༤༤. ཨུ་པོ་ས་ཐ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༤༡༠. དུ་ཝེ ཨུ་པོ་ས་ཐཱཏི སུ་ལ་བྷ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཡོ པ་ན དི་ཝ་ས་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཨུ་པོ་ས་ཐཱ ཙཱ་ཏུ་དྡ་སི་ཀོ པ་ནྣ་ར་སི་ཀོ སཱ་མ་གྒི་ཀོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཧེ་མ་ནྟ་གི་མྷ་ཝ་སྶཱ་ནཱ་ནཾ ཏི་ཎྞཾ ཨུ་ཏཱུ་ནཾ ཏ་ཏི་ཡ་ས་ཏྟ་མ་པ་ཀྑེ་སུ དྭེ དྭེ ཀ་ཏྭཱ ཚ ཙཱ་ཏུ་དྡ་སི་ཀཱ, སེ་སཱ པ་ནྣ་ར་སི་ཀཱཏི ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀ་སཾ་ཝ་ཙྪ་རེ ཙ་ཏུ་ཝཱི་ས་ཏི་ཨུ་པོ་ས་ཐཱ. ཨི་དཾ ཏཱ་ཝ ལོ་ཀ་སྶ པ་ཀ་ཏི་ཙཱ་རི་ཏྟཾ. ‘‘ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀེ་ཧི ཨཱ་ཝཱ་སི་ཀཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟི་ཏ་བྦ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༧༨) པ་ན ཏ་ཐཱ་རཱུ་པ་པ་ཙྩ་ཡེ ས་ཏི ཨ་ཉྙ་སྨི་མྤི ཙཱ་ཏུ་དྡ་སེ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.

༤༡༡. སུ་ཏྟུ་དྡེ་སོ ས་ངྒྷ་སྶེ་ཝཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཉྩ ཏཾ ཨུ་པོ་ས་ཐོ ཙཱ་ཏི ཀ་མྨ་དྷཱ་ར་ཡོ. སེ་སཱ་ནནྟི དྭི་ནྣཾ ཏི་ཎྞཾ ཝཱ. ‘‘དུ་ཝེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཙ ཙཱ་ཏུ་དྡ་སོ པ་ནྣ་ར་སོ སཱ་མ་གྒཱི་ཏི དི་ཝ་ས་ཝ་སེ་ན, སུ་ཏྟུ་དྡེ་སོ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ པཱ་རི་སུ་དྡྷཱི་ཏི ཀ་ར་ཎ་པྤ་ཀཱ་རེ་ན, ས་ངྒྷུ་པོ་ས་ཐོ ག་ཎུ་པོ་ས་ཐོ པུ་གྒ་ལུ་པོ་ས་ཐོ་ཏི པུ་གྒ་ལ་ཝ་སེ་ན ཙཱ་ཏི ན་ཝ ཨུ་པོ་ས་ཐཱ དཱི་པི་ཏཱ ཧོ་ནྟི.

༤༡༢. པུ་བྦ་ཀི་ཙྩེཏི –

‘‘ཚ་ནྡ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་ཨུ་ཏུ་ཀྑཱ་ནཾ, བྷི་ཀྑུ་ག་ཎ་ནཱ ཙ ཨོ་ཝཱ་དོ;

ཨུ་པོ་ས་ཐ་སྶ ཨེ་ཏཱ་ནི, པུ་བྦ་ཀི་ཙྩ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི. (མ་ཧཱ་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༡༦༨) –

ཨེ་ཝཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཙ་རི་ཡེ་ཧི ཝུ་ཏྟེ པུ་བྦ་ཀ་ར་ཎཱ་ན་ནྟ་རཾ ཀ་ཏྟ་བྦེ པུ་བྦ་ཀི་ཙྩེ.

པུ་བྦ་ཀ་ར་ཎེཏི –

‘‘ས་མྨ་ཛྫ་ནཱི པ་དཱི་པོ ཙ, ཨུ་ད་ཀཾ ཨཱ་ས་ནེ་ན ཙ;

ཨུ་པོ་ས་ཐ་སྶ ཨེ་ཏཱ་ནི, པུ་བྦ་ཀ་ར་ཎ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི. (མ་ཧཱ་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༡༦༨) –

ཨེ་ཝཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཙ་རི་ཡེ་ཧེ་ཝ ཝུ་ཏྟེ ས་བྦ་པ་ཋ་མཾ ཀ་ཏྟ་བྦེ པུ་བྦ་ཀ་ར་ཎེ. པ་ཏྟ་ཀ་ལླེཏི ཨུ་པོ་ས་ཐཱ་དཱི་ནཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨ་ངྒཱ་ནཾ ས་མྦྷ་ཝེ་ན པ་ཏྟོ ཀཱ་ལོ ཨི་མ་སྶཱ་ཏི པ་ཏྟ་ཀཱ་ལཾ, པ་ཏྟ་ཀཱ་ལ་མེ་ཝ པ་ཏྟ་ཀ་ལླཾ. ཀིཾ ཏཾ? ཨུ་པོ་ས་ཐཱ་དི་ཀ་མྨཾ. ཏཾ པ་ན ཙ་ཏཱུ་ཧི ཨ་ངྒེ་ཧི ས་ངྒ་ཧི་ཏཾ. ཡ་ཐཱ་ཧུ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཙ་རི་ཡཱ –

‘‘ཨུ་པོ་ས་ཐོ ཡཱ་ཝ་ཏི་ཀཱ ཙ བྷི་ཀྑཱུ ཀ་མྨ་པྤ་ཏྟཱ,

ས་བྷཱ་གཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཙ ན ཝི་ཛྫ་ནྟི;

ཝ་ཛྫ་ནཱི་ཡཱ ཙ པུ་གྒ་ལཱ ཏ་སྨིཾ ན ཧོ་ནྟི,

པ་ཏྟ་ཀ་ལླ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི. (མ་ཧཱ་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༡༦༨);

ས་མཱ་ནི་ཏེཏི ས་མྨཱ ཨཱ་ནཱི་ཏེ པ་ཝ་ཏྟི་ཏེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སོཏི སུ་ཏྟུ་དྡེ་སོ. པ་ཉྩ་དྷཱཏི ནི་དཱ་ནུ་དྡེ་སོ པཱ་རཱ་ཛི་ཀུ་དྡེ་སོ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སུ་དྡེ་སོ ཨ་ནི་ཡ་ཏུ་དྡེ་སོ ཝི་ཏྠཱ་རུ་དྡེ་སོ་ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཉྩ་དྷཱ.

༤༡༣. ཝི་ནཱ་ནྟ་རཱ་ཡནྟི རཱ་ཛ་ནྟ་རཱ་ཡོ ཙོ་ར་ནྟ་རཱ་ཡོ ཨ་གྱ་ནྟ་རཱ་ཡོ ཨུ་ད་ཀ་ནྟ་རཱ་ཡོ མ་ནུ་སྶ་ནྟ་རཱ་ཡོ ཨ་མ་ནུ་སྶ་ནྟ་རཱ་ཡོ ཝཱ་ལ༹་ནྟ་རཱ་ཡོ ས་རཱི་ས་པ་ནྟ་རཱ་ཡོ ཛཱི་ཝི་ཏ་ནྟ་རཱ་ཡོ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ནྟ་རཱ་ཡོ་ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༥༠) ཝུ་ཏྟེ་སུ ད་ས་སུ ཡཾ ཀི་ཉྩི ཨ་ནྟ་རཱ་ཡཾ ཝི་ནཱ. ས་ངྑེ་པེ་ནཱཏི ཝི་ནཱ ཝི་ཏྠཱ་རཾ. ‘‘ཨེ་ཏྠ དྭཱི་སུ ཏཱི་སུ ཝཱ ཨུ་དྡེ་སེ་སུ ཝི་ས་དེ་སུ ཐེ་རོ་ཝ ཨི་སྶ་རོ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨ་ཝ་ཏྟ་ནྟེ་པི ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨེ་ཏྠཱཏི པ་ཉྩ་སུ ཨུ་དྡེ་སེ་སུ. ཨ་ཝ་ཏྟ་ནྟེཏི ཐེ་ར་སྶ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ཨ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ ཨ་པྤ་གུ་ཎེ. ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན ཨུ་དྡི་སི་ཏུ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨི་མི་ནཱ་ཝ ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི ཨུ་དྡེ་ས་ཀ་སྶ ཨ་ཝ་ཏྟ་ནྟེ་པི ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. དྭཱི་སུ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ་སུ ཨི་སྶ་ར་ཏྟེ ཨ་དྷི་ཀེ ཝ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝ ན་ཏྠཱི་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘ཏཱི་སཱུ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཐེ་རོ་ཝ ཨི་སྶ་རོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨི་དཾ པ་རི་དཱི་པེ་ཏི – དྭེ ཨ་ཁ་ཎྜཱ སུ་ཝི་ས་དཱ ཝཱ་ཙུ་གྒ་ཏཱ, ཐེ་རཱ་དྷེ་ཡྻཾ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ, ས་ཙེ པ་ན ཨེ་ཏྟ་ཀ་མྤི ཝི་ས་དཾ ཀཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, བྱ་ཏྟ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨཱ་ཡ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ས་ཡཾ ཨུ་དྡི་སི་ཏ་བྦཾ, ཨ་ཉྙཱ ཝཱ ཨ་ཛ྄ཛྷེ་སི་ཏ་བྦོ་ཏི.

༤༡༤. ཨུ་དྡི་ས་ནྟེ ས་མཱ ཝཱ ཨ་ཐ ཐོ་ཀི་ཀཱ ཝཱ ཡ་དི ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻུ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷ་ནཱི་ཡཾ. ཨུ་དྡི་ས་ནྟེ ཨཱ་ཝཱ་སི་ཀེ་ཧི པཱ་ཏི་མོ་ཀྑེ ཨུ་དྡི་སྶ་མཱ་ནེ. ས་མཱ ཝཱ ཐོ་ཀི་ཀཱ ཝཱཏི ཨཱ་ཝཱ་སི་ཀེ་ཧི ས་མཱ ཝཱ ཐོ་ཀི་ཀཱ ཝཱ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཱ བྷི་ཀྑཱུ. ཨ་ཝ་སེ་ས་ཀཾ སོ་ཏ་བྦནྟི ཨི་མི་ནཱ ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ་པི ཨུ་པོ་ས་ཐོ ཀ་ཏོ་ཡེ་ཝ ནཱ་མཱ་ཏི དཱི་པེ་ཏི.

༤༡༥. ཨུ་དྡི་ཊྛ་མ་ཏྟེཏི ཨུ་དྡི་ཊྛཾ་ཡེ་ཝ ཨུ་དྡི་ཊྛ་མ་ཏྟཾ. མ་ཏྟ-ས་དྡོ ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎེ. ས་ཀ་ལཱ་ཡ ཨེ་ཀ་ཙྩཱ་ཡ ཝཱ ཨུ་ཊྛི་ཏཱ་ཡ ས་མཱ ཝཱ ཐོ་ཀི་ཀཱ ཝཱ ཡ་དི ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻུ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ས་ཀ་ལཱ་ཡཱཏི ས་བྦཱ་ཡ པ་རི་སཱ་ཡ. ཨེ་སཾ ས་ནྟི་ཀེ པཱ་རི་སུ་དྡྷིཾ ཀ་རེ་ཡྻུནྟི ཨེ་སཾ ཨཱ་ཝཱ་སི་ཀཱ་ནཾ ས་མཱི་པེ ཏེ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཱ བྷི་ཀྑཱུ པཱ་རི་སུ་དྡྷི་ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཀ་རེ་ཡྻུ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཐ བ་ཧུ་ཀཱ ཙེ, ས་བྦ་ཝི་ཀ་པྤེ་སུ པུ་བྦ་ཀི་ཙྩཾ ཀ་ཏྭཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱི་ཡཾ. ཝི་ཀ་པྤཱི་ཡ་ནྟི པ་རི་ཀ་པྤཱི་ཡ་ནྟཱི་ཏི ཝི་ཀ་པྤཱ, ཨ་ཝ་སེ་ས་ས་ཝ་ན་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཝི་དྷཱ་ནཱ ས་བྦེ ཙ ཏེ ཝི་ཀ་པྤཱ ཙེ་ཏི ས་བྦ་ཝི་ཀ་པྤཱ. ཏེ་སུ. པུ་ནུ་དྡི་སེཏི པུ་ན པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཨུ་དྡི་སེ་ཡྻ.

༤༡༦. ཨི་ཏ་རཱ་ནནྟི ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཱ་ནཾ. ཨི་ཏ་རོཏི ཙཱ་ཏུ་དྡ་སོ. ཨེ་ཏྠ པ་ན ཡེ་སཾ པ་ནྣ་ར་སོ, ཏེ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཙཱ་ཏུ་དྡ་སི་ཀཾ ཨ་ཀཾ་སཱུ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨ་ཡ་མེ་ཏྠཱ་དྷི་པྤཱ་ཡོ – ཏཱ་དི་སེ པ་ཙྩ་ཡེ ས་ཏི ཙཱ་ཏུ་དྡ་སི་ཀ་སྶ ཀ་ཏ་ཏྟཱ ཏེ་སཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཏ་ཏི་ཡ་ས་ཏྟ་མ་པ་ཀྑ་ས་ངྑཱ་ཏ་ཙཱ་ཏུ་དྡ་སི་ཀེ ས་མྤ་ཏྟེ ཏེ་ར་སཱི་ཙཱ་ཏུ་དྡ་སཱི་ཀ་ཏྟ་བྦ་ཏྟཱ ཨ་ནུ་པོ་ས་ཐ་ཏྟཱ པ་ན ཏ་ཏྠ ཨུ་པོ་ས་ཐོ ན ཀ་ཏོ་ཏི ཙཱ་ཏུ་དྡ་སོ་ཡེ་ཝ པ་ནྣ་ར་སོ ཛཱ་ཏོ. ས་མཱ་ནེ་ཏ་རེཏི ས་མཱ ཨཱུ་ནཱ ཨི་ཏ་རེ་ཏི པ་ད་ཙྪེ་དོ. ཨི་ཏ་རེཏི ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཱ. པུ་རི་མཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱུཏི ཨཱ་ཝཱ་སི་ཀེ་ཧི ‘‘ཨ་ཛྫུ་པོ་ས་ཐོ པ་ནྣ་ར་སོ’’ཏི པུ་བྦ་ཀི་ཙྩེ ཀ་ཡི་ར་མཱ་ནེ པུ་རི་མཱ་ནཾ ཨཱ་ཝཱ་སི་ཀཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་ཙེ་དྷི་ཀཱཏི ཡ་དི ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཱ བ་ཧུ་ཀཱ ཧོ་ནྟི. པུ་རི་མཱཏི ཨཱ་ཝཱ་སི་ཀཱ. ཏེ་སཾ ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱུཏི ཏེ་སཾ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཱ་ནཾ ‘‘ཨ་ཛྫུ་པོ་ས་ཐོ ཙཱ་ཏུ་དྡ་སོ’’ཏི པུ་བྦ་ཀི་ཙྩེ ཀ་ཡི་ར་མཱ་ནེ ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ནྟུ. སེ་སེ་པཱིཏི ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཱ་ནཾ པ་ནྣ་ར་ས་ཝཱ་རེ་པི. ཨ་ཡཾ ན་ཡོཏི ‘‘ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཱ་ནཾ པ་ནྣ་ར་སོ ཨི་ཏ་རཱ་ནཾ ས་ཙེ་ཏ་རོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀོ ཨ་ཡ་མེ་ཝ ན་ཡོ. ཨེ་ཏྠ པ་ན ཡེ་སཾ པ་ནྣ་ར་སོ, ཏེ ཏི་རོ་ར་ཊྛ་ཏོ ཝཱ ཨཱ་ག་ཏཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཝཱ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཙཱ་ཏུ་དྡ་སི་ཀཾ ཨ་ཀཾ་སཱུ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.

༤༡༧. ཨ་ཏཱི་ཏུ་པོ་ས་ཐ་སྶ ཙཱ་ཏུ་དྡ་སི་ཡཾ ཀ་ཏ་ཏྟཱ ཙཱ་ཏུ་དྡ་སི་ཡཾ པ་ནྣ་ར་སུ་པོ་ས་ཐོ ཀ་ཏོ་ཏི པ་ནྣ་ར་སཱི ཨཱ་ཝཱ་སི་ཀཱ་ནཾ པཱ་ཊི་པ་དོ ཛཱ་ཏོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་ཝཱ་སི་ཀཱ་ནཾ པཱ་ཊི་པ་དོ’’ཏི. ཨི་ཏ་རཱ་ནནྟི ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཱ་ནཾ. ཨུ་པོ་ས་ཐོཏི པ་ནྣ་ར་སོ ཨུ་པོ་ས་ཐོ. ས་མ་ཐོ་ཀཱ་ནནྟི ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་མཱ་ནཾ ཝཱ ཐོ་ཀཱ་ནཾ ཝཱ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཱ་ནཾ. མཱུ་ལ་ཊྛཱཏི ཨཱ་ཝཱ་སི་ཀཱ. ཀཱ་མ་ཏོ དེ་ནྟཱུཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨི་ཙྪཱ་ཡ དེ་ནྟུ.

༤༡༨. ནོ ཙེ དེ་ནྟཱིཏི ཡ་དི ཨཱ་ཝཱ་སི་ཀཱ ཀཱ་ཡ་སཱ་མ་གྒིཾ ན དེ་ནྟི, ཏེ་སཾ པ་ན ཨཱ་ཝཱ་སི་ཀཱ་ནཾ ཧི་ཡྻོ ཨུ་པོ་ས་ཐ་སྶ ཀ་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ཛྫ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀ་ར་ཎཾ ན་ཏྠི. བ་ཧཱུ་སུ ཨ་ནི་ཙྪཱ་ཡ ཀཱ་ཡ་སཱ་མ་གྒིཾ ད་དེ་ཡྻཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. བ་ཧཱུ་སཱུཏི ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀེ་སུ བ་ཧུ་ཀེ་སུ. བ་ཧི ཝཱ ཝ་ཛེཏི ཨཱ་ཝཱ་སི་ཀ་བྷི་ཀྑུ་པ་རི་སཱ ནི་སྶཱི་མཾ ཝཱ ཝ་ཛེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.

༤༡༩. སཱ་ཝེ་ཡྻ སུ་ཏྟནྟི པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་ས་ངྑཱ་ཏཾ སུ་ཏྟཾ ཝཱ་ཡ་མི་ཏྭཱ སཱ་ཝེ་ཡྻ.

༤༢༠. ས་མྨ་ཛྫི་ཏུཾ …པེ… ཨུ་ད་ཀཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙ་པེ་ཏུ་ཉྩ མ་ཧཱ་ཐེ་རེ་ན པེ་སི་ཏོ ཀ་ལློ ན ཀ་རེ་ཡྻ ཏ་ཐཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཀ་ལློཏི ཨ་གི་ལཱ་ནོ. ཏ་ཐཱཏི དུ་ཀྐ་ཊཾ ཨ་ཏི་དི་ས་ཏི. ཨཱ་ས་ནེ་སུ ཨ་ས་ཏི ཨ་ནྟ་མ་སོ སཱ་ཁཱ་བྷ་ངྒ་མྤི ཀ་པྤི་ཡཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ཉྙ་པེ་ཏ་བྦཾ. ཏེ་ལེ ཨ་ས་ཏི ཀ་པ་ལླེ ཨ་གྒི་པི ཛཱ་ལེ་ཏ་བྦོ.

༤༢༡-༣. པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ད་ཀཱ་ས་ནནྟི པ་རི་བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡ་པཱ་ནཱི་ཡོ་ད་ཀ་ཉྩ ཨཱ་ས་ན་ཉྩ ས་ནྣི་ཧི་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ. ག་ཎ་ཉ་ཏྟིནྟི ཨི་དཱ་ནི ཝ་ཀྑ་མཱ་ནཾ ག་ཎེ་ན ཋ་པེ་ཏ་བྦཾ ཉ་ཏྟིཾ. ཏེཏི ཨ་ཉྙེ དུ་ཝེ བྷི་ཀྑཱུ. ས་མ་ཏྟ་པུ་བྦཱ་ར་མྦྷེ་ནཱཏི ས་མ་ཏྟོ ནི་ཊྛི་ཏོ པུ་བྦེ་སུ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒ་ཨེ་ཀཾ་ས་ཀ་ར་ཎཱ་དཱི་སུ ཨཱ་ར་མྦྷོ ཡ་སྶཱ་ཏི ཏི་པ་ད་བ་ཧུ་བྦཱི་ཧི. ན་ཝེ་ན ཏེ ཨེ་ཝ་མཱི་རི་ཡཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏེཏི ཨི་ཏ་རེ དྭེ.

༤༢༤. ཀ་ཏྟ་བྦཾ ཀ་ཏྭཱ པུ་བྦ་ཀི་ཙྩཱ་དི་ཀཾ ས་མྤཱ་དེ་ཏྭཱ ན་ཝོ ཨེ་ཝཾ ཨཱི་རི་ཡོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.

༤༢༧. ཡ་ཏྠཱཏི ཡ་སྨིཾ ཝི་ཧཱ་རེ ཨེ་ཀེ་ཀ་སྶ པཱ་རི་སུ་དྡྷིཾ ཧ་རི་ཏྭཱ་ནཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨེ་ཀེ་ཀ་སྶཱཏི ཨེ་ཏྠ ཝི་ཙྪཱ་ཡཾ དྭི་ཏྟཾ. ཀི་རི་ཡཱ་ཡ གུ་ཎེ་ན ད་བྦེ་ན ཝཱ བྷི་ནྣེ ཨ་ཏྠེ བྱཱ་པི་ཏུཾ ཨི་ཙྪཱ ཝི་ཙྪཱ. ཨེ་ཏྠ པ་ན ཚ་ནྡ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་ཧ་ར་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཙ་ཏཱུ་སུ ཙ ཏཱི་སུ ཙ དྭཱི་སུ ཙ བྷི་ནྣ་མེ་ཀེ་ཀཾ བྱཱ་པི་ཏུཾ ས་མྦ་ནྡྷི་ཏུཾ ཨི་ཙྪཱ་ཏི ཝི་ཙྪཱ. ཨི་ཏ་རཱི་ཏ་རེཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཀ་ར་ཎ་ཀི་རི་ཡཱ་ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཡོ དྭེ ཨེ་ཀོ ཝཱ ཏཾ ཏཾ ས་ངྒྷུ་པོ་ས་ཐཾ ག་ཎུ་པོ་ས་ཐཾ པུ་གྒ་ལུ་པོ་ས་ཐཾ ཝཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཡ་མེ་ཏྠཱ་དྷི་པྤཱ་ཡོ – ཙ་ཏཱུ་སུ ཨེ་ཀ་སྶ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཏ་ཡོ པཱ་རི་སུ་དྡྷི་ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཏཱི་སུ ཝཱ ཨེ་ཀ་སྶ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ དྭེ ས་ངྒྷུ་པོ་ས་ཐཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཨ་དྷ་མྨེ་ན ཝ་གྒཾ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀ་མྨཾ. ཨ་ཐ པ་ན ཨེ་ཀ་སྶ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཏ་ཡོ ས་ངྒྷུ་པོ་ས་ཐཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཨེ་ཀ་སྶ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ དྭེ པཱ་རི་སུ་དྡྷི་ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཨ་དྷ་མྨེ་ན ཝ་གྒཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཡ་དི པ་ན ཙ་ཏྟཱ་རོ་པི ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ པཱ་རི་སུ་དྡྷི་ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཏ་ཡོ ཝཱ དྭེ ཝཱ ས་ངྒྷུ་པོ་ས་ཐཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཨ་དྷ་མྨེ་ན ས་མ་གྒཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཏ་བྦི་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན དྷ་མྨེ་ན ས་མ་གྒཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.

༤༢༨. ཝ་གྒེ ས་མ་གྒེ ཝཱ ‘‘ཝ་གྒོ’’ཏི ས་ཉྙི་ནོ ཝི་མ་ཏི་སྶ ཝཱ ཀ་རོ་ཏོ དུ་ཀྐ་ཊ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཝ་གྒེཏི ཝ་གྒ་ས་ངྒྷེ. ཝི་མ་ཏི་སྶཱཏི ‘‘ཝ་གྒོ ནུ ཁོ, ས་མ་གྒོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝེ་མ་ཏི་ཀ་སྶ. ཨི་མི་ནཱ་ཝ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་པ་ཀ་ཏ་ཝཱ་རོ་པི ཨུ་པ་ལ་ཀྑི་ཏོ. ཀ་རོ་ཏོཏི ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ. བྷེ་དཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཀ་རོ་ཏོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨེ་ཏྠ པ་ན པཱ་པ་སྶ བ་ལ་ཝ་ཏཱ་ཡ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ. ས་ཉྙི་ནོཏི ས་ཉྙཱ་སཱི་སེ་ན ཙི་ཏྟཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཙི་ཏྟ་ཝ་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.

༤༢༩-༣༠. ‘‘ཨུ་ཀྑི་ཏྟ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝ་ཛྫ་ནཱི་ཡ་པུ་གྒ་ལེ ད་སྶེ་ཏི. ཨུ་ཀྑི་ཏྟ་སྶཱཏི ཀ་ཏྟུ་ཨ་ཏྠེ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ. ནི་སི་ནྣ་ས་དྡ་སྶ ཀ་མྨ་སཱ་དྷ་ན་ཏྟཱ ཨུ་ཀྑི་ཏྟཱ་དཱི་ཧི ཀ་ཏྟཱུ་ཧི བྷ་ཝི་ཏ་བྦ་ནྟི. ‘‘སེ་སཱ་ན’’ནྟི ཝི་སེ་ས་ན་སྶ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ བྱ་བྷི་ཙཱ་རེ་ན སཱ་ཏྠ་ཀ་ཏཱ. ཨ་བྷ་བྦ་སྶ པ་ཎྜ་ཀཱ་དི་ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཝི་དྷ་སྶ ཨ་བྷ་བྦ་སྶ. ནི་སི་ནྣ་པ་རི་སཱ་ཡ་ཉྩ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ན ཨུ་དྡི་སེ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ས་བྷཱ་གཱ་པ་ཏྟི་ཀོ ཏ་ཐཱ ན ཨུ་དྡི་སེ་ཏི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཝི་ཀཱ་ལ་བྷོ་ཛ་ནཱ་དི་ཝ་ཏྠུ་ཏོ ས་མཱ་ནོ བྷཱ་གོ ཀོ་ཊྛཱ་སོ ཨེ་ཏི་སྶཱ་ཏི ས་བྷཱ་གཱ, སཱ ཨཱ་པ་ཏྟི ཨ་སྶཱ་ཏི བ་ཧུ་བྦཱི་ཧི.

ཚ་ནྡེ་ན པ་རི་ཝུ་ཏྠེ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཡཾ པ་རི་ས་པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཡཾ ར་ཏྟི་པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཡཾ ཚ་ནྡ་པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཡཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཡ་ནྟི. ཏ་ཏྠ བྷི་ཀྑཱུ ཀེ་ན་ཙི་དེ་ཝ ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ན ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཱ ཧོ་ནྟི, ཨ་ཐ མེ་གྷུ་ཊྛཱ་ནཱ་དི་ནཱ ཀེ་ན་ཙི་དེ་ཝ ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ན ཨ་ནོ་ཀཱ་སོ, ཨ་ཐ ‘‘ཨ་ཉྙ་ཏྠ ག་ཙྪཱ་མཱ’’ཏི ཚ་ནྡཾ ཨ་ཝི་སྶ་ཛྫི་ཏྭཱ་ཝ ཨུ་ཊྛ་ཧ་ནྟི, ཨི་དཾ པ་རི་ས་པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཡཾ ནཱ་མ ཀི་ཉྩཱ་པི པ་རི་ས་པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཡཾ, ཚ་ནྡ་སྶ པ་ན ཨ་ཝི་སྶ་ཊྛ་ཏྟཱ ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.

‘‘ཡཱ་ཝ པ་ན ས་བྦེ ས་ནྣི་པ་ཏ་ནྟི, ཏཱ་ཝ དྷ་མྨཾ སུ་ཎི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཨེ་ཀཾ ཨ་ཛ྄ཛྷེ་ས་ནྟི, ཏ་སྨིཾ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ནྟེ་ཡེ་ཝ ཨ་རུ་ཎོ ཨུ་གྒ་ཙྪ་ཏི, ས་ཙེ ཙཱ་ཏུ་དྡ་སི་ཀཾ ཀཱ་ཏུཾ ནི་སི་ནྣཱ, པ་ནྣ་ར་སོ་ཏི ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ས་ཙེ པ་ནྣ་ར་སི་ཀཾ ཀཱ་ཏུཾ ནི་སི་ནྣཱ, པཱ་ཊི་པ་དེ ཨ་ནུ་པོ་ས་ཐེ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཀཱ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨ་ཉྙཾ པ་ན ས་ངྒྷ་ཀི་ཙྩཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨི་དཾ ར་ཏྟི་པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཡཾ ནཱ་མ.

ཨེ་ཝཾ པ་ན ནི་སི་ནྣེ ཀོ་ཙི ན་ཀྑ་ཏྟ་པཱ་ཋ་ཀོ བྷི་ཀྑུ ‘‘ཨ་ཛྫ ན་ཀྑ་ཏྟཾ དཱ་རུ་ཎཾ, ཨི་མཾ ཀ་མྨཾ མཱ ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ཏེ ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ནེ་ན ཚ་ནྡཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ནི་སི་ནྣཱ ཧོ་ནྟི, ཨ་ཐ་ཉྙོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ན་ཀྑ་ཏྟཾ པ་ཊི་མཱ་ནེ་ནྟཾ, ཨ་ཏྠོ བཱ་ལཾ ཨུ་པ་ཙྩ་གཱ’’ཏི (ཛཱ. ༡.༡.༤༩) ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཀིཾ ན་ཀྑ་ཏྟེ་ན, ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ཨི་དཾ ཚ་ནྡ་པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཡ་ཉྩེ་ཝ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཡ་ཉྩ. ཨེ་ཀ་སྨིཾ པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཡེ པུ་ན ཚ་ནྡ་པཱ་རི་སུ་དྡྷིཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.

༤༣༡. ཨཱ་པ་ནྣ་ཉྩ ཝེ་མ་ཏི་ཀ་ཉྩ ཨ་དེ་ས་ཡི་ཏྭཱ ཝཱ ནཱ་ཝི་ཀ་ཏྭཱ ཝཱ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཀཱ་ཏུཾ ན ཙ ཀ་པྤ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ནཱ་ཝི་ཀ་ཏྭཱཏི ག་རུ་ཀཱ་པ་ཏྟིཾ ཨ་ནཱ་ཝི་ཀ་ཏྭཱ. ན ཙཱཏི ནེ་ཝ.

༤༣༢. ཨ་ཊྛི་ཏོ་པོ་ས་ཐཱཏི ཨ་ཊྛི་ཏོ ཨ་ཝི་སྶ་ཊྛོ ཨུ་པོ་ས་ཐོ ཡ་སྨི་ནྟི བ་ཧུ་བྦཱི་ཧི. ཏ་ད་ཧཱུཏི ཏ་སྨིཾ ཨུ་པོ་ས་ཐ་དི་ཝ་སེ. ཨ་ནྟ་རཱ་ཡཾ ཝཱ ས་ངྒྷཾ ཝཱ ཝི་ནཱ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུཾ སཱི་མ་མེ་ཝ ཝཱ ན ཝ་ཛེ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུནྟི ཨི་མི་ནཱ ག་ཎུ་པོ་ས་ཐ་མྤི ཨུ་པ་ལ་ཀྑེ་ཏི. སཱི་མནྟི ཨི་མི་ནཱ ན་དི་མྤི.

ཨུ་པོ་ས་ཐ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.