༩. པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༠༦. དཱ་ཏུཾ ཀཱ་མེ་ཏཱི་ཏི དཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ, ཏ་སྶ ཨ་བྷི་ཧཱ་རོ ཨཱི་ས་ཀ་མྤི ཨོ་ཎ་མ་ནཱ་དི་ནཱ་བྷི་ཧ་ར་ཎ་ནྟི ཏ་པྤུ་རི་སོ, ཧ་ཏྠ་སྶ པཱ་སོ ཧ་ཏྠ་པཱ་སོ. རུ་ལ༹ྷཱི་ཝ་སེ་ན ཏུ ཨ་ཌྜྷ་ཏེ་ཡྻ་ཧ་ཏྠོ ཧ་ཏྠ་པཱ་སོ ནཱ་མ. སོ ཙ ས་ཙེ བྷི་ཀྑུ ནི་སི་ནྣོ ཧོ་ཏི, ཨཱ་ས་ན་སྶ པ་ཙྪི་མ་ནྟ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ, ས་ཙེ ཋི་ཏོ, པ་ཎྷི་ཨ་ནྟ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ, ས་ཙེ ནི་པ་ནྣོ, ཡེ་ན པ་སྶེ་ན ནི་པ་ནྣོ, ཏ་སྶ པཱ་རི་མ་ནྟ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ དཱ་ཡ་ཀ་སྶ ནི་སི་ནྣ་སྶ ཋི་ཏ་སྶ ཝཱ ཋ་པེ་ཏྭཱ པ་སཱ་རི་ཏ་ཧ་ཏྠཾ ཡཾ ཨཱ་ས་ནྣ་ཏ་རཾ ཨ་ངྒཾ, ཏ་སྶ ཨོ་རི་མ་ནྟེ་ན པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨེ་ར་ཎ་ཀྑ་མནྟི ཐཱ་མ་མ་ཛ྄ཛྷི་མེ་ན པུ་རི་སེ་ན ཨེ་ར་ཎ་སྶ ཨུ་ཀྑི་པ་ན་སྶ ཁ་མཾ ཡོ་གྒཾ. ཝ་ཏྠུ་ས་དྡཱ་པེ་ཀྑཾ ན་པུཾ་ས་ཀ་ཏྟཾ. ཏི་དྷཱ དེ་ནྟེཏི ཀཱ་ཡ་ཀཱ་ཡ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷ་ནི་སྶ་གྒི་ཡཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཏཱི་ཧི པ་ཀཱ་རེ་ཧི དཱ་ཡ་ཀེ ད་ད་མཱ་ནེ. ཏ་ཏྠ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ས་རཱི་རཱ་ཝ་ཡ་ཝེ་ན ཨ་ནྟ་མ་སོ པཱ་ད་ངྒུ་ལི་ཡཱ་པི དཱི་ཡ་མཱ་ནཾ ཀཱ་ཡེ་ན དི་ནྣཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཀ་ཊ་ཙྪུ་ཨཱ་དཱི་སུ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི དཱི་ཡ་མཱ་ནཾ ཀཱ་ཡ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷེ་ན, ཀཱ་ཡ་ཏོ པ་ན ཀཱ་ཡ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷ་ཏོ ཝཱ མོ་ཙེ་ཏྭཱ ཧ་ཏྠ་པཱ་སེ ཋི་ཏ་སྶ ཀཱ་ཡེ་ན ཝཱ ཀཱ་ཡ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷེ་ན ཝཱ པཱ་ཏི་ཡ་མཱ་ནཾ ནི་སྶ་གྒི་ཡེ་ན པ་ཡོ་གེ་ན དི་ནྣཾ ནཱ་མ. དྭི་དྷཱ གཱ་ཧོཏི ཀཱ་ཡ་ཀཱ་ཡ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན དྭཱི་ཧི པ་ཀཱ་རེ་ཧི ཡེ་ཧི ཀེ་ཧི་ཙི དཱི་ཡ་མཱ་ན་སྶ ག་ཧ་ཎཾ. ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་གྒ་ཧོ པ་ཉྩ་ངྒོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. པ་ཉྩ་ངྒོཏི པ་ཉྩ ཨ་ངྒཱ་ནི ཡ་སྶཱ་ཏི བ་ཧུ་བྦཱི་ཧི.
༡༠༧. ཨི་དཱ་ནི ཨ་ནེ་ར་ཎ་ཀྑ་མེ ཙ ཀི་སྨི་ཉྩི ཀཱ་ཡ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷེ ཙ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཱ་རོ་ཧ་ནཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་སཾ་ཧཱ་རི་ཡེ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨ་སཾ་ཧཱ་རི་ཡེཏི ཨཱ་ནེ་ཏུ་མ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻེ ཕ་ལ་ཀ་པཱ་སཱ་ཎཱ་དི་མྷི. ཏ་ཏྠ་ཛཱ་ཏེཏི ཏེ་སུ་ཡེ་ཝ རུ་ཀྑཱ་དཱི་སུ ཛཱ་ཏེ ཀིཾ་སུ་ཀ་པ་དུ་མི་ནི་པ་ཎྞཱ་དི་ཀེ. ཙི་ཉྩ་ཨཱ་དཱི་ནཾ སུ་ཁུ་མེ པ་ཎྞེ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏཱ་ནི ཧི ས་ནྡྷཱ་རེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ནྟི. ཏེ་སཾ པ་ན སཱ་ཁཱ་སུ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ‘‘ཨ་ངྒ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ཀཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཝཱ-ས་དྡོ ས་མུ་ཙྩ་ཡེ. ཨ་ས་ཡ྄ཧ་བྷཱ་རེཏི ཐཱ་མ་མ་ཛ྄ཛྷི་མ་པུ་རི་སེ་ན ས་ཧི་ཏུཾ ས་ནྡྷཱ་རེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻེ བྷཱ་རེ. ས་བྦེ་སཾ པ་ཊི་གྒ་ཧོ ‘‘ན རཱུ་ཧ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ས་མྦ་ནྡྷོ.
༡༠༨. ཨི་དཱ་ནི པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་ཝི་ཛ་ཧ་ནཾ ད་སྶེ་ཏི ‘‘སི་ཀྑཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ. ཏ་ཏྠ སི་ཀྑཱ་མ་ར་ཎ་ལི་ངྒེ་ཧཱིཏི སི་ཀྑཱ་པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ནེ་ན ཙ མ་ར་ཎེ་ན ཙ ལི་ངྒ་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནེ་ན ཙ. ཨ་ན་པེ་ཀྑ་ཝི་ས་གྒ་ཏོཏི ན་ཏྠི ཨ་པེ་ཀྑོ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཨ་ན་པེ་ཀྑོ, སོ་ཝ ཝི་ས་གྒོ, ཏ་ཏོ ཙ. ཨ་ཙྪེ་དཱཏི ཙོ་རཱ་དཱི་ཧི ཨ་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ག་ཧ་ཎེ་ན. ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་དཱ་ནཱཏི ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ དཱ་ནེ་ན. ཙ-ས་དྡོ ས་བྦ་ཏྠ ཨཱ་ནེ་ཏ་བྦོ. གཱ་ཧོཏི པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཾ. ཨུ་པ་ས་མྨ་ཏཱིཏི ཝི་ཛ་ཧ་ཏི.
༡༠༩-༡༠. ཨི་དཱ་ནི ཨ་པྤ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ པ་རི་བྷོ་གེ དོ་སཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་པྤ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ས་བྦནྟི ཙ་ཏུ་ཀཱ་ལི་ཀ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཾ ས་ཀ་ལ་མྤི. ཨི་དཱ་ནི ཨ་པྤ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘སུ་དྡྷ’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ སུ་དྡྷཾ ནཱ་ཏི་བ་ཧ་ལཾ ཨུ་ད་ཀ་ཉྩ ཏ་ཐཱ ཨ་ངྒ་ལ་གྒཾ ཨ་ཝི་ཙྪི་ནྣཾ ད་ནྟ…པེ… གཱུ་ཐ་ཀ་ཉྩ ལོ་ཎ…པེ… ཀ་རཱི་ས་ཀ་ཉྩ ཀ་པྤ་ཏེ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་ཏྠ སུ་དྡྷནྟི ར་ཛ་རེ་ཎཱུ་ཧི ཨ་ཉྙ་ར་སེ་ན ཙ ཨ་ས་མྨི་སྶ་ཏཱ་ཡ པ་རི་སུ་དྡྷཾ. ནཱ་ཏི་བ་ཧ་ལནྟི ཡཾ ཀ་སི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ བ་ཧ་ལ་མུ་ད་ཀཾ ཝི་ཡ མུ་ཁེ ཝཱ ཧ་ཏྠེ ཝཱ ན ལ་གྒཾ, ཏཾ. ཨ་ཝི་ཙྪི་ནྣནྟི ཨ་ངྒ་ཏོ ཝི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ན ག་ཏཾ. ད་ནྟཱ་ནི ཙ ཨ་ཀྑཱི་ནི ཙ ཀ་ཎྞ་ཉྩ ད་ནྟ་ཀྑི་ཀ་ཎྞཾ པཱ་ཎྱ་ངྒ་ཏྟཱ, ཏ་སྶ གཱུ་ཐ་ཀ་ནྟི ཏ་པྤུ་རི་སོ. ལོ་ཎཾ ས་རཱི་རུ་ཊྛི་ཏཾ. སི་ངྒྷཱ་ཎཱིཏི སི་ངྒྷཱ་ཎི་ཀཱ. ཝི་ཙྪི་ནྣཾ ན པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦཾ.
༡༡༡. ཨི་དཱ་ནི ‘‘གཱུ་ཐཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཀཱ་ལོ་དི་སྶཾ ད་སྶེ་ཏི. ཏ་ཐཱ་ཝི་དྷེཏི ས་པྤ་ད་ཊྛ་ཀྑ་ཎཱ་དི་ཀེ ཏ་ཐཱ་ཝི་དྷེ ཀཱ་ལེ. ཏ་ཐཱ ཏཱ་དི་སོ ཝི་དྷོ ཀཱ་ལོ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི བ་ཧུ་བྦཱི་ཧི. སེ་ཝེ་ཡྻཱཏི སེ་ཝ་ནཾ ཀ་རེ་ཡྻ, པ་རི་བྷུ་ཉྫེ་ཡྻཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ས་ནྟེ ཀ་པྤ་ཀཱ་ར་ཀེཏི ཨེ་ཏྠ དུ་བྦ་ཙོ་པི ཨ་ས་མ་ཏྠོ་པི ཀ་པྤི་ཡ་ཀཱ་ར་ཀོ ཨ་ས་ནྟ་པ་ཀྑེ་ཡེ་ཝ ཏི་ཊྛ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཀཱ་ལོ་དི་སྶ་ཏྟཱ པ་ན ཚཱ་རི་ཀཱ་ཡ ཨ་ས་ཏི ཨ་ལླ་དཱ་རུཾ རུ་ཀྑ་ཏོ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཀཱ་ཏུཾ, མ་ཏྟི་ཀཱ་ཡ ཨ་ས་ཏི བྷཱུ་མིཾ ཁ་ཎི་ཏྭཱ་པི མ་ཏྟི་ཀཾ ག་ཧེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.
༡༡༢. དུ་རཱུ་པ་ཙི་ཎྞེཏི དུ་ཊྛུཾ ཨུ་པ་ཙི་ཎྞཾ ཨཱ་མ་ཊྛཾ དུ་རཱུ་པ་ཙི་ཎྞཾ. ས་ཙེ བྷི་ཀྑུ ཨ་པྤ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ སཱ་མི་སཾ བྷཱ་ཛ་ནཾ ཋི་ཏ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ ཨཱ་མ་ས་ཏི, པི་དྷཱ་ནཾ ཨཱ་མ་ས་ཏི, ཨུ་པ་རི ཋི་ཏ་ཀ་ཙ་ཝ་རཱ་དིཾ ཚ་ཌྜེ་ཏི, ཏ་ཏྠ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཕ་ལི་ནི་ཡཱ སཱ་ཁཱ་ཡ ཝཱ ཝ་ལླི་ཡཱ ཝཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝཱ ཙཱ་ལེ་ཏི, དུ་རཱུ་པ་ཙི་ཎྞཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨིཾ དུ་ཀྐ་ཊ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཕ་ལ་རུ་ཀྑཾ པ་ན ཨ་པ་སྶ་ཡི་ཏུཾ ཝཱ ཏ་ཏྠ ཀ་ཎྚ་ཀཾ ཝཱ བ་ནྡྷི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་ར་ཉྙེ པ་ཏི་ཏ་ཨ་མྦ་ཕ་ལཱ་དིཾ ‘‘སཱ་མ་ཎེ་ར་སྶ ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ དཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ར་ཛོ་ཀི་ཎྞེཏི ར་ཛ་སཱ ཨོ་ཀི་ཎྞེ, ཏ་སྨིཾ པ་ཏྟཱ་དི་ཀེ ཡཾ ཀི་ཉྩི པ་ཊི་གྒ་ཎྷ་ཏོ ཝི་ན་ཡ་དུ་ཀྐ་ཊཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་ཙེ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་ནྟ་སྶ པ་ཏྟེ ར་ཛཾ པ་ཏ་ཏི, པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱ ག་ཎྷི་ཏ་བྦཱ. ‘‘པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ དེ་ཐཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ་པི ཨཱ་ཀི་ར་ནྟི, ཧ་ཏྠ་ཏོ ཨ་མོ་ཙེ་ནྟེ་ནེ་ཝ པ་ཊི་གྒཱ་ཧཱ་པ་ཀ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ནེ་ཏྭཱ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ མ་ཧཱ་ཝཱ་ཏོ ཏ་ཏོ ཏ་ཏོ ར་ཛཾ པཱ་ཏེ་ཏི, ན ས་ཀྐཱ ཧོ་ཏི བྷི་ཀྑཾ ག་ཧེ་ཏུཾ, ‘‘ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི སུ་དྡྷ་ཙི་ཏྟེ་ན ཨཱ་བྷོ་གཾ ཀ་ཏྭཱ ག་ཎྷི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏཾ པ་ན ཏེ་ན དི་ནྣཾ ཝཱ ཝི་སྶཱ་སེ་ན ཝཱ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.
ཨ་ཐཱཏི ཝ་ཀྑ་མཱ་ནཱ་ར་མྦྷེ. ཨུ་གྒ་ཧ་པྤ་ཊི་གྒ་ཧེཏི ཨུ་གྒ་ཧི་ཏྠཱ་ཏི ཨུ་གྒ་ཧོ, ཨུ་གྒ་ཧི་ཏཾ, ཏ་སྶ པ་ཊི་གྒ་ཧོ, ཏ་སྨིཾ. ཨ་པྤ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཛཱ་ན་ཏོ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨེ་ཝ ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ག་ཧ་ཎེ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ པ་ན ཨ་པྤ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཏེ་ལཱ་དཱི་ནི, ཚཱ་ཡ་ཏྠཱ་ཡ སཱ་ཁཱ་དཱི་ནི ཝཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཙྪ་ཏོ བྷུ་ཉྫི་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨུ་ཙྪུ་ཨཱ་དཱི་སུ ཕཱ་ལི་ཏེ་སུ མ་ལཾ ན པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, མཱུ་ལ་བྷེ་ས་ཛྫཱ་དཱི་ནི པི་ས་ནྟཱ་ནཾ ཝཱ ཀོ་ཊྚེ་ནྟཱ་ནཾ ཝཱ ནི་ས་ད་ནི་ས་ད་པོ་ཏ་ཀ་ཨུ་དུ་ཀྑ་ལ་མུ་ས་ལཱ་ནི ཁཱི་ཡ་ནྟི, ད་ནྟ་ནྟ་རེ ལ་གྒཾ སུ་ཁུ་མ་ཨཱ་མི་སཾ ཧོ་ཏི, ར་སོ ན པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཨ་བྦོ་ཧཱ་རི་ཀཾ. ཨ་ནྟོ་ཝུ་ཏྠེཏི ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཀུ་ཊི་ཡཱ ཚ་ད་ན་བྦྷ་ནྟ་རེ ཝུ་ཏྠེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་ཡཾ་པ་ཀྐེཏི ཨ་ཏྟ་ནཱ ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི པ་ཀྐེ. ས་ཙེ ཝཱ་སི་ཨཱ་དིཾ ཏཱ་པེ་ཏྭཱ ཏ་ཀྐཱ་དཱི་སུ པ་ཀྑི་པ་ཏི, ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ་པི སཱ་མ་པཱ་ཀ་ཏོ ན མུ་ཙྩ་ཏི. པུ་རི་མ་ཀཱ་ལི་ཀ་དྭ་ཡེ པུ་ན་པཱ་ཀ་ཉྷི ཋ་པེ་ཏྭཱ ཡཾ ཀི་ཉྩི ཨཱ་མི་སཾ བྷི་ཀྑུ་ནོ པ་ཙི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ཙེ་པི་སྶ ཨུ་ཎྷ་ཡཱ་གུ་ཡཱ སུ་ལ་སི་པ་ཎྞཱ་དཱི་ནི ཝཱ སི་ངྒི་ཝེ་རཾ ཝཱ པ་ཀྑི་པ་ནྟི, ཙཱ་ལེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨུ་ཏྟ་ཎྜུ་ལཾ བྷ་ཏྟཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ པི་ད་ཧི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་ནྟོ་པ་ཀྐེཏི ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཀུ་ཊི་ཡཱ ཨ་ནྟོ པ་ཀྐེ. ས་བྦ་ཏྠ དུ་ཀྐ་ཊ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ.
པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.