༡. པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡. ཨི་དཱ་ནི ས་བྦ་སི་ཀྑཱ་ནཾ པ་ན མཱུ་ལ་བྷཱུ་ཏ་ཏྟཱ ཨ་དྷི་སཱི་ལ་སི་ཀྑཱ་ཝ པ་ཋ་མཾ ཝུ་ཏྟཱ, ཏ་ཏྲཱ་པི མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫ་ཏྟཱ, མཱུ་ལ་ཙྪེ་ཛྫ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ ཙ ས་བྦ་པ་ཋ་མཾ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦ་ནྟི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘སཾ ནི་མི་ཏྟ’’ནྟྱཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ མ་གྒ་ཏྟ་ཡེ སཾ ནི་མི་ཏྟཾ པ་ཝེ་ས་ནྟོ བྷི་ཀྑུ ཙུ་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སཾ ནི་མི་ཏྟནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏཾ, ས་བྦ་ནྟི་མེ་ན པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན ཨེ་ཀ་ཏི་ལ་བཱི་ཛ་མ་ཏྟ་མྤི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. བྷི་ཀྑཱུཏི ཨ་ནི་ཀྑི་ཏྟ་སི་ཀྑོ. མ་གྒ་ཏྟ་ཡེཏི ཨེ་ཏྠ མ་ནུ་སྶཱ་མ་ནུ་སྶ་ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཏི་སྶོ ཨི་ཏྠི་ཡོ, ཏ་ཡོ ཨུ་བྷ་ཏོ་བྱ་ཉྫ་ན་ཀཱ, ཏ་ཡོ པ་ཎྜ་ཀཱ, ཏ་ཡོ པུ་རི་སཱ་ཏི པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཝ་ཏྠུ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ནི་མི་ཏྟཱ་ནཾ ནི་སྶ་ཡཱ དྭཱ་ད་ས ས་ཏྟཱ ཧོ་ནྟི. ཏེ་སཾ ཝ་ཙྩ་པ་སྶཱ་ཝ་མུ་ཁ་མ་གྒ་ཝ་སེ་ན ཏ་ཡོ མ་གྒཱ. ཏ་ཏྠ མ་ནུ་སྶི་ཏྠི་ཡཱ ཏ་ཡོ, ཨ་མ་ནུ་སྶི་ཏྠི་ཡཱ ཏ་ཡོ, ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏི་ཏྠི་ཡཱ ཏ་ཡོ་ཏི ན་ཝ, ཏ་ཐཱ མ་ནུ་སྶུ་བྷ་ཏོ་བྱ་ཉྫ་ན་ཀཱ་དཱི་ནཾ. མ་ནུ་སྶ་པ་ཎྜ་ཀཱ་དཱི་ནཾ པ་ན ཝ་ཙྩ་མུ་ཁ་མ་གྒ་ཝ་སེ་ན དྭེ དྭེ་ཏི ཚ, ཏ་ཐཱ མ་ནུ་སྶ་པུ་རི་སཱ་དཱི་ན་ནྟི ས་བྦེ་སཾ ཝ་སེ་ན ཏིཾ་ས མ་གྒཱ ཧོ་ནྟི. ཏེ ས་བྦེ པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨི་དྷ ‘‘མ་གྒ་ཏྟ་ཡེ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྨིཾ མ་གྒ་ཏྟ་ཡེ, དྭཱ་ད་ས་ནྣཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཏཱི་སུ མ་གྒེ་སུ ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི མ་གྒེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཙུ་ཏོཏི ས་ཀྐ་ཏྟཱ ཝཱ བྲ་ཧྨ་ཏྟཱ ཝཱ ཙུ་ཏ་ས་ཏྟོ ཝི་ཡ སཱ་ས་ན་ཏོ ཙུ་ཏོ ཧོ་ཏི, པཱ་རཱ་ཛི་ཀོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨི་དཱ་ནི པ་ཝེ་ས་ནཾ ནཱ་མ ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཨ་ཏྟུ་པ་ཀྐ་མེ་ནེ་ཝ ཧོ་ཏི, པ་རཱུ་པ་ཀྐ་མེ་ནཱ་པི ཧོ་ཏི, ཏ་ཏྠཱ་པི སེ་ཝ་ན་ཙི་ཏྟེ ས་ཏི པཱ་རཱ་ཛི་ཀོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘པ་ཝེ་ས་ནཱ’’ཏྱཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྶ་ཏྠོ – ཡོ བྷི་ཀྑུ པ་ཝེ་ས་ན་ཊྛི་ཏ་ཨུ་དྡྷ་ར་ཎ་པ་ཝི་ཊྛ་ཀྑ་ཎེ་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཁ་ཎཾ ཙེ་པི སཱ་དི་ཡཾ སཱ་དི་ཡ་ནྟོ ས་ཙེ་པི ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ སེ་ཝ་ན་ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ནྟོ, ཙུ་ཏོ པཱ་རཱ་ཛི་ཀོ ཧོ་ཏི. ཡོ པ་ན ས་བྦ་སོ ཨ་སཱ་དི་ཡ་ནྟོ ཨཱ་སཱི་ཝི་ས་མུ་ཁཾ ཨ་ངྒཱ་ར་ཀཱ་སུཾ པ་ཝི་ཊྛཾ ཝི་ཡ ཙ མ་ཉྙ་ཏི, སོ ནི་པྤ་རཱ་དྷོ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཏྠ པ་ན ཋི་ཏཾ ནཱ་མ སུ་ཀྐ་ཝི་སྶ་ཊྛི་ས་མ་ཡ་པྤ་ཏྟཾ. པ་ཋ་མ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ.
༢-༧. ཨི་དཱ་ནི དུ་ཏི་ཡཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་དི་ནྣཾ མཱ་ནུ་སཾ བྷ་ཎྜ’’ནྟྱཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཡོ བྷི་ཀྑུ ཨ་དི་ནྣཾ མཱ་ནུ་སཾ ག་རུ་ཀཾ བྷ་ཎྜཾ པ་ཉྩ་ཝཱི་སཱ་ཝ་ཧཱ་རེ་སུ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཨ་ཝ་ཧཱ་རེ་ན ཨཱ་དི་ཡ་ནྟོ ཙུ་ཏོ བྷ་ཝེ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨ་དི་ནྣནྟི ཡཾ ཀི་ཉྩི པ་ར་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏཾ ས་སྶཱ་མི་ཀཾ བྷ་ཎྜཾ, ཏཾ ཏེ་ཧི སཱ་མི་ཀེ་ཧི ཀཱ་ཡེ་ན ཝཱ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝཱ ན དི་ནྣ་ནྟི ཨ་དི་ནྣཾ, ཨ་ནི་སྶ་ཊྛཾ ཨ་པ་རི་ཙྩ་ཏྟཾ ར་ཀྑི་ཏཾ གོ་པི་ཏཾ མ་མཱ་ཡི་ཏཾ པ་ར་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏཾ. མ་ནུ་སྶ་སྶ ཨི་ད་ནྟི མཱ་ནུ་སཾ, མ་ནུ་སྶ་ས་ནྟ་ཀཾ, ‘‘བྷ་ཎྜ’’ནྟི་མི་ནཱ ཏུ་ལྱཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ. ཐེ་ཡྻཱ་ཡེ་ཀེ་ནཱཏི ཐེ་ཡྻཱ་ཡ ཨེ་ཀེ་ན, ཨེ་ཀེ་ན ཨ་ཝ་ཧཱ་རེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ལི་ངྒ་བྷེ་དཾ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཐེ་ཡྻཱ ཀེ་ན་ཙཱི’’ཏི ཝཱ པཱ་ཋོ. ཏ་ཏྠ ཐེ་ནོཏི ཙོ་རོ, ཐེ་ན་སྶ བྷཱ་ཝོ ཐེ་ཡྻཱ, ཀ་ར་ཎ་ཏྠེ ཙེ་ཏཾ པ་ཙྩ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཏ་སྨཱ ཀེ་ན་ཙི ཐེ་ཡྻེ་ན ཨ་ཝ་ཧཱ་རེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨཱ་དི་ཡནྟི ཨཱ་དི་ཡ་ནྟོ ག་ཎྷ་ནྟོ. པ་ཉྩ་ཝཱི་སཱ་ཝ་ཧཱ་རེ་སཱུཏི པ་ཉྩ་པ་ཉྩ་ཀེ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་ཏྭཱ པ་ཉྩ་ཝཱི་ས་ཏི ཨ་ཝ་ཧཱ་རཱ. ཏ་ཏྠ པ་ཉྩ་པ་ཉྩ་ཀཱ་ནི ནཱ་མ ནཱ་ནཱ་བྷ་ཎྜ་པ་ཉྩ་ཀཾ ཨེ་ཀ་བྷ་ཎྜ་པ་ཉྩ་ཀཾ སཱ་ཧ་ཏྠི་ཀ་པ་ཉྩ་ཀཾ པུ་བྦ་པྤ་ཡོ་ག་པ་ཉྩ་ཀཾ ཐེ་ཡྻཱ་ཝ་ཧཱ་ར་པ་ཉྩ་ཀ་ནྟི.
ཏ་ཏྠ ས་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀཱ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀ་མི་སྶ་ཀ་བྷ་ཎྜ་ཝ་སེ་ན ནཱ་ནཱ་བྷ་ཎྜ་པ་ཉྩ་ཀཾ, ས་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀ་བྷ་ཎྜ་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀ་བྷ་ཎྜ་པ་ཉྩ་ཀཾ. ཏ་ཏྠ ནཱ་ནཱ་བྷ་ཎྜ་ཝ་སེ་ན ཏཱ་ཝ ཨེ་ཝཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ – ཡོ ཨཱ་རཱ་མཾ ཨ་བྷི་ཡུ་ཉྫ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶ. སཱ་མི་ཀ་སྶ ཝི་མ་ཏིཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་སྶ. སཱ་མི་ཀོ ‘‘ན མ་ཡ྄ཧཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི དྷུ་རཾ ནི་ཀྑི་པ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་སྶ. ཨ་ཉྙ་སྶ བྷ་ཎྜཾ ཧ་ར་ནྟོ སཱི་སེ བྷཱ་རཾ ཐེ་ཡྻ་ཙི་ཏྟོ ཨཱ་མ་ས་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶ. ཕ་ནྡཱ་པེ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་སྶ. ཁ་ནྡྷཾ ཨོ་རོ་པེ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་སྶ. ཨུ་པ་ནི་ཀྑི་ཏྟཾ བྷ་ཎྜཾ ‘‘དེ་ཧི མེ བྷ་ཎྜ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནོ ‘‘ནཱ་ཧཾ ག་ཎྷཱ་མཱི’’ཏི བྷ་ཎ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶ. སཱ་མི་ཀ་སྶ ཝི་མ་ཏིཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་སྶ. སཱ་མི་ཀོ ‘‘ན མ་ཡ྄ཧཾ ད་སྶ་ཏཱི’’ཏི དྷུ་རཾ ནི་ཀྑི་པ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་སྶ. ‘‘ས་ཧ་བྷ་ཎྜ་ཧཱ་ར་ཀཾ ནེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི པ་ཋ་མཾ པཱ་དཾ ས་ངྐཱ་མེ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་སྶ. དུ་ཏི་ཡཾ པཱ་དཾ ས་ངྐཱ་མེ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་སྶ. ཐ་ལ་ཊྛཾ བྷ་ཎྜཾ ཐེ་ཡྻ་ཙི་ཏྟོ ཨཱ་མ་ས་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶ. ཕ་ནྡཱ་པེ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་སྶ. ཋཱ་ནཱ ཙཱ་ཝེ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་སྶ. ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ནཱ་ནཱ་བྷ་ཎྜ་ཝ་སེ་ན ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨེ་ཀ་བྷ་ཎྜ་ཝ་སེ་ན པ་ན ས་སྶཱ་མི་ཀཾ དཱ་སཾ ཝཱ ཏི་ར་ཙྪཱ་ནཾ ཝཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་ན ཨ་བྷི་ཡོ་གཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨཱ་དི་ཡ་ཏི ཝཱ ཧ་ར་ཏི ཝཱ ཨ་ཝ་ཧ་ར་ཏི ཝཱ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐཾ ཀོ་པེ་ཏི ཝཱ ཋཱ་ནཱ ཙཱ་ཝེ་ཏི ཝཱ་ཏི. ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨེ་ཀ་བྷ་ཎྜ་ཝ་སེ་ན ཡོ་ཛ་ནཱ.
པ་ཉྩ ཨ་ཝ་ཧཱ་རཱ སཱ་ཧ་ཏྠི་ཀོ ཨཱ་ཎ་ཏྟི་ཀོ ནི་སྶ་གྒི་ཡོ ཨ་ཏྠ་སཱ་དྷ་ཀོ དྷུ་ར་ནི་ཀྑེ་པོ་ཏི. ཏ་ཏྠ སཱ་ཧ་ཏྠི་ཀོ ནཱ་མ པ་ར་སྶ བྷ་ཎྜཾ ས་ཧ་ཏྠཱ ཨ་ཝ་ཧ་ར་ཏི. ཨཱ་ཎ་ཏྟི་ཀོ ནཱ་མ ‘‘ཨ་སུ་ཀ་སྶ བྷ་ཎྜཾ ཨ་ཝ་ཧ་རཱ’’ཏི ཨ་ཉྙཾ ཨཱ་ཎཱ་པེ་ཏི. ནི་སྶ་གྒི་ཡོ ནཱ་མ ཨ་ནྟོ་སུ་ངྐ་གྷཱ་ཏེ ཋི་ཏོ བ་ཧི་སུ་ངྐ་གྷཱ་ཏཾ པཱ་ཏེ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་སྶ. ཨ་ཏྠ་སཱ་དྷ་ཀོ ནཱ་མ ‘‘ཨ་སུ་ཀཾ བྷ་ཎྜཾ ཡ་དཱ ས་ཀྐོ་སི, ཏ་དཱ ཨ་ཝ་ཧ་རཱ’’ཏི ཨཱ་ཎཱ་པེ་ཏི. ཏ་ཏྠ ས་ཙེ པ་རོ ཨ་ན་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ ཏཾ ཨ་ཝ་ཧ་ར་ཏི, ཨཱ་ཎཱ་པ་ཀོ ཨཱ་ཎ་ཏྟི་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ པཱ་རཱ་ཛི་ཀོ ཧོ་ཏི, ཨ་ཝ་ཧཱ་ར་ཀོ པ་ན ཨ་ཝ་ཧ་ཊ་ཀཱ་ལེ, ཨ་ཡཾ ཨ་ཏྠ་སཱ་དྷ་ཀོ. དྷུ་ར་ནི་ཀྑེ་པོ པ་ན ཨུ་པ་ནི་ཀྑི་ཏྟ་བྷ་ཎྜ་ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི ཨི་དཾ སཱ་ཧ་ཏྠི་ཀ་པ་ཉྩ་ཀཾ.
ཨ་པ་རེ་པི པ་ཉྩ ཨ་ཝ་ཧཱ་རཱ པུ་བྦ་པྤ་ཡོ་གོ ས་ཧ་པྤ་ཡོ་གོ སཾ་ཝི་དྷཱ་ཝ་ཧཱ་རོ ས་ངྐེ་ཏ་ཀ་མྨཾ ནི་མི་ཏྟ་ཀ་མྨ་ནྟི. ཏ་ཏྠ ཨཱ་ཎ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན པུ་བྦ་པྤ་ཡོ་གོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ, ཋཱ་ནཱ་ཙཱ་ཝ་ན་ཝ་སེ་ན ས་ཧ་པྤ་ཡོ་གོ. སཾ་ཝི་དྷཱ་ཝ་ཧཱ་རོ ནཱ་མ ས་མྦ་ཧུ་ལཱ བྷི་ཀྑཱུ ‘‘ཨ་མུ་ཀཾ ནཱ་མ གེ་ཧཾ ག་ནྟྭཱ, ཚ་ད་ནཾ ཝཱ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ, ས་ནྡྷིཾ ཝཱ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ བྷ་ཎྜཾ ཧ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི སཾ་ཝི་ད་ཧི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟི, ཏེ་སུ ཨེ་ཀོ བྷ་ཎྜཾ ཨ་ཝ་ཧ་ར་ཏི, ཏ་སྶུ་དྡྷཱ་རེ ས་བྦེ་སཾ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ. ས་ངྐེ་ཏ་ཀ་མྨཾ ནཱ་མ ས་ཉྫཱ་ན་ན་ཀ་མྨཾ ཀཱ་ལ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཝ་སེ་ན ས་ཉྙཱ་ཀ་ར་ཎཾ. ཨེ་ཏྠ ཙ ‘‘པུ་རེ་བྷ་ཏྟཾ ཨ་ཝ་ཧ་རཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཨ་ཛྫ ཝཱ པུ་རེ་བྷ་ཏྟཾ ཨ་ཝ་ཧ་ར་ཏུ, སྭེ ཝཱ ཨ་ནཱ་ག་ཏེ སཾ་ཝ་ཙྪ་རེ ཝཱ, ན་ཏྠི ཝི་ས་ངྐེ་ཏོ, ས་ངྐེ་ཏ་ཀཱ་ར་ཀ་སྶ ཨཱ་ཎ་ཏྟི་ཀྑ་ཎེ, ཨི་ཏ་ར་སྶ ཋཱ་ནཱ ཙཱ་ཝ་ནེ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨཱ་པ་ཏྟི ཨུ་བྷི་ནྣཾ པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་སྶ. ནི་མི་ཏྟ་ཀ་མྨཾ ནཱ་མ ས་ཉྙུ་པྤཱ་ད་ན་ཏྠཾ ཀ་སྶ་ཙི ནི་མི་ཏྟ་སྶ ཀ་ར་ཎཾ ཨ་ཀྑི་ནི་ཁ་ཎ་ན་ཧ་ཏྠཱ་ལ་ངྒྷ་ན་པཱ་ཎི་པྤ་ཧཱ་ར་ཨ་ངྒུ་ལི་ཕོ་ཊ་ན་གཱི་ཝུ་ནྣཱ་མ་ན་ཨུ་ཀྐཱ་ས་ནཱ་དི་ནཱ ཨ་ནེ་ཀ་པྤ་ཀཱ་རཾ. ཨ་ཝ་ཧཱ་ར་ཀོ ཨཱ་ཎཱ་པ་ཀེ་ན ཡཾ ནི་མི་ཏྟ་ས་ཉྙཾ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ‘‘ཨེ་ཏ’’ནྟི མ་ཉྙ་མཱ་ནོ ཏ་མེ་ཝ ཨ་ཝ་ཧ་ར་ཏི, ཨུ་བྷི་ནྣཾ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ. ཡཾ ‘‘ཨ་ཝ་ཧ་རཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ‘‘ཨེ་ཏ’’ནྟི མ་ཉྙ་མཱ་ནོ ཨ་ཉྙཾ ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཋཱ་ནེ ཋ་པི་ཏཾ ཨ་ཝ་ཧ་ར་ཏི, མཱུ་ལ་ཊྛ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཨི་དཾ པུ་བྦ་པྤ་ཡོ་ག་པ་ཉྩ་ཀཾ.
ཨ་པ་རེ་པི པ་ཉྩ ཨ་ཝ་ཧཱ་རཱ ཐེ་ཡྻཱ་ཝ་ཧཱ་རོ པ་ས་ཡ྄ཧཱ་ཝ་ཧཱ་རོ པ་རི་ཀ་པྤཱ་ཝ་ཧཱ་རོ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཝ་ཧཱ་རོ ཀུ་སཱ་ཝ་ཧཱ་རོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཡོ ཀཱུ་ཊ་མཱ་ན་ཀཱུ་ཊ་ཀ་ཧཱ་པ་ཎཱ་དཱི་ཧི ཝ་ཉྩེ་ཏྭཱ ག་ཎྷཱ་ཏི, ཏ་སྶེ་ཝཾ ག་ཎྷ་ཏོ ཨ་ཝ་ཧཱ་རོ ཐེ་ཡྻཱ་ཝ་ཧཱ་རོ. ཡོ ས་ནྟ་ཛྫེ་ཏྭཱ ས་ཡཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཏེ་སཾ ས་ནྟ་ཀཾ ག་ཎྷཱ་ཏི, ཡོ ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཏྟ་བ་ལི་ཏོ ཙ ཨ་དྷི་ཀཾ བ་ལ་ཀྐཱ་རེ་ན ག་ཎྷཱ་ཏི རཱ་ཛ་རཱ་ཛ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ, ཏ་སྶེ་ཝཾ ག་ཎྷ་ཏོ ཨ་ཝ་ཧཱ་རོ པ་ས་ཡ྄ཧཱ་ཝ་ཧཱ་རོ. པ་རི་ཀ་པྤེ་ཏྭཱ ག་ཎྷ་ཏོ པ་ནཱ་ཝ་ཧཱ་རོ པ་རི་ཀ་པྤཱ་ཝ་ཧཱ་རོ. སོ དུ་ཝི་དྷོ བྷ་ཎྜོ་ཀཱ་ས་པ་རི་ཀ་པྤ་ཝ་སེ་ན. ཏ་ཏྲ ཡོ ‘‘སཱ་ཊ་ཀོ ཙེ, ག་ཎྷི་སྶཱ་མི, སུ་ཏྟཾ ཙེ, ན ག་ཎྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི པ་རི་ཀ་པྤེ་ཏྭཱ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རེ པ་སི་བྦ་ཀཾ ག་ཎྷཱ་ཏི, ཏ་ཏྲ སཱ་ཊ་ཀོ ཙེ, ཨུ་དྡྷཱ་རེ་ཡེ་ཝ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ, སུ་ཏྟཾ ཙེ ཧོ་ཏི, ར་ཀྑ་ཏི. ཨ་ཡཾ བྷ་ཎྜ་པ་རི་ཀ་པྤོ ནཱ་མ. ཡོ ཋཱ་ནཾ པ་རི་ཀ་པྤེ་ཏྭཱ བྷ་ཎྜཾ ག་ཎྷཱ་ཏི, ཏ་སྶ ཏཾ པ་རི་ཀ་པྤི་ཏ་པ་རི་ཙྪེ་དཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་མ་ཏྟེ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ. ཨ་ཡཾ ཨོ་ཀཱ་ས་པ་རི་ཀ་པྤོ ནཱ་མ. ཨེ་ཝ་མི་མེ་སཾ དྭི་ནྣཾ པ་རི་ཀ་པྤཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན པ་རི་ཀ་པྤེ་ཏྭཱ ག་ཎྷ་ཏོ ཨ་ཝ་ཧཱ་རོ པ་རི་ཀ་པྤཱ་ཝ་ཧཱ་རོ. པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ པ་ར་སྶ བྷ་ཎྜཾ ག་ཎྷ་ཏོ ཨ་ཝ་ཧཱ་རོ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཝ་ཧཱ་རོ ནཱ་མ. ཀུ་སཾ ས་ངྐཱ་མེ་ཏྭཱ ཨ་ཝ་ཧ་ར་ཎཾ ཀུ་སཱ་ཝ་ཧཱ་རོ. ཡོ ཀུ་སཾ པཱ་ཏེ་ཏྭཱ ཙཱི་ཝ་རེ བྷཱ་ཛི་ཡ་མཱ་ནེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀོ་ཊྛཱ་ས་སྶ ས་མཱི་པེ ཋི་ཏཾ ཨ་པྤ་གྒྷ་ཏ་རཾ ཝཱ མ་ཧ་གྒྷ་ཏ་རཾ ཝཱ ས་མ་ས་མཾ ཝཱ པ་ར་སྶ ཀོ་ཊྛཱ་སཾ དི་སྭཱ ས་ཙེ པ་ཋ་མ་ཏ་རཾ པ་ར་ཀོ་ཊྛཱ་ས་ཏོ ཀུ་ས་ད་ཎྜ་ཀཾ ཨུ་དྡྷ་ར་ཏི, ཨ་ཏྟ་ནོ ཀོ་ཊྛཱ་སེ པཱ་ཏེ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ཨུ་དྡྷཱ་རེ ར་ཀྑ་ཏི, པཱ་ཏ་ནེ་པི ར་ཀྑ་ཏི, ཨ་ཏྟ་ནོ ཀོ་ཊྛཱ་ས་ཏོ པ་ན ཀུ་ས་ད་ཎྜཾ ཨུ་དྡྷ་ར་ཏི, ཨུ་དྡྷཱ་རེ ར་ཀྑ་ཏི, ཏཾ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ པ་ར་ཀོ་ཊྛཱ་སེ པཱ་ཏེ་ནྟ་སྶ ཧ་ཏྠ་ཏོ མུ་ཏྟ་མ་ཏྟེ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ. ཨ་ཡཾ ཀུ་སཱ་ཝ་ཧཱ་རོ ནཱ་མཱ་ཏི ཨི་མེ་སུ པ་ཉྩ་ཝཱི་སཱ་ཝ་ཧཱ་རེ་སུ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཨ་ཝ་ཧཱ་རེ་ན ག་ཎྷ་ནྟོ པཱ་རཱ་ཛི་ཀོ བྷ་ཝེ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ག་རུ་ཀནྟི པ་ཉྩ་མཱ་ས་ཀཾ. ཝཱི་ས་ཏི་མཱ་ས་ཀོ ཧི ཀ་ཧཱ་པ་ཎོ, ཀ་ཧཱ་པ་ཎ་སྶ ཙ་ཏུ་ཏྠོ བྷཱ་གོ པཱ་དོ ནཱ་མ, ཏ་སྨཱ པ་ཉྩ་མཱ་ས་ཀཾ ཝཱ པཱ་དཾ ཝཱ ག་རུ་ཀ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏྠ ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ ཝཱི་ཧ་ཡོ གུ་ཉྫཱ, དྭེ གུ་ཉྫཱ མཱ་ས་ཀོ བྷ་ཝེ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཝཱི་ཧི་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས ཝཱི་ཧ་ཡོ ད་ས གུ་ཉྫཱ པ་ཉྩ་མཱ་ས་ཀོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཡཾ པ་ན སཱ་མ་ཎེ་ར་སི་ཀྑཱ་ཡཾ ‘‘ཝཱི་ས་ཏི་ཝཱི་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ནེ་ཝ པཱ་ལི༹་ཡཾ, ན ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཨ་ཏྠི, ཝཱི་མཾ་སི་ཏ་བྦ་མེ་ཏཾ. དུ་ཏི་ཡ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ.
༨. ཨི་དཱ་ནི ཏ་ཏི་ཡཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘མ་ནུ་སྶ་པཱ་ཎཾ པཱ་ཎོ’’ཏྱཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཡོ བྷི་ཀྑུ ‘‘མ་ནུ་སྶ་པཱ་ཎོ’’ ཨི་ཏི ཛཱ་ན་ནྟོ ཝ་དྷ་ཀ་ཙི་ཏྟེ་ན མ་ནུ་སྶ་པཱ་ཎཾ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝི་ཡོ་ཛེ་ཏི, སོ བྷི་ཀྑུ སཱ་ས་ནཱ པཱ་རཱ་ཛི་ཀོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ས་མུ་དཱ་ཡ་ཏྠོ.
མ་ནུ་སྶ་པཱ་ཎནྟི མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་སྨིཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཙི་ཏྟེ་ན ས་ཧུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ཏི་པ་རི་ཏྟཾ ཀ་ལ་ལ་རཱུ་པཾ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཀ་ཏི་ཡཱ ཝཱི་ས་ཝ་སྶ་ས་ཏཱ་ཡུ་ཀ་སྶ ས་ཏྟ་སྶ ཡཱ་ཝ མ་ར་ཎ་ཀཱ་ལཱ ཨེ་ཏྠ་ནྟ་རེ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ཝུ་དྡྷི་པྤ་ཏྟོ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ, ཨེ་སོ མ་ནུ་སྶ་པཱ་ཎོ ནཱ་མ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ མ་ནུ་སྶ་པཱ་ཎ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. པཱ་ཎོ་ཏི ཛཱ་ནནྟི ‘‘པཱ་ཎོ’’ ཨི་ཏི ཛཱ་ན་ནྟོ ‘‘ཏཾ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་མཱི’’ཏི ཛཱ་ན་ནྟོ. ཝ་དྷ་ཀ་ཙེ་ཏ་སཱཏི ཝ་དྷ་ཀ་ཙི་ཏྟེ་ན, ཨི་ཏྠ་མྦྷཱུ་ཏེ ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཝ་དྷ་ཀ་ཙི་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ མ་ར་ཎཱ་དྷི་པྤཱ་ཡོ ཧུ་ཏྭཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཛཱི་ཝི་ཏཱཏི ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡ་ཏོ. ཡོཏི ཨ་ནི་ཡ་མ་ཝ་ཙ་ནཾ. སོཏི ཨེ་ཏེ་ན ནི་ཡ་མ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཝི་ཡོ་ཛེ་ཏཱིཏི ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཾ མ་ནུ་སྶ་ཝི་གྒ་ཧཾ ཀ་ལ་ལ་ཀཱ་ལེ་པི ཏཱ་པ་ན་མ་དྡ་ནེ་ཧི ཝཱ བྷེ་ས་ཛྫ་ས་མྤ་དཱ་ནེ་ན ཝཱ ཏ་ཏོ ཝཱ ཨུ་དྡྷ་མྤི ཏ་ད་ནུ་རཱུ་པེ་ན ཨུ་པ་ཀྐ་མེ་ན ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝི་ཡོ་ཛེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. སཱ་ས་ནཱཏི པ་རཱ་པུ་བྦ་ཛི་དྷཱ་ཏུ་པྤ་ཡོ་གེ ནི་སྶ་ཀྐ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཏེ་ན ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ན་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་རཱ་ཛི་ཏོཏི པ་རཱ་ཛ་ཡ་མཱ་པ་ནྣོ. ཧོ་ཏཱི་ཏི པཱ་ཋ་སེ་སོ. ཏ་ཏི་ཡ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ.
༩. ཨི་དཱ་ནི ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཛྷཱ་ནཱ་དི་བྷེ་ད’’ནྟྱཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཡོ བྷི་ཀྑུ ཨ་ཉྙཱ་པ་དེ་ས་ཉྩ ཨ་དྷི་མཱ་ན་ཉྩ ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཧ་ད་ཡེ ཨ་ས་ནྟཾ ཛྷཱ་ནཱ་དི་བྷེ་དཾ དྷ་མྨཾ མ་ནུ་སྶ་ཛཱ་ཏི་ཀ་སྶ ས་ཏྟ་སྶ ཝ་དེ་ཡྻ, ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ཉཱ་ཏེ སོ ཏ་ཏོ སཱ་ས་ནཱ པཱ་རཱ་ཛི་ཀོ ཨེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཛྷཱ་ནཱ་དི་བྷེ་དནྟི ‘‘ཛྷཱ་ནཾ ཝི་མོ་ཀྑོ ས་མཱ་དྷི ས་མཱ་པ་ཏྟི ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནཾ མ་གྒ་བྷཱ་ཝ་ནཱ ཕ་ལ་ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ ཀི་ལེ་ས་པྤ་ཧཱ་ནཾ ཝི་ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ཏཱ ཙི་ཏྟ་སྶ སུ་ཉྙཱ་གཱ་རེ ཨ་བྷི་ར་ཏཱི’’ཏི (པཱ་རཱ. ༡༩༨) ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ ཛྷཱ་ནཱ་དི་བྷེ་དཾ ཨུ་ཏྟ་རི་མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨཾ. ཧ་ད་ཡེཏི ཙི་ཏྟེ. ཨ་ས་ནྟནྟི ཨ་སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཾ. ཨ་ཉྙཱ་པ་དེ་སནྟི ‘‘ཡོ ཏེ ཝི་ཧཱ་རེ ཝ་སི, སོ བྷི་ཀྑུ པ་ཋ་མ་སྶ ཛྷཱ་ན་སྶ ལཱ་བྷཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨ་ཉྙཱ་པ་དེ་སཾ ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝི་ནཱཏི ཝ་ཛྫ་ན་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ, ཏ་སྶ ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་དྷི་མཱ་ནནྟི ‘‘ཨ་དྷི་ག་ཏཱ མ་ཡཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ མཱ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨ་དྷི་ག་ཏོ མཱ་ནོ་ཏི ཝི་གྒ་ཧོ, ཏཾ ཨ་དྷི་མཱ་ནཾ ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. མ་ནུ་སྶ་ཛཱ་ཏི་སྶཱཏི མ་ནུ་སྶ་ཛཱ་ཏི་ཀ་སྶ, ན དེ་ཝ་བྲ་ཧྨཱ་དཱི་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝ་དེ་ཡྻཱཏི ཨཱ་རོ་ཙེ་ཡྻ. ཉཱ་ཏ་ཀྑ་ཎེཏི ཉཱ་ཏེ ཁ་ཎེ་ཏི ཚེ་དོ, ཏ་སྨིཾ ཏེ་ནཱ་རོ་ཙི་ཏ་ཀྑ་ཎེ མ་ནུ་སྶ་ཛཱ་ཏི་ཀེ་ན ཉཱ་ཏེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནཱཏི ནི་སྶ་ཀྐེ ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཏ་ཏོ སཱ་ས་ན་ཏོ པཱ་རཱ་ཛི་ཀོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཙ་ཏུ་ཏྠ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ.
པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.