༣༦. བྷེ་ས་ཛྫ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༧༤-༥. ཛ་ན་སྶ བྷེ་ས་ཛྫཾ ཀཱ་ཏུཾ དཱ་ཏུཾ ཝ་ཏྟུ་ཉྩ ན ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷི་ཡཾ. ལ་བྦྷ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘བྷི་ཀྑུ་ནཱ’’ཏི ཀ་ཏྟཱ ‘‘བྷེ་ས་ཛྫ’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་ཀ་མྨཾ. ན་ནུ ཙ ཀཱ་ཏུནྟི བྷཱ་ཝ་སཱ་དྷ་ན་ཏྟཱ ཏ་སྶ ཨ་ཝུ་ཏྟ་ཀ་མྨེ་ནཱ་པི བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ བྷཱ་ཝེ ཝི་ཧི་ཏ་ཀི་ཏ་ཀ་པྤ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ པ་ཡོ་གེ ཀ་མྨ་ཀཱ་ར་ཀ་སྶཱ་པི ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ་ཏི? ས་ཙྩཾ, ཏ་ཐཱ་པི པ་དྷཱ་ན་བྷཱུ་ཏ་ཀ་མྨ་ས་ཏྟི་ཡཱ ཨ་བྷི་དྷཱ་ནེ ས་ཏི ཨ་པྤ་དྷཱ་ན་ཀི་ཏ་ཀ་ཀི་རི་ཡཱ་བྷི་ས་མྦ་ནྡྷེ་ན གུ་ཎཱི་བྷཱུ་ཏཱ ཀ་མྨ་ས་ཏྟི ཨ་བྷི་ཧི་ཏཱ ཝི་ཡ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཙ ཝུ་ཏྟཾ ཨ་མྷེ་ཧི ཡོ་ག་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡེ ‘‘པ་དྷཱ་ནཱ་ནུ་ཡཱ་ཡི་ཏཱ་ཡ ཛ་ན་ཝོ་ཧཱ་རཱ་ཡ པ་དྷཱ་ན་ས་ཏྱཱ་བྷི་དྷཱ་ནེ གུ་ཎ་ས་ཏྟི ཨ་བྷི་ཧི་ཏཱ ཝི་ཡ པ་ཀཱ་ས་ཏཱི’’ཏི. ཛ་ན་སྶཱཏི ཨཱ་ག་ཏཱ་ག་ཏ་ཛ་ན་སྶ. ས་ཧ་དྷ་མྨཱི་ན་ཉྩ པི་ཏཱུ་ན་ཉྩ ཏ་དུ་པ་ཊྛཱ་ཀ་བྷི་ཀྑུ་ནི་སྶི་ཏ་བྷ་ཎྜཱུ་ན་ཉྩ ཝེ་ཡྻཱ་ཝ་ཙྩ་ཀ་ར་སྶ ཙ བྷི་ཀྑཱ་ཙ་རི་ཡ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ས་ཀེ་ཧི བྷེ་ས་ཛྫ་ཀ་ར་ཎཾ ལ་བྦྷ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་ཏྠ ས་ཧ་དྷ་མྨི་ནནྟི ས་ཧ ཙ་རི་ཏ་བྦོ དྷ་མྨོ སཱི་ལ་ས་དྡྷཱ་པ་ཉྙཱ་ས་ངྑཱ་ཏོ ས་ཧ་དྷ་མྨོ, སོ ཨེ་ཏེ་ས་མ་ཏྠཱི་ཏི ས་ཧ་དྷ་མྨི་ནོ, བྷི་ཀྑུ བྷི་ཀྑུ་ནཱི སི་ཀྑ་མཱ་ནཱ སཱ་མ་ཎེ་རོ སཱ་མ་ཎེ་རཱི་ཏི པ་ཉྩ, ཏེ་སཾ. པི་ཏཱ ཙ མཱ་ཏཱ ཙ པི་ཏ་རོ ཨེ་ཀ་སེ་ས་ན་ཡེ་ན, ཨུ་བྷི་ནྣཾ སཱ་མ་ཉྙ་ནི་དྡེ་སོ ཝཱ, ཏེ་སཾ. བྷི་ཀྑུ་ནི་སྶི་ཏོ ནཱ་མ ཡོ ཝི་ཧཱ་རེ ས་བྦ་ཀ་མྨཱ་ནི ཀ་རོ་ནྟོ བྷི་ཀྑུཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཝ་ས་ཏི. བྷ་ཎྜུ ནཱ་མ ཡོ པ་བྦ་ཛྫཱ་པེ་ཀྑོ ཡཱ་ཝ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ པ་ཊི་ཡཱ་དི་ཡ་ཏི, ཏཱ་ཝ ཝི་ཧཱ་རེ ཝ་ས་ཏི, སོ པ་ཎྜུ་པ་ལཱ་སོ. ཝེ་ཡྻཱ་ཝ་ཙྩ་ཀ་ར་སྶཱཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀ་སྶ. ཨེ་ཏེ་སུ པ་ན མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ས་ཙེ ར་ཛྫེ་པི ཋི་ཏཱ པ་ཙྩཱ་སཱི་ས་ནྟི, ཨ་ཀཱ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. མཱ་ཏ་རཾ ཨ་ནཱ་མ་ས་ནྟེ་ན ས་བྦཾ པ་རི་ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. པི་ཏཱ པ་ན ས་ཧ་ཏྠེ་ན ན་ཧཱ་པ་ན་ས་མྦཱ་ཧ་ནཱ་དཱི་ནི ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏ་བྦོ.
༢༧༦. པི་ཏཱ ཙ མཱ་ཏཱ ཙ བྷཱ་ཏཱ ཙ བྷ་གི་ནཱི ཙཱ་ཏི དྭ་ནྡོ པི་ཏཱ…པེ… བྷ་གི་ནི་ཡོ. མ་ཧ་ནྟོ ཙ ཙཱུ་ལོ༹ ཙ, མ་ཧཱ་ཙཱུ་ལཱ༹ ཙ ཏེ པི་ཏཱ…པེ… བྷ་གི་ནི་ཡོ ཙཱ་ཏི ཀ་མྨ་དྷཱ་ར་ཡོ. ཏཱ ཨཱ་དི ཡེ་ས་ནྟེ་ཏི ཨ་ཉྙ་པ་ད་ཏྠོ. མ་ཧཱ་ཙཱུ་ལ༹-ས་དྡཱ པི་ཏཱ་དི-ས་དྡེ་ཧི པ་ཙྩེ་ཀཾ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ ‘‘མ་ཧཱ་པི་ཏུ་ནོ ཙཱུ་ལ༹་པི་ཏུ་ནོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ. ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན པ་ནེ་ཏྠ པི་ཏུ་ཙྪཱ མཱ་ཏུ་ལོ, ཏེ་སཾ ད་ས་ནྣ་མྤི ཡཱ་ཝ ས་ཏྟ་མཱ ཀུ་ལ་པ་རི་ཝ་ཊྚཱ པུ་ཏྟ་པ་ར་མྤ་ར་ཉྩ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཏེ་སཾ ས་ཀེ བྷེ་ས་ཛྫ་ཀ་ར་ཎཾ ལ་བྦྷ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏེ་སཾ མ་ཧཱ་པི་ཏཱ་དཱི་ནཾ ས་ནྟ་ཀེ ས་ཏི ཏེ་ན བྷེ་ས་ཛྫ་ཀ་ར་ཎཾ ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ནཱཏི ན་ཏྠི ཙེ. ཨ་ཏྟ་ནི་ཡེཏི བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀེ ས་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. དཱ་ཏ་བྦཾ ཏཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀནྟི ཏཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ དཱ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏེ པ་ན ས་ཙེ པ་ཊི་དེ་ནྟི, ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ, ནོ ཙེ དེ་ནྟི, ན ཙོ་དེ་ཏ་བྦཱ. ཡཱ་ཝ ཏ་སྶ དཱ་ནཾ, ཏཱ་ཝ ཀཱ་ལོ ཨ་སྶཱ་ཏི ཏཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀཾ. ཎི་ཀོ ས་མཱ་ས་ནྟེ.
༢༧༧. བྷེ་ས་ཛྫ་ཀ་ར་ཎཱ་དཱིཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཨ་ནཱ་མ་ཊྛ་པི་ཎྜ་དཱ་ནཱ་དཱི་ནཾ ག་ཧ་ཎཾ, ཧི-ས་དྡོ ཧེ་ཏུ་མྷི, ཧི ཡ་སྨཱ ཨེ་ཏེ་སུ ཀུ་ལ་དཱུ་ས་ནཱ་ད་ཡོ ན རུ་ཧ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཏེ་སཾ བྷེ་ས་ཛྫ་ཀ་ར་ཎཾ ལ་བྦྷཾ, ཨ་ཏྟ་ནི་ཡེ ཙ ས་ཏི དཱ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ན རཱུ་ཧ་ཏཱིཏི ན རོ་ཧ་ཏི ན་པྤ་ཝ་ཏྟ་ཏི ན ཧོ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ན ཛ་ནེ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཏེ་སཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཉཱ་ཏི་སཱ་མ་ཎེ་རེ་ཧི ཝཱ བྷེ་ས་ཛྫཾ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏ་བྦཾ, ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཝཱ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ དཱ་ཏ་བྦཾ. ཏེ་ཧི་པི ‘‘ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཱ་དཱི་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་སཱི་སེ་ན ཨཱ་ཧ་རི་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ཨ་ཉྙེ་པི ཡེ གི་ལཱ་ནཱ ཧུ་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་རཾ པ་ཝི་ས་ནྟི, ཏེ་སཾ ས་བྦེ་ས་མྤི ཨ་པ་ཙྩཱ་སཱི་ས་ནྟེ་ན བྷེ་ས་ཛྫཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ས་དྡྷཾ ཀུ་ལཾ ཧོ་ཏི བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ མཱ་ཏཱ་པི་ཏུ་ཊྛཱ་ནཱི་ཡཾ, ཏ་ཏྲ ཙེ ཀོ་ཙི གི་ལཱ་ནོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྶ་ཏྠཱ་ཡ ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མ་སྶ རོ་ག་སྶ ཀིཾ བྷེ་ས་ཛྫཾ ཀ་རོ་ནྟཱི’’ཏི ཀ་པྤི་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ པུ་ཙྪ་ནྟི, ཨི་ད་ཉྩི་ད་ཉྩ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀ་རོ་ནྟཱི་ཏི ཝ་ཊྚ་ཏི, བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཝཱ ཀ་ཐཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ.
༢༧༨. ཚ་ནྣཾ མཱ་ཏཱ་དཱི་ན་ཉྩ དཱ་མ་རི་ཀ་ཙོ་ར་སྶ ཨི་སྶ་རི་ཡ་སྶ ཨ་ནཱ་མ་ཊྛོ པི་ཎྜ་པཱ་ཏོ དཱ་ཏུཾ ཨ་ཝཱ་རི་ཏོ་ཏི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཚ་ནྣནྟི མཱ་ཏཱ་དཱི་ནཾ ཚ་ནྣཾ མ་ཛ྄ཛྷེ. མཱ་ཏཱ་དཱི་ནནྟི བྷི་ཀྑུ་ནི་སྶི་ཏཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཝ་སེ་སཱ་ནཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ མཱ་ཏཱ་དཱི་ནཾ. ‘‘ཚ་ནྣ’’ནྟི པ་ན ཡོ་ཛ་ནཱ་ཡ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཧི ‘‘མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་སྶི་ཏཾ ཨོ་ཧཱ་ཡ ས་ཏྟེ་ཝ ཝུ་ཏྟཱ. ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་བུ་དྡྷ་ད་ཏྟ་ཏྠེ་རེ་ན ཙ ཏ་ཐེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ –
‘‘ཨ་ནཱ་མ་ཊྛོ་པི དཱ་ཏ་བྦོ, པི་ཎྜ་པཱ་ཏོ ཝི་ཛཱ་ན་ཏཱ;
དྭི་ནྣཾ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ན་མྤི, ཏ་དུ་པ་ཊྛཱ་ཡ་ཀ་སྶ ཙ.
‘‘ཨི་སྶ་ར་སྶཱ་པི དཱ་ཏ་བྦོ, ཙོ་ར་དཱ་མ་རི་ཀ་སྶ ཙ;
བྷ་ཎྜུ་ཀ་སྶ་ཏྟ་ནོ ཙེ་ཝ, ཝེ་ཡྻཱ་ཝ་ཙྩ་ཀ་ར་སྶ་པཱི’’ཏི. (ཝི་ན་ཡ ཝི. ༤༩༣-༤༩༥);
དཱ་མ་རི་ཀ་ཙོ་ར་སྶཱཏི ར་ཛྫཾ པ་ཏྠ་ཡ་མཱ་ན་སྶ པཱ་ཀ་ཊ་ཙོ་ར་སྶ. ཨ་ནཱ་མ་ཊྛོཏི ཨ་པ་བྦ་ཛི་ཏ་སྶ ཧ་ཏྠ་ཏོ ལ་དྡྷཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨ་ཉྙེ་ན ཝཱ པ་བྦ་ཛི་ཏེ་ན ཨ་གྒ་ཧི་ཏ་ཨ་གྒོ, ཨ་ཡཾ ཨ་ནཱ་མ་ཊྛ་པི་ཎྜ་པཱ་ཏོ. པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རོ ‘‘ཝི་ཧཱ་ར་པྤ་ཏྟཾ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཾ ཝཱ ད་ལི་དྡཱ་དིཾ ཝཱ དི་སྭཱ ‘པཱ་ནཱི་ཡཾ པི་ཝཱ’ཏི དཱ་ཏ་བྦཾ, པཱ་ད་མ་ཀྑ་ན་ཏེ་ལཾ དཱ་ཏ་བྦཾ, ཀཱ་ལེ ཨཱ་ག་ཏ་སྶ ཡཱ་གུ་བྷ་ཏྟཾ, ཝི་ཀཱ་ལེ ཨཱ་ག་ཏ་སྶ ས་ཙེ ཏ་ཎྜུ་ལཱ ཨ་ཏྠི, ཏ་ཎྜུ་ལཱ དཱ་ཏ་བྦཱ, ས་ཡ་ན་ཊྛཱ་ནཾ དཱ་ཏ་བྦཾ, ཙོ་རཱ་ནཾ པ་ན ས་ངྒྷི་ཀ་མྤི་དཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝུ་ཏྟོ. ཨ་ཝ་སེ་ས་པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རོ པ་ན ཨ་པ་ཙྩཱ་སཱི་ས་ནྟེ་ན ཀཱ་ཏ་བྦོ. ཏ་ཐཱ དྷ་མྨ་པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རོ་པི ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི དཱ་ཏ་བྦོ་ཝ.
༢༧༩. ཏེ་སནྟི ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཀཱ་དཱི་ནཾ གི་ཧཱི་ནཾ. ཀ་ཡི་རཱཏི ‘‘བྷ་ཎ་ཐཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཀ་རེ་ཡྻ. ‘‘ན ཀ་རོ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ས་ཙེ ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རི་ནོ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི, ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ན་ཏྟ་ནོཏི ཨ་ཏྟ་ནོ སུ་ཏྟོ་ད་ཀེ་ཧི ན ཀ་ཡི་རཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱི་ཡཾ. ཨེ་ཝཾ སཱ་མ་ཉྙེ་ན པ་རི་ཏྟེ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ན་ཝི་དྷིཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཨཱ་ཊཱ་ནཱ་ཊི་ཡ་པ་རི་ཏྟེ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ་ཝི་དྷིཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘བྷ་ཎི་ཏ་བྦ’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. བྷ་ཎཱ་པེ་ནྟེཏི ‘‘བྷ་ཎ་ཐཱ’’ཏི ཨ་ཛ྄ཛྷེ་ས་ན་པུ་བྦ་ཀཾ པ་ཡོ་ཛེ་ནྟེ. པ་རི་ཏྟཾ སཱ་ས་ནོ་ག་དྷནྟི པ་ཋ་མ་མེ་ཝ ཨཱ་ཊཱ་ནཱ་ཊི་ཡ་སུ་ཏྟཾ ཨ་བྷ་ཎི་ཏྭཱ སཱ་ས་ན་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཾ མེ་ཏྟ་སུ་ཏྟཾ དྷ་ཛ་གྒ་སུ་ཏྟཾ ར་ཏ་ན་སུ་ཏྟ་ནྟི ཨི་མཱ་ནི སུ་ཏྟཱ་ནི ས་ཏྟཱ་ཧཾ བྷ་ཎི་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཀ་མྨཾ པ་རི་ཏྟཾ ཨཱ་ཊཱ་ནཱ་ཊི་ཡ་པ་རི་ཏྟཾ བྷ་ཎི་ཏ་བྦ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ.
༢༨༠. ‘‘ཨཱ་ག་ནྟྭཱ སཱི་ལཾ དེ་ཏུ, དྷ་མྨཾ པ་རི་ཏྟ་ཉྩ བྷཱ་ས་ཏཱུ’’ཏི ཀེ་ན་ཙི པེ་སི་ཏོ ག་ནྟྭཱ སཱི་ལཾ ཝཱ དཱ་ཏུཾ དྷ་མྨཾ པ་རི་ཏྟཾ ཝཱ ཝ་ཏྟུཾ ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
བྷེ་ས་ཛྫ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.