༨. ཀཱ་ལི་ཀ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨༤. ཀཱ་ལི་ཀཱཏི མ་ཛ྄ཛྷ་ནྷི་ཀ་པ་ཙྪི་མ་ཡཱ་མ་ས་ཏྟཱ་ཧ་ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ས་ངྑཱ་ཏོ ཀཱ་ལོ ཨེ་ཏེ་ས་མ་ཏྠཱི་ཏི ཀཱ་ལི་ཀཱ, ས་བྦེ་པི ཁ་ཛྫ་བྷོ་ཛྫ་ལེ་ཡྻ་པེ་ཡྻ་ས་ངྑཱ་ཏཱ ཨ་ཏྠཱ. ཏེ པ་ན ག་ཎ་ན་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཏོ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཧོ་ནྟི. ཀིཾ ཏེ ཨ་པྤ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཱ་པི ས་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ ཀཱ་ལི་ཀ་ཝོ་ཧཱ་རཾ ལ་བྷ་ནྟི, ཨུ་དཱ་ཧུ ཨ་ཉྙ་ཐཱ་པཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཱ’’ཏི, པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཱ་ཡེ་ཝ ཏེ ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀཱ་དི ཀཱ་ལི་ཀ་ཝོ་ཧཱ་ར་ལཱ་བྷི་ནོ, ནོ ཨ་ཉྙ་ཐཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨི་དཱ་ནི ཏེ ད་སྶེ་ཏི ‘‘ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ. ཏ་ཏྠ ཨ་རུ་ཎུ་གྒ་མ་ན་ཏོ ཡཱ་ཝ ཋི་ཏ་མ་ཛ྄ཛྷ་ནྷི་ཀོ, ཏཱ་ཝ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ཡཱ་ཝ མ་ཛ྄ཛྷ་ནྷི་ཀ་ས་ངྑཱ་ཏོ ཀཱ་ལོ ཨ་སྶཱ་ཏི ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀཾ, པི་ཊྛ་ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཱ་དི་ཀཾ ཝ་ཏྠུ, ཋི་ཏ་མ་ཛ྄ཛྷ་ནྷི་ཀ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཏཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ, ཀཱ་ལ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཛཱ་ན་ན་ཏྠཾ ཀཱ་ལ་ཏྠ་མྦྷོ ཝཱ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ, ཀཱ་ལ་ནྟ་རེ ཝཱ བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ཡཱ་ཝ ར་ཏྟི་ཡཱ པ་ཙྪི་མ་ས་ངྑཱ་ཏོ ཡཱ་མོ, ཏཱ་ཝ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦ་ཏོ ཡཱ་མོ ཀཱ་ལོ ཨ་སྶཱ་ཏི ཡཱ་མ་ཀཱ་ལི་ཀཾ. པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ས་ཏྟཱ་ཧཾ ནི་དྷེ་ཏ་བྦ་ཏོ ས་ཏྟཱ་ཧོ ཀཱ་ལོ ཨ་སྶཱ་ཏི ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀཾ. ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀཾ ཨ་ཝ་སེ་སཾ ས་བྦ་མྤི པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ པ་རི་ཧ་རི་ཏྭཱ ས་ཏི པ་ཙྩ་ཡེ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦ་ཏོ ཛཱི་ཝ་སྶ ཡ་ཏྟ་ཀོ པ་རི་ཙྪེ་དོ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ, ཏཾ ཨ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀཾ.
ན་ནུ ཙ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ཝི་ཡ ‘‘ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀ’’ནྟི ཨེ་ཏྠ ཀཱ་ལ་སུ་ཏི་ཡཱ ཨ་བྷཱ་ཝེ ཀ་ཐཾ ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ ཀཱ་ལི་ཀཱ’’ཏི ཡུ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི? ཡུ་ཛྫ་ཏི, སོ་ག་ཏཱ་ནཾ ཁ་ནྡྷ་ཝི་ནི་མུ་ཏྟ་སྶེ་ཝ ཀཱ་ལ་སྶཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཛཱི་ཝ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡ་སྶ ཁ་ནྡྷ་ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ སོ་པི ཀཱ་ལོ་ཡེ་ཝཱ་ཏི. ན་ནུ ཙེ་ཏྠ ‘‘ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ནི་དྡི་ཊྛཱ་ནེ་ཝ ‘‘ཀཱ་ལི་ཀཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ་ནི, ‘‘ཀཱ་ལི་ཀཱ་ནཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ་ཏི? ནེ་ད་མེ་ཝཾ ཝི་ཉྙེ་ཡྻཾ, ‘‘ཀཱ་ལི་ཀ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝ་ཏྠུ་ས་མྦ་ནྡྷེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ནི, ‘‘ཀཱ་ལི་ཀཱ’’ཏི པ་ན སཱ་མ་ཉྙ་ནྟ་ར་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏྠ་ས་དྡ་ས་མྦ་ནྡྷེ་ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི ན་ཏྠི ཝི་རོ་དྷོ་ཏི.
༨༥. ཨི་དཱ་ནི ཏེ་སུ ‘‘པི་ཊྛ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ད་སྶེ་ཏི. ཏ་ཏྠ པི་ཊྛཾ མཱུ་ལཾ ཕ་ལནྟི པི་ཊྛ་ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ མཱུ་ལ་ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ ཕ་ལ་ཁཱ་ད་ནཱི་ཡ་ཉྩ. ཏ་ཏྠ ས་ཏྟ་ནྣཾ ཏཱ་ཝ དྷ་ཉྙཱ་ནཾ དྷ་ཉྙཱ་ནུ་ལོ་མཱ་ནཾ ཨ་པ་ར་ཎྞཱ་ན་ཉྩ པི་ཊྛཾ པ་ན་ས་ལ་བུ་ཛ་ཨ་མྦཱ་ཊ་ཀ་དྷོ་ཏ་ཏཱ་ལ་པི་ཊྛཱ་དི་ཀ་ཉྩེ་ཏི ཏེ་སུ ཏེ་སུ ཛ་ན་པ་དེ་སུ པ་ཀ་ཏི་ཨཱ་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ན ༠༣ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡ་བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཀི་ཙྩ་སཱ་དྷ་ཀཾ པི་ཊྛཾ པི་ཊྛ་ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ. ‘‘ཨ་དྷོ་ཏཾ ཏཱ་ལ་པི་ཊྛཾ ཁཱི་ར་ཝ་ལླི་པི་ཊྛ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ག་ཎི་ཡ་མཱ་ནཱ་ནཾ ག་ཎ་ནཱ་ཡ ཨ་ནྟོ ན་ཏྠི, ཁཱ་ད་ནཱི་ཡ་བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཀི་ཙྩ་སཱ་དྷ་ཀ་བྷཱ་ཝོ་ཡེ་ཝ པ་ནེ་ཏེ་སཾ ལ་ཀྑ་ཎཾ, སུ་བ་ཧུཾ ཝ་ཏྭཱ་པི ཨི་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ལ་ཀྑ་ཎེ ཋཱ་ཏ་བྦ་ནྟི ན ཝི་ཏྠཱ་ར་ཡཱ་མ. ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་ཏྠ. ཏ་མྦ་ཀ་ཏ་ཎྜུ་ལེ་ཡྻཱ་དི་མཱུ་ལཾ མཱུ་ལ་ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ. པ་ན་ས་ལ་བུ་ཛ་ནཱ་ལི༹་ཀེ་རཱ་དི་ཕ་ལཾ ཕ་ལ་ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ. ཁ་ཛྫནྟི ས་ཀྑ་ལི་མོ་ད་ཀཱ་དི་པུ་བྦ་ཎྞཱ་པ་ར་ཎྞ་མ་ཡཾ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡ་ཉྩ. གོ་ར་སོཏི ཁཱི་ར་ད་དྷི་ཏ་ཀྐ་ས་ངྑཱ་ཏོ གུ་ནྣཾ ར་སོ ཙ. དྷ་ཉྙ་བྷོ་ཛ་ནནྟི སཱ་ནུ་ལོ་མཱ་ནཾ དྷ་ཉྙཱ་ནཾ ཨོ་ད་ན་ས་ཏྟུ་ཀུ་མྨཱ་ས་ས་ངྑཱ་ཏ་བྷོ་ཛ་ན་ཉྩ. ཊཱི་ཀཱ་ཡཾ པ་ན ‘‘སཱ་ནུ་ལོ་མཱ་ནི ས་ཏྟ་དྷ་ཉྙཱ་ནི ཙ པ་ཉྩ་ཝི་དྷ་བྷོ་ཛ་ན་ཉྩཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ན ཡུ་ཏྟཾ, དྷ་ཉྙཱ་ནཾ ཝི་སུཾ ག་ཧ་ཎེ པ་ཡོ་ཛ་ནཱ་བྷཱ་ཝཱ, པ་ཡོ་ཛ་ན་ས་མྦྷ་ཝེ ཙ ཕ་ལ་གྒ་ཧ་ཎེ་ནེ་ཝ ཏེ་སཾ ག་ཧ་ཎ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ.
ཡཱ་གུ་སཱུ་པ་པྤ་བྷུ་ཏ་ཡོཏི ཡཱ་གུ ཙ སཱུ་པ་ཉྩ, ཏཾ པ་བྷུ་ཏི ཡེ་སཾ ཏེ་ཏི ཨེ་ཏེ ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨེ་ཏྠ ཙ པ་བྷུ་ཏི-ས་དྡེ་ན མ་ཙྪ་མཾ་ས་ས་ངྑཱ་ཏཾ དྷ་ཉྙ་བྷོ་ཛ་ན་ཏོ ཨ་ཝ་སི་ཊྛཾ བྷོ་ཛ་ན་ཉྩ པི་ཊྛ་མཱུ་ལ་ཕ་ལ་ཁཱ་ད་ནཱི་ཡ་ཏོ ཨ་ཝ་སི་ཊྛཾ ཀ་ནྡ་ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ, མུ་ལཱ༹་ལ་ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཱ་དི་ཉྩ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཏེ་སུ དཱི་གྷོ ཙ བྷི་ས་ཀ་ནྡཱ་དི ཝ་ཊྚོ ཙ ཨུ་པྤ་ལ་ཀ་ཎྜཱ་དི ཀ་ནྡ་ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ, པ་དུ་མ་མཱུ་ལཱ་དི ཙ ཏཾ་ས་དི་སཾ ཨེ་ར་ཀ་མཱུ་ལཱ་དི ཙ མུ་ལཱ༹་ལ་ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ, ཏཱ་ལཱ་དཱི་ནཾ ཀ་ལཱི༹་ར་ས་ངྑཱ་ཏཱ མ་ཏྠ་ཀཱ མ་ཏྠ་ཀ་ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ, ཨུ་ཙྪུ་ཀྑ་ནྡྷཱ་ད་ཡོ ནཱི་ལུ་པྤ་ལཱ་དཱི་ནཾ ད་ཎྜ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀཱ་དི ཁ་ནྡྷ་ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ, ཏ་མྦ་ཀ་ཏ་ཎྜུ་ལེ་ཡྻཱ་དཱི་ནཾ པ་ཎྞཾ པ་ཏྟ་ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ, ཨུ་ཙྪུ་ཏ་ཙོ་ཝ ཨེ་ཀོ ས་ར་སོ ཏ་ཙ་ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ, ཏ་མྦ་ཀ་སི་གྒུ་པུ་པྥཱ་དི པུ་པྥ་ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ, ལ་བུ་ཛ་ཊྛི་པ་ན་ས་ཊྛི་ཨཱ་དི་ཀཾ ཨ་ཊྛི་ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ.
༨༦. ‘‘མ་དྷཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཡཱ་མ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ད་སྶེ་ཏི. མ་དྷུ ཙ མུ་དྡི་ཀཱ ཙ སཱ་ལཱུ་ཀ་ཉྩ ཙོ་ཙ་ཉྩ མོ་ཙ་ཉྩ ཨ་མྦ་ཉྩ ཛ་མྦུ ཙཱ་ཏི དྭ་ནྡོ. མུ་དྡི་ཀཱ ཕ་ལེ་པི ཨི་ཏྠི་ཡཾ, ཕ་ལེ སེ་སཱ ན་པུཾ་ས་ཀེ, ‘‘ཛ་མྦུ’’ ཨི་ཏི ཕ་ལ་ཝཱ་ཙཱི ན་པུཾ་ས་ཀ་ས་དྡ་ནྟ་རཾ, ཏ་ཏོ ཛཱ་ཏཾ མ་དྷུ་པཱ་ནཱ་དི མ་དྷུ…པེ… ཛ་མྦུ་ཛཾ, ཏ་ཉྩ ཕཱ་རུ་ས་ཉྩ པཱ་ན་ཀ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏ་ཏྠ མ་དྷུ་ཛཾ པཱ་ནཾ ནཱ་མ མུ་དྡི་ཀཱ་ནཾ ཛཱ་ཏི་ར་སཾ ཨུ་ད་ཀ་ས་མྦྷི་ནྣཾ ཀ་ཏྭཱ ཀ་ཏ་པཱ་ནཾ. ཏཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཀ་ཏཾ པུ་རེ་བྷ་ཏྟ་མེ་ཝ སཱ་མི་སཾ ནི་རཱ་མི་ས་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣེ་ཧི ཀ་ཏཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ པ་ན པུ་རེ་བྷ་ཏྟཾ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ པུ་རེ་བྷ་ཏྟཾ སཱ་མི་ས་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི, པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ པ་ན ནི་རཱ་མི་ས་མེ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨེ་ས ན་ཡོ ས་བྦ་པཱ་ནེ་སུ. མུ་དྡི་ཀ་ཛཾ པཱ་ནཾ ནཱ་མ མུ་དྡི་ཀཱ་ནཾ ཨུ་ད་ཀེ མ་དྡི་ཏྭཱ ཀ་ཏ་པཱ་ནཾ. ཏ་ཐཱ སེ་ས་པཱ་ནཱ་ནི ཡ་ཐཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི, སཱ་ལཱུ་ཀཾ ར་ཏྟུ་པྤ་ལཱ་དཱི་ནཾ སཱ་ལཱུ་ཀཾ. ཙོ་ཙཾ ཨ་ཊྛི་ཀ་ཀ་ད་ལི་ཕ་ལཾ. མོ་ཙཾ ཨ་ན་ཊྛི་ཀཾ. ཨི་མཱ་ནི ཨ་ཊྛ པཱ་ནཱ་ནི སཱི་ཏཱ་ནི་པི ཨཱ་དི་ཙྩ་པཱ་ཀཱ་ནི་པི ཝ་ཊྚ་ནྟི, ཨ་གྒི་པཱ་ཀཱ་ནི པ་ན ན ཝ་ཊྚ་ནྟི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ནཱ་གྒི་ས་ནྟ་ཏྟ’’ནྟི.
༨༧-༨. ཨ་ཝ་སེ་སཱ་ནི པ་ན ཝེ་ཏྟ་ཏི་ནྟི་ཎི་ཀ་མཱ་ཏུ་ལུ་ངྒ་ཀ་པི་ཏྠ་ཀ་ར་མ་ནྡཱ་དི་ཁུ་དྡ་ཀ་ཕ་ལ་པཱ་ནཱ་ནི ཨ་ཊྛ་པཱ་ན་ག་ཏི་ཀཱ་ནེ་ཝ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘སཱ་ནུ་ལོ་མཱ་ནི དྷ་ཉྙཱ་ནི, ཋ་པེ་ཏྭཱ ཕ་ལ་ཛོ ར་སོ’’ཏི. ཨེ་ཀ་སྶ པ་ན ཝ་ཀྑ་མཱ་ནཱ་ན་ཉྩ ‘‘པུ་པྥ་ར་སོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ‘‘སཱི་ཏོ་ད་མ་དྡི་ཏཱ་དི་ཙྩ་པཱ་ཀོ ཝཱ ཡཱ་མ་ཀཱ་ལི་ཀོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ས་མྦ་ནྡྷོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏཱ་ལ་ནཱ་ལི༹་ཀེ་ར་པ་ན་ས་ལ་བུ་ཛ་ཨ་ལཱ་བུ་ཀུ་མྦྷ་ཎྜ་པུ་སྶ་ཕ་ལ་ཏི་པུ་ས་ཨེ་ལཱ༹་ལུ་ཀ་ཕ་ལཱ་ནཱི་ཏི ན་ཝ མ་ཧཱ་ཕ་ལཱ་ནི, ས་བྦ་ཉྩ ཨ་པ་ར་ཎྞཾ ས་ཏྟ་དྷ་ཉྙཱ་ནི ཨ་ནུ་ལོ་མེ་ནྟཱི་ཏི ས་ཧ ཨ་ནུ་ལོ་མེ་ཧཱི་ཏི སཱ་ནུ་ལོ་མཱ་ནི. སཱ་ནུ་ལོ་མ་དྷ་ཉྙཱ་ནཾ པ་ན ར་སོ ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀོ. ‘‘སཱ་ནུ་ལོ་མཱ་ནི དྷ་ཉྙཱ་ནཱི’’ཏི ཕ་ལཱ་ནི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ནྟི. ཕ་ལ་སུ་ཏི་ཡཱ ‘‘སེ་ས་ཕ་ལ་ཛོ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦེ ག་མྱ་མཱ་ན་ཏྟཱ ན ཝུ་ཏྟཾ. མ་དྷུ་ཀ་པུ་པྥ་མ་ཉྙ་ཏྲཱཏི མ་དྷུ་ཀ་པུ་པྥཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ. པ་ཀྐ་ཌཱ་ཀ་ཛནྟི པ་ཀྐེ་ཧི ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀེ་ཧི ཌཱ་ཀེ་ཧི ཛཱ་ཏཾ ར་སཾ. སཱི་ཏ་མུ་ད་ཀཾ སཱི་ཏོ་དཾ, ཁཱི་རོ་དེ ཝི་ཡ སཱི་ཏོ་དེ མ་དྡི་ཏོ་ཏི ཏ་པྤུ་རི་སོ. ཨཱ་དི་ཙྩ-ས་དྡོ ཨཱ་ཏ་པེ ཝ་ཏྟ་ཏི ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཏོ་ཏི ཨཱ་དི་ཙྩེ པཱ་ཀོ ཡ་སྶཱ་ཏི ས་མཱ་སོ.
༨༩. ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ད་སྶེ་ཏི ‘‘ས་པྤཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ. ཏ་ཏྠ ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀཱཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཱ་ནི ས་པྤི་ཨཱ་དཱི་ནི ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀཱ་ནི. ཨི་དཱ་ནི ས་པྤི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝི་བྷ་ཛ་ཏི ‘‘ས་པྤཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ. ཏ་ཏྠ ཡེ་སཾ གོ་མ་ཧིཾ སཱ་དཱི་ནཾ མཾ་སཾ ཀ་པྤ་ཏི, ཏེ་སཾ ས་པྤི ས་པྤི ནཱ་མཱ་ཏི ‘‘ས་པྤཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་པྤི་ལ་ཀྑ་ཎ་མཱ་ཧ. ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་མཾ་ས་ས་པྤི་ནོ་པི ཀ་པྤི་ཡ་ས་མྦྷ་ཝེ ཏ་ཏྠ ས་ཏྟཱ་ཧཱ་ཏི་ཀྐ་མེ དུ་ཀྐ་ཊ་སྶ ཝ་ཀྑ་མཱ་ན་ཏྟཱ ནི་སྶ་གྒི་ཡ་ཝ་ཏྠུ་མེ་ཝ ཙེ་ཏྠ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡེ་སཾ མཾ་ས་མ་ཝཱ་རི་ཏ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཁཱི་རཱ་དཱི་སུ ཧི ཏེ་ས་མ་ཀ་པྤི་ཡཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ན་ཝ་ནཱི་ཏ་སྶ ས་པྤི་ས་དི་ས་ཏཱ་ཡ ན་ཝ་ནཱི་ཏ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཝི་སུཾ ན ཝུ་ཏྟཾ. ཨུ་པ་རི ས་པྤི་པི་ཎྜཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ སཱི་ཏ་ལ་པཱ་ཡཱ་སཾ དེ་ནྟི, ཡཾ པཱ་ཡཱ་སེ་ན ཨ་སཾ་ས་ཊྛཾ, ཏཾ ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀཾ, མི་སྶི་ཏཾ པ་ན ཨཱ་དི་ཙྩ་པཱ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ པ་རི་སྶཱ་ཝི་ཏཾ, ཏ་ཐཱ ཁཱི་རཾ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པ་ཀྐ་ཏེ་ལ་མྤི, ཏེ་སུ ན་ཝ་ནཱི་ཏཾ ནཱ་མ ན་ཝུ་དྡྷ་ཊཾ. ཏེ་ན ཀ་ཏཾ པ་ན ས་པྤི.
༩༠. ཏི་ལཱ ཙ ཝ་སཱ ཙ ཨེ་ར་ཎྜཱ་ནི ཙ མ་དྷུ་ཀཱ་ནི ཙ སཱ་ས་པཱ ཙཱ་ཏི དྭ་ནྡོ. ཏེ་ཧི ས་མྦྷ་ཝོ ཡ་སྶཱ་ཏི བཱ་ཧི་ར་ཏྠོ, ཏཾ ཏེ་ལཾ ནཱ་མཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཁུ་དྡཱ ཁུ་དྡ་མ་དྷུ་མ་ཀྑི་ཀཱ ཙ བྷ་མ་རཱ ཙ ཁུ་དྡ་བྷ་མ་རཾ, ཁུ་དྡ་ཛ་ནྟུ་ཀ་ཏྟཱ ན་པུཾ་ས་ཀེ་ཀ་ཝ་ཙ་ནཾ. མ་དྷུཾ ཀ་རོ་ནྟཱི་ཏི མ་དྷུ་ཀ་རི་ཡོ, ཏཱ ཨེ་ཝ མ་ཀྑི་ཀཱ མ་དྷུ་ཀ་རི་མ་ཀྑི་ཀཱ, ཁུ་དྡ་བྷ་མ་ར་མེ་ཝ མ་དྷུ་ཀ་རི་མ་ཀྑི་ཀཱ་ཏི ཀ་མྨ་དྷཱ་ར་ཡོ. ཏཱ་ཧི ཀ་ཏཾ མ་དྷུ མ་དྷུ ནཱ་མཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཊཱི་ཀཱ་ཡཾ པ་ན ཝི་སུཾ མ་དྷུ་ཀ་རཱི-ས་དྡཾ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏྭཱ ‘‘ད་ཎྜ་ཀེ་སུ མ་དྷུ་ཀ་རཱ མ་དྷུ་ཀ་རི་མ་ཀྑི་ཀཱ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. མ་དྷུ་པ་ཊ་ལཾ ཝཱ མ་དྷུ་སི་ཏྠ་ཀཾ ཝཱ ས་ཙེ མ་དྷུ་ནཱ མ་ཀྑི་ཏཾ, མ་དྷུ་ག་ཏི་ཀ་མེ་ཝ. ཏུ་མྦ་ལ་ཀཱ་ནཾ ཙཱི་རི་ཀཱ་ན་ཉྩ ནི་ཡྻཱ་ས་ས་དི་སཾ མ་དྷུ པ་ན ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀཾ. ར་སོ ནི་ཀྐ་ས་ཊོ ཨཱ་དི ཡ་སྶཱ སཱ ར་སཱ་དི. ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཕཱ་ཎི་ཏཱ་དཱི་ནཾ ག་ཧ་ཎཾ, སཱ ཨུ་ཙྪུ་ཝི་ཀ་ཏི. པ་ཀྐཱཏི ཨ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་པ་ཀྐཱ ཝཱ, ཕཱ་ཎི་ཏཾ ཕཱ་ཎི་ཏཾ ནཱ་མཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སཱི་ཏཱུ་ད་ཀེ་ན ཀ་ཏ་མ་དྷུ་ཀ་པུ་པྥ་ཕཱ་ཎི་ཏཾ པ་ན ཕཱ་ཎི་ཏ་ག་ཏི་ཀ་མེ་ཝ. ཨ་མྦ་ཕཱ་ཎི་ཏཱ་དཱི་ནི ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀཱ་ནི. ཨེ་ཏཱ་ནི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཱ་ནི ས་པྤི་ཨཱ་དཱི་ནི པུ་རེ་བྷ་ཏྟཾ སཱ་མི་ས་པ་རི་བྷོ་གེ་ནཱ་པི, པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པ་ན ཏཱ་ནི ཙ པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཱ་ནི ཙ ས་ཏྟཱ་ཧཾ ནི་ད་ཧི་ཏྭཱ ནི་རཱ་མི་ས་པ་རི་བྷོ་གེ་ན པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཱ་ནི.
༩༡. ཨི་དཱ་ནི ཨོ་དི་སྶ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཝ་སཱ་ཡ པཱ་ཀ་ཏོ ཝི་བྷཱ་གཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ས་པྤི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ས་ཝ་ཏྠཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ པུ་རེ་བྷ་ཏྟཾ སཱ་མཾ ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨེ་ཝ. ཝཱ-ས་དྡེ་ན པ་རེ་ཧི ཝཱ. ཨ་མཱ་ནུ་སཱ མ་ནུ་སྶ་ཝ་སཱ་ར་ཧི་ཏཱ. ཝ་སཱ ཨ་ཙྪཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཀ་པྤི་ཡཱ་ནཾ, སཱུ་ཀ་རཱ་དཱི་ནཾ ཀ་པྤི་ཡཱ་ན་ཉྩ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཝ་སཱ. ས་ཝ་ཏྠུ་པ་ཀྐཱ ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི སེ་སོ. ས་ཝ་ཏྠུ་པ་ཀྐཱཏི ས་ཝ་ཏྠུ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ. ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ – ས་ཙེ པ་ན ཝ་སཾ པུ་རེ་བྷ་ཏྟཾ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཙི་ཏྭཱ ཏེ་ལཾ པ་རི་སྶཱ་ཝི་ཏཾ ས་ཏྟཱ་ཧཱ་ནི ནི་རཱ་མི་ས་པ་རི་བྷོ་གེ་ན པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཐ པ་རེ་ཧི ཀ་ཏཾ པུ་རེ་བྷ་ཏྟཾ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ, པུ་རེ་བྷ་ཏྟཾ སཱ་མི་ས་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི, པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ནི་རཱ་མི་ས་མེ་ཝ, ནོ ཙེ, དུ་ཀྐ་ཊཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཀཱ་རི་ཡེ ཀཱ་ར་ཎོ་པ་ཙཱ་རེ་ན པ་ནེ་ཏྠ ‘‘ཝ་སཱ’’ཏི ཏེ་ལ་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ, ཝ་སཱ པ་ན ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀཱ་ཝ.
ཊཱི་ཀཱ་ཡཾ པ་ན ཝ་སཱ་ཡ ‘‘ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀེ ཨཱ་ག་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ན་ཏྠཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཏཾ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝ་སཱ་ཡ ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀ་ཏྟ་མཱ་སཾ་ཀི་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཀི་མེ་ཏྠ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑི་ཏ་བྦཾ? བྷེ་ས་ཛྫཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ན་ཏཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ‘‘ཡཱ་ནི ཁོ པ་ན ཏཱ་ནི གི་ལཱ་ནཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པ་ཊི་སཱ་ཡ་ནཱི་ཡཱ་ནི བྷེ་ས་ཛྫཱ་ནི, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ས་པྤི ན་ཝ་ནཱི་ཏཾ ཏེ་ལཾ མ་དྷུ ཕཱ་ཎི་ཏཾ, ཏཱ་ནི པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ས་ཏྟཱ་ཧ་པ་ར་མཾ ས་ནྣི་དྷི་ཀཱ་ར་ཀཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཱ་ནཱི’’ཏི (པཱ་རཱ. ༦༢༢) ས་པྤི་ཨཱ་དཱི་ན་མེ་ཝ ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀ་ཏྟཾ ཝུ་ཏྟཾ. བྷེ་ས་ཛྫ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེཔི ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏཱ་ནི པ་ཉྩ བྷེ་ས་ཛྫཱ་ནི པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཀཱ་ལེ་པི ཝི་ཀཱ་ལེ་པི པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུ’’ནྟི (མ་ཧཱ་ཝ. ༢༦༠) ཏཱ་ནི པ་ཉྩེ་ཝ ‘‘བྷེ་ས་ཛྫཱ་ནཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏེ་ལཾ ནི་ཡ་མ་ཏོ ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝ་སཱ་ནི བྷེ་ས་ཛྫཱ་ནི ཨ་ཙྪ་ཝ་སཾ མ་ཙྪ་ཝ་སཾ སུ་སུ་ཀཱ་ཝ་སཾ སཱུ་ཀ་ར་ཝ་སཾ ག་དྲ་བྷ་ཝ་སཾ ཀཱ་ལེ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ ཀཱ་ལེ ནི་པྤ་ཀྐཾ ཀཱ་ལེ སཾ་ས་ཊྛཾ ཏེ་ལ་པ་རི་བྷོ་གེ་ན པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུ’’ནྟི (མ་ཧཱ་ཝ. ༢༦༢) ཝུ་ཏྟཾ. བྷེ་ས་ཛྫ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཉྩ (ཀ་ངྑཱ. ཨ་ཊྛ. བྷེ་ས་ཛྫ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ) ‘‘ཋ་པེ་ཏྭཱ མ་ནུ་སྶ་ཝ་སཾ ཨ་ཉྙཾ ཡཾ ཀི་ཉྩི ཝ་ས’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝ་སཱ་ཏེ་ལ་སྶ ཝི་དྷཱ་ནཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཉྙེ་སཾ ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀ་ཝ་ཏྠཱུ་ནཾ ཝ་ཏྠུཾ པ་ཙི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ད་ཏཱ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀེ་སུ ཝ་སཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙེ་སཾ ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀ་ཝ་ཏྠཱུ་ནཾ ཝ་ཏྠུཾ པ་ཙི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ དཱི་པི་ཏོ་ཏི ཝ་སཱ ‘‘ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀཱ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཀོ ཨེ་ཏྠ སུ་ཁུ་མོ ན་ཡོ་ཏི.
ཨ་ཉྙེ་སཾ ཝ་སཱ་ཏེ་ལ་ཏོ པ་རེ་སཾ ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀ་ཝ་ཏྠཱུ་ནཾ ཡེ་སཾ ཏེ་སཾ ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀ་ཝ་ཏྠཱུ་ནཾ ས་པྤི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཝ་ཏྠུཾ ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཁཱི་རཱ་དི་ཀཾ ན པ་ཙེ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ – ཡ་ཐཱ ས་ཏྟཱ་ཧ་པ་རི་བྷོ་ག་ཏྠཱ་ཡ ཝ་སཾ ཀཱ་ལེ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཀཱ་ལེ པ་ཙི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ན ཨེ་ཝཾ ས་པྤི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཝ་ཏྠུ་བྷཱུ་ཏཾ ཁཱི་རཱ་དི་ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀཾ, ཏཾ པ་ན ས་ཏྟཱ་ཧ་པ་རི་བྷོ་ག་ཏྠཱ་ཡ ཀཱ་ལེ་པི ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏཱ་ནི ཧི ཡ་དི ཏཾ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ས་ཡཾ ཀ་ཏཱ་ནི, པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ན ཝ་ཊྚ་ནྟི ས་ཝ་ཏྠུ་ཀ་པྤ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ, སཱ་མི་སཾ ན ཝ་ཊྚ་ནྟི སཱ་མཾ་པ་ཀྐ་ཏྟཱ, པུ་རེ་བྷ་ཏྟ་མྤི ན ཝ་ཊྚ་ནྟི ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀ་ཝ་ཏྠུ་ཏོ ཝི་ཝེ་ཙི་ཏ་ཏྟཱ. པ་རེ་ཧི ཀ་ཏཱ་ནི པ་ན པུ་རེ་བྷ་ཏྟཾ སཱ་མི་ས་མྤི ཝ་ཊྚ་ནྟི ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨ་པ་ཀྐ་ཏྟཱ. ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀཱ་ནི ཏུ སཱ་ས་པ་མ་དྷུ་ཀ་ཨེ་ར་ཎྜ་ཨ་ཊྛཱི་ནི ཏེ་ལ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཾ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་ད་ཧེ་ཝ ཀ་ཏཾ ཏེ་ལཾ ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀཾ, དུ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ ཀ་ཏཾ ཚཱ་ཧཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཡཱ་ཝ ས་ཏྟ་མ་དི་ཝ་སེ ཀ་ཏཾ ཏ་ད་ཧེ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨུ་གྒ་ཏེ ཨ་རུ་ཎེ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ, ཨ་ཊྛ་མེ དི་ཝ་སེ ཨ་ན་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ར་ཎཱི་ཡཾ, ཨུ་གྒ་ཧི་ཏེ་ན ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཝ་ཏྠུ་ནཱ ཀ་ཏ་ས་དི་སཾ ཧོ་ཏི. ཏེ་ལ་ཏྠཱ་ཡ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་སཱ་ས་པཱ་དཱི་ནཾ ས་ཏྟཱ་ཧཱ་ཏི་ཀྐ་མེ་ན དུ་ཀྐ་ཊཾ. ནི་བྦ་ཏྟི་ཏཾ ས་པྤི ཝཱ ན་ཝ་ནཱི་ཏཾ ཝཱ ཀཱ་ལེ་པི ཝི་ཀཱ་ལེ་པི པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཙི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏཾ པ་ན ཏ་ད་ཧུ པུ་རེ་བྷ་ཏྟ་མྤི སཱ་མི་སཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, སཾ་ས་གྒ་ཏོ ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀ་མྤི སཱ་མཾ་པ་ཀྐཾ སི་ཡཱ་ཏི ནི་རཱ་མི་སཾ པ་ན ས་ཏྟཱ་ཧ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི.
༩༢. ཨི་དཱ་ནི ‘‘ཧ་ལི་དྡི’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀཾ ད་སྶེ་ཏི. ཏ་ཏྠ ‘‘ཧ་ལི་དྡི ནཱ་མ ནི་སཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནེ་པི པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཝ་ཙ་ནེ ས་མྨོ་ཧོ སི་ཡཱ་ཏི ན ཏཾ་ཝ་ཙ་ནེ་ན བྷུ་སཾ ས་མྨོ་ཧ་ཡི་སྶཱ་མ, ཏ་སྨཱ ཏཱ་ནི ཨུ་པ་དེ་ས་ཏོ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཏ་ཏྠ ‘‘ཧ་ལི་དྡི’’ནྟི བི་ནྡུ་ཨཱ་ག་མེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཨུ་པ་ཙཱ་རེ་ན ཏུ མཱུ་ལཱ་དཱི་ནི ཧ་ལི་དྡཱ་དི་ས་དྡེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ནི. ཏཱ ཧ་ལི་དྡཱ་ད་ཡོ ཀེ་ཙི ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒཱ་ཡེ་ཝ. མཱུ་ལ་ཕ་ལེ ཝ་ཙ་ཏྟ་ཉྩ…པེ… བྷ་དྡ་མུ་ཏྟ་ཉྩ ཨ་ཏི་ཝི་སཱ་ཏི པ་ད་ཙྪེ་དོ. པ་ཉྩ་མཱུ་ལ-ས་དྡེ་ན ཙཱུ་ལ༹་པ་ཉྩ་མཱུ་ལ་མ་ཧཱ་པ་ཉྩ་མཱུ་ལཱ་ནི ག་ཧི་ཏཱ་ནི. ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཝ་ཛ་ཀ་ལི་མཱུ་ལེ ཛ་ར་ཊྛ་ནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ནཾ ས་ངྒ་ཧོ.
༩༣-༥. གོ་ཊྛ་ཕ་ལནྟི མ་ད་ན་ཕ་ལ་ནྟི ཝ་ད་ནྟཱི་ཏི. ཏཱི་ཎི ཕ་ལཱ་ནི ཡ་སྶཾ ས་ངྒ་ཧི་ཏཾ སཱ ཏི་ཕ་ལཱ. ཨེ་ར་ཎྜ་ཀཱ་དཱི་ནནྟི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཛཱ་ཏི་རུ་ཀྑཱ་དཱི་ནཾ ག་ཧ་ཎཾ. སུ་ལ་སཱ་དཱི་ནཾ པ་ཎྞ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཨ་སོ་ཀཱ་དཱི་ནཾ ག་ཧ་ཎཾ. སཱུ་པེ་ཡྻ་པ་ཎྞནྟི ཏ་མྦ་ཀ་ཏ་ཎྜུ་ལེ་ཡྻཱ་དི་སཱུ་པ་ཡོ་གྒ་པ་ཎྞཾ. ཨུ་ཙྪུ་ནི་ཡྻཱ་སཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ས་བྦོ ནི་ཡྻཱ་སོ ཙ ས་ར་སཾ ཨུ་ཙྪུ་ཛཾ ཏ་ཙ་ཉྩ ཋ་པེ་ཏྭཱ ས་བྦོ ཏ་ཙོ ཙཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་ཏྠ ཧི་ངྒུ་ཀ་ཎི་ཀཱ་ར་ནི་ཡྻཱ་སཱ་དི ས་བྦོ ནི་ཡྻཱ་སོ ནཱ་མ. ནི་ར་ས་ཨུ་ཙྪུ་ཏ་ཙཱ་དི ས་བྦོ ཏ་ཙོ ནཱ་མ. ལོ་ཎཾ སཱ་མུ་དྡཱ་དི. ལོ་ཧཾ ཨ་ཡ་ཏ་མྦཱ་དི. སི་ལཱ ཀཱ་ལ༹་སི་ལཱ་དི.
༩༦. སུ་དྡྷ་སི་ཏྠནྟི མ་དྷུ་ནཱ ཨ་མ་ཀྑི་ཏཾ. མ་དྷུ་མ་ཀྑི་ཏཾ པ་ན ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀཾ. ཡ་ཉྩ ཀི་ཉྩི སུ་ཛྷཱ་པི་ཏནྟི དུ་ཛ྄ཛྷཱ་པི་ཏཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ སུ་ཛ྄ཛྷཱ་པི་ཏཾ ཡཾ ཀི་ཉྩི ཙ. ཝི་ཀ་ཊཱ་དི་པྤ་བྷེ་དནྟི ཝི་ཀ་ཊཾ གཱུ་ཐ་མ་ཏྟི་ཀཱ་མུ་ཏྟ་ཚཱ་རི་ཀཱ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨཱ་དི ཡ་སྶ, སོ པ་བྷེ་དོ ཡ་སྶཱ་ཏི བཱ་ཧི་ར་ཏྠོ, ཏཾ. ཡཾ ཀི་ཉྩི ཙཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨེ་ཏྠ པ་ན ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཀ་ནྡ་ཁཱ་ད་ནཱི་ཡེ ཁཱི་ར་ཀཱ་ཀོ་ལཱ་ད་ཡོ, མུ་ལཱ༹་ལ་ཁཱ་ད་ནཱི་ཡེ ཧ་ལི་དྡི་སི་ངྒི་ཝེ་ར་མཱུ་ལཱ་ད་ཡོ, མ་ཏྠ་ཀ་ཁཱ་ད་ནཱི་ཡེ ཧ་ལི་དྡི་སི་ངྒི་ཝེ་ར་ཀ་ལཱི༹་རཱ་ད་ཡོ, ཁ་ནྡྷ་ཁཱ་ད་ནཱི་ཡེ ཨུ་པྤ་ལ་པ་ཎྞ་ད་ཎྜཱ་ད་ཡོ, པུ་པྥ་ཁཱ་ད་ནཱི་ཡེ ཙ་མྤ་ཀ་པུ་པྥཱ་ད་ཡོ, ཨ་ཊྛི་ཁཱ་ད་ནཱི་ཡེ མ་དྷུ་ཀ་ཊྛི་ཨེ་ར་ཎྜ་སཱ་ས་པཱ་ད་ཡོ, པི་ཊྛ་ཁཱ་ད་ནཱི་ཡེ ཨ་དྷོ་ཏ་ཏཱ་ལ་པི་ཊྛཱ་ད་ཡོ ཙ ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཱ.
༩༧. ཨི་དཱ་ནི ས་བྦ་སོ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཱ་ནི ཙ ཨ་ཝུ་ཏྟཱ་ནི ཙ ཨེ་ཀ་ཏོ ས་མྤི་ཎྜེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ལ་ཀྑ་ཎཾ ཋ་པེ་ནྟོ ‘‘མཱུ་ལ’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ‘‘སཱ་རོ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦེ ‘‘སཱ་ར’’ནྟི ལི་ངྒ་ཝི་པ་ལླཱ་སེ་ནཱ་ཧ. ‘‘སཱ་རོ བ་ལེ ཐི་རཾ་སེ ཙཱ’’ཏི ཧི ནི་གྷ་ཎྜུ. ཨཱ་ཧཱ་ར་ཊྛནྟི ཨཱ་ཧཱ་རེ་ན ཛཱ་ཏོ ཨ་ཏྠོ པ་ཡོ་ཛ་ནཾ ཨཱ་ཧཱ་ར་ཏྠོ, སོ་ཝ ཨཱ་ཧཱ་ར་ཊྛོ, ཏཾ ཨཱ་ཧཱ་ར་ཀི་ཙྩ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
༩༨. ཨི་དཱ་ནི ཙ་ཏཱུ་སུ ཀ་པྤི་ཡཱ་ཀ་པྤི་ཡཱ་དི་ཝི་བྷཱ་གཾ ད་སྶེ་ཏི ‘‘ས་བྦཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ. ཏ་ཏྠ ས་བྦེ ཀཱ་ལི་ཀཱ, ཏེ་སཾ ས་མྦྷོ་གོ ཨ་ནུ་བྷ་ཝོ་ཏི ས་མཱ་སོ. ཀཱ་ལེཏི པུ་བྦ་ཎྷ་ཀཱ་ལེ. ས་བྦ་སྶཱཏི གི་ལཱ་ནཱ་གི་ལཱ་ན་སྶ. ས་ཏི པ་ཙྩ་ཡེཏི ཏཱི་སུ ཡཱ་མ་ཀཱ་ལི་ཀཾ པི་པཱ་སཱ་དི་ཀཱ་ར་ཎེ ས་ཏི, ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀ་ཉྩ གེ་ལ་ཉྙ་ཀཱ་ར་ཎེ ས་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ, ཀཱ་ལ་ཏོ ཝི་ག་ཏོ ཝི་ཀཱ་ལོ, ཏ་སྨིཾ, ཡཱ་མ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ཝི་ཀཱ་ལེ ཨཱ་ཧཱ་ར་ཏྠཱ་ཡ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ར་ཎེ, ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀཾ པ་ན ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀ་ཉྩ ཏ་ད་ཏྠཱ་ཡ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་མ་ཏྟེ་པི དུ་ཀྐ་ཊཾ.
༩༩. ཨུ་བྷོཏི ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ཡཱ་མ་ཀཱ་ལི་ཀ་ཉྩ. ཏ་ཏྠ ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀཱ་ལཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟཾ ཝི་ཀཱ་ལ་བྷོ་ཛ་ན་བྷི་ཀྑཱ་པ་དེ་ན པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ ཛ་ན་ཡ་ཏི, ཡཱ་མ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ཡཱ་མཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟཾ ས་ནྣི་དྷི་སི་ཀྑཱ་པ་དེ་ན. ཨེ་ཏེ ཨུ་བྷོ་པི ཨ་ནྟོ་ཝུ་ཏྠ་ཉྩ ས་ནྣི་དྷི་ཉྩ ཛ་ན་ཡ་ནྟཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ‘‘ཨ་ནྟོ་ཝུ་ཏྠཾ ས་ནྣི་དྷི’’ནྟི བྷཱ་ཝ་པྤ་དྷཱ་ནོ་ཡཾ ནི་དྡེ་སོ, ཨ་ནྟོ་ཝུ་ཏྠ་ཏྟཾ ས་ནྣི་དྷི་ཏྟ་ཉྩཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༡༠༠. ཨ་ཏི་ནཱ་མི་ཏེཏི ཨ་ཏི་ཀྐཱ་མི་ཏེ. པཱ་ཙི་ཏྟཱིཏི ས་ཏྟཱ་ཧཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟཾ བྷེ་ས་ཛྫ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ་ན ནི་སྶ་གྒི་ཡ་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཱ་པ་ཏྟི ཙ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་ཙེ དྭི་ནྣཾ ས་ནྟ་ཀཾ ཨེ་ཀེ་ན པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ ཨ་ཝི་བྷ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ས་ཏྟཱ་ཧཱ་ཏི་ཀྐ་མེ དྭི་ནྣ་མྤི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི, པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ པ་ན ན ཝ་ཊྚ་ཏི. པཱ་ལི༹་ནཱ་རུ་ལ༹ྷེཏི པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨ་ནཱ་རུ་ལ༹ྷེ ས་པྤི་ཨཱ་དི་མྷི ས་ཏྟ ཨ་ཧཱ་ནི ཨ་ཏི་ནཱ་མི་ཏེ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ས་པྤཱིཏི མ་ནུ་སྶཱ་དཱི་ནཾ ས་པྤི. ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ན་ཝ་ནཱི་ཏཾ, ནཱ་ལི༹་ཀེ་རཱ་དི་ཏེ་ལཾ, སཱི་ཏོ་ད་ཀེ་ན ཀ་ཏཾ མ་དྷུ་ཀ་པུ་པྥ་ཕཱ་ཎི་ཏ་ཉྩ ས་ངྒ་ཧི་ཏཾ.
༡༠༡. ནི་སྶ་ཊྛ་ལ་དྡྷནྟི ནི་སྶ་ཊྛཾ ཝི་ན་ཡ་ཀ་མྨ་ཝ་སེ་ན ནི་སྶ་ཛྫི་ཏ་ཉྩ ཏཾ ལ་དྡྷ་ཉྩ པུ་ན ཏ་ཐེ་ཝཱ་ཏི ནི་སྶ་ཊྛ་ལ་དྡྷཾ. ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ་ཏི སེ་སོ. ནི་སྶ་ཛྫ་ན་ཝི་དྷཱ་ནཾ པ་ན ཝ་ཀྑ་མཱ་ན་ན་ཡེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ‘‘ན་ངྒ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཨུ་པ་ལ་ཀྑ་ཎ་མ་ཏྟཾ. ཏེ་ན མ་ཀྑི་ཏཱ་ནི ཀཱ་སཱ་ཝཱ་དཱི་ནི ཙ པ་ན ཨ་པ་རི་བྷོ་གཱ་ནི་ཡེ་ཝ. ཨ་ཉྙ་སྶ པ་ན ཀཱ་ཡི་ཀ་པ་རི་བྷོ་གོ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཝི་ཀ་པྤེ་ནྟ་སྶ ས་ཏྟཱ་ཧེ སཱ་མ་ཎེ་ར་སྶཱཏི ཨེ་ཏྠ ཊཱི་ཀཱ་ཡཾ ‘‘ཨི་དཾ ས་པྤིཾ ཏུ་ཡ྄ཧཾ ཝི་ཀ་པྤེ་མཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ ནཱ་མཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་མྨུ་ཁཱ་པ་ར་མྨུ་ཁཱ་ཝི་ཀ་པྤ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཏཾ སཱ་དྷ་ཡ་ནྟེ་ཧི ཨ་ཝི་ཀ་པྤི་ཏེ ཝི་ཀ་པྤི་ཏ་ས་ཉྙཱི ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ’’ནྟི ཨཱ་པ་ཏྟི་ཝཱ་རེ པཱ་ལི༹ ཨཱ་ཧ་ཊཱ. ‘‘ས་ཙེ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏི, ཨ་ཏྟ་ནོ ཨེ་ཝ ས་ནྟ་ཀཾ ཧོ་ཏི, པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་མྤི ན ཝི་ཛ་ཧ་ཏཱི’’ཏི དོ་སཾ ཝ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ ཝི་ཀ་པྤ་ནེ ཨ་ཏྟ་ས་ནྟ་ཀ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝོ, པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་ཝི་ཛ་ཧ་ན་ཉྩ པ་ཡོ་ཛ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཝ་དཱ་མ – ཨཱ་པ་ཏྟི་ཝཱ་རེ ‘‘ཨ་ཝི་ཀ་པྤི་ཏེ’’ཏི་ཨཱ་དི་པཱ་ལི༹་ཡེ་ཝ ན་ཏྠི, ‘‘ཨ་ན་དྷི་ཊྛི་ཏེ ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏ་ས་ཉྙཱི ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ, ཨ་ཝི་སྶ་ཛྫི་ཏེ ཝི་སྶ་ཛྫི་ཏ་ས་ཉྙཱི ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ (པཱ་རཱ. ༦༢༤) པཱ་ལི༹་ཡཱ ཨཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ཏ་ད་ནུ་རཱུ་པ་མེ་ཝ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཝཱ་རེ ‘‘ཨ་དྷི་ཊྛེ་ཏི, ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ་ཝ པཱ་ལི༹ ཨཱ་ག་ཏཱ. ཡ་དི བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཝ་ཎྞ་ནཱི་ཡ་ཊྛཱ་ན་ཏཱ་ཡ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ, ན ཙེ་ཏྠ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝི་ཛྫ་ཏི. ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ ཝི་ཀ་པྤ་ནེ ཙ ཀ་ཐཾ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཾ ཝི་ཛ་ཧ་ཏི སི་ཀྑཱ་པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ནཱ་དཱི་སུ ཚ་སུ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་ཝི་ཛ་ཧ་ན་ཀཱ་ར་ཎེ་སུ ཝི་ཀ་པྤ་ན་སྶ ཨ་ན་ནྟོ་ག་དྷ་ཏྟཱ, ཏ་སྨཱ ནཱ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ་ཏི.
མ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨེ་ཝ་མ་ཏྠཾ བྷ་ཎཱ་མ – ཝི་ཀ་པྤེ་ནྟ་སྶཱཏི ཨེ་ཏྠ ཝི་ཀ་པྤ་ནཾ སཾ་ཝི་ད་ཧ་ནཾ ‘‘ཙི་ཏྟ་ས་ངྐ་པྤོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ, ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠ པ་ན ཨུ་པ་ས་གྒེ་ཧི ནཱ་ན་ཏྟ་མ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ ཨ་ནྟོ་ས་ཏྟཱ་ཧེ སཱ་མ་ཎེ་ར་སྶ ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི ཝི་ཀ་པྤེ་ནྟ་སྶ སཾ་ཝི་ད་ཧ་ནྟ་སྶ པ་རི་ཙྩཱ་ག་ས་ཉྙཾ པ་རི་ཙྩཱ་ག་ཙེ་ཏ་ནཾ པ་རི་ཙྩཱ་གཱ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ནྟ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་ད་ཉྩ མ་ཧཱ་སུ་མ་ཏྠེ་རཝཱ་ད་མོ་ལུ་བྦྷ ཝུ་ཏྟཾ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷི ‘‘ཏེ་ན ཙི་ཏྟེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ པཱ་ལི༹་ཝ་ཙ་ནེ་སུ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ད་སྶེ་ནྟེ་ན, ‘‘ཨི་དཾ ཀ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཝ་ཉྷི ཨ་ནྟོ་ས་ཏྟཱ་ཧེ ད་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ པ་ཊི་ལ་བྷི་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ད་སྶ་ན་ཏྠ’’ནྟི (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༦༢༥). མ་ཧཱ་པ་དུ་མ་ཏྠེ་རོ པ་ནཱ་ཧ ‘‘ས་ཏྟཱ་ཧཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་སྶ པ་ན པ་རི་བྷོ་གེ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ད་སྶ་ན་ཏྠ་མི་དཾ ཝུ་ཏྟ’’ནྟི (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༦༢༥). ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཝཱ་དོ ཏེ་སུ སུ་ནྡ་ར་ཏ་རོ. ས་ཏྟཱ་ཧེ མ་ཀྑ་ནཱ་དིཾ ཨ་དྷི་ཊྛ་ཏོ ཙ ཨ་ཉྙ་སྶ ད་ད་ཏོ་པི ཙ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཨ་བྦྷ་ཉྫ་ནཱ་དིཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཨ་ཡ་མེ་ཏྠཱ་དྷི་པྤཱ་ཡོ – ས་པྤི་ཨཱ་དིཾ ཨ་བྦྷ་ཉྫ་ནཱ་དིཾ མ་དྷུཾ ཨ་རུ་མ་ཀྑ་ནཾ, ཕཱ་ཎི་ཏཾ གྷ་ར་དྷཱུ་པ་ནཾ ཨ་དྷི་ཊྛ་ཏོ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི. ཨ་ཉྙ་སྶཱཏི ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ ཝཱ ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ ཝཱ.
༡༠༢. ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀ་ཨཱ་དཱི་ནི ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་ཧ སཾ་ས་ཊྛཱ་ནི ས་བྦྷཱ་ཝཾ གཱ་ཧཱ་པ་ཡ་ནྟཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ས་བྦྷཱ་ཝནྟི ས་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ བྷཱ་ཝོ དྭི་ཏྟེ ས་བྦྷཱ་ཝོ, ཏཾ. ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ ཨེ་ཝཾ, ཏ་སྨཱ. ཨེ་ཝ་མུ་དཱི་རི་ཏནྟི ཨེ་ཝཾ ‘‘ཝི་ཀ་པྤེ་ནྟ་སྶ ས་ཏྟཱ་ཧེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ – ཡ་སྨཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ སཾ་ས་ཊྛཱ་ནི ཨ་ཏྟ་ནོ བྷཱ་ཝཾ གཱ་ཧཱ་པ་ཡ་ནྟི ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀཱ་དཱི་ནི, ཏ་སྨཱ ས་ཏྟཱ་ཧཱ་ཏི་ཀྐཱ་མི་ཏཱ་ནི ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀཱ་ནི པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་ཛ་ན་ཀཱ་ནི སཾ་ས་ཊྛཱ་ནི ཨ་ཏྟ་སཾ་ས་ཊྛཱ་ནི་པི པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་ཛ་ན་ཀཱ་ནི ཀ་རོ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཝི་ཀ་པྤ་ནཱ་དི་མྷི ས་ཏི བྱ་ཏི་རེ་ཀ་ཏོ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཱ་པ་ཏྟི་པ་རི་དཱི་པ་ཀཾ ‘‘ཝི་ཀ་པྤེ་ནྟ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀཾ ཝཱ་ཀྱ་ཏྟ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི. ཊཱི་ཀཱ་ཡཾ པ་ན ‘‘ཨི་དཱ་ནི ཝ་ཀྑ་མཱ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཨེ་ཝ་ནྟི ཝུ་ཏྟ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཏཾ ཝ་ཀྑ་མཱ་ན་སྶ ཨ་ཏཱི་ཏ་ཨུ་དཱི་རི་ཏ་ཏྟཱ་ཡོ་ག་ཏོ ཀ་ཐཾ ཡུ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི. ཨེ་ཝ་མུ་དཱི་རི་ཏནྟི ཝཱ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ་ཉྩ ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཝ-ས་དྡོ ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎེ.
༡༠༣-༥. ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཏྟ་སཾ་ས་ཊྛཱ་ནཾ ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀཱ་དཱི་ནཾ ས་བྦྷཱ་ཝ་གཱ་ཧཱ་པ་ནཾ ས་རཱུ་པ་ཏོ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘པུ་རེ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ས་ཏྟཱ་ཧནྟི ས་ཏྟ ཨ་ཧཱ་ནི ཡ་སྶ ཏཾ ས་ཏྟཱ་ཧཾ, ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀཾ. ཙ-ས་དྡོ ཨ་ཊྛཱ་ན་པྤ་ཡུ་ཏྟོ, སོ ས་ཏྟཱ་ཧ་ཉྩ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀ་ཉྩཱ་ཏི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ. སེ་ས་ཀཱ་ལི་ཀ་ས་མྨི་སྶནྟི སེ་སེ་ཧི ཏ་ད་ཧུ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏེ་ཧི ཀཱ་ལི་ཀེ་ཧི ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀ་ཡཱ་མ་ཀཱ་ལི་ཀ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ཧི ས་མྨི་སྶཾ. པཱ་ཙི་ཏྟཱིཏི ས་ནྣི་དྷི་སི་ཀྑཱ་པ་དེ་ན པཱ་ཙི་ཏྟི. ཏ་ད་ཧུ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏནྟི ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ དི་ནེ པུ་རེ་བྷ་ཏྟཾ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ. ཏ་ད་ཧེ་ཝཱཏི ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ དི་ནེ པུ་རེ་བྷ་ཏྟ་མེ་ཝ. སེ་སནྟི ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀ་ཉྩ. ཨེ་ཝནྟི ཡཱ་མེ ཨེ་ཝ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཡེ་ཏི ཝི་ཛཱ་ནཱི་ཡ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨི་ཏ་རནྟི ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀ་ཏོ ཨ་ཉྙཾ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀཾ.
ཀཱ་ལི་ཀ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.