱ་ཉྫ་ནེ་ན ཝཱ ཨེ་ཀ་ཏོ ནི་སཱི་དེ་ཡྻ, ཏ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊཾ སི་ཡཱ. ཨ་དཱི་གྷེ ཨཱ་ས་ནེཏི ར་སྶེ ཨཱ་ས་ནེ. ཡོ བྷི་ཀྑུ ར་སྶཱ་ས་ནེ མ་ཉྩེ ཝཱ པཱི་ཋེ ཝཱ ཨ་ས་མཱ་ནཱ་ས་ནི་ཀེ་ན ཨེ་ཀ་ཏོ ས་ཡེ་ཡྻ, ཏ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊཾ སི་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཕ་ལ་པུ་པྥཱ་དི་ཀནྟི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཝེ་ལུ༹་ཙུ་ཎྞ་ད་ནྟ་ཀ་ཊྛ་མ་ཏྟི་ཀཱ་ད་ཡོ ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ. ཀུ་ལ་ས་ངྒ་ཧ་ཏྠཱ་ཡ ཕ་ལ་པུ་པྥཱ་དི་ཀཾ ད་ད་ཏོ དུ་ཀྐ་ཊཾ སི་ཡཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
༧༢-༣. ཡོ བྷི་ཀྑུ ག་ནྠི་མཱ་དིཾ ས་ཡཾ ཀ་རེ་ཡྻ, པ་རཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ཡྻ, ཏ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊཾ སི་ཡཱ. ཡོ བྷི་ཀྑུ ཛི་ནེ་ན ཝཱ་རི་ཏ་པ་ཙྩ་ཡེ པ་རི་བྷུ་ཉྫེ་ཡྻ, ཏ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊཾ སི་ཡཱ. ཨ་བྱ་ཏྟོ བཱ་ལོ ཡོ བྷི་ཀྑུ ཨཱ་ཙ་རི་ཡུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ ཨ་ནི་སྶཱ་ཡ ནི་སྶ་ཡཾ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཝ་སེ་ཡྻ, ཏ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊཾ སི་ཡཱ. ཡོ བྷི་ཀྑུ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏེ་ཧི མཱ་ཏཱ་པི་ཏུ་ཨཱ་དཱི་ཧི པུ་གྒ་ལེ་ཧི ཨ་ཉྙ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ བྷེ་ས་ཛྫཾ ཀ་རེ་ཡྻ ཝཱ ཝ་དེ་ཡྻ ཝཱ, ཏ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊཾ སི་ཡཱ. སཱ་པ་ཏྟི་ཀོ ཡོ བྷི་ཀྑུ ཨུ་པོ་ས་ཐ་པྤ་ཝཱ་ར་ཎཾ ཀ་རེ་ཡྻ, ཏ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊཾ སི་ཡཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་ཏྠ ཛི་ནེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཝཱ་རི་ཏཱ ཛི་ན་ཝཱ་རི་ཏཱ, ཛི་ན་ཝཱ་རི་ཏཱ ཙ ཏེ པ་ཙྩ་ཡཱ ཙེ་ཏི ཛི་ན་ཝཱ་རི་ཏ་པ་ཙྩ་ཡཱ, ཏེ ཛི་ན་ཝཱ་རི་ཏ་པ་ཙྩ་ཡེ. དྭེ་མཱ་ཏི་ཀཱ་ཨ་པྤ་གུ་ཎ་ཏཱ་ཡ ཨ་བྱ་ཏྟོ.
༧༤. ཡོ བྷི་ཀྑུ ཨཱ་བྷོ་གཾ ཝཱ ནི་ཡོ་གཾ ཝཱ ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ དྭཱ་ར་བ་ནྡྷཱ་དི་ཀེ ཋཱ་ནེ པ་རི་ཝ་ཏྟ་ཀ་ཝཱ་ཊ་ཀཾ ཨ་པི་དྷཱ་ཡ དི་ཝཱ ས་ཡེ་ཡྻ, ཏ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊཾ སི་ཡཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. དྭཱ་ར་བ་ནྡྷཱ་དི་ཀེཏི ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི པ་རི་ཀྑི་ཏྟེ ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་སེ་པི རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ་པི ཨ་ནྟ་མ་སོ ཨི་མི་ནཱ ལ་ཀྑ་ཎེ་ན ཡུ་ཏྟ་ཨཱ་ཀཱ་ས་ངྒ་ཎེ་པི. ཨ་པི་དྷཱ་ཡཱཏི ཨ་པི་ད་ཧི་ཏྭཱ. ཝི་ནཱ་བྷོ་གནྟི ‘‘ཨེ་ས དྭཱ་རཾ ཛ་གྒི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་བྷོ་གཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ནི་ཡོ་གནྟི ཨ་ཝ་ས་ཊྛཱ་ནཾ, ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཝ་སཾ བ་ཧུ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཊྛཱ་ནཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ. ‘‘ས་ཝ་སོ’’ཏི ཝཱ པཱ་ཋོ, ས་ཝ་སོ ཧུ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. དི་ཝཱཏི དི་ཝཱ་ཀཱ་ལེ.
༧༥. དྷ་ཉྙནྟི སཱ་ལི ཝཱི་ཧི ཡ་ཝོ གོ་དྷུ་མོ ཀ་ངྒུ ཝ་ར་ཀོ ཀུ་དྲཱུ་ས་ཀོ་ཏི ས་ཏྟ་ཝི་དྷཾ དྷ་ཉྙཾ. ཨི་ཏྠི་རཱུ་པནྟི དཱ་རུ་ལོ་ཧ་མ་ཡཱ་དི་ཨི་ཏྠི་རཱུ་པཾ. ར་ཏ་ནནྟི མུ་ཏྟཱ་དི་ད་ས་ཝི་དྷཾ ར་ཏ་ནཾ. ཨཱ་ཝུ་དྷནྟི ས་ཏྟི་ཏོ་མ་རཱ་དི་ས་བྦཱ་ཝུ་དྷ་བྷ་ཎྜཾ. ཨི་ཏྠི་པ་སཱ་དྷ་ནནྟི ཨི་ཏྠི་ཡཱ སཱི་སཱ་དི་ཨ་ལ་ངྐཱ་རཾ. ཏཱུ་རི་ཡ་བྷ་ཎྜནྟི དྷ་མ་ན་ས་ངྑཱ་དི་ས་བྦཾ ཏཱུ་རི་ཡ་བྷ་ཎྜཾ. ཕ་ལ་རུ་ཀྑེཏི ཕ་ལི་ཏ་རུ་ཀྑེ. པུ་བྦ་ཎྞཱ་དི་ཀནྟི མུ་གྒ་མཱ་སཱ་དི་ཀཾ. ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཝཱ་ཀུ་ར་ཀུ་མི་ནཱ་ད་ཡོ ག་ཧི་ཏཱ. ཨེ་ཏེ་སུ ཡཾ ཀི་ཉྩི ཨཱ་མ་སེ་ཡྻ, ཏ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊཾ སི་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༧༦. ས་སི་ཏྠོ་ད་ཀ་ཏེ་ལེ་ཧཱིཏི ཡོ པ་ན མ་དྷུ་སི་ཏྠ་ཀ་ཏེ་ལེ་ན ཝཱ ཨུ་ད་ཀ་མི་སྶ་ཀ་ཏེ་ལེ་ན ཝཱ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཙི་ཀྑ་ལླེ་ན ཝཱ. ཕ་ཎ་ཧ་ཏྠ་ཕ་ཎེ་ཧི ཝཱཏི ད་ནྟ་མ་ཡཱ་དི་ཕ་ཎེ་ན ཝཱ ཕ་ཎ་ཀི་ཙྩ་སཱ་དྷ་ཀེ་ཧི ཧ་ཏྠ་ངྒུ་ལཱི་ཧི ཝཱ ཀོ་ཙྪེ་ན ཝཱ ཀེ་ས་མོ་ས་ཎྛ་ནེ དུ་ཀྐ་ཊཾ སི་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཀ་སྨིཾ བྷཱ་ཛ་ནེ བྷོ་ཛ་ན་ནི་མི་ཏྟེ དུ་ཀྐ་ཊཾ སི་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༧༧. དྭེ བྷི་ཀྑཱུ ཨེ་ཀ་ཏྠ་ར་ཎཱ ས་ཡེ་ཡྻཱུཾ, དྭེ བྷི་ཀྑཱུ ཨེ་ཀ་པཱ་ཝུ་ར་ཎཱ ས་ཡེ་ཡྻུཾ, དྭེ བྷི་ཀྑཱུ ཨེ་ཀ་མ་ཉྩ་ཀེ ས་ཡེ་ཡྻུཾ, ཏེ་སཾ དུ་ཀྐ་ཊཱ་ནི ཧོ་ནྟཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. པ་མཱ་ཎ་ཏོ ཨ་དྷི་ཀཾ ཝཱ ཨཱུ་ནཾ ཝཱ ད་ནྟ་ཀ་ཊྛཾ ཁཱ་དེ་ཡྻ, ཏ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊཾ སི་ཡཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏ་ཏྠ ཨ་དྷི་ཀནྟི ཨ་ཊྛ་ངྒུ་ལ་ཏོ ཨ་དྷི་ཀཾ. ཨཱུ་ནནྟི ཙ་ཏུ་ར་ངྒུ་ལ་ཏོ ཨཱུ་ནཾ.
༧༨. ཡོ བྷི་ཀྑུ ན་ཙྩ་ཉྩ གཱི་ཏ་ཉྩ ཝཱ་དི་ཏ་ཉྩ ཡོ་ཛེ་ཏི ཝཱ ཡོ་ཛཱ་པེ་ཏི ཝཱ, ཏ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊཾ སི་ཡཱ. ཏེ་སཾ ན་ཙྩཱ་ནཾ ད་སྶ་ནཾ, ཏེ་སཾ གཱི་ཏཱ་ནཾ ས་ཝ་ནཾ, ཏེ་སཾ ཝཱ་དི་ཏཱ་ནཾ ས་ཝ་ན་ཉྩ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊཾ སི་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༧༩. ཝཱི་ཧཱ་དི་རོ་པི་མེཏི ཝཱི་ཧི་ཨཱ་དཱི་ནཾ རུ་ཧ་ན་ཊྛཱ་ནེ. བ་ཧི་པཱ་ཀཱ་ར་ཀུ་ཊྚ་ཀེཏི པཱ་ཀཱ་ར་ཀུ་ཊྚཱ་ནཾ བ་ཧི. ཝ་ཙྩཱ་དི་ཚ་ཌྜ་ནཱ་དི་མྷཱིཏི ཝ་ཙྩ་པ་སྶཱ་ཝ་ས་ངྐཱ་ར་ཙ་ལ་ཀཱ་དཱི་ནཾ ཚ་ཌྜ་ན་ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ དུ་ཀྐ་ཊཾ སི་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. དཱི་གྷ་ཀེ་སཱ་དི་དྷཱ་ར་ཎེཏི དཱི་གྷ་ཀེ་ས་དྷཱ་ར་ཎེ དཱི་གྷ་ན་ཁ་དྷཱ་ར་ཎེ དུ་ཀྐ་ཊཾ སི་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༨༠. ན་ཁ་མ་ཊྛ་ཀ་ར་ཎཱ་དི་མྷཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ར་ཛ་ན་ཀ་ར་ཎཾ ག་ཧི་ཏཾ. ས་མྦཱ་དྷེ ལོ་མ་ཧཱ་ར་ཎེཏི ས་མྦཱ་དྷེ ཨུ་པ་ཀ་ཙྪ་ཀ་མུ་ཏྟ་ཀ་ར་ཎ་ཊྛཱ་ནེ ལོ་མུ་དྡྷ་ར་ཎེ. ས་ཨུ་པཱ་ཧ་ནོ བྷི་ཀྑུ པ་རི་ཀ་མྨ་ཀ་ཏཾ བྷཱུ་མིཾ ཨ་ཀྐ་མེ་ཡྻཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
༨༡. ཨ་དྷོ་ཏ་ཨ་ལླ་པཱ་དེ་ཧཱིཏི ཡོ བྷི་ཀྑུ ཨ་དྷོ་ཏ་པཱ་དེ་ཧི ཝཱ ཨ་ལླ་པཱ་དེ་ཧི ཝཱ ས་ངྒྷི་ཀཾ མ་ཉྩཾ ཝཱ པཱི་ཋཾ ཝཱ ཨ་ཀྐ་མེ་ཡྻ, པ་རི་ཀ་མྨ་ཀ་ཏཾ བྷི་ཏྟིཾ ཝཱ ཀཱ་ཡ་ཏོ ཨཱ་མ་ས་ནྟ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊཾ སི་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༨༢-༣. ས་ངྒྷཱ་ཊི་ཡཱ་པི པ་ལླ་ཏྠེཏི ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏ་ཙཱི་ཝ་རེ་ན ཝི་ཧཱ་རེ ཝཱ ཨ་ནྟ་ར་གྷ་རེ ཝཱ པ་ལླ་ཏྠི་ཀཾ ཀ་རེ་ཡྻ, ཏ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊཾ. དུ་པྤ་རི་བྷུ་ཉྫེ་ཡྻ ཙཱི་ཝ་རནྟི ཏི་ཎྞཾ ཙཱི་ཝ་རཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཙཱི་ཝ་རཾ དུ་པྤ་རི་བྷོ་གེ་ན པ་རི་བྷུ་ཉྫེ་ཡྻ. ཨ་ཀཱ་ཡ་བ་ནྡྷ་ནོཏི ཀཱ་ཡ་བ་ནྡྷ་ན་ཝི་ར་ཧི་ཏོ བྷི་ཀྑུ གཱ་མཾ ཝ་ཛེ་ཡྻ ག་ཙྪེ་ཡྻ. ཡོ བྷི་ཀྑུ ཝ་ཙྩ་ཀཾ ཨུ་ཙྩཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ་ན ཨུ་ད་ཀེ ས་ནྟེ ནཱ་ཙ་མེ་ཡྻ ཨུ་ད་ཀ་སུ་དྡྷིཾ ན ཀ་རེ་ཡྻ, ཏ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊཾ སི་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་མཱ་དེ་ཡྻ ཨ་ཀ་པྤི་ཡེཏི བྷི་ཀྑུཾ ཝཱ སཱ་མ་ཎེ་རཱ་དི་ཀེ སེ་ས་ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀེ ཝཱ ཨ་ཀ་པྤི་ཡེ ནི་ཡོ་ཛེ་ཡྻ, ཏ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊཾ སི་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་བྷཱ་གཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ དེ་ས་ནཱ་རོ་ཙ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ དུ་ཀྐ་ཊཾ སི་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་བྷཱ་གཱཏི ཨེ་ཏྠ ཝ་ཏྠུ་ས་བྷཱ་ག་ཏཱ་ཝ ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏཱ, ན ཨཱ་པ་ཏྟི་ས་བྷཱ་ག་ཏཱ.
༨༤. ན ཝ་སེ ཝ་སྶནྟི ཡོ བྷི་ཀྑུ ཝ་སྶཾ ན ཝ་སེ་ཡྻ ན ཨུ་པ་ག་ཙྪེ་ཡྻ, ཏ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊཾ སི་ཡཱ. ཝི་སཾ་ཝཱ་དེ སུ་དྡྷ་ཙི་ཏྟེཏི ཨེ་ཏྠ ས་མྤ་དཱ་ན་ཏྠེ བྷུ་མྨ་ཝ་ཙ་ནཾ, པ་ཊི་སྶ་ཝཾ ཝི་སཾ་ཝཱ་དེ་ནྟ་སྶ སུ་དྡྷ་ཙི་ཏྟ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊཾ སི་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝ་སྶཾ ཝ་སི་ཏྭཱ ཨ་ན་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཀི་ཙྩ་ཏོ ཨ་ན་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཀི་ཙྩེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནོ ག་མ་ནེ དུ་ཀྐ་ཊཾ སི་ཡཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
༨༥. ཨཱ་པ་དཾ ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཏ་རུ་སྶ ཨུ་དྡྷཾ པོ་རི་ས་མྷཱ ཨ་བྷི་རུ་ཧ་ཎེ དུ་ཀྐ་ཊཾ སི་ཡཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨཱ་པ་དནྟི ཨ་ནྟ་རཱ་ཡཾ. ཏ་རུ་སྶཱཏི རུ་ཀྑ་སྶ. པོ་རི་ས་མྷཱཏི ཨེ་ཀ་པོ་རི་ས་པྤ་མཱ་ཎཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ པ་ཉྩ་ཧ་ཏྠཱ. ཨ་པ་རི་སྶཱ་ཝ་ནོ ཡོ བྷི་ཀྑུ ཨ་དྡྷཱ་ནཾ ག་ཙྪེ་ཡྻ, ཡོ ཙ བྷི་ཀྑུ ཏཾ པ་རི་སྶཱ་ཝ་ནཾ ཡཱ་ཙ་ཏོ ན ད་དེ་ཡྻ, ཏ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊཾ སི་ཡཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨ་དྡྷཱ་ནནྟི ཨ་དྡྷ་ཡོ་ཛ་ན་མེ་ཝ ཨ་ནྟི་མ་མ་དྡྷཱ་ནཾ.
༨༦. ཨ་ཏྟ་ནོ གྷཱ་ཏ་ནེ དུ་ཀྐ་ཊཾ སི་ཡཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཡོ བྷི་ཀྑུ ཨི་ཏྠི་རཱུ་པཱ་དི་རཱུ་པཾ ཀ་རེ་ཡྻ ཝཱ ཀཱ་རཱ་པེ་ཡྻ ཝཱ, ཏ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊཾ སི་ཡཱ. མཱ་ལཱ་དི་ཀཾ ཝི་ཙི་ཏྟཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཱ་དི་ཝ་ཏྠུཾ ས་ཡཾ ཀ་རེ་ཡྻ, དུ་ཀྐ་ཊཾ སི་ཡཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
༨༧. བྷུ་ཉྫ་ནྟ་མུ་ཊྛ་པེཏི ཡོ བྷི་ཀྑུ བྷུ་ཉྫ་ནྟཾ ཨུ་ཊྛཱ་པེ་ཡྻ, ཏ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊཾ སི་ཡཱ. བྷ་ཏྟ་སཱ་ལཱ་དཱི་སུ ཝུ་ཌྜྷཱ་ནཾ ཨོ་ཀཱ་སཾ ཨ་ད་ཏྭཱ ནི་སཱི་ད་ཏོ དུ་ཀྐ་ཊཾ སི་ཡཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
༨༨. ཡཱ་ནཱ་ནཱིཏི ཝ་ཡ྄ཧཾ ར་ཐོ ས་ཀ་ཊཾ ས་ནྡ་མཱ་ནི་ཀཱ་དཱི་ནི. ཀ་ལླ་ཀོཏི ཨ་གི་ལཱ་ནོ. ཨ་གི་ལཱ་ནོ ཡོ བྷི་ཀྑུ ཡཱ་ནཱ་ནི ཨ་བྷི་རུ་ཧེ་ཡྻ, ཏ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊཾ སི་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝ་དེ ད་ཝནྟི ཀེ་ལི༹ཾ ཝ་དེ་ཡྻ, ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀེ་ལི༹ཾ ཝ་དེ་ཡྻ, ཏ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊཾ སི་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཉྙ་པ་རི་སཱ་ཡ ཨུ་པ་ལཱ་ལ་ནེ དུ་ཀྐ་ཊཾ ཧོ་ཏི.
༨༩. ཀཱ་ཡཱ་དིནྟི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་དི-ས་དྡོ ཨཱུ་རུ་ནི་མི་ཏྟཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཀཱ་ཡཾ ཝཱ ཨཱུ་རུཾ ཝཱ ནི་མི་ཏྟཾ ཝཱ ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ན ད་སྶ་ཡེ ན ད་སྶེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ལོ་ཀཱ་ཡ་ཏཾ ཏི་ར་ཙྪཱ་ནཱ་དི་ཝི་ཛྫཾ ན ཙ ས་ཡཾ ཝཱ་ཙེ་ཡྻ, པ་ར་ཉྩ ན ཝཱ་ཙཱ་པེ་ཡྻ. པ་ལི་ཏཾ ག་ཎྷེ་ཡྻ ཝཱ ག་ཎྷཱ་པེ་ཡྻ ཝཱ, ཏ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊཾ སི་ཡཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
༩༠-༩༢. ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི པེ་ལཱ༹་ཡཾ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ བྷ་ཏྟཾ བྷུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊཾ སི་ཡཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. པ་ཏྟ་ཧ་ཏྠ་ཀོ ཡོ བྷི་ཀྑུ ཝཱ་ཏ་པཱ་ནཾ ཝཱ ཀ་ཝཱ་ཊཾ ཝཱ པ་ཎཱ་མེ པ་ཎཱ་མེ་ཡྻ, སོ་ད་ཀཾ པ་ཏྟཾ ཨུ་ཎྷེ་ཡྻ ཨུ་ཎྷེ ཨོ་ཏཱ་པེ་ཡྻ ཝཱ པ་ཊི་སཱ་མེ་ཡྻ ཝཱ, ཝོ་ད་ཀཾ པ་ཏྟཾ ཨ་ཏི་ཨུ་ཎྷེ་ཡྻ ཨ་ཏི་ཋ་པེ་ཡྻ, ཏ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊཾ སི་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡོ བྷི་ཀྑུ པ་ཏྟཾ བྷཱུ་མི་ཡཾ ཝཱ ཨ་ངྐེ ཝཱ མ་ཉྩེ ཝཱ པཱི་ཋེ ཝཱ མི་ཌྜྷ་ནྟེ ཝཱ པ་རི་བྷ་ཎྜ་ནྟེ ཝཱ པཱ་དེ ཝཱ ཚ་ཏྟེ ཝཱ ཋ་པེ་ཡྻ, ཏ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊཾ སི་ཡཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. བྷཱུ་མི་ཡནྟི ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཨ་ན་ཏྠ་ཏཱ་ཡ པཾ་སུ་ས་ཀྑ་ར་མི་སྶཱ་ཡ. ཨ་ངྐེཏི དྭི་ནྣཾ ཨཱུ་རཱུ་ནཾ མ་ཛ྄ཛྷེ. མི་ཌྜྷ་ནྟེཏི མི་ཌྜྷ་པ་རི་ཡ་ནྟེ. པ་རི་བྷ་ཎྜ་ནྟེཏི བཱ་ཧི་ར་པ་སྶེ ཀ་ཏཱ་ཡ ཏ་ནུ་ཀ་མི་ཌྜྷི་ཡཱ ཨ་ནྟེ. ཡོ བྷི་ཀྑུ ཙ་ལ་ཀཱ་དིཾ ཝཱ པ་ཏྟེ ཋ་པེ་ཡྻ, པ་ཏྟེ ཝཱ ཧ་ཏྠ་དྷོ་ཝ་ནེ ཧ་ཏྠ་སྶ དྷོ་ཝ་ན་པྤ་ཙྩ་ཡཱ ཏ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊཾ སི་ཡཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
༩༣. ཨུ་ཙྪི་ཊྛཾ མུ་ཁ་དྷོ་ཝ་ནཾ ཨུ་ད་ཀ་མྤི པ་ཏྟེ་ན ནཱི་ཧ་ར་ནྟ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ དུ་ཀྐ་ཊཾ སི་ཡཱ. ཡོ བྷི་ཀྑུ ཨ་ཀ་པྤི་ཡཾ པ་ཏྟཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫེ་ཡྻ, ཏ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊཾ སི་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཀ་པྤི་ཡཾ པ་ཏྟནྟི དཱ་རུ་མ་ཡ་པ་ཏྟཱ་དིཾ.
༩༤. ཡོ བྷི་ཀྑུ ཁི་པི་ཏེ ‘‘ཛཱི་ཝཱ’’ཏི ཝ་དེ ཝ་དེ་ཡྻ, ཏ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊཾ སི་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡོ བྷི་ཀྑུ པ་རི་མ་ཎྜ་ལ་ཀཱ་དི་མྷི པ་ཉྩ་ས་ཏྟ་ཏི སེ་ཁི་ཡེ ཨ་ནཱ་ད་རོ ཧུ་ཏྭཱ ན སི་ཀྑ་ཏི, ཏ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊཾ སི་ཡཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
༩༥. ཡོ བྷི་ཀྑུ བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རེ པ་ཡུ་ཏོ མཱ་ཏུ་ཡཱ པི་ཏུ་ནོ ཙ བྷ་ཎྜ་ཀཾ གོ་པེ་ཡྻ, ཨ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ སི་ཡཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་ཏྠ པ་ཡུ་ཏོཏི བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རེ བྱཱ་པཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཡུ་ཏྟ་པྤ་ཡུ་ཏྟོ. གོ་པ་ཡེཏི གོ་པེ་ཡྻ. ཡོ བྷི་ཀྑུ ད་ཝཱ་ཡ ཧཱི་ནེ་ན ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨུ་ཏྟ་མ་མྤི ཝ་དེ་ཡྻ, དུ་བྦྷཱ་སི་ཏཾ སི་ཡཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་ཏྠ ཧཱི་ནེ་ཧི ཝཱ ཨུ་ཀྐ་ཊྛེ་ཧི ཝཱ ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཨེ་ཝཾ ཨུ་ཀྐ་ཊྛཾ ཝཱ ཧཱི་ནཾ ཝཱ ‘‘ཙ་ཎྜཱ་ལོ་སཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨུ་ཛུཾ ཝཱ ‘‘ས་ནྟི ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩེ ཙ་ཎྜཱ་ལ་ཝེ་ན་ནེ་སཱ་དཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨ་ཉྙཱ་པ་དེ་སེ་ན ཝཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣཾ ཝཱ ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣཾ ཝཱ ཨ་ཀྐོ་སཱ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ཝི་ནཱ ཀེ་ཝ་ལཾ ཀཱི་ལཱ༹་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཝ་དེ་ཡྻ, དུ་བྦྷཱ་སི་ཏཾ སི་ཡཱ་ཏི.
པ་ཀི་ཎྞ་ཀ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༦. ཝ་ཏྟཱ་དི་ཀ་ཎྜ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༩༦. ཨི་དཱ་ནི ཝ་ཏྟཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙ་རི་ཡ་ཝ་ཏྟ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཝ་ཏྟ་ཉྩ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཝ་ཏྟ་ཉྩ ག་མི་ཀ་ཝ་ཏྟ་ཉྩ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་ཝ་ཏྟ་ཉྩ སེ་ནཱ་ས་ནཱ་དི་ཝ་ཏྟ་ཉྩ པི་ཡ་སཱི་ལེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ག་མི་ཀཱ་ག་ནྟུ་ཀནྟི ག་མི་ཀཾ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་ནྟི ཚེ་དོ, ག་མི་ཀ་ཝ་ཏྟཾ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་ཝ་ཏྟ་ཉྩཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༩༧. དཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧ་ཏྠ་པཱ་སེ ཋི་ཏོ ཀི་ཉྩི ག་ཧི་ཏ་བྦཾ ཨེ་ཀེ་ན པུ་རི་སེ་ན ག་ཧི་ཏ་བྦཾ ཨུ་ཀྑི་པ་ན་ཀྑ་མཾ ཝ་ཏྠུཾ ཏི་དྷཱ ཏཱི་སུ པ་ཀཱ་རེ་སུ ཨེ་ཀེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན ད་དེ་ཡྻ, ག་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་མོ བྷི་ཀྑུ དྭི་དྷཱ དྭཱི་སུ ཨེ་ཀེ་ན ག་ཎྷེ་ཡྻ, ཨ་ཡཾ པ་ཉྩ་ངྒོ པ་ཊི་གྒ་ཧོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༩༨-༡༠༠. དཱུ་རེ ཋི་ཏཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ཋ་པི་ཏོ་ཀཱ་སཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཏ’’ནྟི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཧ་ཏྠ་པཱ་སེ ཋི་ཏཾ ཧ་ཏྠེ་ན ཨཱ་མ་སི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མ’’ནྟི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ‘‘ཨེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་མི, ཨི་མཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་མཱི’’ཏི ཨི་མེ་སཾ པ་དཱ་ནཾ མ་ཛ྄ཛྷེ ས་ངྒྷཱ་ཊི་ཨཱ་དཱི་སུ པ་ཙྩེ་ཀཾ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་དྷི་ཊྛེ་ཡྻ. ཀ་ཐཾ? ‘‘ཨེ་ཏཾ ས་ངྒྷཱ་ཊིཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་མི, ཨི་མཾ ས་ངྒྷཱ་ཊིཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་མཱི’’ཏི ཨ་དྷི་ཊྛེ་ཡྻ. ཨེ་ཝཾ སེ་སེ་སུ ཙ ཙཱི་ཝ་རེ་སུ. ཡ་ཐཱ ཙཱི་ཝ་རཱ་དིཾ ཝི་དྷཱ་ནཾ ཨེ་ཝཾ པ་ཏྟེ་པི ཨ་དྷི་ཊྛེ་ཡྻ པ་ཙྩུ་དྡྷ་རེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༡༠༡. ས་ཉྩ་རི་ཏྟཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ སེ་སཱ ག་རུ་ཀཱ ཙ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ ཙ ས་ཙི་ཏྟ་ཀཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨ་ནྟི་མཱཏི པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ. ཨ་ཙྪི་ནྣ་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ, པ་རི་ཎ་ཏ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཉྩཱ་ཏི ཨི་མཾ དྭ་ཡཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ སེ་སཾ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
༡༠༢-༣. གཱ་མ་པྤ་ཝེ་ས་ན་ནྟེ་ཏེཏི གཱ་མ་པྤ་ཝེ་ས་ནཾ ཨི་ཏི ཨེ་ཏེ. པཱ་ཙི་ཏྟཱི་སུ ཨེ་ཏེ པ་ད་སོ་དྷ་མྨཱ་ད་ཡོ གཱ་མ་པྤ་ཝེ་ས་ན་ནྟཱ ས་ཏྟ་ར་ས སི་ཀྑཱ་པ་དཱ ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀཱ.
༡༠༤-༥. པ་ཀི་ཎྞ་ཀེ་སུ ཨུ་དྡི་སྶ་ཀ་ཏཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་མཾ་ས་ཀཾ སེ་ས་མཾ་སཾ ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏྠ པ་ཀི་ཎྞ་ཀེ་སུ ཨ་ཉྙ་མཾ་སཱ་དི་ཀཾ པ་ཏྟ་ཧ་ཏྠོ ཀ་ཝཱ་ཊ་ཀ་ནྟཾ ཏེ་ར་ས་ཝི་དྷཾ ཨི་དཾ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀཾ, སེ་སཾ ས་བྦཾ ས་ཙི་ཏྟ་ཀ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
༡༠༦. ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ན་ཙི་ཏྟེ་ན ས་ཙི་ཏྟ་ཀཾ ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀ་ནྟི ཝ་ད་ནྟི, པ་ཉྙ་ཏྟི་ཛཱ་ན་ནེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན ཏ་ཐཱ ས་ཙི་ཏྟ་ཀཾ ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀ་ནྟི ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ ཝ་ད་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཐཱ-ས་དྡེ་ན ‘‘ས་ཙི་ཏྟ་ཀཾ ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀ’’ནྟི ཨི་དཾ ག་ཧི་ཏཾ.
༡༠༧-༩. པུ་བྦ་ཀ་ར་ཎཱ་དི་ཀནྟི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་དི-ས་དྡོ པུ་བྦ་ཀི་ཙྩཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཏ་ཏྠ –
‘‘ས་མྨ་ཛྫ་ནཱི པ་དཱི་པོ ཙ, ཨུ་ད་ཀཾ ཨཱ་ས་ནེ་ན ཙ;
ཨུ་པོ་ས་ཐ་སྶ ཨེ་ཏཱ་ནི, པུ་བྦ་ཀ་ར་ཎ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
‘‘ཚ་ནྡ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་ཨུ་ཏུ་ཀྑཱ་ནཾ, བྷི་ཀྑུ་ག་ཎ་ནཱ ཙ ཨོ་ཝཱ་དོ;
ཨུ་པོ་ས་ཐ་སྶ ཨེ་ཏཱ་ནི, པུ་བྦ་ཀི་ཙྩ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི. –
ཨེ་ཝཾ པུ་བྦ་ཀ་ར་ཎཱ་དི་ཀཾ ན་ཝ་དྷཱ དཱི་པི་ཏཾ ས་བྦཾ ཨུ་པོ་ས་ཐ་པྤ་ཝཱ་ར་ཎཾ པི་ཡ་སཱི་ལི་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
༡༡༢. ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མནྟི ཨེ་ཏྠཱ་ཡ་མ་དྷི་པྤཱ་ཡོ – ག་ཎོ པཱ་རི་སུ་དྡྷི་ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཀ་རེ་ཡྻ, པུ་གྒ་ལོ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཀ་རེ་ཡྻ, ས་ངྒྷོ སུ་ཏྟུ་དྡེ་ས་ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཀ་རེ་ཡྻཱ་ཏི.
༡༡༣. ཙཱ་ཏུ་དྡ་སོ པ་ནྣ་ར་སོ, སཱ་མ་གྒཱི དི་ན་ཏོ ཏི་དྷཱཏི ཙཱ་ཏུ་དྡ་སོ ཨུ་པོ་ས་ཐོ, པ་ནྣ་ར་སོ ཨུ་པོ་ས་ཐོ, སཱ་མ་གྒཱི་ཨུ་པོ་ས་ཐོ་ཏི དི་ན་ཏོ ཏི་དྷཱ ཧོ་ནྟི. དི་ན་ཏོ པུ་གྒ་ལ་ཏོ ཀ་ཏྟ་བྦཱ་ཀཱ་ར་ཏོ ཏེ ཨུ་པོ་ས་ཐཱ ན་ཝ ཨི་ཏི ཨཱི་རི་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༡༡༤. ཏེ་ཝཱ་ཙཱི དྭེ་ཀ་ཝཱ་ཙཱིཏི ཏེ་ཝཱ་ཙི་ཀཱ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ, དྭེ་ཝཱ་ཙི་ཀཱ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ, ཨེ་ཀ་ཝཱ་ཙི་ཀཱ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ ཨི་ཏི ན་ཝ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ ཝུ་ཏྟཱ.
༡༡༥. ཏ་སྶཱ་ཏི ཕ་གྒུ་ན་མཱ་ས་སྶ. ཏ་ཏོ སེ་སནྟི ཨཱ་སཱ་ལ༹ྷི་ཨ་ནྟི་མ་པ་ཀྑ་མྷཱ ཡཱ་ཝ ཀ་ཏྟི་ཀ་པུ་ཎྞ་མཱ ཝ་སྶ་ཀཱ་ལ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏྠ ཧི ཨེ་ཀ་སྨིཾ སཾ་ཝ་ཙྪ་རེ ཙ་ཏུ་ཝཱི་ས་ཏི་ཨུ་པོ་ས་ཐཱ ཧོ་ནྟི.
༡༡༦. ཨེ་ཏེ་སཱུཏི ཨེ་ཏེ་སུ ཏཱི་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨིཾ ཨུ་ཏུ་མྷི ཏ་ཏི་ཡ་པ་ཀྑཱ ས་ཏྟ་མ་པ་ཀྑཱ. ཙཱ་ཏུ་དྡ་སཱཏི ཚ ཙཱ་ཏུ་དྡ་སཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སེ་སཱ་ནི ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠཱ་ནེ་ཝཱ་ཏི.
ཝ་ཏྟཱ་དི་ཀ་ཎྜ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ནི་ག་མ་ན་ཀ་ཐཱ
ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ས་མཱ་ར་དྡྷཱ, མཱུ་ལ་སི་ཀྑ་ཏྠ་ཝ་ཎྞ་ནཱ;
ནི་ཊྛི་ཏཱ ཡཱ ས་མཱ་སེ་ན, ཨ་ཌྜྷ་མཱ་ས་སྶ ཨ་ཙྩ་ཡེ.
ཨ་དྷུ་ནཱུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ་ནཾ, ཧི་ཏ་ཏྠཱ་ཡ ས་མཱ་ས་ཏོ;
ཨི་མཾ ཨ་ཏྠཾ ཝ་ཎྞ་ཡ་ཏཱ, ཡཾ པུ་ཉྙཾ་དྷི་ག་ཏཾ མ་ཡཱ.
ཏེ་ན པུ་ཉྙེ་ན་ཡཾ ལོ་ཀོ, སུ་ཁཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ;
པཱ་པུ་ཎཱ་ཏུ ཝི་སུ་དྡྷཱ་ཡ, ནི་བྦཱ་ནཾ ཨ་ཛ་རཾ པ་དཾ.
ནཱ་ནཱ་ཏ་རུ་ག་ཎཱ་ཀི་ཎྞེ, ནཱ་ནཱ་ཀུ་ས་ལ་ཀཱ་མི་ནོ;
ར་མྨེ ཡུ་དྡྷཱ་ན་པ་ཏི་ནོ, ཝི་ཧཱ་རེ ཝ་ས་ཏཱ ས་ཏཱ.
སཱ་ས་ནེ སི་དྡྷི་པ་ཏྟ་སྶ, སི་དྡྷི་ནཱ ཉཱ་ཎ་སི་དྡྷི་ནཱ;
པ་ཎྜི་ཏེ་ན ཀ་ཏཱ ཨེ་སཱ, མཱུ་ལ་སི་ཀྑ་ཏྠ་ཝ་ཎྞ་ནཱ.