༣. ཙཱི་ཝ་ར་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༠. ‘‘ཁོ་མ་ཉྩ ཀོ་སེ་ཡྻ་ཉྩཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་པུཾ་ས་ཀ་ཝི་གྒ་ཧེ་ན དྭ་ནྡེ ཀ་ཏེ ཁོ་མ…པེ… བྷ་ངྒཱ་ནི. ཏ་ཏྠ ཁོ་མནྟི ག་ཙྪ་ཛཱ་ཏི. ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཏོ པ་ན ཁོ་མེ་ན ཁོ་མ་སུ་ཏྟེ་ན ཝཱ་ཡི་ཏ་ནྟི ཏ་དྡྷི་ཏེ་ན ཨུ་པ་ཙཱ་རེ་ན ཝཱ ཁོ་མཾ ཁོ་མ་པ་ཊ་ཙཱི་ཝ་རཾ, ཏ་ཐཱ ཨ་ཝ་སེ་སཱ་ནི. སཱ་ཎཾ སཱ་ཎ་ཝཱ་ཀ་སུ་ཏྟེ་ཧི ཝཱ་ཡི་ཏཾ ཙཱི་ཝ་རཾ. བྷ་ངྒཾ ཁོ་མ་སུ་ཏྟཱ་དཱི་ནི ས་བྦཱ་ནི ཨེ་ཀ་ཙྩཱ་ནི ཝཱ ཝོ་མི་སྶེ་ཏྭཱ ཝཱ་ཡི་ཏ་ཙཱི་ཝ་རཾ. ཝཱ་ཀ་མ་ཡ་མེ་ཝ ཝཱ་ཏི ཀེ་ཙི. ཀ་མྦ་ལནྟི མ་ནུ་སྶ་ལོ་མཾ ཝཱ་ལ༹་ལོ་མ་ཉྩ ཋ་པེ་ཏྭཱ སེ་ས་ལོ་མེ་ཧི ཝཱ་ཡི་ཏཾ. ཨེ་ཏཱ་ནཱིཏི ཁོ་མཱ་དཱི་ནི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཱ་ནི. ས་ཧ ཨ་ནུ་ལོ་མེ་ཧཱི་ཏི སཱ་ནུ་ལོ་མཱ་ནི. ཛཱ་ཏི་ཏོ ཀ་པྤི་ཡཱ་ནི ཚ ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི བྷ་ཝ་ནྟི.
༣༡. ཨི་དཱ་ནི ‘‘དུ་ཀཱུ་ལ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཏེ་སཾ ཨ་ནུ་ལོ་མཱ་ནི ད་སྶེ་ཏི. ཏ་ཏྠ དུ་ཀཱུ་ལནྟི དུ་ཀཱུ་ལ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཝཱ་ཀ་ཝི་སེ་སེ་ན ཝཱ་ཡི་ཏཾ ཙཱི་ཝ་རཾ. ཙེ་ཝཱཏི ས་མུ་ཙྩ་ཡེ, སོ ཨུ་པ་རི ཨཱ་ཀ་ཌྜྷི་ཏ་བྦོ. པ་ཊྚུ་ཎྞནྟི པ་ཊྚུ་ཎྞེ་སུ ཛཱ་ཏཾ པ་ཊྚུ་ཎྞཾ. དེ་ས་ཝཱ་ཙི་ནོ བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ན་ནྟཱ་ཏི བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཝི་གྒ་ཧོ. ཏ་ཐཱ སོ་མཱ་རཱ ཙ ཙཱི་ནཱ ཙ, ཏེ་སུ ཛཱ་ཏཾ སོ་མཱ་ར་ཙཱི་ན་ཛཾ. ཨི་མཱ་ནི ཏཱི་ཎི པཱ་ཎ་ཀེ་ཧི ཀ་ཏ་སུ་ཏྟ་མ་ཡཱ་ནི. ཨེ་ཧི་བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པུ་ཉྙི་དྡྷི་ཡཱ ཛཱ་ཏཾ ཨི་དྡྷི་ཛཾ, ཏཾ པ་ན ཁོ་མཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ. དེ་ཝ་དི་ནྣནྟི དེ་ཝེ་ཧི དི་ནྣཾ ཀ་པྤ་རུ་ཀྑེ ནི་བྦ་ཏྟཾ ཙཱི་ཝ་རཾ. ཏ་དེ་ཏཾ དུ་ཀཱུ་ལཱ་དི ཏ་སྶ ཏ་སྶ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་སྶ ཁོ་མཱ་དི་ནོ ཨ་ནུ་ལོ་མི་ཀཾ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ལོ་མཱ་ནི ཨ་ནུ་ག་ཏཾ ཨ་ནུ་ལོ་མཾ, ཡ་ཐཱ སེ་ས་ལོ་མཱ་ནི ཨ་ནུ་ག་ཏཾ ལོ་མཾ ཏ་ད་ནུ་ཀཱུ་ལ་ཏྟཱ ‘‘ཨ་ནུ་ལོ་མ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཏཾ་ཛཱ་ཏི་ཡ་ཀཾ ཡེ་སཾ ཀེ་ས་ཉྩི ཨ་ནུ་ཀཱུ་ལཾ ས་བྦ་མྤི རུ་ལ༹ྷཱི་ཝ་སེ་ན ‘‘ཨ་ནུ་ལོ་མ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་མེ་ཝ ཨ་ནུ་ལོ་མི་ཀཾ, ཨ་ནུ་ཀཱུ་ལ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཀ་ཐཾ? དུ་ཀཱུ་ལཾ སཱ་ཎ་སྶ ཨ་ནུ་ལོ་མཾ, པ་ཊྚུ་ཎྞཱ་དཱི་ནི ཏཱི་ཎི ཀོ་སེ་ཡྻ་སྶ ཨ་ནུ་ལོ་མཱ་ནི, ཨི་དྡྷི་ཛཾ དེ་ཝ་དི་ནྣ་ཉྩ ཁོ་མཱ་དཱི་ན་མ་ནུ་ལོ་མ་ནྟི.
༣༢-༣. ཨེ་ཝཾ སཱ་ནུ་ལོ་མཱ་ནི ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ་དི་ཀཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏི་ཙཱི་ཝ་ར’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཝུ་ཏྟེ་པི ཨ་ཝ་སྶཾ ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཱ་ཡ ས་བྦ་ཏྠ ཙ-ས་དྡོ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཧ་རི་ཏ་བྦོ, ཏི་ཙཱི་ཝ་ར་ཉྩ…པེ… ཀ་ཎྜུ་ཙྪཱ་དི་ཉྩ ཨ་དྷི་ཊྛེ་ཡྻ ན ཝི་ཀ་པྤེ་ཡྻཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་ཏྠ ཏི་ཎྞཾ ཙཱི་ཝ་རཱ་ནཾ ས་མཱ་ཧཱ་རོ ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ. པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཉྩ ཏཾ ཙོ་ལ༹་ཉྩཱ་ཏི པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཙོ་ལ༹ཾ. ཝ་སྶ་སྶ ཡོ་གྒཱ ཝ་སྶི་ཀཱ, སཱ་ཝ སཱ་ཊི་ཀཱ ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་ཊི་ཀཱ. པུ་ཉྪ་ཏི ཨ་ནེ་ནཱ་ཏི པུ་ཉྪ་ནཾ, མུ་ཁ་སྶ པུ་ཉྪ་ནཾ མུ་ཁ་པུ་ཉྪ་ནཾ. ནི་སཱི་ད་ནྟི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ནི་སཱི་ད་ནཾ, མུ་ཁ་པུ་ཉྪ་ན་ཉྩ ནི་སཱི་ད་ན་ཉྩ མུ་ཁ་པུ་ཉྪ་ན་ནི་སཱི་ད་ནཾ. ས་ཡ་ན་སུ་ཁཱ་དིཾ པ་ཊི་ཙྩ ཨ་ཏྠ་རཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎཾ, ཏ་དེ་ཝ པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎ་ཀཾ. ཀ་ཎྜུཾ ཚཱ་དེ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཎྜུ་ཙྪཱ་དི. ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧེཏི ‘‘ཨི་མཾ ས་ངྒྷཱ་ཊིཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་མཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཝ་ནྣཾ ནཱ་མཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་དྷི་ཊྛེ་ཡྻ. ན ཝི་ཀ་པྤེ་ཡྻཱཏི ཏ་སྶ ཏ་སྶ ནཱ་མཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ན ཝི་ཀ་པྤེ་ཡྻ, ཏ་སྶ ཏ་སྶ པ་ན ནཱ་མཾ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ཏུ་ཡ྄ཧཾ ཝི་ཀ་པྤེ་མཱི’’ཏི ཝི་ཀ་པྤེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨེ་ཏྠཱཏི ཨི་མེ་སུ ན་ཝ་སུ ཙཱི་ཝ་རེ་སུ. ཏི་ཙཱི་ཝ་རནྟི ཏི་ཙཱི་ཝ་ར་ནཱ་མེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏཾ. ཏ་ཐཱ ཧི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཏོ པུ་བྦེ ཝི་སུཾ ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི ས་ངྒྷཱ་ཊི་ཨཱ་དི་པྤ་ཧོ་ན་ཀ་སྶ པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎཱ་དི་ཝ་སེ་ནཱ་པི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུཾ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཏྟཱ. ཏཾ ཝི་ནཱ ཨེ་ཀཱ་ཧཾ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་ས་མྤི. ན ཝ་སེ་ཡྻཱཏི ཨ་ལ་དྡྷ་ས་མྨུ་ཏི་ཀོ བྷི་ཀྑུ ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་སཱི་མ་ཏོ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ཝཱ་སཾ ན ཀ་རེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཝཾ ས་ཏི ཏི་ཙཱི་ཝ་ར་ཉྩ ནི་སྶ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ ཧོ་ཏི, པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་ཉྩ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི དཱི་པེ་ཏི. ནི་སཱི་ད་ནཾ ཝི་ནཱ ཙཱ་ཏུ་མཱ་སཾ ན ཝ་སེ་ཡྻཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཙ་ཏུ་ནྣཾ མཱ་སཱ་ནཾ ས་མཱ་ཧཱ་རོ ཙ་ཏུ་མཱ་སཾ, ཏ་མེ་ཝ ཙཱ་ཏུ་མཱ་སཾ. ཏཾ ཨ་ཙྩ་ནྟ་སཾ་ཡོ་ག་ཝ་སེ་ན.
༣༤. ཨི་དཱ་ནི ‘‘ཨི་མ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ‘‘ཨ་དྷི་ཊྛེ་ཡྻཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་མ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ད་སྶེ་ཏི. ས་ངྒྷཱ་ཊིཾ ‘‘ཨི་མཾ ས་ངྒྷཱ་ཊིཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་མཱི’’ཏི ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧེ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་ཏྠ ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧེཏི ཧ་ཏྠ་པཱ་སེ ཋི་ཏཾ ཨེ་ཝཾ ཨ་དྷི་ཊྛེ་ཡྻ. ཨ་ཧ་ཏྠ་པཱ་སནྟི ཧ་ཏྠ་སྶ པཱ་སོ ས་མཱི་པོ ཧ་ཏྠ་པཱ་སོ, ཨ་ཌྜྷ་ཏེ་ཡྻ་ཧ་ཏྠ་བྦྷ་ནྟ་རོ. དྭཱ་ད་ས་ཧ་ཏྠ་བྦྷ་ནྟ་རོ་ཏི་པི ཝ་ད་ནྟི. ན་ཏྠི ཧ་ཏྠ་པཱ་སོ ཨེ་ཏི་སྶཱ་ཏི ཨ་ཧ་ཏྠ་པཱ་སཱ, ཏཾ ཨེ་ཏ་ནྟི ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧེ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཀིཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི? ཨ་ནྟོ་ག་བྦྷེ ཝཱ ཨུ་པ་རི་པཱ་སཱ་དེ ཝཱ ཏ་ད་ཧེ་ཝ ག་ནྟྭཱ ནི་ཝ་ཏྟ་ན་ཡོ་གྒེ པ་དེ་སེ ཝཱ ཋི་ཏཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཏཾ ས་ངྒྷཱ་ཊིཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་མཱི’’ཏི ཨ་དྷི་ཊྛེ་ཡྻཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏོ དཱུ་རེ ཋི་ཏ་མྤི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦ་ནྟི་པི ཝ་ད་ནྟི. སེ་སེ་སུ་པཱིཏི ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒཱ་དི་ཀ་ཎྜུ་པྤ་ཊི་ཙྪཱ་དི་པ་རི་ཡ་ནྟེ་སུ་པི ཨ་ཝ་སེ་ས་ཙཱི་ཝ་རེ་སུ. ཨ་ཡཾ ན་ཡོཏི ཨ་ཡ་མེ་ཝ ན་ཡོ. ཡ་ཐཱ ས་ངྒྷཱ་ཊི་ཡཱ, ཨེ་ཝཾ ‘‘ཨི་མཾ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་མཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡོ་ཝཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧ་ནྟེ་ན པ་ན ཧ་ཏྠེ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀཱ་ཡ་ཝི་ཀཱ་རཾ ཀ་རོ་ནྟེ་ན ‘‘ཨི་མཾ ས་ངྒྷཱ་ཊིཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ཏྟེ་ན ཨཱ་བྷོ་གཾ ཀ་ཏྭཱ ཀཱ་ཡེ་ན ཝཱ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཾ, ཝ་ཙཱི་བྷེ་ད་མ་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝཱ. པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཙོ་ལ༹ཾ ནཱ་མ པཱ་ཊེ་ཀྐཾ ནི་དྷཱ་ན་མུ་ཁ་ནྟི ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཙོ་ལ༹་མྤི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི.
༣༥. ཨི་དཱ་ནི ཨེ་ཝཾ ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧ་ཏོ ཨ་ཉྙཾ ལ་དྡྷཱ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུ་ཀཱ་མེ་ན པ་ཙྩུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦ་ནྟི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧ་ནྟོ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ས་ངྒྷཱ་ཊི པ་བྷུ་ཏི ཨཱ་དི ཡ་སྶ ཏཾ ས་ངྒྷཱ་ཊི་པྤ་བྷུ་ཏི. ཨེ་ཏཾ ‘‘ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧ་ནྟོ’’ཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ‘‘ཨ་དྷི་ཊྛེ་ཡྻཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཀ་མྨ་པ་དཾ, ‘‘པུ་བྦ་ཙཱི་ཝ་ར’’ནྟི ཨེ་ཏྠ པ་ན ཝི་སེ་ས་ནཾ ཧུ་ཏྭཱ ཏི་ཊྛ་ཏི. པ་ཙྩུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱཏི པ་རི་ཙྩ་ཛི་ཏྭཱ. པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཙོ་ལ༹་ནཱ་མེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏ་ཝ་ཏྠེ་ཧི ས་ངྒྷཱ་ཊི་ཨཱ་དཱི་ནི ཀ་རོ་ཏི, ནི་ཊྛི་ཏེ ར་ཛ་ནེ ཙ ཀ་པྤེ ཙ ཨི་མཾ པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཙོ་ལ༹ཾ པ་ཙྩུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ པུ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཱ་ནི. པ་ཏྟཱ་དྷི་ཊྛ་ཧ་ནེཏི པ་ཏྟ་སྶ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནེ. ཏ་ཐཱཏི ཙ ཡ་ཐཱ ཙཱི་ཝ་རེ, ཏ་ཐཱ པ་ཏྟེ་པི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ་དི་ཀཾ ས་བྦ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏྠ པ་ན ‘‘ཨི་མཾ པ་ཏྟཾ, ཨེ་ཏཾ པ་ཏྟ’’ནྟི ཝཱ ཝི་སེ་སོ.
༣༦. ཨི་དཱ་ནི པ་ཙྩུ་དྡྷཱ་ར་ཝི་དྷིཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨེ་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨི་མཾ ཝ ཨི་ཏི ཝཱ-ས་དྡོ ར་སྶཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་དྡི་ཊྛོ, སོ ཨི་ཏི-ས་དྡ་ཏོ པ་རཾ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ, ཏ་སྨཱ ‘‘ཨེ་ཏཾ ས་ངྒྷཱ་ཊིཾ པ་ཙྩུ་དྡྷ་རཱ་མཱི’’ཏི ཝཱ ‘‘ཨི་མཾ ས་ངྒྷཱ་ཊིཾ པ་ཙྩུ་དྡྷ་རཱ་མཱི’’ཏི ཝཱ སཾ་སེ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. སཾ་སེཏི ཝ་དེ་ཡྻ. ཨེ་ཝནྟི ཡ་ཐཱ ནཱ་མེ་ན ས་ངྒྷཱ་ཊི པ་ཙྩུ་དྡྷ་རི་ཏ་བྦཱ, ཏ་ཐཱ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒཱ་དཱི་ནཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝི་དཱུཏི པ་ཙྩུ་དྡྷ་རེ་ཏི་མ་སྶ ཀ་ཏྟུ་པ་དཾ, པ་ཉྙ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་བྦ་ཏྠཱ་པི དཱུ་རཱ་ས་ནྣ་ཏཱ་དཱི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
༣༧-༨. ཨི་དཱ་ནི ས་ངྒྷཱ་ཊི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཚ་ནྣཾ པ་མཱ་ཎ་པ་རི་ཙྪེ་དཾ ད་སྶེ་ཏི ‘‘ས་ངྒྷཱ་ཊཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ. པ་ཙྪི་མོ ཨ་ནྟོ པ་ཙྪི་མ་ནྟོ, ཏེ་ན, པ་ཙྪི་མ་ཀོ་ཊི་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. དཱི་གྷ་སོཏི དཱི་གྷ་ཏོ. མུ་ཊྛི་ཡཱ ས་ཧི་ཏཾ པ་ཉྩ་ཀཾ ཡ་སྶཱ སཱ མུ་ཊྛི་པ་ཉྩ་ཀཱ, ལི་ངྒ་ཝི་པ་ལླཱ་ས་ཝ་སེ་ན པ་ན མུ་ཊྛི་པ་ཉྩ་ཀོ. མུ་ཊྛི-ས་དྡེ་ནེ་ཏྠ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཀ་ཏ་མུ་ཊྛི་ཀོ ཧ་ཏྠོ་ཝ ཝུ་ཏྟོ. སུ་ག་ཏ་སྶ ཙཱི་ཝ་ར་ཏོ ཨཱུ་ནཱ་ཏི ས་མཱ་སོ. ཨ་པཱིཏི ཝུ་ཏྟ་ས་མུ་ཙྩ་ཡེ, ཏེ་ན ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་པ་ཙྪི་མ་པྤ་མཱ་ཎཱ ཙ ཨ་ཡ་ཉྩ ཨུ་ཏྟ་མ་པྤ་མཱ་ཎཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘པ་ཙྪི་མ་ནྟེ་ནཱ’’ཏི ཨི་དཾ མུ་ཊྛི་ཏྟི་ཀ་ཉྩ ཏི་རི་ཡནྟི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཙ-ས་དྡོ ‘‘ཨུ་ཏྟ་མ་ནྟེ་ན སུ་ག་ཏ་ཙཱི་ཝ་རཱུ་ནཱ་པི ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཨི་དཾ ས་མུ་ཙྩི་ནོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཨི་དཱ་ནི མ་ཛ྄ཛྷི་མ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ ཏི་སྶོ ཝི་ད་ཏྠི་ཡོ ཨེ་ཀཱ སུ་ག་ཏ་ཝི་ད་ཏྠི, ཏཱ་ཡ ཝི་ད་ཏྠི་ཡཱ ན་ཝ ཝི་ད་ཏྠི་ཡོ དཱི་གྷ་ཏོ སུ་ག་ཏ་ཙཱི་ཝ་ར་པྤ་མཱ་ཎཾ, ཏི་རི་ཡཾ ཚ ཝི་ད་ཏྠི་ཡོ, ཏཾ པ་ན ཝ་ཌྜྷ་ཀི་ཧ་ཏྠེ་ན དཱི་གྷ་ཏོ ཏེ་ར་ས ཧ་ཏྠཱ ཨེ་ཀཱ ཙ ཝི་ད་ཏྠི, ཏི་རི་ཡ་ཏོ ན་ཝ ཧ་ཏྠཱ ཧོ་ནྟི. ཏཾ་ཝ་སེ་ན ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠ ཨཱུ་ན་ཏཱ ཝི་ཉྙཱ་ཏ་བྦཱ.
ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒོ་པི ཏ་ཏྟ་ཀོ་ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏ་ཐཱ ཨེ་ཀཾ་སི་ཀ་སྶ་པཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨེ་ཀོ ཨཾ་སོ ཨེ་ཀཾ་སོ, ཏ་ཏྠ ཀཱ་ཏ་བྦ་ནྟི ཏ་དྡྷི་ཏེ ཨེ་ཀཾ་སི་ཀཾ. ‘‘ཨ་ནྟ་ར་ཝཱ་ས་ཀོ’’ཙྩཱ་དི་ནཱ ནི་ཝཱ་ས་ནཾ ད་སྶེ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཨ་ནྟ་རཾ མ་ཛ྄ཛྷ་པ་དེ་སོ, ཨ་ནྟ་རེ མ་ཛ྄ཛྷེ ཀ་ཊི་པྤ་དེ་སེ ཝཱ་སོ ཝ་ཏྠཾ ཨ་ནྟ་ར་ཝཱ་སོ, སོ་ཡེ་ཝ ཨ་ནྟ་ར་ཝཱ་ས་ཀོ. ཙཱ་པཱིཏི ས་མུ་དཱ་ཡོ, ཨེ་ཀོ ཝཱ ས་མུ་ཙྩ་ཡོ. ཨ་ཌྜྷེ་ན ཏ་ཏི་ཡོ བྷཱ་གོ ཨ་ཌྜྷ་ཏེ་ཡྻོ. ཨེ་ཏྠ དྭི་ནྣཾ ཧ་ཏྠ་ཀོ་ཊྛཱ་སཱ་ནཾ ས་མྤུ་ཎྞཱ་ནཾ ཏ་ཏི་ཡ་ཀོ་ཊྛཱ་ས་སཾ་སི་ཛ྄ཛྷ་ནེ ཀ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏཱ ཨ་ཌྜྷ-ས་དྡ་ནི་དྡི་ཊྛཱ ཡཱ ཝི་ད་ཏྠི, སཱ་ཝ ཏ་ཏི་ཡོ་ཏི ནི་དྡི་ཊྛོ་ཏི ཨུ་པ་ཌྜྷ་ཧ་ཏྠ་ས་ངྑཱ་ཏོ ཏ་ཏི་ཡོ བྷཱ་གོ ཨ་ཌྜྷ་ཏེ་ཡྻོ. སོ ཙ ནཱ་ན་ནྟ་རེ་ན དྭི་ཧ་ཏྠ་ཏ་ཏི་ཡ་ཏཱ ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི དྭེ ཧ་ཏྠཱ, ཨེ་ཀཱ ཙ ཝི་ད་ཏྠི ཨ་ཌྜྷ་ཏེ་ཡྻོ. ཏཾ་ས་ནྣི་ཡོ་གེ་ན པ་ནེ་ཏྠ ཨ་ནྟ་ར་ཝཱ་ས་ཀོ་ཝ ཨ་ཌྜྷ་ཏེ་ཡྻོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. དྭེ ཧ་ཏྠཱ ཡ་སྶཱ་ཏི བཱ་ཧི་ར་ཏྠ་ས་མཱ་སོ. པཱ་རུ་པ་ནེ་ནཱ་པི ས་ཀྐཱ ནཱ་བྷིཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏུ་ནྟི ‘‘དྭི་ཧ་ཏྠོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཝཱ-ས་དྡོ ཨ་ཌྜྷ་ཏེ་ཡྻཾ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏི. ཏི་རི་ཡ་སྶ ཨ་ནྟོ་ཏི ཚ་ཊྛཱི་ཏ་པྤུ་རི་སོ, ཏི་རི་ཡ་མེ་ཝ ཨ་ནྟོ་ཏི ཝཱ ཀ་མྨ་དྷཱ་ར་ཡོ ‘‘གཱ་མ་ནྟོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ.
༣༩. ‘‘ནི་སཱི་ད་ན་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ནི་སཱི་ད་ན་ཙཱི་ཝ་རཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨེ་ཏྠ ནི་སཱི་ད་ནཾ ནཱ་མ ས་མེ བྷཱུ་མི་བྷཱ་གེ ཨེ་ལ༹་ཀ་ལོ་མཱ་ནི ཨུ་པ་རཱུ་པ་རི ས་ནྠ་རི་ཏྭཱ ཀ་ཉྫི་ཀཱ་དཱི་ཧི སི་ཉྩི་ཏྭཱ ཀ་ཏོ དྭཱི་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཕཱ་ལི་ཏ་ཏྟཱ ཏཱི་ཧི ད་སཱ་ཧི ཡུ་ཏྟོ པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཝི་སེ་སོ. ཝི་ད་ཏྠཱི དྭེཏི དྭེ ཝི་ད་ཏྠཱི. ཝི་སཱ་ལ་ཏོ པུ་ཐུ་ལ་ཏོ.
༤༠. ‘‘ཀ་ཎྜུ་པྤ་ཊི་ཙྪཱ་དཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཀ་ཎྜུ་པྤ་ཊི་ཙྪཱ་དིཾ ད་སྶེ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཀ་ཎྜཱུཏི ཧི ན ཨ་ཏྠ་ཏོ ནཱ་ནཾ, ཏ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན པ་ནེ་ཏྠ པི་ལ༹་ཀ་སྶཱ་ཝ་ཐུ་ལླ་ཀ་ཙྪཱ་བཱ་དྷཾ ག་ཡ྄ཧ་ཏི. ཀ་ཎྜུཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཾ པི་ལ༹་ཀཱ་དིཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཎྜུ་པྤ་ཊི་ཙྪཱ་དི. པ་ཊི་ཙྪ་ད་ནཾ ཝཱ པ་ཊི་ཙྪཱ་དོ, ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཀ་ཎྜུ་ཡཱ པ་ཊི་ཙྪཱ་དོ ཀ་ཎྜུ་པྤ་ཊི་ཙྪཱ་དོ, སོ ཨ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཀ་ཎྜུ་པྤ་ཊི་ཙྪཱ་དཱི, ཏ་སྶ. ཏི་རི་ཡནྟི ཏི་རི་ཡ་ཏོ.
༤༡. ‘‘ཝ་སྶི་ཀཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་ཊི་ཀཾ ད་སྶེ་ཏི, ཏཾ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཾ.
༤༢. ཨེ་ཝཾ པ་མཱ་ཎ་ཝ་ནྟཱ་ནཾ པ་མཱ་ཎཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟ་པྤ་མཱ་ཎཱ་ཏི་ཀྐ་མེ དོ་སཾ, ཀེ་ས་ཉྩི པ་མཱ་ཎཱ་བྷཱ་ཝ་ག་ཎ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཉྩ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨེ་ཏྠཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨེ་ཏྠཱཏི ཝུ་ཏྟ་པྤ་མཱ་ཎ་ཝ་ནྟེ་སུ ཙཱི་ཝ་རེ་སུ. ཏ་དུ་ཏྟ་རི ཏ་ཏོ ཝུ་ཏྟ་པྤ་མཱ་ཎ་ཏོ ཨུ་ཏྟ་རི ནི་པཱ་ཏེ་ན ཨུ་ཏྟ་རི-ས་དྡེ་ན ཏ་པྤུ་རི་སོ. ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ས་མྤཱ་དེ་ནྟ་སྶ. ཚེ་ད་ན་པཱ་ཙི་ཏྟཱིཏི ཚེ་ད་ནེ་ན ས་ཧི་ཏཱ པཱ་ཙི་ཏྟི, ཨ་ཏི་རེ་ཀཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ དེ་སེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་པྤ་མཱ་ཎ་ཏོ པ་ན ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཉྩ ཨཱུ་ན་ཀ་ཉྩ ‘‘པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཙོ་ལ༹’’ནྟི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཾ. ཡེ་ན མུ་ཁཾ པུ་ཉྪ་ནྟི, ཏཾ མུ་ཁ་ས་མྦ་ནྡྷཱི་ཏི མུ་ཁ་སྶ ཙོ་ལ༹་ནྟི ས་མཱ་སེ དྭ་ནྡོ. ཨཱ་ཀ་ངྑི་ཏཾ ཨི་ཙྪི་ཏཾ པ་མཱ་ཎ་ནྟི ཀ་མྨ་དྷཱ་ར་ཡོ. ཏ་མེ་ཏེ་ས་མ་ཏྠཱི་ཏི ཨཱ་ཀ་ངྑི་ཏ་པྤ་མཱ་ཎི་ཀཱ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཏི་ཙཱི་ཝ་རཱ་དཱི་སུ ཨ་ཝུ་ཏྟེ་པི ག་ཎ་ན་ཝི་བྷཱ་གེ པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎ་མུ་ཁ་པུ་ཉྪ་ན་པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཙོ་ལེ༹ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཚ་ཀྐ་མེ་ཀེ་ཀ་མེ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏི. མུ་ཁ་པུ་ཉྪ་ན་ཙོ་ལཱ༹་ནི པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎཱ་ནི ཙ བ་ཧཱུ་ནི་པཱི་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཏ་བྦཾ.
༤༣. ག་ཎ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ ན་པུཾ་ས་ཀ་སྶ ཨི་ཏྠི་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཡོ་གཱ་བྷཱ་ཝཱ ‘‘ན དཱི་པི་ཏཱ’’ཏི ལི་ངྒཾ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མེ་ཏྭཱ ས་མྦ་ནྡྷི་ཏ་བྦཾ, ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ན པ་ཀཱ་སི་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏི་ཎྞཾ པ་ནེ་ཏེ་སཾ ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ, ཝི་ཀ་པྤ་ནཱུ་པ་ག་པ་ཙྪི་མེ་ན པ་ཙྪི་མ་པྤ་མཱ་ཎཾ ཨ་ཏྠི་ཡེ་ཝ. ཨི་དཱ་ནི ཡ་སྨཱ ཏ་ཏྠ ཏཾ ས་བྦཾ ན དཱི་པི་ཏཾ, ཏ་སྨཱ ཝི་ཀ་པྤ་ནཱུ་པ་ག་ཐ་ཝི་ཀཱ་དི ས་བྦཾ ཨེ་ཀཾ ‘‘པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཙོ་ལ༹’’ནྟི, བ་ཧཱུ་ནི ཨེ་ཀ་ཏོ ཀ་ཏྭཱ ‘‘པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཙོ་ལཱ༹་ནཱི’’ཏི་པི ཝ་ཏྭཱ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦ་ནྟི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཏ་ཐཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨི་མི་ནཱ པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཙོ་ལ༹ཾ ནཱ་མ པཱ་ཊེ་ཀྐཾ ནི་དྷཱ་ན་མུ་ཁ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. ཐ་ཝི་ཀཱ་དིཾ ཐ་ཝི་ཀཱ ཨཱ་དི ཡ་སྶ པ་རི་སྶཱ་ཝ་ནཱ་དི་ནོ་ཏི ས་མཱ་སོ. ཝི་ཀ་པྤ་སྶ ཨུ་པ་གཾ ཝི་ཀ་པྤི་ཡཾ, ཏ་ཉྩ ཨུ་པ་རི ཝ་ཀྑ་ཏི.
༤༤. ཨི་དཱ་ནི ཏི་ཎྞཾ ཙཱི་ཝ་རཱ་ནཾ པ་ཊི་བྷཱ་གཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་ཧ་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཧ་ཏེ་ན ན་ཝེ་ན ཨ་དྷོ་ཏེ་ན ཀ་པྤཾ ས་དི་སཾ ཨ་ཧ་ཏ་ཀ་པྤཾ, ཨེ་ཀ་ཝཱ་ར་དྷོ་ཏཾ. ཨ་ཧ་ཏ་ཉྩ ཨ་ཧ་ཏ་ཀ་པྤ་ཉྩ ཨ་ཧ་ཏཱ་ཧ་ཏ་ཀ་པྤཱ་ནི, ཝ་ཏྠཱ་ནི, ཏེ་སཾ. དྭེ གུ་ཎཱ པ་ཊ་ལཱ་ནི ཡ་སྶ སཱ་ཏི དུ་གུ་ཎཱ. ‘‘གུ་ཎོ པ་ཊ་ལ་རཱ་སཱི་སཱུ’’ཏི ཧི ཨ་བྷི་དྷཱ་ན་པྤ་དཱི་པི་ཀཱ. དུ་གུ་ཎཱ དུ་པ་ཊྚཱ, ཨུ་ཏྟ་ར་སྨིཾ དེ་ཧ་བྷཱ་གེ ཨཱ་ས་ཉྫཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨུ་ཀྐ་རཱ་ས་ངྒོ. ཨེ་ཀ་ཙྩཾ ཨེ་ཀ་པ་ཊྚཾ ཨ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨེ་ཀ་ཙྩཱི, ཨེ་ཀ་པ་ཊྚོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ནི་པཱ་ཏོ ཝཱ ཨེ་ཀ་ཙྩཱི་ཏི. ཏ་ཐཱཏི ས་མུ་ཙྩ་ཡེ, ཨ་ནྟ་ར་ཝཱ་ས་ཀོ ཙཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨུ་པ་མཱ་ཡཾ ཝཱ, ཡ་ཐཱ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒོ ཨེ་ཀ་ཙྩི་ཡོ, ཨེ་ཝཾ ཨ་ནྟ་ར་ཝཱ་ས་ཀོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༤༥. ‘‘ཨུ་ཏཱུ’’ཏི ཨ་ནེ་ཀ་ཨུ་ཏུ ག་ཧི་ཏཱ་ཏི ཨུ་ཏུ་ཏོ དཱི་གྷ་ཀཱ་ལ་ཏོ ཨུ་དྡྷ་ཊཱ ཨུ་ཏུ་དྡྷ་ཊཱ, ཏེ་སཾ པི་ལོ་ཏི་ཀཱ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. སེ་སཱཏི ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒ་ཨ་ནྟ་ར་ཝཱ་ས་ཀཱ. པཾ་སུ ཝི་ཡ ཀུ་ཙྪི་ཏཾ ཨུ་ལ་ཏི པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི པཾ་སུ་ཀཱུ་ལཾ, ར་ཐི་ཀཱ་སུ་སཱ་ན་ས་ངྐཱ་ར་ཀཱུ་ཊཱ་དཱི་ནཾ ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ཋི་ཏཾ ཙོ་ལ༹་ཁ་ཎྜཾ, ཏ་སྨིཾ. ཡཱ ཡཱ རུ་ཙཱི་ཏི ཨ་བྱ་ཡཱི་བྷཱ་ཝེ ཡ་ཐཱ་རུ་ཙི, ཡཱ་ཝ་ད་ཏྠཾ ས་ཏ་པ་ཊྚ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
༤༦. ཨི་དཱ་ནི ཏཱི་སུ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཀཱ་ཏུཾ ཨ་པྤ་ཧོ་ནྟེ་སུ ཀཱ་ཏ་བྦ་ཝི་དྷིཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏཱི་སཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཏི་ཙཱི་ཝ་ར་ས་མུ་དཱ་ཡ་ཏོ ཨེ་ཀ་དེ་ས་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ དྭི་ནྣ་མེ་ཀ་སྶ ཙ ས་ངྑཱ་གུ་ཎེ་ན ནི་དྡྷཱ་རི་ཡ་མཱ་ན་ཏྟཱ ཏཱི་སཱུཏི ནི་དྡྷཱ་ར་ཎེ བྷུ་མྨཾ. ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ན་སྶ བ་ཧྭ་ཏྠེ་ན ཡོ་གཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ དྭི་ཙཱི་ཝ་ར་ས་ངྑཱ་ཏ་བ་ཧྭ་ཏྠ་ཝ་སེ་ན ཝ་ཙ་ནཾ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མེ་ཏྭཱ ཡཱ་ནི པ་ཧོ་ནྟི, ཏཱ་ནི དྭེ ཝཱ་པི ཚི་ནྡི་ཏ་བྦཱ་ནི, ཡཾ པ་ཧོ་ཏི, ཏཾ ཨེ་ཀཾ ཝཱ ཚི་ནྡི་ཏ་བྦ་ནྟི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. པ་ཧོ་ནྟཱིཏི པ་ཙྪི་མ་ཙཱི་ཝ་ར་པྤ་མཱ་ཎ་ཚི་ནྣ་ཀཱ་ནི པ་ཧོ་ནྟི. ཨ་པཱིཏི ས་མྦྷཱ་ཝ་ནེ, ཏཱི་སུ ཀཱ ཀ་ཐཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ནྭཱ་དྷིནྟི ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་པ་ཏྟཾ. ཨ་ནུ པ་ཙྪཱ ཨཱ་དྷཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨ་ནྭཱ་དྷི, ཡཾ ཙཱི་ཝ་ར་སྶོ་པ་རི ས་ངྒྷཱ་ཊི་ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན ཨཱ་རོ་པེ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ནཱ་དི་ཎྞནྟི ཨ་ནཱ་རོ་པི་ཏཾ ཨ་ནྭཱ་དྷི་ཀཾ. ན དྷཱ་རེ་ཡྻཱཏི ཨི་མི་ནཱ ཡ་དི དྷཱ་རེ་ཡྻ, དུ་ཀྐ་ཊ་ནྟི དཱི་པེ་ཏི.
༤༧-༨. ཨི་དཱ་ནི ‘‘ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ ན ཝ་སེ་ཡྻ ཝི་ནེ་ཀཱ་ཧ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ ཏི་ཎྞཾ ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་ལ་ཀྑ་ཎཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘གཱ་མེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨུ་དོ་སི་ཏ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ (པཱ་རཱ. ༤༧༡ ཨཱ་ད་ཡོ) ཝུ་ཏྟ་པ་རི་ཧཱ་ར་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ གཱ་མེ ཝཱ…པེ… ཝི་ཧཱ་རེ ཝཱ ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་ཏྠ ‘‘པ་ཊོ ད་ཌྜྷོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ ཨ་ཝ་ཡ་ཝེ་པི ས་མུ་དཱ་ཡ་ཝོ་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཏཱི་སུ ཨེ་ཀ་མྤི ‘‘ཏི་ཙཱི་ཝ་ར’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. བྷི་ཀྑུ་ས་མྨུ་ཏི་ཡ་ཉྙ་ཏྲཱཏི ས་ངྒྷེ་ན གི་ལཱ་ན་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ དཱི་ཡ་མཱ་ནཾ ཙཱི་ཝ་རེ་ན ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་ས་མྨུ་ཏིཾ ཝི་ནཱ. ཝི་པྤ་ཝ་ཏྠུནྟི ཨེ་ཀཱུ་པ་ཙཱ་ར་ནཱ་ནཱུ་པ་ཙཱ་ར་གཱ་མཱ་དི་ཏོ བ་ཧི, ཨ་ཐ ཝཱ ནི་ཝེ་ས་ནཱ་དཱི་ནཾ, ཏ་ཏྠ ཙ ག་བྦྷོ་ཝ་ར་ཀཱ་ནཾ ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ཝཱ ཧ་ཏྠ་པཱ་སཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨ ཙཱི་ཝ་རེ་ན ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ ཝ་སི་ཏུཾ. ཨེ་ཏྠ ཙ གཱ་མཱ་དཱི་ནཾ ཨེ་ཀཱུ་པ་ཙཱ་ར་ནཱ་ནཱུ་པ་ཙཱ་ར་ཏཱ ཨེ་ཀ་ཀུ་ལ་ནཱ་ནཱ་ཀུ་ལ་ས་ནྟ་ཀ་སྶ གཱ་མཱ་དི་ནོ པ་རི་ཀྑེ་པ་སྶ, པ་རི་ཀྑེ་པོ་ཀཱ་ས་སྶ ཙ ཝ་སེ་ན ས་ཏྠ་ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་སཱ་ནཾ ས་ཏྟ་བྦྷ་ནྟ་ར་ཝ་སེ་ན ཙ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀོ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རོ ཨ་ཊྛ་ཝཱི་ས་ཏི་ཧ་ཏྠོ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཙ ནི་ཝེ་ས་ནཱ་དཱི་ནི གཱ་མ་ཏོ བ་ཧི ས་ནྣི་ཝི་ཊྛཱ་ནཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ ཝི་སུཾ གཱ་མ་སྶ ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ, ཏ་ཐཱ ཨུ་དོ་སི་ཏཱ་དཱི་ཧི ཨ་ཉྙཾ ནི་ཝེ་ས་ནཾ.
ཏ་ཏྠ ཨུ་དོ་སི་ཏོ ནཱ་མ ཡཱ་ནཱ་དཱི་ནཾ བྷ་ཎྜཱ་ནཾ སཱ་ལཱ. པཱ་སཱ་དོ དཱི་གྷ་པཱ་སཱ་དོ. ཧ་མྨི་ཡཾ མུ་ཎྜ་ཙྪ་ད་ན་པཱ་སཱ་དོ. ནཱ་ཝཱ ཙ ཨ་ཊྚོ ཙ མཱ་ལོ༹ ཙ ཨཱ་རཱ་མོ ཙ ནཱ་ཝཱ…པེ… ཨཱ་རཱ་མཾ, ཏ་སྨིཾ. ཨ་ཊྚོ ནཱ་མ པ་ཊི་རཱ་ཛཱ་དཱི་ནཾ པ་ཊི་བཱ་ཧ་ན་ཏྠཾ ཨི་ཊྛ་ཀཱ་ཧི ཀ་ཏོ བ་ཧ་ལ་བྷི་ཏྟི་ཀོ ཙ་ཏུ་པ་ཉྩ་བྷཱུ་མི་ཀོ པ་ཏི་སྶ་ཡ་ཝི་སེ་སོ. མཱ་ལོ༹ ཨེ་ཀ་ཀཱུ་ཊ་ས་ངྒ་ཧི་ཏོ ཙ་ཏུ་ར་སྶ་པཱ་སཱ་དོ. ཨཱ་རཱ་མོ པུ་པྥཱ་རཱ་མོ ཝཱ ཕ་ལཱ་རཱ་མོ ཝཱ. ས་ཏྠོ ཙ ཁེ་ཏྟ་ཉྩ ཁ་ལ་ཉྩཱ་ཏི དྭ་ནྡོ. ས་ཏྠོ ནཱ་མ ཛ་ངྒྷ་ས་ཏྠོ ཝཱ ས་ཀ་ཊ་ས་ཏྠོ ཝཱ. ཁ་ལཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི དྷ་ཉྙ་ཀ་ར་ཎཾ. དུ་མོ ནཱ་མ དུ་མ་མཱུ་ལཾ ཚཱ་ཡཱ་ཡ ཕུ་ཊྛོ་ཀཱ་སོ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཝ་སེ་ན. ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་སོ པ་ན ཨ་གཱ་མ་ཀེ ཨ་ར་ཉྙེ་ཝ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ.
༤༩. ཨི་དཱ་ནི ‘‘ཨེ་ཏཾ…པེ… ས་ངྒྷཱ་ཊི’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཝ་ནྣ་མེ་ཝ པ་ཙྩུ་དྡྷཱ་རོ ཝུ་ཏྟོ, ན པ་ན ཏེ་སཾ ཀཱ་ལ་པ་རི་ཙྪེ་དོ་ཏི ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘རོ་གཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ཏ་ཏྠ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ད་ཏྟོ་ཏི ནཱ་མེ་ཀ་དེ་སེ་ནཱ་པི ནཱ་མ་ཝོ་ཧཱ་ར་ཏོ ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་ཊི་ཀཱ་ཝ ‘‘སཱ་ཊི་ཀཱ’’ཏི པ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ག་མྨ་མཱ་ན་ཏྠ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཀ་ཎྜུ་པྤ་ཊི་ཙྪཱ་དི་ཀཱ ཙ རོ་ག་ཝ་སྶཱ་ན་པ་རི་ཡ་ནྟཱ. རོ་གཱ ཙ ཝ་སྶཱ་ནཱ ཙ མཱ་སཱ རོ་ག་ཝ་སྶཱ་ནཱ, ཏེ ཏ་ད་ཏི་ཀྐ་མེ་ན པ་ཙྩུ་དྡྷ་རི་ཏ་བྦ་ཏཱ་ཡ པ་རི་ཡ་ནྟཱ ཡཱ་ས་ནྟི ཝི་གྒ་ཧོ.
ཀིཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི? ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་ཊི་ཀཱ ཝ་སྶཱ་ན་མཱ་སཱ་ཏི་ཀྐ་མེ ཀ་ཏྟི་ཀ་པུ་ཎྞ་མཱ་ཡ ཨེ་ཝ པ་ཙྩུ་དྡྷ་རི་ཏ་བྦཱ. ཏ་ཐཱ ཀ་ཎྜུ་པྤ་ཊི་ཙྪཱ་དི་ཀཱ ཨཱ་བཱ་དྷེ་སུ ཝཱུ་པ་ས་ནྟེ་སཱུ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ‘‘པ་ཙྩུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏ་བྦཱ’’ཏི ཧི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༤༦༩) ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཏྠ པ་ན ཀེ་ཙི ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ ‘‘པ་ཙྩུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ་ཏི ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་ཊི་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ’’ཏི ཝ་དིཾ་སུ, ཏཾ ན ཡུ་ཛྫ་ཏི. པ་ཙྩུ་དྡྷཱ་ར་ཝི་ན་ཡ་ཀ་མྨ་ཝི་ས་ཡེ་ཡེ་ཝ པ་ཙྩུ་དྡྷཱ་ར-ས་དྡ་སྶ དི་ཊྛ་ཏྟཱ, ‘‘ཙཱ་ཏུ་མཱ་སཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུཾ ཏ་ཏོ པ་རཾ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏུ’’ནྟི (མ་ཧཱ་ཝ. ༣༥༨) པཱ་ལི༹ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཙ. ‘‘ཙཱ་ཏུ་མཱ་སཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུ’’ནྟི ཙ ཙ་ཏུ་ནྣཾ མཱ་སཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནེ་ན ས་ཧ ཨ་ཙྩ་ནྟ་སཾ་ཡོ་གོ ད་སྶི་ཏོ་ཏི ན ཏེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་བྷེ་དོ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝ ཀུ་རུ་ནྡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ་མྤི ‘‘ཝ་སྶཱ་ནཾ ཙཱ་ཏུ་མཱ་སཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུཾ, ཏ་ཏོ པ་རཾ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏུ’’ནྟི (མ་ཧཱ་ཝ. ༣༥༨) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཀ་ཏྟི་ཀ་པུ་ཎྞ་མཱ་ཡ ཨེ་ཝ པ་ཙྩུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཧེ་མ་ནྟེ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏ་བྦཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྨཱ ‘‘ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་ཊི་ཀཱ ཝ་སྶཱ་ན་མཱ་སཱ་ཏི་ཀྐ་མེ་ནཱ་པི ཀ་ཎྜུ་པྤ་ཊི་ཙྪཱ་དི ཨཱ་བཱ་དྷ་ཝཱུ་པ་ས་མེ་ནཱ་པི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ཝི་ཛ་ཧ་ཏཱི’’ཏི (ཀ་ངྐཱ. ཨ་ཊྛ. ཀ་ཐི་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ) ཝུ་ཏྟཾ. མཱ་ཏི་ཀཱ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡམྤི པ་ཙྩུ་དྡྷཱ་ར་ཝ་སེ་ནཱ་པི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ཝི་ཛ་ཧ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མ་ཏྠོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཝ་ཉྷི ས་ཏི ས་བྦ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡོ ས་མེ་ནྟི, ཡུ་ཏྟི ཙ ཨ་ཝི་རུ་དྡྷཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི. ཏ་ཏོ པ་རནྟི པ་ཙྩུ་དྡྷཱ་ར་ཏོ ཨུ་པ་རི. ཝི་ཀ་པྤེ་ཡྻཱཏི ཀ་ཎྜུ་པྤ་ཊི་ཙྪཱ་དིཾ པ་ཙྩུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཝི་ཀ་པྤེ་ཡྻ. ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་ཊི་ཀཾ ཀ་ཏྟི་ཀ་པུ་ཎྞ་མཱ་ཡཾ པ་ཙྩུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཧེ་མ་ནྟ་སྶ པ་ཋ་མ་དི་ཝ་སེ ཝི་ཀ་པྤེ་ཡྻ, ཨེ་ཝཾ ཨ་ས་ཏི དུ་ཀྐ་ཊ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. སེ་སཱཏི ཨ་པ་རེ ས་ཏྟ ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི སེ་སཱ. ན་ཏྠི པ་རི་ཡ་ནྟཾ ཝུ་ཏྟ་ས་དི་སོ ཀཱ་ལ་པ་རི་ཙྪེ་དོ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ཨ་པ་རི་ཡ་ནྟི་ཀཱ.
༥༠. ཨི་དཱ་ནི པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎཱ་དི་ཀཾ ཙཱི་ཝ་ར་ཙ་ཏུ་ཀྐཾ ས་ད་སཱ་དི་ཀཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ནཱ་པ་ར་ནྟི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ པ་རི་ཀྑཱ་རོ ཙ མུ་ཁ་པུ་ཉྪ་ན་ཉྩཱ་ཏི དྭ་ནྡོ. པ་རི་ཀྑཱ་ར་མུ་ཁ་པུ་ཉྪ་ན་མེ་ཝ ཙོ་ལ༹་ཀ་ནྟི ཀ་མྨ་དྷཱ་ར་ཡོ. དྭ་ནྡ་ས་མཱ་ས་ནྟེ སུ་ཡྻ་མཱ་ན་ཏྟཱ པ་ན ཙོ་ལ༹་ཀ-ས་དྡོ པ་རི་ཀྑཱ་ར-ས་དྡ་ཏོ ཙ པ་རཾ ད་ཊྛ་བྦོ ‘‘པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཙོ་ལ༹་ཀ’’ནྟི. ཏཾ པ་ན སཱ་མ་ཉྙ་ཛོ་ཏ་ནཱ་ཡ ཝི་སེ་སེ་པི ཨ་ཝ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཋ་པེ་ཏྭཱ པ་ཉྩ ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཙོ་ལ༹་ནཱ་མེ་ནཱ་དྷི་ཊྛི་ཏཱ་ནི ཨ་ཝ་སེ་སཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎ་ཉྩ པ་རི་ཀྑཱ་ར་མུ་ཁ་པུ་ཉྪ་ན་ཙོ་ལ༹་ཀ་ཉྩ པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎ…པེ… ཙོ་ལ༹་ཀཉྩ ནི་སཱི་ད་ནཉྩཱ་ཏི ཨེ་ཏཾ ཙཱི་ཝ་ར་ཙ་ཏུ་ཀྐཾ ས་ད་ས་མྤི ཨ་ར་ཏྟ་མྤི ཨ་ནཱ་དི་ཎྞ་ཀ་པྤ་མྤི ལ་བྦྷ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ས་ད་སནྟི ས་ཧ ཡཱ་ཧི ཀཱ་ཧི་ཙི ད་སཱ་ཧཱི་ཏི ས་ད་སཾ. ས་ད་ས་ཀེ ལ་བྦྷ་མཱ་ནེ ཨ་ད་ས་མྤི ལ་བྦྷ་ཏེ་ཝཱ་ཏི ས་ད་ས་མྤི ཨ་ད་ས་མྤི པུ་པྥ་ད་ས་མྤཱི་ཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ. པི-ས་དྡོ ཝུ་ཏྟཱ་ཝུ་ཏྟ་ས་མྤི་ཎྜ་ན་ཏྠོ. ཨ་ར་ཏྟནྟི ནཱི་ལ་པཱི་ཏཱ་དི་ར་ཛ་ནེ་ན ཨ་ར་ཉྫི་ཏ་མྤི. པི-ས་དྡེ་ན ར་ཉྫི་ཏ་ནཱི་ལ་པཱི་ཏཱ་དི་ཀ་མྤི ཨ་ནཱ་དི་ཎྞ་ཀ་པྤ་མྤཱི་ཏི. ཨཱ་དི་ཎྞོ ཀ་པྤོ ཡ་སྶ ན་ཏྠཱི་ཏི ཏཾ ཨ་ནཱ་དི་ཎྞ་ཀ་པྤ་མྤི. པི-ས་དྡེ་ན ཨཱ་དི་ཎྞ་ཀ་པྤ་མྤི.
ན་ནུ ཙ ‘‘ན བྷི་ཀྑ་ཝེ ས་བྦ་ནཱི་ལ་ཀཱ་ནི ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི དྷཱ་རེ་ཏ་བྦཱ་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (མ་ཧཱ་ཝ. ༣༧༢) ས་བྦ་ནཱི་ལ་ཀ་ས་བྦ་པཱི་ཏ་ཀ་ས་བྦ་ལོ་ཧི་ཏ་ཀ་ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི སཱ་མ་ཉྙེ་ན པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི ཀ་ཐ་མི་དཾ ཙཱི་ཝ་ར་ཙ་ཏུ་ཀྐཾ ས་ད་སཱ་དི་ཀཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཀ་ཐ་ཉྩ ཨ་ནཱ་དི་ཎྞ་ཀ་པྤ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི? ཝུ་ཙྩ་ཏེ – ‘‘ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ བྷི་ཀྑུ ཀུ་ས་ཙཱི་རཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཝ་ཏྠཱུསུ (མ་ཧཱ་ཝ. ༣༧༡) ‘‘ན བྷི་ཀྑ་ཝེ ཀུ་ས་ཙཱི་རཾ…པེ… ཏི་ཏྠི་ཡ་དྡྷ་ཛོ དྷཱ་རེ་ཏ་བྦོ. ཡོ དྷཱ་རེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (མ་ཧཱ་ཝ. ༣༧༡) ཨུ་པྤ་ནྣ་ཝ་ཏྠུ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ནི་ཝཱ་ས་ན་པཱ་རུ་པ་ན་ས་ངྑཱ་ཏ་དྷཱ་ར་ཎ་སྶ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟ་ཏྟཱ ཙ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཉྩ (མ་ཧཱ་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༣༧༢) ‘‘ས་བྦ་ནཱི་ལ་ཀཱ་དཱི་ནི ར་ཛ་ནཾ དྷོ་ཝི་ཏྭཱ པུ་ན ར་ཛི་ཏྭཱ དྷཱ་རེ་ཏ་བྦཱ་ནི, ན ས་ཀྐཱ ཙེ ཧོ་ནྟི དྷོ་ཝི་ཏུཾ, པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎཱ་ནི ཝཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ་ནི, དུ་པ་ཊྚ་ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ཝཱ མ་ཛ྄ཛྷེ དཱ་ཏ་བྦཱ་ནི, ཨ་ཙྪི་ནྣ་ད་ས་དཱི་གྷ་ད་སཱ་ནི ད་སཱ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ དྷཱ་རེ་ཏ་བྦཱ་ནི, ཀ་ཉྩུ་ཀཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཕཱ་ལེ་ཏྭཱ ར་ཛི་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཝེ་ཋ་ནེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ’’ཏི ནི་ཝཱ་ས་ན་པཱ་རུ་པ་ན་ཝ་སེ་ནེ་ཝ དྷཱ་ར་ཎ་པ་རི་བྷོ་གཱ་ནཾ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཙ དུ་བྦ་ཎྞ་ཀ་ར་ཎ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ (པཱ་ཙི. ཨ་ཊྛ. ༣༦༨) ‘‘ཡཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏུཾ ཝཱ པཱ་རུ་པི་ཏུཾ ཝཱ ས་ཀྐཱ ཧོ་ཏི, ཏ་དེ་ཝ ཙཱི་ཝ་ར་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦ’’ནྟི པ་ཉྩ་ནྣཾ་ཡེ་ཝ ཀ་པྤ་བི་ནྡུ་ནོ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཏྟཱ ཙ ཏི་ཙཱི་ཝ་ར་ཀ་ཎྜུ་པྤ་ཊི་ཙྪཱ་དི་ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་ཊི་ཀ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ནི པ་ཉྩ ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི ཀཱ་ཡ་པ་རི་ཧཱ་རི་ཡཱ་ནེ་ཝ ཨ་ད་སཱ་ནི ཨ་ས་བྦ་ནཱི་ལ་ཀཱ་དཱི་ནི ཀ་པྤི་ཡ་ར་ཛ་ན་ར་ཛི་ཏཱ་ནི ཨཱ་དི་ཎྞ་ཀ་པྤཱ་ནི་ཡེ་ཝ ཧོ་ནྟི, ན ནི་ཡ་མེ་ན ནི་ཝ་ཏྟི་ཏཱ་ནི པ་རཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རཱི་ཏི ཙཱི་ཝ་ར་ཙ་ཏུ་ཀྐ་མེ་ཝ ས་ད་སཱ་དི་ཀཾ ཨ་ནཱ་དི་ཎྞ་ཀ་པྤ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི.
༥༡. སེ་ས་ཙཱི་ཝ་ར་པ་ཉྩ་ཀཾ ཨ་ད་སཾ་ཡེ་ཝ ར་ཛི་ཏཾ་ཡེ་ཝ ཨཱ་དི་ཎྞ་ཀ་པྤཾ་ཝ ཀ་པྤ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ར་ཛི་ཏནྟི ཀ་པྤི་ཡ་ར་ཛ་ནེ་ན ར་ཛི་ཏཾ. ནི་སཱི་ད་ན་སྶ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་ན་ཏྠེ་ན ས་བྦ་ཏྠ ཨ་ད་ས་ཏྠཾ ནི་སེ་དྷེ་ཏུཾ ‘‘ས་ད་སཾ་ཝ ནི་སཱི་ད་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ས་ཏི ཧི ས་མྦྷ་ཝེ བྱ་བྷི་ཙཱ་རེ ཙ ཝི་སེ་ས་ནཾ སཱ་ཏྠ་ཀཾ ཧོ་ཏི.
༥༢. ཨི་དཱ་ནི ཨ་ན་དྷི་ཊྛི་ཏེ ཨ་ནི་སྶ་ཊྛེ ཙ ཀཱ པ་ཝ་ཏྟཱི་ཏི ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་ན་དྷི་ཊྛི་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨ་ན་དྷི་ཊྛི་ཏནྟི ཏི་ཙཱི་ཝ་རཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨ་ན་དྷི་ཊྛི་ཏཾ. ཨ་ནི་སྶ་ཊྛནྟི ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི དཱ་ན་ལ་ཀྑ་ཎེ་ན ཨ་དི་ནྣཾ. ཝི་ཀ་པྤེ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཡེཏི ཝ་ཀྑ་མཱ་ན་ན་ཡེ་ན ཨེ་ཀ་བ་ཧུ་བྷཱ་ཝཾ, ས་ནྣི་ཧི་ཏཱ་ས་ནྣི་ཧི་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཉྩ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏྭཱ པ་ཙྩུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫེ་ཡྻ. ཝ་ཀྑ་མཱ་ན་ན་ཡེ་ན པ་ན ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ‘‘པ་ཙྩུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ’’ཏི ན ཝུ་ཏྟཾ.
ཨི་དཱ་ནི ‘‘ཝི་ཀ་པྤེ་ཏྭཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཀཱི་དི་སཾ ཏཾ ཧེ་ཊྛི་མ་ནྟེ་ན ཝི་ཀ་པྤི་ཡ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཧ་ཏྠཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཧ་ཏྠོ དཱི་གྷེ་ན ཡ་སྶ ཏཾ ཧ་ཏྠ་དཱི་གྷཾ. ཏ་ཏོཏི ཏ་སྨཱ ཧ་ཏྠ་ཏོ. ཨུ་པ་ཌྜྷོ ཧ་ཏྠ་སྶ དུ་ཏི་ཡོ བྷཱ་གོ ཝི་ད་ཏྠི་ས་ངྑཱ་ཏོ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ཡ་སྶ ཏཾ ཨུ་པ་ཌྜྷ་ཝི་ཏྠཱ་རཾ.
༥༣. ཨི་དཱ་ནི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཝི་དྷཱ་ནཾ ཏེ་ཙཱི་ཝ་རི་ཀ་སྶེ་ཝ ཝ་སེ་ན, ཨ་པ་རོ པ་ན ཨ་ཉྙ་ཐཱ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏི་ཙཱི་ཝ་ར་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ནཱ་མེ་ནཱ་དྷི་ཊྛི་ཏཱ་ནི ཏཱི་ཎི ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཏི་ཙཱི་ཝ་རོ. ཏ་སྶ ཝི་ན་ཡ་ཏེ་ཙཱི་ཝ་རི་ཀ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ, ན པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཙོ་ལ༹་ནཱ་མེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏ་ཙཱི་ཝ་ར་སྶ. ཝི་ན་ཡ་ཏེ་ཙཱི་ཝ་རི་ཀ་སྶ པ་ན ཨུ་དོ་སི་ཏ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཝུ་ཏྟ་པ་རི་ཧཱ་རོ ན་ཏྠི. པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཙོ་ལི༹་ཡོཏི པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཙོ་ལ༹་མ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཎི་ཀེ་ན ཡ-ཀཱ་རོ. ས་བྦནྟི ས་ཀ་ལཾ ན་ཝ་ཝི་དྷ་མྤི ཙཱི་ཝ་རཾ. ཏ་ཐཱ ཝ་ཏྭཱཏི ཨེ་ཀ་བ་ཧུ་བྷཱ་ཝཾ, ས་ནྣི་ཧི་ཏཱ་ས་ནྣི་ཧི་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཉྩ ཉ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཾ པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཙོ་ལ༹ཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་མཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝ་ཏྭཱ. ཨ་དྷི་ཊྛ་ཏཱིཏི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏི.
༥༤. ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏ་ཙཱི་ཝ་རཾ པ་ན པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏོ ཀ་ཐཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ཝི་ཛ་ཧ་ཏཱི་ཏི ཏཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨ་ཙྪེ་དཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཙྪེ་དོ ཙ ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་ཉྩ གཱ་ཧོ ཙ ཝི་བྦྷ་མོ ཙཱ་ཏི དྭ་ནྡོ. ཨ་ཙྪེ་དོ ནཱ་མ ཙོ་རཱ་དཱི་ཧི ཨ་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ག་ཧ་ཎཾ. ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཾ པ་རེ་སཾ དཱ་ནཾ. གཱ་ཧོ ཝི་སྶཱ་སེ་ན ག་ཧ་ཎཾ. ཝི་བྦྷ་མོ སི་ཀྑཾ ཨ་པྤ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཡ གི་ཧི་བྷཱ་ཝཱུ་པ་ག་མ་ནཾ. ཏ་དཱ་པི ཏ་སྶ ཨ་ཉྙ་སྶ དཱ་ནེ ཝི་ཡ ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ནི་རཱ་ལ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ན པ་རི་ཙྩཱ་གོ་ཏི. ཊཱི་ཀཱ་ཡཾ པ་ན བྷཱ་དི་སོ བྷི་ཀྑུ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ན ཝི་ཛ་ཧ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠཾ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ གི་ཧི་བྷཱ་ཝཱུ་པ་ག་མ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ, ཀཱ་ར་ཎཾ པ་ནེ་ཏྠ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ག་རཱུ་ཧི་ཡེ་ཝ སཱ་ར་ཏྠ་དཱི་པ་ནི་ཡཾ (སཱ་ར་ཏྠ. ཊཱི. ༢.༤༦༩) ‘‘བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ‘ཧཱི་ནཱ་ཡཱ་ཝ་ཏྟ་ནེ་ནཱ’ཏི ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱ ཨ་ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཧི གི་ཧི་བྷཱ་ཝཱུ་པ་ག་མ་ནེ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཝི་ཛ་ཧ་ནཾ ཝི་སུཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ ན་ཏྠི ཏ་སྶཱ ཝི་བྦྷ་མ་ནེ་ནེ་ཝ ཨ་སྶ་མ་ཎཱི་བྷཱ་ཝ་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ན་ནུ ཙ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་པྤ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཏ་སི་ཀྑ་སྶ གི་ཧི་བྷཱ་ཝཱུ་པ་ག་མ་ནེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཝི་ཛ་ཧ་ནེ་ན ནི་རཱ་ལ་ཡ་བྷཱ་ཝོ ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝུ་ཏྟོ, ཨེ་ཝཾ ས་ཏི པ་རི་ཝ་ཏྟ་ལི་ངྒ་སྶ ན་ཏྠི ནི་རཱ་ལ་ཡ་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཀ་ཐ་མ་སྶ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ཝི་ཛ་ཧ་ཏཱི་ཏི? ས་ཙྩ་མེ་ཏཾ, ཏ་ཐཱ་པི བུ་དྡྷ་མ་ཏ་ཉྙཱུ་ཧི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཙ་རི་ཡེ་ཧི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༡.༦༩) ‘‘ཡཾ པ་ན་སྶ བྷི་ཀྑུ་བྷཱ་ཝེ ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏཾ ཏི་ཙཱི་ཝ་ར་ཉྩ པ་ཏྟོ ཙ, ཏཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ཝི་ཛ་ཧ་ཏི, པུ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ན་ཏྠེ་ཏྠ དོ་སོ་ཏི.
མཱ་ར་ཎ་ལི་ངྒ་སི་ཀྑཱཏི ཨུ་ཏྟ་ར་པ་ད་ལོ་པེ་ན ཨུ་པ་ཙཱ་རེ་ན ཝཱ ལི་ངྒ་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནཾ སི་ཀྑཱ་པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ན་ཉྩ ‘‘ལི་ངྒ་སི་ཀྑཱ’’ཏི ཙ ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་ཏི ཨེ་ཏེ ཨ་ཊྛ ས་བྦེ་སུ ན་ཝ་སུ ཙཱི་ཝ་རེ་སུ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་སྶ ཝི་ཡོ་གོ ཝི་པྤ་ཝཱ་སོ, ཏ་སྶ ཀཱ་ར་ཎཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི པཱ་ཋ་སེ་སོ. ཏི་ཙཱི་ཝ་ར་སྶ པ་ན ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཨི་མེ་ཡེ་ཝ ཨ་ཊྛ, ཝི་ནི་ཝི་དྡྷ་ཚི་དྡ་ཉྩ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཝི་ཡོ་ག་ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི ལི་ངྒ་ཝ་ཙ་ན་ཉྩ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏྠ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ ཨེ་ཀ་སྶ་པི ཏ་ནྟུ་ནོ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝི་ནི་ཝི་དྡྷཾ ཝི་ནི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ག་ཏ་ཚི་དྡཾ་ཀ་ནི་ཊྛ་ངྒུ་ལི་ན་ཁ་པི་ཊྛི་པྤ་མཱ་ཎཾ ཝི་ནི་ཝི་དྡྷ་ཚི་དྡཾ. ཏ་ཏྠ ས་ངྒྷཱ་ཊི་ཡཱ ཙ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒ་སྶ ཙ དཱི་གྷ་ནྟ་ཏོ ཝི་ད་ཏྠི་པྤ་མཱ་ཎ་སྶ, ཏི་རི་ཡ་ནྟ་ཏོ ཨ་ཊྛ་ངྒུ་ལ་པྤ་མཱ་ཎ་སྶ, ཨ་ནྟ་ར་ཝཱ་ས་ཀ་སྶ པ་ན དཱི་གྷ་ནྟ་ཏོ ཝི་ད་ཏྠི་པྤ་མཱ་ཎ་སྶེ་ཝ ཏི་རི་ཡ་ནྟ་ཏོ ཙ་ཏུ་ར་ངྒུ་ལ་པྤ་མཱ་ཎ་སྶ པ་དེ་ས་སྶ ཨོ་ར་ཏོ ཚི་དྡཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ བྷི་ནྡ་ཏི, སཱུ་ཙི་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ པུ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཾ. སཱུ་ཙི་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟེ་ན ཙ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ དུ་བྦ་ལ་ཊྛཱ་ནཱ་པ་ན་ཡ་ནེ་ན ཚི་དྡཾ ཨ་ད་སྶེ་ཏྭཱ ཀཱ་ཏ་བྦཾ.
༥༥. ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཀ་པྤི་ཡཱ་ནི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཀུ་སཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཀུ་སཱ ཙ ཝཱ་ཀཱ ཙ ཕ་ལ་ཀཱ་ནི ཙ, ཏེ་སཾ ཙཱི་རཱ་ནི ཀུ་ས…པེ… ཙཱི་རཱ་ནི. ཏ་ཏྠ ཀུ་སེ་ན ག་ནྠེ་ཏྭཱ ཀ་ཏཾ ཀུ་ས་ཙཱི་རཾ. ཏ་ཐཱ ཝཱ་ཀེ་ན ག་ནྠེ་ཏྭཱ ཀ་ཏཾ ཝཱ་ཀ་ཙཱི་རཾ, ཏཱ་པ་སཱ་ནཾ ཝ་ཀྐ་ལཾ. ཕ་ལ་ཀ་ས་ཎྛཱ་ནཱ་ནི ཕ་ལ་ཀཱ་ནི སི་བྦི་ཏྭཱ ཀ་ཏཾ ཕ་ལ་ཀ་ཙཱི་རཾ. ཀེ་ས་ཝཱ་ལ་ཛནྟི ཀེ་སེ་ཧི ཙ ཝཱ་ལེ་ཧི ཙ ཛཱ་ཏཾ ཝཱ་ཡི་ཏཾ ཀ་མྦ་ལ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨུ་ལཱུ་ཀ་པ་ཀྑཱ་ཛི་ན་ཀྑི་པེཏི ཨུ་ལཱུ་ཀཱ་ནཾ ཀོ་སི་ཡ་ས་ཀུ་ཎཱ་ནཾ པ་ཀྑཾ པ་ཀྑེ་ན ཀ་ཏཾ ནི་ཝཱ་ས་ན་ཉྩ ཨ་ཛི་ན་ཀྑི་པཾ ས་ལོ་མཾ ས་ཁུ་རཾ ཨ་ཛི་ན་མི་གཱ་ནཾ ཙ་མྨ་ཉྩ དྷཱ་ར་ཡ་ཏོ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ.
༥༦. ཀ་ད་ལེ་ར་ཀ་ཀྐ་དུ་སྶེ་སཱུཏི ཀ་ད་ལི་ཡོ ཙ ཨེ་ར་ཀོ ཙ ཨ་ཀྐོ ཙ, ཏེ་སཾ དུ་སྶཱ་ནི ཝ་ཏྠཱ་ནི, ཏེ་སུ ཙེ་ཝ མ་ཀ་ཙི་ཝཱ་ཀེ་ཧི ཀ་ཏེ པོ་ཏྠ་ཀེ ཙཱ་པི དུ་ཀྐ་ཊཾ. ནི་མི་ཏྟ་ཏྠེ ཙེ་ཏཾ བྷུ་མྨཾ. ཀ་ད་ལི་དུ་སྶཱ་དི་ས་དྡེ་ན ཏཾ་དྷཱ་ར་ཎ་མ་དྷི་པྤེ་ཏཾ, ཏ་སྨཱ ཏཾ་དྷཱ་ར་ཎ་ནི་མི་ཏྟཾ དུ་ཀྐ་ཊཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་ཏྠ. ‘‘ནཱི་ལ་ཀོ ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ དྭ་ནྡོ. ས་བྦཱ ནཱི་ལ་ཀ…པེ… ཀ་ཎྷ་ཀཱ་ཏི ཀ་མྨ་དྷཱ་ར་ཡོ. ནཱི་ལཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ཡོ་གེ་ན ཝ་ཏྠཾ ནཱི་ལཱ་དི. ནཱི་ལ་ཀཾ ཨུ་མཱ་པུ་པྥ་ཝ་ཎྞཾ. མ་ཉྫེ་ཊྛཾ མ་ཉྫེ་ཊྛི་ཀ་ཝ་ཎྞཾ. པཱི་ཏཾ ཀ་ཎི་ཀཱ་ར་པུ་པྥ་ཝ་ཎྞཾ. ལོ་ཧི་ཏཾ ཛ་ཡ་སུ་མ་ན་པུ་པྥ་ཝ་ཎྞཾ. ཀ་ཎྷ་ཀཾ ཨ་དྡཱ་རི་ཊྛ་ཀ་ཝ་ཎྞཾ. ས་བྦ-ས་དྡོ པ་ནེ་ཏྠ པ་ཙྩེ་ཀཾ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ.
༥༧. མ་ཧཱ…པེ… ར་ཏྟེཏི མ་ཧཱ་ར་ངྒོ ཙ མ་ཧཱ་ནཱ་མ་ར་ངྒོ ཙ, ཏེ་ཧི ར་ཏྟེ. ཨེ་ཏྠཱ་པི པུ་ན སུ་ཡྻ་མཱ་ནཾ ས་བྦ་ས་དྡ་མ་ནུ་ཝ་ཏྟི་ཡཾ, ‘‘ས་བྦ་མ་ཧཱ་ར་ངྒ་ར་ཏྟེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨི་མི་ནཱ ཙ ཨ་ས་བྦ་ནཱི་ལ་ཀཱ་དི ཀ་པྤི་ཡ་ར་ཛ་ན་ར་ཛི་ཏཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ ན་ཏྠི དོ་སོ་ཏི དཱི་པེ་ཏི. ཏ་ཏྠ མ་ཧཱ་ར་ངྒོ ས་ཏ་པ་དི་པི་ཊྛི་ཝ་ཎྞོ. མ་ཧཱ་ནཱ་མ་ར་ངྒོ ས་མྦྷི་ནྣ་ཝ་ཎྞོ, སོ པ་ན པ་ཎྜུ་པ་ལཱ་ས་ཝ་ཎྞོ ཧོ་ཏི, པ་དུ་མ་ཝ་ཎྞོ་ཏི་པི ཝ་ད་ནྟི. ཏི་རཱི་ཊ་ཀེཏི ཏཾ ནཱ་མ་ཀ རུ་ཀྑ་ཏ་ཙེ. ཨ་ཙྪི་ནྣ་དཱི་གྷ་ད་ས་ཀེཏི ས་བྦ་སོ ཨ་ཙྪི་ནྣ་ཏྟཱ ཨ་ཙྪི་ནྣཱ ཙ མ་ཛ྄ཛྷེ ཚི་ནྣ་ཏྟཱ དཱི་གྷཱ ཙ སཱ ད་སཱ ཙ ཝ་ཏྠ་ཀོ་ཊི ཡ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཉྙ་པ་ད་ཏྠ་ས་མཱ་སོ. ཕ་ལ་པུ་པྥ་ད་སེཏི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ སཾ་སི་བྦི་ཏྭཱ ཀ་ཏཱ ཕ་ལ་ས་དི་སཱ ད་སཱ ‘‘ཕ་ལཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི, ཀེ་ཏ་ཀཱ་དི པུ་པྥ་ས་དི་སཱ་ནི ‘‘པུ་པྥཱ་ནཱི’’ཏི ཙ, ཕ་ལཱ ཙ པུ་པྥཱ ཙ ད་སཱ ཡ་སྶ, ཕ་ལ་ས་དི་སེ ད་སེ, པུ་པྥ་ས་དི་སེ ད་སེ ཙཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝེ་ཋ་ནེཏི སཱི་ས་ཝེ་ཋ་ནེ. ཏ་ཐཱཏི ཨི་མི་ནཱ ས་བྦ་ནཱི་ལ་ཀཱ་དཱི་སུ དུ་ཀྐ་ཊཾ ཨ་ཏི་དི་ས་ཏི. ས་བྦནྟི ཀུ་ས་ཙཱི་རཱ་དི་ཀཾ ས་ཀ་ལཾ. ཨ་ཙྪི་ནྣཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ཡ་སྶ སོ ལ་བྷ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
ཙཱི་ཝ་ར་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.