༡༢. པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༢༡. མུ་སཱ …པེ… ཧ་ར་ཎེཏི ནི་མི་ཏྟ་ཏྠེ བྷུ་མྨ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཏ་སྶ ‘‘པཱ་ཙི་ཏྟི ཝུ་ཏྟཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་ཏྠ. མུ་སཱ་ཝཱ་དེཏི ནི་པཱ་ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ ཏ་པྤུ་རི་སོ. པུ་བྦེ་པི ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཝ་ཙ་ན་ཀྑ་ཎེ་པི ཛཱ་ན་ནྟ་སྶ མུ་སཱ་བྷ་ཎ་ན་ནི་མི་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. བྷ་ཎ་ནཉྩ ནཱ་མ ཨི་དྷ ཨ་བྷཱུ་ཏ་སྶ ཝཱ བྷཱུ་ཏ་ཏཾ, བྷཱུ་ཏ་སྶ ཝཱ ཨ་བྷཱུ་ཏ་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ ཀཱ་ཡེ་ན ཝཱ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝཱ ཝི་ཉྙཱ་པ་ན་པྤ་ཡོ་གོ. པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཱ་ཙཱ་ར་ཝི་པ་ཏྟི་ཡོ ཨ་མཱུ་ལི་ཀཱ་ཡ ཙོ་དེ་ནྟ་སྶ ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མཾ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་ས་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་དུ་ཀྐ་ཊཱ་ནི. ཨ་ནུ་པ་དྷཱ་རེ་ཏྭཱ ས་ཧ་སཱ བྷ་ཎ་ནྟ་སྶ, ‘‘ཨ་ཉྙཾ བྷ་ཎི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨ་ཉྙཾ བྷ་ཎ་ནྟ་སྶ ཡ་སྶ བྷ་ཎ་ཏི, སོ ན སུ་ཎཱ་ཏི, ཏ་སྶ ཙ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི.
ཨོ་མ་ས་ཏི ཨ་མ་ནཱ་པ་ཏཱ་ཡ ཀ་ཎྞེ་སུ ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏི ཝི་ཡ ཨེ་ཏེ་ན, ཨོ་མ་ས་ཏི ཝཱ་ཏི ཨོ་མ་སོ, སོ ཙཱ་ཡཾ ཝཱ་དོ་ཙ, ཏ་སྨིཾ. དཱི་གྷོ པ་ན གཱ་ཐཱ་བ་ནྡྷ་ཝ་སེ་ན. ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་ཏྠ. ཧཱི་ནུ་ཀྐ་ཊྛེ་སུ ཙ ཛཱ་ཏི་ནཱ་མ་གོ་ཏྟ་ཝ་ཡ་ཀ་མྨ་སི་པྤ་ཨཱ་བཱ་དྷ་ལི་ངྒ་ཀི་ལེ་ས་ཨཱ་པ་ཏྟི་ཨ་ཀྐོ་ས་ས་ངྑཱ་ཏེ་སུ ད་ས་སུ བྷཱུ་ཏེ་ན ཝཱ ཨ་བྷཱུ་ཏེ་ན ཝཱ ‘‘ཁ་ཏྟི་ཡོ་སི, ཙ་ཎྜཱ་ལོ་སཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཀཱ་ཡེ་ན ཝཱ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝཱ ཨ་ན་ཉྙཱ་པ་དེ་སེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནོ ཁུཾ་སེ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཀྐོ་ས་ཝ་ཙ་ནེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ས་ནྟི ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩེ ཙ་ཎྜཱ་ལཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ཉྙཱ་པ་དེ་སེ་ན ཝཱ ‘‘ཙོ་རོ་སི, ཝི་ཀཱ་རཱི་སི, མཱ་ཏུ་གྷཱ་ཏ་ཀོ་སཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི པཱ་ལི༹་མུ་ཏྟ་པ་དེ་ཧི ཝཱ བྷི་ཀྑུ་སྶ, ཡ་ཐཱ ཝཱ ཏ་ཐཱ ཝཱ ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣཾ, པ་ར་མྨུ་ཁཱ པ་ན ས་བྦ་མྤི ཨ་ཀྐོ་ས་ནྟ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཀེ་ཝ་ལཾ ད་ཝ་ཀ་མྱ་ཏཱ་ཡ ཝ་ད་ཏོ པ་ན ས་བྦ་ཏྠ དུ་བྦྷཱ་སི་ཏཾ.
པེ་སུ་ཉྙ་ཧ་ར་ཎེཏི པི་སུ་ཎ་སྶ བྷཱ་ཝོ པེ་སུ་ཉྙཾ. ཨ་ཏྟ་ནོ པི་ཡ་ཀ་མྱ་ཏཱ་ཡ ཝཱ པ་ར་སྶ པ་རེ་སུ བྷེ་དཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཝཱ ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཨོ་མ་ས་ནྟ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུ་སྶ ཏ་སྶ པེ་སུ་ཉྙ་སྶ ཧ་ར་ཎེ. ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ ཧ་ར་ཎེ དུ་ཀྐ་ཊཾ. པ་དཾ པ་དཾ པ་ད་སོ, ཝི་ཙྪཱ་ཡཾ སོ, ཀོ་ཊྛཱ་སེ་ན ཀོ་ཊྛཱ་སེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་ངྒཱི་ཏི་ཏྟ་ཡཱ་རུ་ལ༹ྷོ ཏི་པི་ཊ་ཀ་དྷ་མྨོ, ཨ་ནཱ་རུ་ལ༹ྷོ ཙ རཱ་ཛོ་ཝཱ་དཱ་དི་ཀོ དྷ་མྨོ ནཱ་མ, ཏེ་ན ས་ཧ པ་ད་སོ་ཏི ནི་པཱ་ཏ་སྶ ཏ་ཏི་ཡཱ་ཏ་པྤུ་རི་སོ. པ་ད་སོ་དྷ་མྨེཏི ཨེ་ཀ་ཀྑ་རཱ་དི་ནཱ ཀོ་ཊྛཱ་སེ་ན ཀོ་ཊྛཱ་སེ་ན ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣེ་ན ས་དྡྷིཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་དྷ་མྨ་བྷ་ཎ་ནེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ད་སོ་དྷ་མྨ་བྷ་ཎ་ན་ཉྷི པ་ད་སོ་དྷ་མྨ-ས་དྡེ་ན ཨུ་པ་ཙཱ་རེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀ་ཏོ ཨུ་དྡེ་ས་གྒ་ཧ་ཎེ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཀ་ར་ཎེ, ཏཾ་ས་ནྟི་ཀེ ཨུ་དྡེ་ས་གྒ་ཧ་ཎཱ་དི་ཀེ ཙ ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀ་ཏོ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན པ་གུ་ཎཾ ག་ནྠཾ བྷ་ཎ་ནྟ་སྶ ཨོ་སཱ་རེ་ནྟ་སྶ ཁ་ལི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ‘‘ཨེ་ཝཾ བྷ་ཎཱ་ཧཱི’’ཏི ཨེ་ཀ་ཏོ བྷ་ཎ་ནྟ་སྶ་པི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི.
ཨ་ནྟ་མ་སོ ཝ་ཏྠཱ་དི་ནཱ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ས་བྦ་ཙྪ་ནྣཾ ཚ་ད་ནཾ ཨ་ནཱ་ཧ་ཙྩ དི་ཡ་ཌྜྷ་ཧ་ཏྠུ་བྦེ་དྷེ་ནཱ་པི ས་བྦ་པ་རི་ཙྪི་ནྣཾ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན་ཚ་ནྣཾ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན་པ་རི་ཙྪི་ནྣ་ཉྩ སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཨ་གཱ་ར་ནྟི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. ཏ་ཏྲ་ཊྛོ པ་ན བྷི་ཀྑུཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ནྟ་མ་སོ པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཝ་ཏྠུ་བྷཱུ་ཏོ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏོ་པི ཨ་ནྟ་མ་སོ ཏ་ད་ཧུ་ཛཱ་ཏཱ ཨི་ཏྠཱི་པི ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཏོ ཨ་གཱ་ར-ས་དྡེ་ན ཝུ་ཙྩ་ཏི. ས་ཧ ཨ་གཱ་རེ་ནཱ་ཏི སཱ་གཱ་རོ, བྷི་ཀྑུ. ཨུ་པ་ཙཱ་རེ་ནེ་ཝ ཙ པ་ན ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣེ་ན, མཱ་ཏུ་གཱ་མེ་ན ཙ ས་ཧ སེ་ཡྻ་ཀ་པྤ་ནཾ སཱ་གཱ་ར་བྷཱ་ཝོ ནཱ་མཱ་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ས་ངྒྷ་ས་མྨ་ཏཾ སེ་ནཱ་ས་ན་པ་ཉྙཱ་པ་ཀཱ་དི་བྷེ་དཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣཾ ཨ་ཡ་ས་ཀཱ་མཱ ཧུ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཡེ་ན ཙ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་པེ་ནྟི ཨ་ཝ་ཛཱ་ནཱ་པེ་ནྟི ཨ་ཝ་ཉྙཱ་ཡ ཨོ་ལོ་ཀཱ་པེ་ནྟི, ལཱ་མ་ཀ་ཏོ ཝཱ ཙི་ནྟཱ་པེ་ནྟི, ཏཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ན་ཀཾ. ཡེ་ན ཁཱི་ཡ་ནྟི ས་བྦ་ཏྠ ཏ་སྶ ཨ་ཝ་ཎྞཾ པ་ཀཱ་སེ་ནྟི, ཏཾ ཁཱི་ཡ་ནཾ.
༡༢༢. ཏ་ལནྟི ཧ་ཏྠ་ཏ་ལ་མ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. ཏ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན པ་ན ཀཱ་ཡོ་ཝ ཏ་ལཾ. ས་ཏྟཱིཏི ཀཱ་ཡ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷཱ ས་ཏྟི ཨཱ་ཝུ་དྷ་ཝི་སེ་སོ, ཨུ་པ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏྟཱ པ་ན ས་བྦ་མྤི ཀཱ་ཡ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷཾ ས་ཏྟི. ཏ་ལ་ཉྩ ས་ཏྟི ཙ ཏ་ལ་ས་ཏྟི. ཨི་དྷ པ་ན ཀོ་པེ་ན བྷི་ཀྑུ་སྶ ཏ་ལ་ས་ཏྟི་ཨུ་གྒི་ར་ཎཾ ཏ་ལ་ས་ཏྟི. ས་ཙེ པ་ན ཝི་ར་དྡྷོ པ་ཧཱ་རཾ དེ་ཏི, ན པ་ཧ་རི་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ དི་ནྣ་ཏྟཱ དུ་ཀྐ་ཊཾ, པ་ཧ་རི་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ, ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣེ དུ་ཀྐ་ཊཾ, མོ་ཀྑཱ་དྷི་པྤཱ་ཡ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི.
པ་ཉྙ་ཏྟེ་ན ཝ་ད་ཏོ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ ཝཱ ཏེ་ན ཝུ་ཙྩ་མཱ་ན་དྷ་མྨ་སྶ ཝཱ ཨ་ནཱ་ད་ར་ཀ་ར་ཎཾ ཨ་ནཱ་ད་རོ. ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ ཏེ་ན ཝུ་ཙྩ་མཱ་ན་སྶ ཝཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣེ་ན, པ་རེ་ན ཝཱ ཨ་པ་ཉྙ་ཏྟེ་ན ཝཱ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ན་སྶ ཨ་ནཱ་ད་རེ དུ་ཀྐ་ཊཾ.
‘‘ཨཱུ་ན་ཝ་སྶོ ཏྭཾ མ་ཉྙེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་སྶ ཨུ་པྤཱ་ད་ནཾ ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊཾ.
ཨ་ནཱ་པུ་ཙྪཱ གཱ་མ་པྤ་ཝེ་ས་ནེཏི པ་ཀ་ཏི་ཝ་ཙ་ནེ་ན པུ་ཙྪི་ཏུ་མ་ནུ་རཱུ་པཾ ཨ་ནྟོ་ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མཱ་ཡ ད་སྶ་ནཱུ་པ་ཙཱ་རེ བྷི་ཀྑུཾ དི་སྭཱ ‘‘ཝི་ཀཱ་ལེ གཱ་མ་པྤ་ཝེ་ས་ནཾ ཨཱ་པུ་ཙྪཱ་མཱི’’ཏི ཨ་ནཱ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཝི་ཀཱ་ལེ གཱ་མ་པྤ་ཝེ་ས་ནེ. དཱི་གྷོ པ་ན ས་ནྡྷི་ཝ་སེ་ན. ཨཱ་པ་དཱ་སུ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི.
པ་ར་མྤ་ར་བྷོ་ཛ་ནེཏི པ་རོ ཙ པ་རོ ཙ པ་ར་མྤ་རཱ མ-ཀཱ་རོ ས་ནྡྷི་ཝ་སེ་ན, ཏ་སྨཱ པ་ར་མྤ་རཱ ཨུ་པྤ་ཏྟ་ཝི་ས་ཡ་ཨ་པཱ་དཱ་ན་ཝ་ཙ་ནཾ, པ་ར་ཏོ པ་ར་ཏོ ལ་དྡྷཱ བྷུ་ཉྫ་ནེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ – པ་ཉྩ་ཧི བྷོ་ཛ་ནེ་ཧི ནཱ་མཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ནི་མ་ནྟི་ཏ་སྶ ཡེ་ན ཡེ་ན པ་ཋ་མཾ ནི་མ་ནྟི་ཏོ, ཏ་སྶ ཏ་སྶ བྷོ་ཛ་ན་ཏོ ཨུ་པྤ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ, ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ བྷ་ཏྟ་པ་ཙྩཱ་སཾ ཏུ་ཡ྄ཧཾ ད་མྨཱི’’ཏི ཝཱ ‘‘ཝི་ཀ་པྤེ་མཱི’’ཏི ཝཱ ཨཱ་དི་ནཱ ས་མྨུ་ཁཱ ཝཱ པ་ར་མྨུ་ཁཱ ཝཱ ཨ་ཝི་ཀ་པྤེ་ཏྭཱ ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏོ ཨ་ཉྙ་ཏོ པ་ཉྩ་བྷོ་ཛ་ནཱ་དཱི་ནི ལ་དྡྷཱ བྷུ་ཉྫ་མཱ་ནེ་ཏི. གི་ལཱ་ན་ཙཱི་ཝ་ར་དཱ་ན་ཙཱི་ཝ་ར་ཀཱ་ར་ས་མ་ཡེ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི.
༡༢༣. སེ་ཡྻཾ སེ་ནཱ་ས་ནཱ་ནི ཝཱ ཨ་ནུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ག་མ་ནེ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཝཱ-ས་དྡོ ས་མུ་ཙྩ་ཡེ. ཏ་ཏྠ ‘‘བྷི་སི ཙི་མི་ལི་ཀཱ ཨུ་ཏྟ་ར་ཏྠ་ར་ཎཾ བྷཱུ་མ་ཏྠ་ར་ཎཾ ཏ་ཊྚི་ཀཱ ཙ་མྨ་ཀྑ་ཎྜོ ནི་སཱི་ད་ནཾ པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎཾ ཏི་ཎ་ས་ནྠཱ་རོ པ་ཎྞ་ས་ནྠཱ་རོ’’ཏི (པཱ་ཙི. ༡༡༦) ཝུ་ཏྟཱ་སུ ད་ས་སུ སེ་ཡྻཱ་སུ ཨེ་ཀ་མྤི ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་སྶ་གྒ་ནེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་ངྒྷི་ཀེ ས་བྦ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣེ གུ་ཏྟེ སེ་ནཱ་ས་ནེ ས་ནྠ་རི་ཏྭཱ ཝཱ ས་ནྠ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཝཱ ཡ་ཐཱ ཋ་པི་ཏཾ ཨུ་པ་ཙི་ཀཱ་དཱི་ཧི ན ཁ་ཛྫ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཋ་པ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་ནུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ ཨཱ་རཱ་མ་སྶ པ་རི་ཀྑེ་པཾ, ཨ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ ཨུ་པ་ཙཱ་རཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ག་མ་ནེ ཙ, ཏ་ཐཱ མ་ཉྩ་པཱི་ཋ་ཏི་སི་ཀོ་ཙྪ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ནི སེ་ནཱ་ས་ནཱ་ནི ཝ་སྶ་ཀཱ་ལེ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཀཱ་སེ ས་ནྠ་རི་ཏྭཱ ཝཱ ས་ནྠ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཝཱ ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣེ་ན ཨ་ནུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཐཱ་མ་མ་ཛ྄ཛྷི་མ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ ལེ་ཌྜུ་པཱ་ཏཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ག་མ་ནེ ཙཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཏོ པ་ན ཨ་ཉྙ་ཏྠ དུ་ཀྐ་ཊཾ.
ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཨ་དྡྷཱ་ན་ག་མ་ནེཏི ‘‘ག་ཙྪཱ་མ བྷ་གི་ནི, ག་ཙྪཱ་མ ཨ་ཡྻཱ’’ཏི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ སཾ་ཝི་ད་ཧི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཛྫ ཝཱ སྭེ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ནི་ཡ་མི་ཏ་ཀཱ་ལ་ཝི་ས་ངྐེ་ཏཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ་པི དྭཱ་ར་ཝི་ས་ངྐེ་ཏཾ མ་གྒ་ཝི་ས་ངྐེ་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ་པི ཨི་ཏྠི་ཡཱ ས་དྡྷིཾ ཨ་དྡྷཱ་ན་མ་གྒ་ག་མ་ནེ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨེ་ཀེ་ཀཱ་ཡ ནི་སཱི་ད་ནེཏི ཨེ་ཀེ་ན ཨེ་ཀཱ་ཏི ཨེ་ཀེ་ཀཱ, ཏ་སྶཱ ནི་ས་ཛྫཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཀེ་ན ས་ཧ ཨེ་ཀི་སྶཱ ནི་ས་ཛྫཾ ཝི་ནཱ ཨེ་ཀཱ་ཡ ས་ཧ ཨེ་ཀ་སྶ ནི་ས་ཛྫཾ ནཱ་མ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨེ་ཀཱ་ཡ ས་ཧ ཨེ་ཀ་སྶ ནི་ས་ཛྫཱ་ཡཾ ས་ཏི ནི་སི་ནྣ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ‘‘ཨེ་ཀཱ་ཡེ་ཀ་ནི་སཱི་ད་ནེ’’ཏི ཝཱ པཱ་ཋོ.
༡༢༤. རཱུ་པཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་པ་སཾ་ཧཱ་རེ་ན, བྷ་ཡཱ་ན་ཀ་ཀ་ཐཱ་ཀ་ཐ་ནེ་ན ཝཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ བྷིཾ་སཱ་པ་ནེ. ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊཾ.
ཨཱ་ཀོ་ཊ་ནེ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ ཨ་ནྟ་མ་སོ ཨུ་པྤ་ལ་པ་ཏྟེ་ནཱ་པི པ་ཧཱ་ར་དཱ་ནེ. ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ ཨ་ནྟ་མ་སོ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏ་སྶ་པི དུ་ཀྐ་ཊཾ. མོ་ཀྑཱ་དྷི་པྤཱ་ཡ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི.
ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཝི་ན་ཡ་དྷ་རེ་ན ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫི་ཡ་མཱ་ན་སྶ པུ་ཙྪི་ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙ་སྶ ཝཱ་དོ ཨ་ཉྙེ་ན ཨ་ཉྙཾ པ་ཊི་ཙ་ར་ཎཾ ཨ་ཉྙ་ཝཱ་དོ. ཏ་ཐེ་ཝ པུ་ཙྪི་ཡ་མཱ་ན་སྶ ཨ་ཀ་ཐེ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ཝི་ཧེ་ས་ནཾ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱ་ཝོ ཝི་ཧེ་སཱ. ཨ་ཉྙ་ཝཱ་ད་ཀ་སྶ ཝི་ཧེ་ས་ཀ་སྶ ཙ ཉ་ཏྟི་དུ་ཏི་ཡ་ཀ་མྨེ་ན ཨ་ཉྙ་ཝཱ་ད་ཀ་ཝི་ཧེ་ས་ཀ་ཀ་མྨེ ཀ་ཏེ པུ་ན ཨ་ཉྙ་ཝཱ་དེ ཝི་ཧེ་སཱ་ཡ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ. ཨ་ནཱ་རོ་པི་ཏེ པ་ན ཀ་མྨེ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཀི་ཉྩི ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨི་དཾ ནཱ་མ ཏ་ཡཱ ཀ་ཏ’’ནྟི ཝུ་ཏྟེ ཏཾ ན ཀ་ཐེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱུ་ཏོ ས་ངྒྷཾ ཝི་ཧེ་སེ་ཏཱི་ཏི ཝི་ཧེ་ས་ཀོ. ཨ་ནཱ་ཙཱ་རཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཏྭཱ ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ, ཝ་ཏྠུ་ནཱ ཝཱ ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫི་ཡ་མཱ་ནེ ཏཾ ཨ་ཀ་ཐེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ‘‘ཀོ ཨཱ་པ་ནྣོ, ཀི་སྨིཾ ཨཱ་པ་ནྣོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨ་ཉྙེ་ཧི ཝ་ཙ་ནེ་ཧི ཏཾ ཝ་ཙ་ནཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ནྟོ ཡོ ཨ་ཉྙཾ ཝ་ད་ཏི, ཨ་ཡཾ ཨ་ཉྙ་ཝཱ་ད་ཀོ ནཱ་མ.
དུ་ཊྛུ་ལླཾ ནཱ་མ པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཱ, ཨི་དྷ པ་ན ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ་ཝ. པ་ཀཱ་སོ ཙ ཚཱ་དོ ཙ པ་ཀཱ་ས་ཚཱ་དོ, དུ་ཊྛུ་ལླ་སྶ པ་ཀཱ་ས་ཚཱ་དོ་ཏི ཏ་པྤུ་རི་སོ. ཨ་བྷི་ཎྷཱ་པ་ཏྟི་ཀ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ སཾ་ཝ་ར་ཏྠཱ་ཡ ཨཱ་པ་ཏྟི་པ་རི་ཡ་ནྟཾ ཀུ་ལ་པ་རི་ཡ་ནྟ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ ཝཱ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཝཱ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཨ་པ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. བྷི་ཀྑུ་ས་མྨུ་ཏིཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ ‘‘ཨ་ཡཾ ཨ་སུ་ཙིཾ མོ་ཙེ་ཏྭཱ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཾ ཨཱ་པ་ནྣོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཝ་ཏྠུ་ནཱ ས་དྡྷིཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ གྷ་ཊེ་ཏྭཱ ཏ་སྶ དུ་ཊྛུ་ལླ་སྶ པ་ཀཱ་ས་ནེ ཨཱ་རོ་ཙ་ནེ ཙ, ཏ་སྶེ་ཝ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཨུ་པཱ་ཡེ་ན ཉ་ཏྭཱ ཚཱ་ད་ནེ ཙ, ཨ་དུ་ཊྛུ་ལླཱ་རོ་ཙ་ནེ ཚཱ་ད་ནེ ཙ, ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ པ་ན པུ་རི་མ་པ་ཉྩ་མ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཨི་ཏ་རཱ དུ་ཊྛུ་ལླེ་པི དུ་ཀྐ་ཊཾ.
ཧཱ་སོ་ད་ཀེཏི ཨེ་ཏྠ ཧཱ་སེ ཨུ་ད་ཀེ་ཏི པ་ད་ཝི་བྷཱ་གོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ས་རཱི་རཱ་ཝ་ཡ་ཝེ་ན ཧ་སཱ་དྷི་པྤཱ་ཡ་སྶ ཨུ་པ་ཀ་ཙྪ་ཀཱ་དཱི་སུ ཧཱ་སེ ཕུ་ས་ནེ. ཧཱ་ས་ནི་མི་ཏྟ་ཉྷི ཕུ་ས་ནཾ ཧཱ་སོ. ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣེ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཨུ་ད་ཀེ ཧཱ་སེཏི ཨུ་པ་རི་གོ་པྥ་ཀེ ཨུ་ད་ཀེ ཧ་སཱ་དྷི་པྤཱ་ཡ་སྶ ཨུ་མྨུ་ཛྫ་ན་ནི་མུ་ཛྫ་ནེ་ན ཀཱི་ལཱ༹་ཡ. ཀཱི་ལཱ༹ ཧི ཨི་དྷ ཧཱ་སོ་ཏི ཝུ་ཏྟོ. ནཱ་ཝཱ་ཡ ཀཱི་ལ༹་ཏོ, ཧ་ཏྠཱ་དི་ནཱ ཀ་ཊྛཱ་དི་ནཱ ཝཱ ཨུ་ད་ཀཾ ཧ་ན་ཏོ ཨ་ནྟ་མ་སོ བྷཱ་ཛ་ན་ག་ཏ་ཀ་ཉྫི་ཀཱ་དཱི་ནི་པི ཁི་པ་ན་ཀཱི་ལཱ༹་ཡ ཀཱི་ལ༹་ཏོ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཨ་ཧ་སཱ་དྷི་པྤཱ་ཡ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི.
ནི་ཙྪུ་བྷ་ནེ ཝི་ཧཱ་རཱཏི ས་ངྒྷི་ཀ་ཝི་ཧཱ་ར་ཏོ བྷི་ཀྑུ་ནོ ནི་ཀྐ་ཌྜྷ་ན་ནི་ཀྐ་ཌྜྷཱ་པ་ནེ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཨེ་ཀ་པྤ་ཡོ་གེ ཨེ་ཀཱ, ནཱ་ནཱ་པ་ཡོ་གེ དྭཱ་ར་ག་ཎ་ནཱ་ཡ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ. པུ་གྒ་ལི་ཀ་ནི་ཀྐ་ཌྜྷ་ནེ, ཏ་སྶ པ་རི་ཀྑཱ་ར་ནི་ཀྐ་ཌྜྷ་ནེ, ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ པ་ན ཏ་སྶ པ་རི་ཀྑཱ་ར་སྶ ཝཱ ནི་ཀྐ་ཌྜྷ་ནེ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ན ས་མྨཱ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱ་ནཾ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀ་ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀཱ་ནཾ ཝཱ ནི་ཀྐ་ཌྜྷ་ནེ, ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་སྶཱ་སི་ཀ་སྶ ཝི་ཧཱ་རཱ ནི་ཀྐ་ཌྜྷ་ནེ, བྷ་ཎྜ་ན་ཀཱ་ར་ཀ་སྶ པ་ན ས་ཀ་ལ་ས་ངྒྷཱ་རཱ་མ་ཏོ ནི་ཀྐ་ཌྜྷ་ནེ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི.
ཨ་ནུ་པ་ཁ་ཛྫ ས་ཡ་ནེཏི ‘‘ཝུ་ཌྜྷོ, གི་ལཱ་ནོ, ས་ངྒྷེ་ན དི་ནྣོ’’ཏི ཛཱ་ནི་ཏྭཱ མ་ཉྩ་པཱི་ཋཱ་ནཾ ཝཱ ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ པ་ཝི་ས་ནྟ་སྶ ཝཱ ནི་ཀྑ་མ་ནྟ་སྶ ཝཱ ཨུ་པ་ཙཱ་རཾ ཨ་ནུ་པ་ཁ་ཛྫ ཨ་ནུ་པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ས་ངྒྷི་ཀེ ཝི་ཧཱ་རེ ‘‘ཡ་སྶ ས་མྦཱ་དྷོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, སོ པ་ཀྐ་མི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ནི་སཱི་ད་ན་ནི་ས་ཛྫ་ན་ཝ་སེ་ན ས་ཡ་ནེ. པུ་གྒ་ལི་ཀེ དུ་ཀྐ་ཊཾ.
ཨེ་ཏྠ ཙ པཱ་ཙི་ཏྟཱིཏི ཨུ་དྡི་སི་ཏྭཱ ཀཱ་ནི་ཙི པ་སི་དྡྷཱ་ནི ད་སྶི་ཏཱ་ནི. ཨ་ཝུ་ཏྟཱ་ནི པ་ན ཏཱ་དི་སཱ་ནི ཨི་མི་ནཱ་ཝ སཱ་མ་ཉྙ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ས་ངྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཀ་ཐཾ? ཨ་ཙེ་ལ་ཀཱ་དི་ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ནཾ ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི ཨཱ་མི་ས་སྶ ས་ཧ་ཏྠཱ དཱ་ནེ ཙ, ས་པྤི་ན་ཝ་ནཱི་ཏ་ཏེ་ལ་མ་དྷུ་ཕཱ་ཎི་ཏ་མ་ཙྪ་མཾ་ས་ཁཱི་ར་ད་དྷི་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ནཾ པ་ཎཱི་ཏ་བྷོ་ཛ་ནཱ་ནཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫ་ནེ, རཱ་ག་པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏ་ཨི་ཏྠི་པུ་རི་ས་སྶ ཡོ་གྒེ ཀུ་ལེ ཨ་ནུ་པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ནི་ས་ཛྫ་ན་ཀ་པྤ་ནེ, པ་ཉྩ་ནྣཾ བྷོ་ཛ་ནཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རེ་ན ནི་མ་ནྟི་ཏོ ཏ་སྨིཾ བྷུ་ཏྟེ ཝཱ ཨ་བྷུ་ཏྟེ ཝཱ ས་ནྟཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨ་ནཱ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ པུ་རེ་བྷ་ཏྟཾ པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ ཝཱ ཡ་སྨིཾ ཀུ་ལེ ནི་མ་ནྟི་ཏོ, ཏ་ཏོ གི་ལཱ་ན་ཙཱི་ཝ་ར་དཱ་ན་ཀཱ་ར་ས་མ་ཡཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་སྨིཾ ཨ་ཉྙ་ཀུ་ལ་པྤ་ཝེ་ས་ནེ, ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཨ་ཉྙ་སྨིཾ དི་ནེ ཨཱ་ཝ་ས་ཐ་པི་ཎྜ་སྶ ཨ་གི་ལཱ་ནེ་ན ཧུ་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫ་ནེ, ར་ཏྟི་པ་རི་ཙྪེ་དཾ ཝཱ བྷེ་ས་ཛྫ་པ་རི་ཙྪེ་དཾ ཝཱ ཀ་ཏྭཱ པ་ཝཱ་རི་ཏ་ཏོ ཨུ་ཏྟ་རི ཨ་ཉྙ་ཏྲ པུ་ན པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ནི་ཙྩ་པྤ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ ཝི་ཉྙཱ་པ་ནེ, ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པ་པ་ཙྩ་ཡཱ གཱ་མ་ཏོ ནི་ཀྑ་ནྟ་སེ་ནཱ་ད་སྶ་ནཱ་ཡ ག་མ་ནེ, པ་ཙྩ་ཡེ་ན་པི ག་ནྟྭཱ ཏི་ར་ཏྟ་ཏོ ཨུ་ཏྟ་རི སེ་ནཱ་ཡ ཝཱ་སེ, ཏ་སྶ ཙ ཝ་ས་ནྟ་སྶ ཡུ་དྡྷ་ཊྛཱ་ན་བ་ལ་ག་ཎ་ཊྛཱ་ན་སེ་ནཱ་ནི་ཝེ་ས་ཨ་ནཱི་ཀ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ག་མ་ནེ, པི་ཊྛཱ་དཱི་ཧི ཀ་ཏ་མ་ཛྫ་ས་ངྑཱ་ཏ་སུ་རཱ་ཡ, པུ་པྥཱ་དཱི་ཧི ཀ་ཏ་ཨཱ་ས་ཝ་ས་ངྑཱ་ཏ་མེ་ར་ཡ་སྶ ཙ པཱ་ནེ, པ་དཱི་པུ་ཛྫ་ལ་པ་ཏྟ་པ་ཙ་ནཱ་དི་ཀཱ་ར་ཎཾ ཝི་ནཱ ཝི་སི་བྦི་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ཨ་གི་ལཱ་ན་སྶ ཨ་གྒི་ནོ ཛཱ་ལ་ན་ཛཱ་ལཱ་པ་ནེ, ཀ་པྤ་བི་ནྡུཾ ཨ་ནཱ་དཱ་ཡ ན་ཝ་ཙཱི་ཝ་ར་པ་རི་བྷོ་གེ, སཱ་མཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏྭཱ ཨ་པ་ཙྩུ་དྡྷཱ་ཡ པ་རི་བྷོ་གེ, བྷི་ཀྑུ་ས་ནྟ་ཀ་པ་ཏྟཱ་དི་ནོ ཨ་ནྟ་མ་སོ ཧ་སཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན་པི ཨ་པ་ནི་དྷཱ་ནེ ཨ་པ་ནི་དྷཱ་པ་ནེ, ས་ཉྩི་ཙྩ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏ་སྶ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཝོ་རོ་པ་ནེ, ས་ཉྩི་ཙྩ ཡ་ཐཱ་དྷ་མྨཾ ནི་ཧ་ཏཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་སྶ པུ་ན་ཀ་མྨཱ་ཡ ཨུ་ཀྐོ་ཊ་ནེ, ས་ཉྩི་ཙྩ ཐེ་ཡྻ་ས་ཏྠེ་ན ས་དྡྷིཾ སཾ་ཝི་དྷཱ་ཡ ཨེ་ཀ་དྡྷཱ་ན་ག་མ་ནེ, བྷི་ཀྑཱུ་ཧི སི་ཀྑཱ་པ་དེ་ཧི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ན་སྶ ཨ་ཉྙཾ ཨ་ཝི་ཙཱ་རེ་ཏྭཱ ‘‘ན ཏ་ཏྠ སི་ཀྑི་སྶཱ་མཱི’’ཏི བྷ་ཎ་ནེ, སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝི་ཝ་ཎྞ་ནེ, ཨི་མེ་སཾ ‘‘སུ་ཏྭཱ ཨོ་ར་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ཝི་ནཱ ཝི་ཝཱ་དཱ་པ་ནྣཱ་ནཾ ཨུ་པ་སྶུ་ཏི་ཊྛཱ་ནེ, དྷ་མྨི་ཀཱ་ནཾ ཀ་མྨཱ་ནཾ ཚ་ནྡཾ ད་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ ཁཱི་ཡ་ན་དྷ་མྨཱ་པ་ཛྫ་ནེ, ས་ངྒྷེ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡེ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ ཚ་ནྡཾ ཨ་ད་ཏྭཱ པ་ཀྐ་མ་ནེ, ས་མ་གྒེ་ན ས་ངྒྷེ་ན ཙཱི་ཝ་རཾ ད་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ ཁཱི་ཡ་ན་དྷ་མྨཱ་པ་ཛྫ་ནེ, ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་རཱ་མཱ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་ས་ཐཱ ཝཱ ར་ཏ་ན་སྶ ཝཱ ར་ཏ་ན་ས་མྨ་ཏ་སྶ ཝཱ ཨུ་གྒ་ཎྷ་ན་ཨུ་གྒ་ཧཱ་པ་ནེ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་ནྟི.
པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.