༤༩. ཙ་ཏུ་རཱ་ར་ཀྑ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༦༡-༢. བུ་དྡྷཱ་ནུ་སྶ་ཏི …པེ… མ་ར་ཎ་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨི་མཱ ཙ་ཏུ་རཱ་ར་ཀྑཱ ནཱ་མཱ་ཏི སེ་སོ. ཨཱ་ར་ཀ་ཏྟཱ་དི་ནཱཏི ཨཱ་ར་ཀ་བྷཱ་ཝོ ཨཱ་ར་ཀ་ཏྟཾ, ཏཾ ཨཱ་དི ཡ་སྶ ‘‘ཨ་རཱི་ནཾ ཧ་ཏ་ཏྟཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀ་སྶ ཏཾ ཨཱ་ར་ཀ་ཏྟཱ་དི. ཏེ་ན ཏེ་ན མ་གྒེ་ན ས་ཝཱ་ས་ནཱ་ནཾ ཨ་རཱ་ནཾ ཧ་ཏ་ཏྟཱ ཨཱ་ར་ཀཱ ས་བྦ་ཀི་ལེ་སེ་ཧི སུ་ཝི་དཱུ་ར་ཝི་དཱུ་རེ ཋི་ཏོ་ཏི ཨཱ-ཀཱ་ར་སྶ ར་སྶ་ཏྟཾ, ཀ-ཀཱ་ར་སྶ ཧ-ཀཱ་རཾ སཱ་ནུ་ནཱ་སི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ར་ཧ’’ནྟི པ་ད་སི་དྡྷི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ‘‘ཨཱ་ར་ཀཱ’’ཏི ཙ ཝུ་ཏྟེ སཱ་མ་ཉྙ་ཛོ་ཏ་ནཱ་ཡ ཝི་སེ་སེ ཨ་ཝ་ཊྛཱ་ན་ཏོ, ཝི་སེ་ས་ཏྠི་ནཱ ཙ ཝི་སེ་ས་སྶ ཨ་ནུ་པྤ་ཡོ་ཛི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘ཀི་ལེ་སེ་ཧཱི’’ཏི ལ་བྦྷ་ཏི.
ས་མྨཱཏི ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏཾ. སཱ་མནྟི ས་ཡ་མེ་ཝ, ཨ་པ་ར་ནེ་ཡྻོ ཧུ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ས་མྦུ་དྡྷོ’’ཏི ཧི ཨེ་ཏྠ སཾ-ས་དྡོ ‘‘ས་ཡ’’ནྟི ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ བོ་དྷ་ཀོ ད་ཊྛ་བྦོ. བུ་དྡྷ་ཏོཏི བྷཱ་ཝ་པྤ་དྷཱ་ནོ་ཡཾ ནི་དྡེ་སོ, བུ་དྡྷ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཨ་ར་ཧཾ’’ ཨི་ཏི ཝཱ ‘‘ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ’’ ཨི་ཏི ཝཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ན་ཝ་བྷེ་དེ གུ་ཎེ ཡཱ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཨ་ནུ་སྶ་ཏི, སཱ བུ་དྡྷཱ་ནུ་སྶ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ‘‘ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཨི་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦེ ཨ-ཀཱ་རོ ས་ནྡྷི་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ག་ཏོ. ཨི་ཏི-ས་དྡོ པ་ནེ་ཏྠ ཨཱ་དི་ཨ་ཏྠོ, ཨི་ཙྩཱ་དཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ན་ཝ་བྷེ་དེཏི ‘‘ཨ་ནུ་ཏྟ་རོ པུ་རི་ས་ད་མྨ་སཱ་ར་ཐཱི’’ཏི ཨེ་ཀ་ཏོ ག་ཧེ་ཏྭཱ. ཨེ་ཏྠ པ་ན ཨུ་པ་ཙཱ་རོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ན ཨ་པྤ་ནཱ, ཏ་ཐཱ མ་ར་ཎ་སྶ་ཏི་ཡཾ. ཨི་ཏ་རེ་སུ པ་ན ཨུ་བྷ་ཡ་མྤི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. བུ་དྡྷཱ་ནུ་སྶ་ཏི.
༤༦༣-༤. ‘‘སཱི་མ་ཊྛཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ མེ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝ་ནཾ ད་སྶེ་ཏི. སཱི་མ་ཊྛ་ས་ངྒྷེཏི སཱི་མཱ་ཡཾ ཏི་ཊྛ་ཏཱི་ཏི སཱི་མ་ཊྛོ, སོ་ཝ ས་ངྒྷོ. གོ་ཙ་ར་གཱ་མ་མྷི ཨི་སྶ་རེ ཛ་ནེ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་ཏྠ མཱ་ནུ་སེ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ས་བྦ་ས་ཏྟེ་སཱུ་ཏི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏྠཱཏི ཏ་སྨིཾ གཱ་མེ. སུ་ཁི་ཏཱ ཧོ་ནྟུ ཨ་ཝེ་རཱ་ཏི པ་ད་ཙྪེ་དོ. ཨཱ་དི་ནཱཏི ‘‘ཨ་བྱཱ་པ་ཛྫཱ ཧོ་ནྟུ, ཨ་ནཱི་གྷཱ ཧོ་ནྟུ, སུ་ཁཱི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་རི་ཧ་ར་ནྟཱུ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ. པ་རི་ཙྪི་ཛྫ པ་རི་ཙྪི་ཛྫཱཏི ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ ཝི་ཧཱ་རེ ས་བྦེ བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨེ་ཝ་མྤི པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ. མེ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ.
༤༦༥-༦. ཨི་དཱ་ནི ཨ་སུ་བྷཾ ནི་དྡི་ས་ནྟོ ས་བྦ་པ་ཋ་མཾ སཱ་དྷེ་ཏ་བྦཾ ས་ཏྟ་ཝི་དྷ་མུ་གྒ་ཧ་ཀོ་ས་ལླཾ ‘‘ཝ་ཎྞེ’’ཙྩཱ་དི་ནཱ ད་སྶེ་ཏི. ས་ཏྟ་ཝི་དྷ་ཉྷི ཏཾ ན་ཡ་ཏོ ཨཱ་ག་ཏཾ ཝཱ་ཙཱ་ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་མ་ན་སཱ་ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ་ཧི ས་དྡྷིཾ. ཏ་ཏྠ པ་ཋ་མཾ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟེ་ན ཙ་ཏྟཱ་རི ཏ་ཙ་པ་ཉྩ་ཀཱ་དཱི་ནི པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ལོ་མ་པྤ་ཊི་ལོ་མ་ཝ་སེ་ན ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ཡ་ཐཱ པ་ན ཝ་ཙ་སཱ, ཏ་ཐེ་ཝ མ་ན་སཱ་པི ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ ཀཱ་ཏ་བྦོ. ཝ་ཙ་སཱ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ ཧི མ་ན་སཱ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་སྶ པ་ཙྩ་ཡོ. སོ པ་ན ལ་ཀྑ་ཎ་པྤ་ཊི་ཝེ་དྷ་སྶ པ་ཙྩ་ཡོ. ཏ་ཏྠ ཝ་ཎྞོ ནཱ་མ ཀེ་སཱ་དཱི་ནཾ ཝ་ཎྞོ. ས་ཎྛཱ་ནཾ ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ས་ཎྛཱ་ནཾ. ཨོ་ཀཱ་སོ ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ པ་ཏི་ཊྛོ་ཀཱ་སོ. དི་སཱ ནཱ་བྷི་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ ཨུ་པ་རི་མ་དི་སཱ, ཨ་དྷོ ཧེ་ཊྛི་མཱ. པ་རི་ཙྪེ་དོ ནཱ་མ ‘‘ཨ་ཡཾ ཀོ་ཊྛཱ་སོ ཧེ་ཊྛཱ ཙ ཨུ་པ་རི ཙ ཏི་རི་ཡ་ཉྩ ཨི་མི་ནཱ ནཱ་མ པ་རི་ཙྪི་ནྣོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ས་བྷཱ་ག་པ་རི་ཙྪེ་དོ ཙེ་ཝ ‘‘ཀེ་སཱ ན ལོ་མཱ, ལོ་མཱ ན ཀེ་སཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་མི་སྶ་ཀ་ཏཱ་ཝ་སེ་ན ཝི་ས་བྷཱ་ག་པ་རི་ཙྪེ་དོ ཙ. ཀེ་སཱ་དི་ཀོ་ཊྛཱ་སེ ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏྭཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏྭཱཏི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏྭཱ.
ཨེ་ཝཾ ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ནྟེ་ན ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཾ ས་ཏྟ་ཝི་དྷཾ ཨུ་གྒ་ཧ་ཀོ་ས་ལླཾ ས་མྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ཝི་དྷཾ མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ཀོ་ས་ལླཾ ས་མྤཱ་དེ་ཏ་བྦ་ནྟི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་ནུ་པུ་བྦ་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨ་པྤ་ནཱ་ཏོ ཏ་ཡོ ཙ སུ་ཏྟ་ནྟཱ་ཏི ཨི་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ་པི ན་ཡ་ཏོ་ཝཱ་ག་ཏེ ནཱ་ཏི་སཱི་གྷཱ་དཱི་སུ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ད་ས་ཝི་དྷ་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨ་ནུ་པུ་བྦ་ཏོཏི ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ནུ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ. ནཱ་ཏི་སཱི་གྷཾ ནཱ་ཏི་ས་ཎི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱཏི ཀི་རི་ཡཱ་ཝི་སེ་ས་ནཾ. ཝི་ཀྑེ་པཾ པ་ཊི་བཱ་ཧ་ཡནྟི ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ བ་ཧི་དྡྷཱ པུ་ཐུ་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎེ ཙེ་ཏ་སོ ཝི་ཀྑེ་པཾ པ་ཊི་བཱ་ཧ་ནྟོ. པ་ཎྞ་ཏྟིཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མྨཱཏི ཡཱ་ཡཾ ‘‘ཀེ་སཱ ལོ་མཱ’’ཏི པ་ཎྞ་ཏྟི, ཏཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ, ‘‘པ་ཊི་ཀྐཱུ་ལ’’ནྟི ཙི་ཏྟཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨ་ནུ་པུ་བྦ་ཏོ མུ་ཉྩ་ནྟ་སྶཱཏི ཡོ ཡོ ཀོ་ཊྛཱ་སོ ན ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི, ཏཾ ཏཾ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན མུ་ཉྩ་ཏོ, ཏ་སྶ ‘‘བྷཱ་ཝ་ནཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ས་མྦ་ནྡྷོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
༤༦༧. ཨེ་ཝཾ ཨུ་བྷ་ཡ་ཀོ་ས་ལླཾ ས་མྤཱ་དེ་ཏྭཱ ས་བྦ་ཀོ་ཊྛཱ་སེ ཝ་ཎྞཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏྭཱ ཝ་ཎྞཱ་དི་ཝ་སེ་ནེ་ཝ པ་ཉྩ་དྷཱ པ་ཊི་ཀྐཱུ་ལ་ཏཱ ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏ་བྦཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཝ་ཎྞཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཝ་ཎྞ…པེ… ཨོ་ཀཱ་སེ་ཧི ཀོ་ཊྛཱ་སེ པ་ཊི་ཀྐཱུ་ལཱ་ཏི བྷཱ་ཝ་ནཱ ཨ་སུ་བྷ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏ་ཏྲ ཀེ་སཱ ཏཱ་ཝ པ་ཀ་ཏི་ཝ་ཎྞེ་ན ཀཱ་ལ༹་ཀཱ ཨ་དྡཱ་རི་ཊྛ་ཀ་ཝ་ཎྞཱ, ས་ཎྛཱ་ན་ཏོ དཱི་གྷ་ཝ་ཊྚ་ཏུ་ལཱ་ད་ཎྜ་ས་ཎྛཱ་ནཱ, དི་ས་ཏོ ཨུ་པ་རི་མ་དི་སཱ་ཡ ཛཱ་ཏཱ, ཨོ་ཀཱ་ས་ཏོ ཨུ་བྷོ་སུ པ་སྶེ་སུ ཀ་ཎྞ་ཙཱུ་ལི༹་ཀཱ་ཧི, པུ་ར་ཏོ ན་ལཱ༹་ཊ་ནྟེ་ན, པ་ཙྪ་ཏོ ག་ལ༹་ཝཱ་ཊ་ཀེ་ན པ་རི་ཙྪི་ནྣཱ, སཱི་ས་ཀ་ཊཱ་ཧ་ཝེ་ཋ་ན་ཨ་ལླ་ཙ་མྨཾ ཀེ་སཱ་ནཾ ཨོ་ཀཱ་སོ. པ་རི་ཙྪེ་ད་ཏོ ཀེ་སཱ སཱི་ས་ཝེ་ཋ་ན་ཙ་མྨེ ཝཱི་ཧ་གྒ་མ་ཏྟཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ པ་ཏི་ཊྛི་ཏེ་ན ཧེ་ཊྛཱ ཨ་ཏྟ་ནོ མཱུ་ལ་ཏ་ལེ་ན, ཨུ་པ་རི ཨཱ་ཀཱ་སེ་ན, ཏི་རི་ཡཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙེ་ན པ་རི་ཙྪི་ནྣཱ. དྭེ ཀེ་སཱ ཨེ་ཀ་ཏོ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ཡཾ ས་བྷཱ་ག་པ་རི་ཙྪེ་དོ. ‘‘ཀེ་སཱ ན ལོ་མཱ, ལོ་མཱ ན ཀེ་སཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཝ་སེ་ས་ཨེ་ཀ་ཏིཾ ས་ཀོ་ཊྛཱ་སེ་ཧི ཨ་མི་སྶཱི་ཀ་ཏཱ ཀེ་སཱ ནཱ་མ པཱ་ཊི་ཡེ་ཀྐོ ཨེ་ཀོ ཀོ་ཊྛཱ་སོ་ཏི ཨ་ཡཾ ཝི་ས་བྷཱ་ག་པ་རི་ཙྪེ་དོ. ཨི་དཾ ཀེ་སཱ་ནཾ ཝ་ཎྞཱ་དི་ཏོ ནི་ཙྪ་ཡ་ནཾ. ཨི་དཾ པ་ན ནེ་སཾ ཝ་ཎྞཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་ཉྩ་དྷཱ པ་ཊི་ཀྐཱུ་ལ་ཏོ ནི་ཙྪ་ཡ་ནཾ – ཀེ་སཱ ནཱ་མེ་ཏེ ཝ་ཎྞ་ཏོ་པི པ་ཊི་ཀྐཱུ་ལཱ ཨཱ་ས་ཡ་ཏོ་པི ས་ཎྛཱ་ན་ཏོ་པི ག་ནྡྷ་ཏོ་པི ཨོ་ཀཱ་ས་ཏོ་པི པ་ཊི་ཀྐཱུ་ལཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ སེ་ས་ཀོ་ཊྛཱ་སཱ་ན་མྤི ཡ་ཐཱ་ཡོ་གཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཨུ་དྡྷུ་མཱ་ཏཱ་དི་ཝ་ཏྠཱུ་སཱུཏི ཨུ་དྡྷུ་མཱ་ཏ་ཀ་ཝི་ནཱི་ལ་ཀ་ཝི་པུ་བྦ་ཀ་ཝི་ཙྪི་དྡ་ཀ་ཝི་ཀྑཱ་ཡི་ཏ་ཀ་ཝི་ཀྑི་ཏྟ་ཀ་ཧ་ཏ་ཝི- ཀྑི་ཏྟ་ཀ་ལོ་ཧི་ཏ་ཀ་པུ་ལ༹་ཝ་ཀ་ཨ་ཊྛི་ཀ་ས་ངྑཱ་ཏེ་སུ ད་སེ་སུ ཨ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀ་ཨ་སུ་བྷ་ཝ་ཏྠཱུ་སུ ཨ་སུ་བྷཱ་ཀཱ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ ཝཱ ཨ་སུ་བྷ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨ་སུ་བྷ་བྷཱ་ཝ་ནཱ.
༤༦༨. ‘‘མ་ར་ཎཾ མེ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཝཱ ‘‘ཛཱི་ཝི་ཏཾ མེ ཨུ་པ་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི’’ཏི ཝཱ ‘‘མ་ར་ཎཾ མ་ར་ཎ’’ནྟི ཝཱ ཡོ་ནི་སོ བྷཱ་ཝ་ཡི་ཏྭཱ་ནཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཛཱི་ཝི་ཏནྟི རཱུ་པ་ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡ་ཉྩ ཨ་རཱུ་པ་ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡ་ཉྩ. ཡོ་ནི་སོཏི ཨུ་པཱ་ཡེ་ན. ཨེ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཡ་ཏོ་ཡེ་ཝ ཧི ཨེ་ཀ་ཙྩ་སྶ ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་ནི ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ནྟི, མ་ར་ཎཱ་ར་མྨ་ཎཱ ས་ཏི ས་ཎྛཱ་ཏི, ཨུ་པ་ཙཱ་ར་པྤ་ཏྟ་མེ་ཝ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཧོ་ཏི.
༤༦༩-༤༧༠. ཡ་སྶ པ་ན ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ན ཧོ་ཏི, ཏེ་ན ཝ་དྷ་ཀ་པ་ཙྩཱུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ཧི ཨ་ཊྛ་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི མ་ར་ཎཾ ཨ་ནུ་སྶ་རི་ཏ་བྦ་ནྟི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཝ་དྷ་ཀ་སྶེ་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཝ་དྷ་ཀ་སྶ ཨི་ཝ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཱཏི ‘‘ཨི་མ་སྶ སཱི་སཾ ཚི་ནྡི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨ་སིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ གཱི་ཝཱ་ཡ ས་ཉྩཱ་ར་ཡ་མཱ་ན་སྶ ཝ་དྷ་ཀ་སྶ ཝི་ཡ མ་ར་ཎ་སྶ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཏོ. ས་མྤ་ཏྟཱི་ནཾ ཝི་པ་ཏྟི་ཏོཏི བྷོ་ག་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཛཱི་ཝི་ཏ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཙ ཝི་ནཱ་ས་མ་ར་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏ་ཝི་པ་ཏྟི་ཏོ. ཨུ་པ་སཾ་ཧ་ར་ཏོཏི ཡ་ས་མ་ཧ་ཏྟ་ཏོ པུ་ཉྙ་མ་ཧ་ཏྟ་ཏོ ཐཱ་མ་མ་ཧ་ཏྟ་ཏོ ཨི་དྡྷི་མ་ཧ་ཏྟ་ཏོ པ་ཉྙཱ་མ་ཧ་ཏྟ་ཏོ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་ཏོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་ཏོ་ཏི ཨི་མེ་ཧི ས་ཏྟ་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨུ་པ་སཾ་ཧ་ར་ཎ་ཏོ. ཀཱ་ཡ་བ་ཧུ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱཏི ཨ་སཱི་ཏི་ཡཱ ཀི་མི་ཀུ་ལཱ་ནཾ, ཨ་ནེ་ཀ་ས་ཏཱ་ནཾ རོ་གཱ་ནཾ, བཱ་ཧི་རཱ་ན་ཉྩ ཨ་ཧི་ཝི་ཙྪི་ཀཱ་དཱི་ནཾ མ་ར་ཎ་སྶ པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏོ. ཨཱ་ཡུ་དུ་བྦ་ལ་ཏོཏི ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སཱུ་པ་ནི་བ་དྡྷ་ཏྟ་ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐཱུ་པ་ནི་བ་དྡྷ་ཏྟཱ་དི་ནཱ ཨཱ་ཡུ་ནོ དུ་བྦ་ལ་ཏོ. ཀཱ་ལ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ན་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོཏི ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཀཱ་ལེ མ་རི་ཏ་བྦཾ, ན ཨ་ཉྙ་སྨི’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཀཱ་ལ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ན་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨ་དྡྷཱ་ན་སྶ པ་རི་ཙྪེ་དཱཏི ‘‘མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཛཱི་ཝི་ཏ་སྶ པ་རི་ཙྪེ་དོ ནཱ་མ ཨེ་ཏ་ར་ཧི པ་རི་ཏྟོ, ཨ་དྡྷཱ ཡོ ཙི་རཾ ཛཱི་ཝ་ཏི, སོ ཝ་སྶ་ས་ཏཾ ཛཱི་ཝ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་དྡྷཱ་ན་སྶ ཀཱ་ལ་སྶ པ་རི་ཙྪེ་ད་ཏོ.
ཨེ་ཏྠ པ་ན ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ས་ཧ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཧི ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟུ་ཀཱ་མེ་ན བུ་དྡྷ་པུ་ཏྟེ་ན ཡཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ, ཏཾ ཨཱ་དི་ཀ་མྨི་ཀ་སྶ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟ་སྶ ཝ་སེ་ན ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ས་ངྑེ་པེ་ནོ་པ་དི་སྶཱ་མ. ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ ཏཱ་ཝ སཱི་ལཾ སོ་དྷེ་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏྠ ཏི་ཝི་དྷཱ ཝི་སུ་ཛ྄ཛྷ་ནཱ ཨ་ནཱ་པ་ཛྫ་ནཾ, ཨཱ་པ་ནྣ་ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ, ཀི་ལེ་སེ་ཧི ཙ ཨ་པྤ་ཊི་པཱི་ལ༹་ནཾ. ཨེ་ཝཾ ཝི་སུ་དྡྷ་སཱི་ལ་སྶ ཧི བྷཱ་ཝ་ནཱ ས་མྤ་ཛྫ་ཏི. ཡ་མྤི་དཾ ཙེ་ཏི་ཡ་ངྒ་ཎ་ཝ་ཏྟཱ་དཱི་ནཾ ཝ་སེ་ན ཨཱ་བྷི་ས་མཱ་ཙཱ་རི་ཀ་སཱི་ལཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་མྤི སཱ་དྷུ་ཀཾ པ་རི་པཱུ་རེ་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏོ –
‘‘ཨཱ་ཝཱ་སོ ཙ ཀུ་ལཾ ལཱ་བྷོ, ག་ཎོ ཀ་མྨ་ཉྩ པ་ཉྩ་མཾ;
ཨ་དྡྷཱ་ནཾ ཉཱ་ཏི ཨཱ་བཱ་དྷོ, ག་ནྠོ ཨི་དྡྷཱི་ཏི ཏེ ད་སཱ’’ཏི. (ཝི་སུ་དྡྷི. ༡.༤༡) –
ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ་སུ ད་ས་སུ པ་ལི་བོ་དྷེ་སུ ཡོ པ་ལི་བོ་དྷོ, ཡོ ཨུ་པ་ཙྪི་ནྡི་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཝཾ ཨུ་པ་ཙྪི་ནྣ་པ་ལི་བོ་དྷེ་ན –
‘‘པི་ཡོ ག་རུ བྷཱ་ཝ་ནཱི་ཡོ, ཝ་ཏྟཱ ཙ ཝ་ཙ་ན་ཀྑ་མོ;
ག་མྦྷཱི་ར་ཉྩ ཀ་ཐཾ ཀ་ཏྟཱ, ནོ ཙཱ་ཊྛཱ་ནེ ནི་ཡོ་ཛ་ཀོ’’ཏི. (ཨ. ནི. ༧.༣༧) –
ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཏཾ དུ་ཝི་དྷཾ ཧོ་ཏི ས་བྦ་ཏྠ་ཀ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་ཉྩ པཱ་རི་ཧཱ་རི་ཡ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་ཉྩ. ཏ་ཏྠ ས་བྦ་ཏྠ་ཀ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་མ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཱ་དཱི་སུ མེ་ཏྟཱ, མ་ར་ཎ་སྶ་ཏི ཙ, ‘‘ཨ་སུ་བྷ་ས་ཉྙཱ’’ཏི་པི ཨེ་ཀེ. ཨེ་ཏཾ པ་ན ཏ་ཡཾ ས་བྦ་ཏྠ ཨ་ཏྠ་ཡི་ཏ་བྦཾ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦ་ནྟི ཀ་ཏྭཱ, ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་སྶ ཙ ཡོ་གཱ་ནུ་ཡོ་ག་ཀ་མྨ་སྶ པ་ད་ཊྛཱ་ན་ཏྟཱ ‘‘ས་བྦ་ཏྠ་ཀ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་ཊྛ་ཏིཾ་སཱ་ར་མྨ་ཎེ་སུ པ་ན ཡཾ ཡ་སྶ ཙ་རི་ཏཱ་ནུ་ཀཱུ་ལཾ, ཏཾ ཏ་སྶ ནི་ཙྩཾ པ་རི་ཧ་རི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་ནེ་ཝ ན་ཡེ་ན ‘‘པཱ་རི་ཧཱ་རི་ཡ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་ཏོ –
‘‘མ་ཧཱ་ཝཱ་སཾ ན་ཝཱ་ཝཱ་སཾ, ཛ་རཱ་ཝཱ་ས་ཉྩ པ་ནྠ་ནིཾ;
སོ་ཎྜིཾ པ་ཎྞ་ཉྩ པུ་པྥ་ཉྩ, ཕ་ལཾ པ་ཏྠི་ཏ་མེ་ཝ ཙ.
‘‘ན་ག་རཾ དཱ་རུ་ནཱ ཁེ་ཏྟཾ, ཝི་ས་བྷཱ་གེ་ན པ་ཊྚ་ནཾ;
པ་ཙྩ་ནྟ་སཱི་མཱ་ས་པྤཱ་ཡཾ, ཡ་ཏྠ མི་ཏྟོ ན ལ་བྦྷ་ཏི.
‘‘ཨ་ཊྛཱ་ར་སེ་ཏཱ་ནི ཋཱ་ནཱ་ནི, ཨི་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཡ པ་ཎྜི་ཏོ;
ཨཱ་ར་ཀཱ པ་རི་ཝ་ཛྫེ་ཡྻ, མ་གྒཾ ས་པྤ་ཊི་བྷ་ཡཾ ཡ་ཐཱ’’ཏི. (ཝི་སུ་དྡྷི. ༡.༥༢) –
ཝུ་ཏྟ་ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་སེ་ནཱ་ས་ན་དོ་ས་ཝ་ཛྫི་ཏཾ ‘‘ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སེ་ནཱ་ས་ནཾ ནཱ་ཏི་དཱུ་རཾ ཧོ་ཏི ན་ཙྩཱ་ས་ནྣཾ ག་མ་ནཱ་ག་མ་ན་ས་མྤ་ནྣཾ དི་ཝཱ ཨ་པྤཱ་ཀི་ཎྞཾ ར་ཏྟིཾ ཨ་པྤ་ས་དྡཾ ཨ་པྤ་ནི་གྒྷོ་སཾ ཨ་པྤ་ཌཾ་ས་མ་ཀ་ས་ཝཱ་ཏཱ་ཏ་པ་ས་རཱི་ས་པ་ས་མྥ་སྶཾ. ཏ་སྨིཾ ཁོ པ་ན སེ་ནཱ་ས་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟ་སྶ ཨ་པྤ་ཀ་སི་རེ་ནེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི ཙཱི་ཝ་ར་པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་སེ་ནཱ་ས་ན་གི་ལཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡ་བྷེ་ས་ཛྫ་པ་རི་ཀྑཱ་རཱ. ཏ་སྨིཾ ཁོ པ་ན སེ་ནཱ་ས་ནེ ཐེ་རཱ བྷི་ཀྑཱུ ཝི་ཧ་ར་ནྟི བ་ཧུ་སྶུ་ཏཱ ཨཱ་ག་ཏཱ་ག་མཱ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡ་དྷ་རཱ མཱ་ཏི་ཀཱ་དྷ་རཱ. ཏེ ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པ་རི་པུ་ཙྪ་ཏི པ་རི་པ་ཉྷ་ཏི ‘ཨི་དཾ བྷ་ནྟེ ཀ་ཐཾ, ཨི་མ་སྶ ཀོ ཨ་ཏྠོ’ཏི. ཏ་སྶ ཏེ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟོ ཨ་ཝི་ཝ་ཊ་ཉྩེ་ཝ ཝི་ཝ་ར་ནྟི, ཨ་ནུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཀ་ཏ་ཉྩ ཨུ་ཏྟཱ་ནིཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་ཧི་ཏེ་སུ ཙ ཀ་ངྑཱ་ཋཱ་ནཱི་ཡེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཀ་ངྑཾ པ་ཊི་ཝི་ནོ་དེ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སེ་ནཱ་ས་ནཾ པ་ཉྩ་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༡༠.༡༡) ཝུ་ཏྟ་པ་ཉྩ་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཨུ་པ་ག་མྨ ཏ་ཏྠ ཝ་ས་ནྟེ་ན ‘‘དཱི་གྷཱ་ནི ཀེ་ས་ལོ་མ་ན་ཁཱ་ནི ཚི་ནྡི་ཏ་བྦཱ་ནི, ཛི་ཎྞ་ཙཱི་ཝ་རེ་སུ ཨ་གྒ་ལ༹་ཨ་ནུ་ཝཱ་ཏ་པ་རི་བྷ་ཎྜ་དཱ་ནཱ་དི་ནཱ ད་ལ༹ྷཱི་ཀ་མྨཾ ཝཱ ཏ་ནྟ་ཙྪེ་དཱ་དཱི་སུ ཏུ་ནྣ་ཀ་མྨཾ ཝཱ ཀཱ་ཏ་བྦཾ, ཀི་ལི་ཊྛཱ་ནི ར་ཛི་ཏ་བྦཱ་ནི, ས་ཙེ པ་ཏྟེ མ་ལཾ ཧོ་ཏི, པ་ཏྟོ པ་ཙི་ཏ་བྦོ, མ་ཉྩ་པཱི་ཋཱ་དཱི་ནི སོ་དྷེ་ཏ་བྦཱ་ནཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་ཨུ་པ་ཙྪི་ནྣ་ཁུ་དྡ་ཀ་པ་ལི་བོ་དྷེ་ན ཀ་ཏ་བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩེ་ན བྷ་ཏྟ་ས་མྨ་དཾ ཝི་ནོ་དེ་ཏྭཱ ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡ་གུ་ཎཱ་ནུ་སྶ་ར་ཎེ་ན ཙི་ཏྟཾ ས་མྤ་ཧཾ་སེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡུ་གྒ་ཧ་ཏོ ཨེ་ཀ་པ་ད་མྤི ཨ་ས་མྨུ་ཡ྄ཧ་ནྟེ་ན མ་ན་སི ཀཱ་ཏ་བྦ་ནྟི.
ཙ་ཏུ་རཱ་ར་ཀྑ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.