༡. པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡-༢. ཨི་དཱ་ནི ཏེ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘མ་གྒ་ཏྟ་ཡེ’’ཏི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ཨེ་ཝ་མུ་པ་རི་པི ཡ་ཐཱ་ཡོ་གཾ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏྠ མ་གྒ་ཏྟ་ཡེཏི ཨེ་ཏྠ མ་གྒཱ ཙ ནཱ་མ ཏིཾ་ས མ་གྒཱ. མ་ནུ་སྶཱ་མ་ནུ་སྶ་ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏ་ཝ་སེ་ན ཧི ཏི་སྶོ ཨི་ཏྠི་ཡོ. ཏ་ཏྠ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏཱ་ཡ ཨ་ཡཾ པ་རི་ཙྪེ་དོ –
‘‘ཨ་པ་དཱ་ནཾ ཨ་ཧཱི མ་ཙྪཱ, དྭི་པ་དཱ་ན་ཉྩ ཀུ་ཀྐུ་ཊཱི;
ཙ་ཏུ་པྤ་དཱ་ནཾ མ་ཛྫཱ་རཱི, ཝ་ཏྠུ པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་སྶི་མཱ’’ཏི. (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༡.༥༥);
ཏཱ་སཾ ཝ་ཙྩ་པ་སྶཱ་ཝ་མུ་ཁ་མ་གྒ་ཝ་སེ་ན ཏ་ཡོ ཏ་ཡོ ཀ་ཏྭཱ ན་ཝ མ་གྒཱ, ཏ་ཐཱ ཨུ་བྷ་ཏོ་བྱ་ཉྫ་ན་ཀཱ་ནཾ, པུ་རི་སཱ་ནཾ པ་ན ཝ་ཙྩ་མུ་ཁ་མ་གྒ་ཝ་སེ་ན དྭེ དྭེ ཀ་ཏྭཱ ཚ, ཏ་ཐཱ པ་ཎྜ་ཀཱ་ན་ནྟི ཏིཾ་ས. ཏེ་སཾ ཏ་ཡེ. ཀཱི་དི་སེ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ནྠ་ཏ་ས་ནྠ་ཏེ’’ཏི. ས་ནྠ་ཏེ ཨ་ས་ནྠ་ཏེ་ཏི པ་ད་ཙྪེ་དོ. ན ས་ནྠ་ཏཾ ཨ་ས་ནྠ་ཏཾ. ཏ་སྨིཾ ཨ་ས་ནྠ་ཏེ. ན-ཀཱ་རོ ཨེ་ཏྠ ‘‘ཨ་བྲཱ་ཧྨ་ཎོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ པ་ཡི་རུ་དཱ་སེ, ཏཾ ཀི་རི་ཡཱ་ཡུ་ཏྟ་སྶ ཏཱ་དི་ས་སྶ ཨ་ཉྙ་སྶ ཝ་ཏྠུ་ནོ ཝི་དྷཱ་ནེ་ན ས་ནྠ་ཏ་སྶ ཝ་ཏྠུ་ནོ པ་ཡི་རུ་དཱ་ས་ནཾ པ་རི་ཙྩ་ཛ་ནཾ པ་ཡི་རུ་དཱ་སོ་ཏི. ན པ་ས་ཛྫ་པྤ་ཊི་སེ་དྷེ, ས་ནྠ་ཏཾ པ་ས་ཛྫ པ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ‘‘བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ན བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ ན ནི་སེ་དྷོ་ཏི. ཝཱ-ས་དྡོ པ་ནེ་ཏྠ ཝ་ཙ་ན་ཡུ་ཏྟི་བ་ལེ་ནེ་ཝ ལ་བྦྷ་ཏི, ཏ་སྶ པ་ལི་ཝེ་ཋེ་ཏྭཱ, ཨ་ནྟོ ཝཱ པ་ཝེ་སེ་ཏྭཱ ཝ་ཏྠཱ་དི་ནཱ ཀེ་ན་ཙི པ་ཊི་ཙྪ་ནྣེ ཝཱ ཨ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣེ ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏེ ཨ་ལློ་ཀཱ་སེ པ་ཀ་ཏི་ཝཱ་ཏེ་ན ཨ་ས་མྥུ་ཊྛེ ཏི་ནྟ་པྤ་དེ་སེ. ནི་མི་ཏྟནྟི ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏཾ. སནྟི་ཨཱ་དི ཏ་བྦི་སེ་ས་ནཾ. སནྟི ཨ་ཏྟ་ནི་ཡཾ. སཾ-ས་དྡོ ཧི ཨ་ཏྟ་ནི ཨ་ཏྟ་ནི་ཡེ ཙ ཝ་ཏྟ་ཏི. ས་ནྠ་ཏཾ ཨ་ས་ནྠ་ཏནྟི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ ཝཱ ཨ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ ཝཱ. ཨུ་པཱ་དི་ཎྞནྟི ཨ་ན་ཊྛ་ཀཱ་ཡ་པྤ་སཱ་དཾ. ཀི་ཏྟ་ཀ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏི་ལ་མ་ཏྟ་མྤཱི’’ཏི. ཏི་ལ་སྶ མ་ཏྟཾ སཱ་ཀ་ལླཾ ཡ་སྶ ཏཾ ཏི་ལ་མ་ཏྟཾ. ‘‘མ་ཏྟཾ སཱ་ཀ་ལླཾ ནི་ཙྪ་ཡེ’’ཏི ཧི ནི་གྷ་ཎྜུ. ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨ་ཝ་ཡ་ཝེ་ན ཝི་གྒ་ཧོ ས་མུ་དཱ་ཡོ ས་མཱ་ས་ཏྠོ, ཏི་ལ་བཱི་ཛ་པྤ་མཱ་ཎ་མྤཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཀིཾ ཏཾ? ནི་མི་ཏྟཾ, པ་ཝེ་ས་ནཾ ཝཱ. ཨ་པི-ས་དྡོ ས་མྦྷཱ་ཝ་ནེ, ‘‘ཏི་ལ་བཱི་ཛ་མ་ཏྟ་མྤཱི’’ཏི ས་མྦྷཱ་ཝཱི་ཡ་ཏི, ཨ་དྷི་ཀེ ཀཱ ནཱ་མ ཀ་ཐཱ་ཏི ཨི་ད་མེ་ཏྠ ས་མྦྷཱ་ཝ་ནཾ, ཨེ་ཝཾ་བྷཱུ་ཏཾ སཾ ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ མ་གྒ་ཏྟ་ཡེ ཏི་ལ་མ་ཏྟ་མྤི པ་ཝེ་ས་ནྟོ བྷི་ཀྑུ ཙུ་ཏོ པ་རི་བྷ་ཊྛོ, པཱ་རཱ་ཛི་ཀོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི སཱ་ས་ན་ཏོ་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི ག་མྨ་མཱ་ན་ཏྠ་སྶ ས་དྡ་སྶ པ་ཡོ་གཾ པ་ཏི ཀཱ་མཱ་ཙཱ་ར་ཏྟཱ. ཀཱི་དི་སོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནི་ཀྑི་ཏྟ་སི་ཀྑོ’’ཏི. ནི་ཀྑི་ཏྟ་སི་ཀྑོ པ་ན ཨ་བྷི་ཀྑུ་ཀ་ཏྟཱ པ་རི་ཙྩ་ཏྟོ. ཏ་ཏྠ ནི་ཀྑི་ཏྟཱ ཨོ་ཧི་ཏཱ པ་རི་ཙྩ་ཏྟཱ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཏཱ སི་ཀྑཱ ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཝི་གྒ་ཧོ. ཡ་ཐཱ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ན ནི་ཀྑི་ཏྟ་སི་ཀྑོ ཨ་ནི་ཀྑི་ཏྟ་སི་ཀྑོ. ཏ་ཏྠ ཙི་ཏྟ་ཁེ་ཏྟ་ཀཱ་ལ་པྤ་ཡོ་ག་པུ་གྒ་ལ་ཝི་ཛཱ་ན་ན་ཝ་སེ་ན སི་ཀྑཱ་པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ནཾ ཉ་ཏྭཱ ཏ་ད་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཏ་ཏྠ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ་ཝི་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཙི་ཏྟཾ ཙི་ཏྟཾ ནཱ་མ. ‘‘བུ་དྡྷཾ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་མཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ‘‘གི་ཧཱི་ཏི མཾ དྷཱ་རེ་ཧི, ཨུ་པཱ་ས་ཀོ, ཨཱ་རཱ་མི་ཀོ, སཱ་མ་ཎེ་རོ་ཏི མཾ དྷཱ་རེ་ཧཱི’’ཏི ‘‘ཨ་ལཾ མེ བུ་དྡྷེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཚ ཁེ་ཏྟ་པ་དཱ་ནི ཁེ་ཏྟཾ ནཱ་མ. ‘‘པ་ཙྩ་ཀྑཱ་མཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟོ ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ཀཱ་ལོ་ཡེ་ཝ ཀཱ་ལོ ནཱ་མ. ཡཱ་ཡ ཀཱ་ཡ་ཙི བྷཱ་སཱ་ཡ ཝ་སེ་ན ཝཱ་ཙ་སི་ཀ་པྤ་ཡོ་གོ་ཝ པ་ཡོ་གོ ནཱ་མ. ཨ་ནུ་མྨ་ཏྟཱ་དི་ཀོ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཏོ ཙ མ་ནུ་སྶ་ཛཱ་ཏི་ཀོ སོ་ཝ པུ་གྒ་ལོ ནཱ་མ. པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཏ་ཀ་སྶ ཝ་ཙ་ན་ས་མ་ན་ནྟ་ར་མེ་ཝ ‘‘ཨ་ཡཾ ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏོ’’ཏི ཝཱ ‘‘གི་ཧི་བྷཱ་ཝཾ པ་ཏྠ་ཡ་ཏཱི’’ཏི ཝཱ སོ་ཏུ་ནོ ཛཱ་ན་ནཾ ཝི་ཛཱ་ན་ནཾ ནཱ་མཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཏ་ཏྠ ན་ཊྛ་ཀཱ་ཡ་པྤ་སཱ་དཾ པ་ན པི་ལ༹་ཀཾ ཝཱ ཙ་མྨ་ཁི་ལཾ ཝཱ ལོ་མཾ ཝཱ པ་ཝེ་ས་ནྟ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཨ་ཀྑི་ནཱ་ས་ཀ་ཎྞ་ཙྪི་དྡ་ཝ་ཏྠི་ཀོ་སེ་སུ, ས་ཏྠ་ཀཱ་དཱི་ཧི ཀ་ཏ་ཝ་ཎེ ཝཱ མེ་ཐུ་ན་རཱ་གེ་ན ནི་མི་ཏྟཾ པ་ཝེ་ས་ནྟ་སྶ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ. ཨ་ཝ་སེ་ས་ས་རཱི་རེ་སུ ཨུ་པ་ཀ་ཙྪ་ཀཱ་དཱི་སུ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏཱ་ནཾ ཧ་ཏྠི་ཨ་སྶ་གོ་ག་དྲ་བྷ་ཨོ་ཊྛ་མ་ཧིཾ་སཱ་དཱི་ནཾ ནཱ་སཱ་ཡ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ, ཝ་ཏྠི་ཀོ་སེ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་མེ་ཝ. ས་བྦེ་ས་མྤི ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏཱ་ནཾ ཨ་ཀྑི་ཀ་ཎྞ་ཝ་ཎེ་སུ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཏ་ཐཱ ཨ་ཝ་སེ་ས་ས་རཱི་རེ ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་རཱ་གེ་ན, མེ་ཐུ་ན་རཱ་གེ་ན ཝཱ ཛཱི་ཝ་མཱ་ན་ཀ་པུ་རི་ས་སྶ ཝ་ཏྠི་ཀོ་སཾ ཨ་པྤ་ཝེ་ས་ནྟོ ནི་མི་ཏྟེ་ན ནི་མི་ཏྟཾ ཚུ་པ་ཏི, དུ་ཀྐ་ཊཾ. བ་ཧི ནི་ཀྑ་ནྟ་ད་ནྟེ་སུ ཝཱ་ཡ་མ་ནྟ་སྶ པ་ན ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་ནྟི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ས་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཨ་ཏྠ་ཝ་ཎྞ་ན་ཀྐ་མོ.
ཨི་དཱ་ནི པ་ཝེ་ས་ནཾ ནཱ་མ ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཨ་ཏྟུ་པ་ཀྐ་མེ་ནེ་ཝ, པ་རཱུ་པ་ཀྐ་མེ་ནཱ་པི ཧོ་ཏི, ཏ་ཏྲཱ་པི སཱ་དི་ཡ་ནྟོ་ཝ ཙུ་ཏོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་ཐ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཐ ཝཱཏི ཨ་ཡཾ ནི་པཱ་ཏོ, ནི་པཱ་ཏ་ས་མུ་དཱ་ཡོ ཝཱ པ་ཀྑ་ནྟ་རཱ་ར་མྦྷེ. པ་ཝེ་ས་ན་ཉྩ ཋི་ཏ་ཉྩ ཨུ་དྡྷཱ་རོ ཙ པ་ཝི་ཊྛ་ཉྩ པ་ཝེ་ས་ན…པེ… པ་ཝི་ཊྛཱ་ནི, ཨི་ཏ་རཱི་ཏ་ར་ཡོ་ག་དྭ་ནྡོ. ཨི་ཏ་རཱི་ཏ་ར་ཡོ་གོ ནཱ་མ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ཏྠོ་པཱ་དཱ་ན་ཏཱ་ཏི པ་ཝེ་ས་ནཱ་དཱི་ནི ཋི་ཏཱ་དི་ཨ་ཏྠཱ་ནི་པི ཧོ་ནྟཱི་ཏི པ་ཝི་ཊྛ-ས་དྡོ་པི པ་ཝེ་ས་ནཱ་དི་ཨ་ཏྠོ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏོ་ཡེ་ཝེ་ཏྠ ཏ་སྨཱ བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ན་ས་མྦྷ་ཝོ. ཨ་ཉྙ་ཐཱ དྭ་ནྡེ ཨ་ཝ་ཡ་ཝ་ཏྠ་པ་དྷཱ་ན་ཏྟཱ ཨེ་ཀ་ཏྠ་ཝཱ་ཙ་ཀཱ་པི པ་ཝི་ཊྛ-ས་དྡཱ ཀ་ཐཾ བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ན་པྤ་ས་ངྒོ. ས་མཱ་ཧཱ་རེ ཝཱ དྭ་ནྡོ. ཁ་ཎོཏི ཀཱ་ལ་ཝི་སེ་སོ. སོ ཙ ཡོ་ག་ཝ་ནྟཱ་ནཾ ཁ་ཎ་ནྟ་ར་ཝི་ནི་མུ་ཏྟོ ན་ཏྠཱི་ཏི པ་ཝེ་ས་ན…པེ…པ་ཝི་ཊྛཱ་ནི་ཡེ་ཝ ཁ་ཎོ་ཏི ཀ་མྨ་དྷཱ་ར་ཡོ, ཨ་བྷེ་དེ བྷེ་ད་པ་རི་ཀ་པྤ་ནཱ་ཡ ཝཱ པ་ཝེ་ས་ན…པེ… པ་ཝི་ཊྛཱ་ནཾ ཁ་ཎོ་ཏི ཚ་ཊྛཱི་ཏ་པྤུ་རི་སོ. ཏ་སྶ སཱ་ད་ཀོ, ཏ་སྨིཾ ཝཱ སཱ་ད་ཀོ པ་ཝེ་ས་ན…པེ… སཱ་ད་ཀོ. ཁ་ཎ-ས་དྡོ པ་ནེ་ཏྠ པ་ཙྩེ་ཀཾ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ དྭ་ནྡ་ས་མཱ་ས་ཏྟཱ, པ་ཝེ་ས་ན་ཀཱ་ལཾ ཋི་ཏ་ཀཱ་ལཾ ཨུ་དྡྷཱ་ར་ཀཱ་ལཾ པ་ཝི་ཊྛ་ཀཱ་ལཾ, ཏ་སྨིཾ ཝཱ སཱ་དི་ཡ་ནྟོ་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨེ་ཝཾ སེ་ཝ་ན་ཙི་ཏྟ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནེ་ན སཱ་ད་ཀོ བྷི་ཀྑུ ཙུ་ཏོ་ཏི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏྠ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་པྤ་དེ་ས་སྶ ཨ་ནྟོ་ཀ་ར་ཎཾ པ་ཝེ་ས་ནཾ ནཱ་མ. ཡཱ་ཝ ཨུ་དྡྷ་ར་ཎཱ་ར་མྦྷཱ ནི་ཝ་ཏྟཾ ཋི་ཏཾ ནཱ་མ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༡.༥༨) པ་ན མཱ་ཏུ་གཱ་མ་སྶ སུ་ཀྐ་ཝི་སྶ་ཊྛིཾ པ་ཏྭཱ ས་བྦ་ཐཱ ཝཱ་ཡ་མ་ཏོ ཨོ་ར་མི་ཏྭཱ ཋི་ཏ་ཀཱ་ལཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘སུ་ཀྐ་ཝི་སྶ་ཊྛི་ས་མ་ཡེ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཡཱ་ཝ ཨ་གྒཱ ནཱི་ཧ་ར་ཎཾ ཨུ་དྡྷཱ་རོ ནཱ་མ. ཡཱ་ཝ པ་ཝེ་ས་ནཱ་ར་ཧ་ཊྛཱ་ནཱ ཨ་ནྟོ་ཀ་ཏཾ པ་ཝི་ཊྛཾ ནཱ་མ.
པ་ཋ་མཾ.
༣-༤. ཨི་དཱ་ནི དུ་ཏི་ཡཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨཱ་དི་ཡེ་ཡྻཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨ་དི་ནྣཾ ཐེ་ཡྻ་ཙི་ཏྟེ་ན ཨཱ་དི་ཡེ་ཡྻ…པེ… ས་ངྐེ་ཏཾ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མ་ཡེ, པཱ་རཱ་ཛི་ཀོ བྷ་ཝེ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨ་དི་ནྣནྟི མ་ནུ་སྶ་སཱ་མི་ཀེ་ཧི ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙཱ་ཧི ན དི་ནྣཾ. ཐེ་ཡྻ་ཙི་ཏྟེ་ནཱཏི ཐེ་ནོ་ཏི ཙོ་རོ, ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ ཐེ་ཡྻཾ ན-ཀཱ་ར་སྶ ཡ-ཀཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ དྭི་ཏྟེ་ན. བྷ་ཝ་ནྟི ཨེ་ཏ་སྨཱ ཨ་བྷི་དྷཱ་ན་བུ་དྡྷཱི་ཏི བྷཱ་ཝོ, ས་དྡ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ནི་མི་ཏྟཾ ཛཱ་ཏི་གུ་ཎཱ་དི. ཨི་དྷ པ་ན ཨ་ཝ་ཧ་ར་ཎ་ཙི་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ད་བྦཾ ཐེ་ཡྻཾ. ཐེ་ཡྻ་ཉྩ ཏཾ ཙི་ཏྟ་ཉྩཱ་ཏི ཐེ་ཡྻ་ཙི་ཏྟཾ, ཏེ་ན. ཨཱ་དི་ཡེ་ཡྻཱཏི ཨཱ་རཱ་མཱ་དིཾ ཨ་བྷི་ཡུ་ཉྫི་ཏྭཱ ག་ཎྷེ་ཡྻ. ཧ་རེ་ཡྻཱཏི ཧ་ར་ནྟོ ག་ཎྷེ་ཡྻ. ཨ་ཝ་ཧ་རེ་ཡྻཱཏི ཨུ་པ་ནི་ཀྑི་ཏྟཾ བྷ་ཎྜཾ ‘‘དེ་ཧི མེ བྷ་ཎྜ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནོ ‘‘ན མ་ཡཱ ག་ཧི་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝ་ད་ནྟོ ག་ཎྷེ་ཡྻ. ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐཾ ཀོ་པེ་ཡྻཱཏི བྷ་ཎྜ་ཧཱ་ར་ཀ་སྶ ག་མ་ནཱ་དི་ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐཾ ཝི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ག་ཎྷེ་ཡྻ. ཀོ་པཾ ཀ་ཏྭཱ ག་ཎྷཱ་ཏཱི་ཏི ཧི ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཨ་ཏྠེ ‘‘ཀོ་པཱི’’ཏི ནཱ་མ་དྷཱ་ཏུ. ཋཱ་ནཱ ཙཱ་ཝེ་ཡྻཱཏི ཋ་པི་ཏ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཙཱ་ཝེ་ཡྻ. ས་ངྐེ་ཏཾ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མ་ཡེཏི པ་རི་ཀ་པྤི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ཝཱ སུ་ངྐ་གྷཱ་ཏཾ ཝཱ ཨ་ཏི་ཀྐཱ་མེ་ཡྻ.
ཨེ་ཏྠ ཙ ཨཱ་རཱ་མཱ་དི་ཨ་བྷི་ཡུ་ཉྫ་ནེ, སཱ་མི་ཀ་སྶ ཝི་མ་ཏུ་པྤཱ་ད་ན་དྷུ་ར་ནི་ཀྑེ་པེ, བྷ་ཎྜ་ཧཱ་ར་ཀ་སྶ སཱི་ས་བྷཱ་རཱ་མ་ས་ན་ཕ་ནྡཱ་པ་ན་ཁ་ནྡྷོ་རོ་པ་ནེ, ཨུ་པ་ནི་ཀྑི་ཏྟེ ‘‘དེ་ཧི མེ བྷ་ཎྜ’’ནྟི ཙོ་དི་ཡ་མཱ་ན་སྶ ‘‘ནཱ་ཧཾ ག་ཎྷཱ་མཱི’’ཏི བྷ་ཎ་ན་ཝི་མ་ཏུ་པྤཱ་ད་ན་དྷུ་ར་ནི་ཀྑེ་པེ, ཐ་ལ་ཊྛ་སྶ ཐེ་ཡྻ་ཙི་ཏྟེ་ནཱ་མ་ས་ན་ཕ་ནྡཱ་པ་ན་ཋཱ་ནཱ་ཙཱ་ཝ་ནེ ཙཱ་ཏི ཙ་ཏཱུ་སུ པ་ཙྩེ་ཀཾ ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མཾ དུ་ཀྐ་ཊ་ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ‘‘ས་ཧ་བྷ་ཎྜ་ཧཱ་ར་ཀཾ ནེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི པ་ཋ་མ་དུ་ཏི་ཡ་པཱ་ད་ས་ངྐཱ་མ་ནེ, པ་རི་ཀ་པྤི་ཏ་སུ་ངྐ་གྷཱ་ཏ་ཊྛཱ་ན་ཏོ པ་ཋ་མ་དུ་ཏི་ཡ་པཱ་དཱ་ཏི་ཀྐཱ་མེ ཙཱ་ཏི དྭཱི་སུ པ་ཙྩེ་ཀཾ ཀ་མེ་ན ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ས་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀཱ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀ་མི་སྶ་ཀ་ཏྟཱ ནཱ་ནཱ་བྷ་ཎྜ་ཝ་སེ་ན ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨེ་ཀ་བྷ་ཎྜ་ཝ་སེ་ན པ་ན ས་སྶཱ་མི་ཀ་སྶ དཱ་ས་སྶ ཝཱ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏ་སྶ ཝཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་ན ཨ་བྷི་ཡོ་གཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨཱ་དི་ཡ་ན་ཧ་ར་ཎཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཡོ་ཛ་ནཱ ད་ཊྛ་བྦཱ.
ཨ་པི་ཙ ཨི་མཱ་ནི ཚ པ་དཱ་ནི ཝ་ཎྞ་ཡ་ནྟེ་ན ནཱ་ནཱ་བྷ་ཎྜ་ཨེ་ཀ་བྷ་ཎྜ་སཱ་ཧ་ཏྠི་ཀ་པུ་བྦ་པྤ་ཡོ་ག་ཐེ་ཡྻཱ་ཝ་ཧཱ་ར་ས་ངྑཱ་ཏེ པ་ཉྩ་པ་ཉྩ་ཀེ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་ཏྭཱ པ་ཉྩ་ཝཱི་ས་ཏི ཨ་ཝ་ཧཱ་རཱ ད་སྶེ་ཏ་བྦཱ ཚ་པྤ་ད་ནྟོ་ག་དྷ་ཏྟཱ ས་བྦེ་ས་མྤི ཨ་ཝ་ཧཱ་རཱ་ནཾ. ཏེ པ་ན ཨ་ཝ་ཧཱ་རཱ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཨ་བྷི་ཡོ་གཱ་དི་ཨཱ་ཀཱ་ར་ནཱ་ན་ཏྟ་མ་ཏྟེ་ན བྷི་ནྣཱ་ཏི ཏཾ་ཝ་སེ་ན པ་ཉྩ་པ་ཉྩ་ཀཾ ནཱ་མ ཛཱ་ཏཾ. ཨེ་ཝཾ སཾ་ཝ་ཎྞི་ཏ་ཉྷི ཨི་དཾ ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ན་པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ སུ་ཝ་ཎྞི་ཏཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཏ་ཏྠ པུ་རི་མཱ་ནི དྭེ པ་ཉྩ་ཀཱ་ནི ‘‘ཨཱ་དི་ཡེ་ཡྻཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ པ་དཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ལ་བྦྷ་ནྟི. ཡཾ པ་ནེ་ཏཾ ‘‘ས་ངྐེ་ཏཾ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མ་ཡེ’’ཏི ཚ་ཊྛཾ པ་དཾ, ཏཾ ཏ་ཏི་ཡ་པ་ཉྩ་མེ་སུ པ་ཉྩ་ཀེ་སུ ནི་སྶ་གྒི་ཡ་པ་རི་ཀ་པྤཱ་ཝ་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ.
ཏ་ཏྠ སཱ་ཧ་ཏྠི་ཀ-ས་དྡེ་ན ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཏོ ཏཾ་ས་ཧ་ཙ་རི་ཏ་པ་ཉྩ་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘སཱ་ཧ་ཏྠི་ཀ་ཉྩ ཏཾ པ་ཉྩ་ཀ་ཉྩཱ’’ཏི ཝཱ ‘‘སཱ་ཧ་ཏྠི་ཀཱ་དི པ་ཉྩ་ཀ’’ནྟི མ་ཛ྄ཛྷེ་པ་ད་ལོ་པ་ཝ་སེ་ན ཝཱ སཱ་ཧ་ཏྠི་ཀ་པ་ཉྩ་ཀཾ. ཨེ་ཝ་མུ་པ་རི་པི. ཏཾ པ་ན སཱ་ཧ་ཏྠི་ཀོ ཨཱ་ཎ་ཏྟི་ཀོ ནི་སྶ་གྒི་ཡོ ཨ་ཏྠ་སཱ་དྷ་ཀོ དྷུ་ར་ནི་ཀྑེ་པོ ཙཱ་ཏི. ཏ་ཏྠ ས་ཀོ ཧ་ཏྠོ ས་ཧ་ཏྠོ, ས་ཧ་ཏྠེ་ན ནི་བྦ་ཏྟོ སཱ་ཧ་ཏྠི་ཀོ. ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ཎ་ཏྟི་ཀོ. སུ་ངྐ་གྷཱ་ཏ་པ་རི་ཀ་པྤི་ཏོ་ཀཱ་སཱ་ནཾ ཨ་ནྟོ ཋ་ཏྭཱ བ་ཧི ནི་སྶ་ཛྫ་ནཾ ནི་སྶ་གྒོ, སོ ཨེ་ཝ ནི་སྶ་གྒི་ཡོ. ཀཱ་ལཾ ཨ་ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཎ་ཏྟ་སྶ བྷ་ཎྜ་གྒ་ཧ་ཎ་ཏོ ཙ པ་ར་སྶ ཏེ་ལ་ཀུ་མྦྷི་ཡཱ པཱ་ད་གྒྷ་ན་ཀཾ ཏེ་ལཾ ཨ་ཝ་སྶཾ པི་ཝ་ན་ཀཱ་ནཾ ཨུ་པཱ་ཧ་ནཱ་དཱི་ནཾ ནི་ཀྑི་ཏྟཱ་ནཾ ཏེ་ལ་པཱ་ཏ་ན་ཏོ ཙ པུ་རེ་ཏ་ར་མེ་ཝ པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨ་ཏྠཾ སཱ་དྷེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠ་སཱ་དྷ་ཀོ. སོ པ་ན ཨཱ་ཎཱ་པ་ན་པྤ་ཡོ་གོ, ཨུ་པཱ་ཧ་ནཱ་དཱི་ནཾ ནི་ཀྑེ་པ་པྤ་ཡོ་གོ ཙ. ཨཱ་རཱ་མཱ་བྷི་ཡོ་གེ ཙ ཨུ་པ་ནི་ཀྑི་ཏྟ་བྷ་ཎྜེ ཙ ཏཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀ་བྷ་ཎྜ་དེ་ཡྻཱ་ན་མ་དཱ་ནེ ཙ དྷུ་ར་སྶ ནི་ཀྑེ་པོ དྷུ་ར་ནི་ཀྑེ་པོ.
པུ་བྦ་པྤ་ཡོ་ག་པ་ཉྩ་ཀཾ ནཱ་མ པུ་བྦ་པྤ་ཡོ་གོ ས་ཧ་པྤ་ཡོ་གོ སཾ་ཝི་དྷཱ་ཝ་ཧཱ་རོ ས་ངྐེ་ཏ་ཀ་མྨཾ ནི་མི་ཏྟ་ཀ་མྨ་ནྟི. ཏ་ཏྠ ཨཱ་ཎཱ་པ་ནཾ བྷ་ཎྜ་གྒ་ཧ་ཎ་ཏོ པུ་བྦ་ཏྟཱ པུ་བྦ་པྤ་ཡོ་གོ ནཱ་མ. ཋཱ་ནཱ་ཙཱ་ཝ་ན་ཁི་ལ་ས་ངྐཱ་མ་ན་པྤ་ཡོ་གེ་ན ས་ཧ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནོ ས་ཧ་པྤ་ཡོ་གོ. སཾ་ཝི་དྷཱ་ཡ ས་མྨ་ནྟ་ཡི་ཏྭཱ ག་ཏེ་སུ ཨེ་ཀེ་ནཱ་པི བྷ་ཎྜེ ཋཱ་ནཱ ཙཱ་ཝི་ཏེ ས་བྦེ་སཾ ཨ་ཝ་ཧཱ་རོ སཾ་ཝི་དྷཱ་ཝ་ཧཱ་རོ. ས་ངྐེ་ཏ་ཀ་མྨནྟི པུ་བྦ་ཎྷཱ་དི་ཀཱ་ལ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཝ་སེ་ན ས་ཉྫཱ་ན་ན་ཀ་ར་ཎཾ. ནི་མི་ཏྟ་ཀ་མྨཾ ནཱ་མ ས་ཉྙུ་པྤཱ་ད་ན་ཏྠཾ ཨ་ཀྑི་ནི་ཁ་ཎ་ནཱ་དི་ཀ་ར་ཎཾ.
ཐེ་ཡྻཱ་ཝ་ཧཱ་ར་པ་ཉྩ་ཀཾ པ་ན ས་ཡ་མེ་ཝ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་ཐ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ན་ནུ ཙ ཚ་པྤ་ད་ནྟོ་ག་དྷ་ཏྟཱ ‘‘ས་བྦེ་ས་མྤི ཨ་ཝ་ཧཱ་རཱ་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ཨེ་ཝཾ ས་ཏི ‘‘ཨ་ཐ ཝཱ’’ཏི པ་ཀྑ་ནྟ་ར་ཝ་སེ་ན ཝི་སུཾ ཝི་ཡ ཨི་དཾ པ་ཉྩ་ཀཾ ཀ་སྨཱ ཝུ་ཏྟ་ནྟི? ན་ནུ ཨ་ཝོ་ཙུ་མྷཱ ‘‘ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཨ་བྷི་ཡོ་གཱ་དི་ཨཱ་ཀཱ་ར་ནཱ་ན་ཏྟ་མ་ཏྟེ་ན བྷི་ནྣཱ’’ཏི, ཨེ་ཏཱ་དི་ས་སྶ བྷེ་ད་སྶ ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ པ་ཀྑ་ནྟ་ར་ཝ་སེ་ནཱ་པི ཡུ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་མ་སྶ པ་ཉྩ་ཀ་སྶ ཝི་སུཾ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཝ་ཙ་ནཾ པ་ན པ་སི་དྡྷི་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ, ཀུ་ས-ས་དྡེ་ན ཀུ་ས་ས་ངྐཱ་མ་ན་མ་དྷི་པྤེ་ཏཾ ཨ་བྷེ་དོ་པ་ཙཱ་རེ་ན. ཐེ་ཡྻ་ཉྩ བ་ལ་ཉྩ ཀུ་སོ ཙ ཚ་ནྣ་ཉྩ པ་རི་ཀ་པྤོ ཙ ཐེ་ཡྻཱ…པེ… པ་རི་ཀ་པྤཾ, དཱི་གྷོ ས་ནྡྷི་ཝ་སེ་ན. ཏེ་ན ཨ་ཝ་ཧཱ་ར་ཀོ པཱ་རཱ་ཛི་ཀོ བྷ་ཝེ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཡོ པ་ན པ་ཊི་ཙྪ་ནྣེ་ན ཨ་ཝ་ཧཱ་ར་ཀོ, སོ ཨ་ཏྠ་ཏོ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་སྶ ཨ་ཝ་ཧཱ་ར་ཀོ ཧོ་ཏཱི་ཏི དྭ་ནྡ་ས་མཱ་ས་ནྟོ་ག་དྷ་ཏྟེ་པི་ཙ་སྶ ཝི་རོ་དྷཱ་བྷཱ་ཝོ་བྷཱ་ཝ་སཱ་དྷ་ནོ ཙཱ་ཡཾ ཚ་ནྣ-ས་དྡོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཏ་ཏྠ ས་ནྡྷི་ཙྪེ་ད་ནཱ་དཱི་ནི ཀ་ཏྭཱ ཝཱ ཏུ་ལཱ་ཀཱུ་ཊ་མཱ་ན་ཀཱུ་ཊ་ཀ་ཧཱ་པ་ཎ་ཀཱུ་ཊཱ་དཱི་ཧི ཝ་ཉྩེ་ཏྭཱ ཝཱ ག་ཎྷ་ནྟོ ཐེ་ཡྻཱ་ཝ་ཧཱ་ར་ཀོ. བ་ལ་ཀྐཱ་རེ་ན པ་ར་ས་ནྟ་ཀཾ ག་ཎྷ་ནྟོ བ་ལཱ་ཝ་ཧཱ་ར་ཀོ. ཀུ་སཾ ས་ངྐཱ་མེ་ཏྭཱ ག་ཎྷ་ནྟོ ཀུ་སཱ་ཝ་ཧཱ་ར་ཀོ. ཏི་ཎ་པ་ཎྞཱ་དཱི་ཧི ཡཾ ཀི་ཉྩི པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ ཀ་སྶ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་སྶ ཨ་ཝ་ཧཱ་ར་ཀོ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཝ་ཧཱ་ར་ཀོ. སཱ་ཊ་ཀཱ་དི་བྷ་ཎྜ་ཝ་སེ་ན, ག་བྦྷ་དྭཱ་རཱ་དི་ཨོ་ཀཱ་ས་ཝ་སེ་ན ཝཱ པ་རི་ཀ་པྤེ་ཏྭཱ ག་ཎྷ་ནྟོ པ་རི་ཀ་པྤཱ་ཝ་ཧཱ་ར་ཀོ. ཨེ་ཏྠ པ་ན པ་རི་ཀ་པྤི་ཏ་བྷ་ཎྜ་གྒ་ཧ་ཎེ པ་རི་ཀ་པྤི་ཏ་པ་རི་ཙྪེ་དཱ་ཏི་ཀྐ་མེ ཙ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཨི་དཱ་ནི པ་ནེ་ཏྠ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘བྷ་ཎྜ་ཀཱ་ལ་གྒྷ་དེ་སེ་ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཏྠ ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནེ བྷ་ཎྜ་ཉྩ ཀཱ་ལོ ཙ ཨ་གྒྷོ ཙ དེ་སོ ཙ ཏེ་ཧི ཙ པ་རི་བྷོ་གེ་ན ཙ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཀཱ་ཏ་བྦོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཝ་ཧ་ཊ་བྷ་ཎྜ་སྶ ས་སྶཱ་མི་ཀ་སྶཱ་མི་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ས་སྶཱ་མི་ཀེ་པི སཱ་མི་ཀཱ་ནཾ སཱ་ལ་ཡ་ནི་རཱ་ལ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཉྩ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑི་ཏྭཱ སཱ་ལ་ཡ་ཀཱ་ལེ ཙེ ཨ་ཝ་ཧ་ཊཾ, བྷ་ཎྜཾ ཨ་གྒྷཱ་པེ་ཏྭཱ ཀཱ་ཏ་བྦོ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ བྷ་ཎྜེ་ན ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ. ནི་རཱ་ལ་ཡ་ཀཱ་ལེ ཙེ ཨ་ཝ་ཧ་ཊཾ, པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ ན་ཏྠི, སཱ་མི་ཀེ་སུ པུ་ན ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ནྟེ་སུ དཱ་ཏ་བྦཾ. ཏ་དེ་ཝ ཧི བྷ་ཎྜཾ ཀ་དཱ་ཙི མ་ཧ་གྒྷཾ, ཀ་དཱ་ཙི ཨ་པྤ་གྒྷཾ, ཏ་སྨཱ ཡ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ བྷ་ཎྜཾ ཨ་ཝ་ཧ་ཊཾ, ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཀཱ་ལེ ཡོ ཏ་སྶ ཨ་གྒྷོ, ཏེ་ན ཀཱ་ཏ་བྦོ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཀཱ་ལེ་ན ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ. ན་ཝ་བྷ་ཎྜ་སྶ ཡོ ཨ་གྒྷོ, སོ པ་ཙྪཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ཏི, ཏ་སྨཱ ས་བྦ་དཱ པ་ཀ་ཏི་ཨ་གྒྷ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཀཱ་ཏ་བྦོ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཨ་གྒྷེ་ན ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ. བྷ་ཎྜུ་ཊྛཱ་ན་དེ་སེ བྷ་ཎྜཾ ཨ་པྤ་གྒྷཾ ཧོ་ཏི, ཨ་ཉྙ་ཏྠ མ་ཧ་གྒྷཾ, ཏ་སྨཱ ཡ་སྨིཾ དེ་སེ བྷ་ཎྜཾ ཨ་ཝ་ཧ་ཊཾ, ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ དེ་སེ ཨ་གྒྷེ་ན ཀཱ་ཏ་བྦོ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ དེ་སེ་ན ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ. པ་རི་བྷོ་གེ་ན སཱ་ཊ་ཀཱ་དི་ནོ བྷ་ཎྜ་སྶ ཨ་གྒྷོ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏ་སྶ པ་རི་བྷོ་ག་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཧཱི་ནཱ་པ་རི་ཧཱི་ན་བྷཱ་ཝཾ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑི་ཏྭཱ ཀཱ་ཏ་བྦོ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ པ་རི་བྷོ་གེ་ན ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ.
དུ་ཏི་ཡཾ.
༥-༧. ཨི་དཱ་ནི ཏ་ཏི་ཡཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘མ་ནུ་སྶ་ཝི་གྒ་ཧ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ཏ་ཏྠ མ་ནུ་སྶ་ཝི་གྒ་ཧཾ ཀ་ལ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཛཱི་ཝ་མཱ་ན་ཀ་མ་ནུ་སྶ་ཛཱ་ཏི་ཀཱ་ནཾ ས་རཱི་རཾ. ཙི་ཙྩ པཱ་ཎོ་ཏི ས་ཉྙཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ་ཡེ་ཝ ‘‘ཝ་དྷཱ་མི ན’’ནྟི ཝ་དྷ་ཀ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ ཙེ་ཏེ་ཏྭཱ པ་ཀ་པྤེ་ཏྭཱ. ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝཱ ཝི་ཡོ་ཛ་ཡེཏི ཡོ བྷི་ཀྑུ ཛཱ་ཏི་ཨུ་ཎྞཾ་སུ་ནཱ ས་མུ་དྡྷ་ཊ་ཏེ་ལ་བི་ནྡུ་མ་ཏྟཾ ཀ་ལ་ལ་རཱུ་པ་ཀཱ་ལེ ཏཱ་པ་ནཱ་དཱི་ཧི ཝཱ ཏ་ཏོ ཝཱ ཨུ་དྡྷ་མ་པི ཏ་ད་ནུ་རཱུ་པེ་ན ཨུ་པ་ཀྐ་མེ་ན རཱུ་པ་ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡོ་པ་ཀྐ་མེ ས་ཏི ཏ་དཱ་ཡ་ཏྟ་ཝུ་ཏྟི་ནོ ཨ་རཱུ་པ་ཛཱི་ཝི་ཏ་སྶཱ་པི ཝོ་རོ་པ་ན་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ཨུ་བྷ་ཡ་ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་ཡྻ. ཝཱ-ས་དྡོ ཝི་ཀ་པྤེ. མ་ར་ཎ་ཙེ་ཏ་ནོཏི མ་ར་ཎེ ཙེ་ཏ་ནཱ ཡ་སྶ སོ མ་ར་ཎཱ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ས་ཏྠ་ཧཱ་ར་ཀནྟི ཛཱི་ཝི་ཏཾ ཧ་ར་ཏཱི་ཏི ཧཱ་ར་ཀཾ, ས་ཏྠ་ཉྩ ཏཾ ཧཱ་ར་ཀ་ཉྩཱ་ཏི ས་ཏྠ་ཧཱ་ར་ཀཾ, ཏཾ. ཨ་སྶ མ་ནུ་སྶ་ཝི་གྒ་ཧ་སྶ. ཨུ་པ་ནི་ཀྑི་པེཏི ས་མཱི་པེ ནི་ཀྑི་པེ་ཡྻ ཝཱ. ཨེ་ཏེ་ན ཐཱ་ཝ་ར་པྤ་ཡོ་གཾ ད་སྶེ་ཏི. གཱ་ཧེ་ཡྻ མ་ར་ཎཱུ་པཱ་ཡནྟི ‘‘ས་ཏྠཾ ཝཱ ཨཱ་ཧ་ར, ཝི་སཾ ཝཱ ཁཱ་དཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན མ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ཨུ་པཱ་ཡཾ གཱ་ཧཱ་པེ་ཡྻ ཝཱ. ཨེ་ཏེ་ན ཨཱ་ཎ་ཏྟི་པྤ་ཡོ་གོ ད་སྶི་ཏོ. ཝ་དེ་ཡྻ མ་ར་ཎེ གུ་ཎནྟི ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙཱ་དཱུ་ཏ་ལེ་ཁཱ་ཧི ‘‘ཡོ ཨེ་ཝཾ མ་ར་ཏི, སོ དྷ་ནཾ ཝཱ ལ་བྷ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན མ་ར་ཎེ གུ་ཎཾ པ་ཀཱ་སེ་ཡྻ ཝཱ. ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠ ཨ་དྷི་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཝཱ-ས་དྡོ ཨཱ་ཧ་རི་ཏ་བྦོ. སོ བྷི་ཀྑུ ཙུ་ཏོ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ, སཱ་ས་ན་ཏོ་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི.
ཨི་དཱ་ནི པ་ན་སྶ ཚ་བྦི་དྷེ པ་ཡོ་གེ་ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘པ་ཡོ་གཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ སཱ་ཧ་ཏྠི…པེ… ཨི་དྡྷི་ཝི་ཛྫཱ་མ་ཡཱ པ་ཡོ་གཱ་ཏི ཨི་མེ ཚ པ་ཡོ་གཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཀ-ཀཱ་ར་ལོ་པེ་ན པ་ནེ་ཏྠ ‘‘སཱ་ཧ་ཏྠཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཐ ཝཱ ཨ་ནེ་ཀ་ཏྠེ ཨ་ནེ་ཀ་ཏ་དྡྷི་ཏ་ས་མྦྷ་ཝེ་ན ས་ཧ་ཏྠ་སྶཱ་ཡཾ པ་ཡོ་གོ སཱ་ཧ་ཏྠཱི་ཏི པ་ད་སི་དྡྷི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. སཱ་ཧ་ཏྠི ཙ ནི་སྶ་གྒོ ཙ ཨཱ་ཎ་ཏྟི ཙ ཐཱ་ཝ་རོ ཙཱ་ཏི དྭ་ནྡོ. ཨི་དྡྷི ཙ ཝི་ཛྫཱ ཙ, ཏཱ་ས་མི་མེ་ཏི ཨི་དྡྷི་ཝི་ཛྫཱ་མ་ཡཱ, ཨི་དྡྷི་མ་ཡོ ཝི་ཛྫཱ་མ་ཡོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. པ་ཡོ་གཱཏི ཨི་མེ ཚ་པྤ་ཡོ་གཱ ནཱ་མ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏྠ ས་ཡཾ མཱ་རེ་ནྟ་སྶ ཀཱ་ཡེ་ན ཝཱ ཀཱ་ཡ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷེ་ན ཝཱ པ་ཧ་ར་ཎཾ སཱ་ཧ་ཏྠི་ཀོ པ་ཡོ་གོ. དཱུ་རེ ཋི་ཏཾ མཱ་རེ་ཏུ་ཀཱ་མ་སྶ ཀཱ་ཡཱ་དཱི་ཧི ཨུ་སུ་ས་ཏྟི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ནི་སྶ་ཛྫ་ནཾ ནི་སྶ་གྒོ. ‘‘ཨ་སུ་ཀཾ ནཱ་མ མཱ་རེ་ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨཱ་ཎཱ་པེ་ནྟ་སྶ ཨཱ་ཎཱ་པ་ནཾ ཨཱ་ཎ་ཏྟི, ཨོ་པཱ་ཏ་ཁ་ཎ་ནཾ ཨ་པ་སྶེ་ན་སཾ་ཝི་དྷཱ་ནཾ ཨ་སི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་པ་ནི་ཀྑི་པ་ནཱ་དི ཐཱ་ཝ་རོ. མཱ་ར་ཎ་ཏྠཾ ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀ་ཛཱ་ཡ ཨི་དྡྷི་ཡཱ པ་ཡོ་ཛ་ནཾ ཨི་དྡྷི་མ་ཡོ. ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀ་ཛི་དྡྷི ཙ ནཱ་མེ་སཱ རཱ་ཛཱ་དཱི་ནཾ རཱ་ཛི་དྡྷི་ཨཱ་ད་ཡོ. ཏ་ཏྠ པི་ཏུ་ར་ཉྙོ སཱི་ཧ་ལི༹་ནྡ་སྶ དཱ་ཋཱ་ཀོ་ཊ་ནེ་ན ཙཱུ་ལ༹་སུ་མ་ན་ཀུ་ཊུ་མྦི་ཡ་མཱ་ར་ཎེ རཱ་ཛི་དྡྷི ད་ཊྛ་བྦཱ, ཏ་ད་ཏྠ་མེ་ཝ ཨ་ཐ་བྦ་ཎཱ་དི་ཝི་ཛྫཱ་ཡ པ་རི་ཛ་པྤ་ནཾ ཝི་ཛྫཱ་མ་ཡོ པ་ཡོ་གོ.
ཨེ་ཝཾ ཚ་པྤ་ཡོ་གེ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཏེ་སུ ཨཱ་ཎ་ཏྟི་པྤ་ཡོ་ག་སྶ ནི་ཡཱ་མ་ཀེ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཀཱ་ལཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཾ ཨཱ་ཎ་ཏྟིཾ ནི་ཡ་མེ་ནྟི ས་ངྐེ་ཏ་ཝི་ས་ངྐེ་ཏ་ཏཱ་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཙྪི་ནྡ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཎ་ཏྟི་ནི་ཡཱ་མ་ཀཱ. ཏེ པ་ན ཀཱ་ལོ ཙ ཝ་ཏྠུ ཙ ཨཱ་ཝུ་དྷ་ཉྩ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐོ ཙཱ་ཏི ཙ་ཏྟཱ་རོ, ཏ་ཐཱ ཀི་རི་ཡཱ་ཝི་སེ་སོ ཨོ་ཀཱ་སོ་ཏི ག་ཎ་ན་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཝ་སེ་ན ཚ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏྠ ཀཱ་ལོ པུ་བྦ་ཎྷཱ་དི ཡོ་བྦ་ནཱ་དི ཙ. ཝ་ཏྠུ མཱ་རེ་ཏ་བྦོ ས་ཏྟོ. ཨཱ་ཝུ་དྷཾ ཨ་སི་ཨཱ་དི. ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐོ མཱ་རེ་ཏ་བྦ་སྶ ག་མ་ནཱ་དི. ཀི་རི་ཡཱ་ཝི་སེ་སོ ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནཱ་དི. ཨོ་ཀཱ་སོ གཱ་མཱ་དི. ཡོ ཧི ‘‘ཨ་ཛྫ, སྭེ’’ཏི ཨ་ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ ‘‘པུ་བྦ་ཎྷེ མཱ་རེ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟོ ཡ་དཱ ཀ་དཱ་ཙི པུ་བྦ་ཎྷེ མཱ་རེ་ཏི, ན་ཏྠི ཝི་ས་ངྐེ་ཏོ. ཡོ པ་ན ‘‘པུ་བྦ་ཎྷེ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ མ་ཛ྄ཛྷ་ནྷཱ་དཱི་སུ མཱ་རེ་ཏི, ཝི་ས་ངྐེ་ཏོ ཧོ་ཏི, ཨཱ་ཎཱ་པ་ཀ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཨེ་ཝཾ ཀཱ་ལ་སྶ ས་ངྐེ་ཏ་ཝི་ས་ངྐེ་ཏ་ཏཱ་ཝ་སེ་ན ནི་ཡཱ་མ་ཀ་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨི་མི་ནཱ་ཝ ན་ཡེ་ན ཝ་ཏྠུ་ཨཱ་དཱི་སུ་པི ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི.
ཏ་ཏི་ཡཾ.
༨-༩. ཨི་དཱ་ནི ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཛྷཱ་ནཱ་དི་བྷེ་ད’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཏྟ་ནི ནོ་ས་ནྟཾ ཨ་ཏྟུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀ་ཉྩ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་བྷ་ཝ་སྶི་ཏ་ཉྩ ཨ་ཉྙཱ་པ་དེ་ས་ར་ཧི་ཏ་ཉྩ ཛྷཱ་ནཱ་དི་བྷེ་དཾ ཀོ་ཊྛཱ་སཾ ཀ་ཏྭཱ ཝཱ ཨེ་ཀེ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཝཱ ཀཱ་ཡེ་ན ཝཱ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝཱ ཝི་ཉྙ་ཏྟི་པ་ཐེ དཱི་པེ་ནྟོ ནཱ་དྷི་མཱ་ནི་ཀོ ཉཱ་ཏེ ཙུ་ཏོ བྷ་ཝེ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཏྟ་ནི ས་ཀ་ས་ནྟཱ་ནེ ནོ་ས་ནྟཾ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣ་ཏྟཱ་ཡེ་ཝ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཾ, ཨེ་ཏྠ ནོ་ས་ནྟོ་ཏི ཨ་ཏྠེ ཏ་པྤུ་རི་སོ. ཛྷཱ་ནཱ་དི་བྷེ་དནྟི ཛྷཱ་ནཾ ཨཱ་དི ཡ་སྶ ‘‘ཝི་མོ་ཀྑ་ས་མཱ་དྷི ས་མཱ་པ་ཏྟི ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན མ་གྒ་བྷཱ་ཝ་ནཱ ཕ་ལ་ས་ཙྪི ཀི་རི་ཡཱ་ཀི་ལེ་ས་པྤ་ཧཱ་ན་ཝི་ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ཏཱ་ཙི་ཏྟ་སྶ སུ་ཉྙཱ་གཱ་རེ ཨ་བྷི་ར་ཏཱི’’ཏི (པཱ་རཱ. ༡༩༨) ཝུ་ཏྟ་སྶ སོ ཛྷཱ་ནཱ་དི, སོ་ཝ བྷེ་དོ ཝི་སེ་སོ་ཏི ས་མཱ་སོ. ཏཾ ཛྷཱ་ནཱ་དི་བྷེ་དཾ ཨུ་ཏྟ་རི་མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨཾ. ཨ་ཏྟུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀནྟི ‘‘ཨ་ཡཾ མ་ཡི ཨ་ཏྠཱི’’ཏི ཨཱ་རོ་ཙ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏྟ་ནི ཨུ་པ་ནཱི་ཡ་ཏི, ‘‘ཨ་ཧཾ ཝཱ ཨེ་ཏྠ ས་ནྡི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨ་ཏྟཱ ཨུ་པ་ནཱི་ཡ་ཏི ཨེ་ཏྠ དྷ་མྨེ་ཏི ཝཱ ཨ་ཏྟུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀོ, ཛྷཱ་ནཱ་དི་བྷེ་དོ, ཏཾ. པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་བྷ་ཝ་སྶི་ཏནྟི པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་བྷ་ཝོ ནཱ་མ ཨི་དཱ་ནི ཝ་ཏྟ་མཱ་ནོ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ, ཏ་ནྣི་སྶི་ཏོ་ཏི ས་མཱ་སོ, སོ ཙ ཛྷཱ་ནཱ་དི་བྷེ་དོ་ཡེ་ཝ, ཏཾ.
ཨ་ཉྙཱ་པ་དེ་ས་ར་ཧི་ཏནྟི ‘‘ཡོ ཏེ ཝི་ཧཱ་རེ ཝ་སི, སོ བྷི་ཀྑུ པ་ཋ་མཾ ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (པཱ་རཱ. ༢༢༠) ན་ཡེ་ན ཨ་ཉྙ་སྶ ཨ་པ་དེ་སོ, ཏེ་ན ར་ཧི་ཏོ ཙ་ཏྟོ་ཏི ཏ་པྤུ་རི་ས་ས་མཱ་སོ, སོ ར་ཧི་ཏོ ཏེ་ནཱ་ཏི ཝཱ བ་ཧུ་བྦཱི་ཧི, ཛྷཱ་ནཱ་དི་བྷེ་དོ་ཝ, ཏཾ. ཀོ་ཊྛཱ་སཾ ཀ་ཏྭཱ ཝཱཏི ‘‘པ་ཋ་མཾ ཛྷཱ་ནཾ དུ་ཏི་ཡཾ ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫིཾ, པ་ཋ་མཾ ཛྷཱ་ནཾ ཏ་ཏི་ཡཾ ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཀོ་ཊྛཱ་སཾ ཀ་ཏྭཱ ཝཱ. ཨེ་ཀེ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཝཱཏི ‘‘པ་ཋ་མཾ ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫིཾ, དུ་ཏི་ཡཾ ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨེ་ཀེ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཝཱ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཨེ་ཀ་ནྟི ཋི་ཏེ ཝི་ཙྪཱ་ཡཾ དྭི་ཏྟཾ. ཨེ་ཏྠ པ་ན ཀ་ཏྭཱ་ཏི ཀ་ར་ཎ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཨེ་ཀེ་ཀ་ཝ་སེ་ན བྷི་ནྣ་སྶ ཛྷཱ་ནཱ་དི་ནོ ཨ་ཏྠ་སྶ ས་མྦ་ནྡྷ་ནི་ཙྪཱ ཝི་ཙྪཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཊཱི་ཀཱ་ཡཾ པ་ན ‘‘ཀོ་ཊྛཱ་སཾ ཝཱ་ཏི ཨེ་ཏྠ ‘ཛྷཱ་ན་ལཱ་བྷཱི, ཝི་མོ་ཀྑ་ལཱ་བྷཱི, ས་མཱ་དྷི་ལཱ་བྷཱི, ས་མཱ་པ་ཏྟི་ལཱ་བྷཱི་མྷཱི’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཀོ་ཊྛཱ་ས་ཏོ ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ’’ཏི ཙ ‘‘ཨེ་ཀེ་ཀཾ ཝཱ་ཏི ‘པ་ཋ་མ་སྶ ཛྷཱ་ན་སྶ ལཱ་བྷཱི, དུ་ཏི་ཡ་སྶ ཛྷཱ་ན་སྶ ལཱ་བྷཱི་མྷཱི’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨེ་ཀེ་ཀཾ ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ’’ཏི ཙ ཝུ་ཏྟཾ. སོ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ་ཉྩ ཨ་ཝུ་ཏྟ་ཀྐ་མོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཀཱ་ཡེ་ན ཝཱཏི ཧ་ཏྠ་མུ་དྡཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཀཱ་ཡེ་ན ཝཱ. ཝཱ་ཙཱཏི ཨེ་ཏྠ ཡ-ཀཱ་རོ ལུ་ཏྟ་ནི་དྡི་ཊྛོ ‘‘ཨ་ལ་ཛྫི་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ. ཝི་ཉྙ་ཏྟི་པ་ཐེཏི ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་ཝི་ཉྙ་ཏྟཱི་ནཾ ག་ཧ་ཎ་ཡོ་གྱེ པ་དེ་སེ ཋ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཧ་རི་ཏ་བྦཾ. དཱི་པེ་ནྟོཏི ‘‘ཨི་མི་ནཱ ཙ ཨི་མི་ནཱ ཙ ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཨ་ཡཾ དྷ་མྨོ མ་ཡི ཨ་ཏྠཱི’’ཏི པ་ཀཱ་སེ་ནྟོ. ནཱ་དྷི་མཱ་ནི་ཀོཏི ཨ་པྤ་ཏྟེ པ་ཏྟ་ས་ཉྙི་ཏཱ་ས་ངྑཱ་ཏོ ཨ་དྷི་ཀོ མཱ་ནོ, སོ ན་ཏྠི ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ནཱ་དྷི་མཱ་ནི་ཀོ, བྷི་ཀྑུ. ཉཱ་ཏེཏི ཝི་ཉྙུ་ནཱ མ་ནུ་སྶ་ཛཱ་ཏི་ཀེ་ན སི་ཀྑཱ་པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ནེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཝི་ཉྙཱ་ཏེ ས་ཏི ཙུ་ཏོ བྷ་ཝེ སཱ་ས་ན་ཏོ་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ཨ་ཉྙཱ་པ་དེ་སེ་ན དཱི་པ་ཡ་ཏོ པ་ན ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ. ཨེ་ཏྠ ཙ –
དུ་ཀྐ་ཊཾ པ་ཋ་མ་སྶེ་ཝ, སཱ་མ་ནྟ་མི་ཏི ཝ་ཎྞི་ཏཾ;
སེ་སཱ་ནཾ པ་ན ཏི་ཎྞ་མྤི, ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་མུ་དཱི་རི་ཏ་ནྟི.
ཙ་ཏུ་ཏྠཾ.
༡༠. ཨི་དཱ་ནི ཙ་ཏུ་ནྣ་མྤི ཙེ་ཏེ་ས་མ་སཾ་ཝཱ་ས་ཏཾ ཨ་བྷ་བྦ་ཏ་ཉྩ དཱི་པེ་ཏུཾ ‘‘པཱ་རཱ་ཛི་ཀེ་ཏེ’’ཏི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ཨེ་ཏེ ཙ་ཏྟཱ་རོ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ པུ་གྒ་ལཱ ཡ་ཐཱ པུ་རེ པུ་བྦེ གི་ཧི་ཀཱ་ལེ, ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་ཀཱ་ལེ ཙ ཝི་ཡ ཨ་སཾ་ཝཱ་སཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ས་ཧ ཝ་ས་ནྟི ཡ་སྨཱ ས་བྦེ་པི ལ་ཛྫི་ནོ ཨེ་ཏེ་སུ ཀ་མྨཱ་དཱི་སུ ན ཨེ་ཀོ་པི ཏ་ཏོ བ་ཧི་དྡྷཱ ས་ནྡི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཀ་ཀ་མྨཾ ཨེ་ཀུ་དྡེ་སོ ས་མ་སི་ཀྑ་ཏཱ་ཏི ཨི་མེ ཏ་ཡོ སཾ་ཝཱ་སཱ ནཱ་མ. ཏ་ཏྠ ཨ་པ་ལོ་ཀ་ནཱ་དི་ཀཾ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་མྤི ས་ངྒྷ་ཀ་མྨཾ སཱི་མཱ་པ་རི་ཙྪི་ནྣེ་ཧི པ་ཀ་ཏ་ཏྟེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཨེ་ཀ་ཏོ ཀ་ཏྟ་བྦ་ཏཱ ཨེ་ཀ་ཀ་མྨཾ ནཱ་མ. ཏ་ཐཱ པ་ཉྩ་ཝི་དྷོ་པི པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་སོ ཨེ་ཀ་ཏོ ཨུ་དྡི་སི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ཨེ་ཀུ་དྡེ་སོ ནཱ་མ. པ་ཉྙ་ཏྟཾ པ་ན སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ས་བྦེ་ཧི་པི ལ་ཛྫཱི་པུ་གྒ་ལེ་ཧི ས་མཾ སི་ཀྑི་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ས་མ་སི་ཀྑ་ཏཱ ནཱ་མ. ན་ཏྠི ཏེ སཾ་ཝཱ་སཱ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ཨ་སཾ་ཝཱ་སཱ. ‘‘ཨ་བྷ་བྦཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ བྷི་ཀྑུ་བྷཱ་ཝཱ་ཡཱཏི ཏུ་མ་ཏྠེ ས་མྤ་དཱ་ན་ཝ་ཙ་ནཾ, ཏ་སྨཱ ཡ་ཐཱ སཱི་ས་ཙྪི་ནྣོ ཛཱི་ཝི་ཏུཾ ཨ་བྷ་བྦོ, ཨེ་ཝཾ ཙ་ཏྟཱ་རོ་མེ པུ་གྒ་ལཱ བྷི་ཀྑུ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ཝི་ཏུཾ ཨ་བྷ་བྦཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༡༡. ཨི་དཱ་ནི པ་རི་ཡཱ་ཡཱ་ཎ་ཏྟཱི་ཧི ས་མྦྷ་ཝ་ནྟེ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘པ་རི་ཡཱ་ཡོ ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. པ་རི་ཡཱ་ཡོ ཙ ཨཱ་ཎ་ཏྟི ཙ ཏ་ཏི་ཡེ མ་ནུ་སྶ་ཝི་གྒ་ཧེ ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་ཏྠ ཀཱ་ཡཱ་དཱི་ཧི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་ཧི ‘‘ཡོ ཨེ་ཝཾ མ་ར་ཏི, སོ དྷ་ནཾ ཝཱ ལ་བྷ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ཝི་ཉྙཱ་པ་ཀོ བྱ་ཉྫ་ན་བྷཱུ་ཏོ ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་པ་ཡོ་གོ པ་རི་ཡཱ་ཡོ. ཨི་མི་ནཱ ཨི་དཾ དཱི་པེ་ཏི – ཡ་ཐཱ ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནེ ‘‘ཨཱ་དི་ཡེ་ཡྻཱ’’ཏི (པཱ་རཱ. ༩༢) ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ པཱ་རི་ཡཱ་ཡ་ཀ་ཐཱ་ཡ མུ་ཙྩ་ཏི, ན ཨི་དྷ ཨེ་ཝཾ. ‘‘སཾ་ཝ་ཎྞེ་ཡྻཱ’’ཏི (པཱ་རཱ. ༡༧༢) པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཀ་ཡཱ་ཡ་པི ན མུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི. ‘‘དུ་ཏི་ཡེ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨ་ཏྠོ པཱ་ཀ་ཊོ་ཡེ་ཝ. ཨེ་ཝ་མུ་པ་རི་པི པཱ་ཀ་ཊ་མུ་པེ་ཀྑི་སྶཱ་མ.
༡༢. ཨི་དཱ་ནི མེ་ཐུ་ན་དྷ་མྨཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ངྒཱ་ནི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘སེ་ཝེ་ཏཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. སེ་ཝེ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཙི་ཏྟནྟི མེ་ཐུ་ནཾ སེ་ཝེ་ཏུཾ ཀཱ་མེ་ཏཱི་ཏི སེ་ཝེ་ཏུ་ཀཱ་མོ, ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ ནཱ་མ ཏ་ཎྷཱ, ཏཱ་ཡ སེ་ཝེ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ ཙི་ཏྟ་ནྟི ཏ་པྤུ་རི་སོ. མེ་ཐུ་ན་དྷ་མྨ་སྶཱཏི མི་ཐུ་ནཱ་ནཾ ཨི་ཏྠི་པུ་རི་སཱ་ནཾ ཨི་ད་ནྟི མེ་ཐུ་ནཾ, ཏ་མེ་ཝ དྷ་མྨོ་ཏི མེ་ཐུ་ན་དྷ་མྨོ. ཨི་དྷ པ་ན ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཝ་སེ་ན པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་པ་ཏྟི མེ་ཐུ་ན་དྷ་མྨོ ནཱ་མ. ཨ་ཐ ཝཱ མེ་ཐུ་ནེ་ན ཛཱ་ཏོ དྷ་མྨོ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་པ་ཏྟི མེ་ཐུ་ན་དྷ་མྨོ, ཏ་སྶ མེ་ཐུ་ན་དྷ་མྨ་སྶ མེ་ཐུ་ན་དྷ་མྨ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ. ཨ་ངྒ་དྭ་ཡནྟི ཨ་ངྒཱ་ནཾ ཀཱ་ར་ཎཱ་ནཾ དྭ་ཡཾ. བུ་དྷཱཏི ཝི་ན་ཡ་དྷ་རཱ ཝི་ཉྙུ་ནོ.
༡༣. མ་ནུ་སྶ་སནྟི མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ སཾ མ་ནུ་སྶ་སཾ, ཏ་དཱ་ཡ་ཏྟ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ ཙ. ཨེ་ཏེ་ན པེ་ཏ་ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏཱ་ཡ་ཏྟཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏི. ཏ་ཐཱ་ས་ཉྙཱིཏི ཏ་ཐཱ ཏཱ་དི་སཱ ས་ཉྙཱ ཏ་ཐཱ་ས་ཉྙཱ, སཱ ཨ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཏ་ཐཱ་ས་ཉྙཱི. པ་རཱ་ཡ་ཏྟ་ས་ཉྙི་ཏཱ ཙཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. བྷཱ་ཝ་པྤ་དྷཱ་ནཱ ཨི་མེ ནི་དྡེ་སཱ, བྷཱ་ཝ་པ་ཙྩ་ཡ་ལོ་པོ ཝཱ ‘‘བུ་དྡྷེ ར་ཏ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཁུ. པཱ. ༦.༣) ཝི་ཡ. ཨེ་ཝ་མུ་པ་རི་པི ཨཱི་དི་སེ་སུ. ཐེ་ཡྻ་ཙི་ཏྟནྟི ཐེ་ན་བྷཱ་ཝ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཙི་ཏྟ་ཉྩ. ཝ་ཏྠུ་ནོ ག་རུ་ཏཱཏི བྷ་ཎྜ་སྶ པཱ་ད་ཨ་ཏི་རེ་ཀ་པཱ་དཱ་ར་ཧ་བྷཱ་ཝེ་ན ག་རུ་ཏཱ ཙ. ཨཱུ་ན་པ་ཉྩ་མཱ་ས་ཀེ ཝཱ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་མཱ་ས་ཀེ ཝཱ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ. མཱ་ས་ཀེ ཝཱ ཨཱུ་ན་མཱ་ས་ཀེ ཝཱ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཨ་ཝ་ཧཱ་རོཏི པ་ཉྩ་ཝཱི་ས་ཏི་ཡཱ ཨ་ཝ་ཧཱ་རཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རེ་ན ཨ་ཝ་ཧ་ར་ཎ་ཉྩཱ་ཏི ཨི་མེ པ་ཉྩ ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ན་ཧེ་ཏུ་ཡོ ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ན་པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ངྒཱ་ནི.
༡༤. པཱ་ཎོ མཱ་ནུ་སྶ་ཀོཏི མ་ནུ་སྶ་ཛཱ་ཏི་ས་མྦ་ནྡྷོ པཱ་ཎོ ཙ, པཱ་ཎོ་ཏི ཧི ཝོ་ཧཱ་ར་ཏོ ས་ཏྟོ, པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ པ་ན ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི. པཱ་ཎ་ས་ཉྙི་ཏཱཏི པཱ་ཎོ་ཏི ས་ཉྙི་ཏཱ ཙ, གྷཱ་ཏ་ནཾ གྷཱ་ཏོ, སོ ཨེ་ཝ ཙེ་ཏ་ནཱ གྷཱ་ཏ་ཙེ་ཏ་ནཱ, ‘‘ཝ་དྷཱ་མི ན’’ནྟི ཨེ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟཱ སཱ ཙ, ཏཾ་ས་མུ་ཊྛི་ཏོ སཱ་ཧ་ཏྠི་ཀཱ་དཱི་ནཾ ཚ་ནྣ་མ་ཉྙ་ཏ་རོ པ་ཡོ་གོ ཙ, ཏེ་ན པ་ཡོ་གེ་ན མ་ར་ཎ་ཉྩཱ་ཏི ཨེ་ཏེ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཱ པ་ཉྩ ཝ་དྷ་ཧེ་ཏུ་ཡོ པཱ་ཎ་གྷཱ་ཏཱ་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ་ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ངྒཱ་ནཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༡༥. ཨ་ཏྟ་ནི ཨ་ས་ནྟ་ཏཱཏི ཨུ་ཏྟ་རི་མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨ་སྶ ས་ནྟཱ་ནེ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏཱ ཙ. པཱ་པ་མི་ཙྪ་ཏཱ་ཡཱ་རོ་ཙ་ནཱཏི ཡཱ སཱ ‘‘ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ དུ་སྶཱི་ལོ ས་མཱ་ནོ ‘སཱི་ལ་ཝཱ་ཏི མཾ ཛ་ནོ ཛཱ་ནཱ་ཏཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (ཝི་བྷ. ༨༥༡) ན་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟཱ པཱ་པ་ཨི་ཙྪ་ཏཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ, ཏཱ་ཡ ཨུ་ཏྟ་རི་མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙ་ནཱ ཙ. ཏ་སྶཱཏི ཡ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏི, ཏ་སྶ. མ་ནུ་སྶ་ཛཱ་ཏི་ཏཱཏི མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཛཱ་ཏི ཡ་སྶ, ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ མ་ནུ་སྶ་ཛཱ་ཏི་ཏཱ, སཱ ཙ, ན་ཉྙཱ་པ་དེ་སོཏི ན ཨ་ཉྙཱ་པ་དེ་སོ ཨ་ཉྙཱ་པ་དེ་སཱ་བྷཱ་ཝོ ཙ, ཏ་དེ་ཝ ཛཱ་ན་ནནྟི ཏ་ངྑ་ཎཾ་ཡེ་ཝ ཝི་ཛཱ་ན་ན་ཉྩཱ་ཏི ཨི་མཱ་ནི པ་ཉྩ ཨེ་ཏྠ ཨ་ས་ནྟ་དཱི་པ་ནེ ཨ་སྨིཾ ས་ནྟཱ་ནེ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཨུ་ཏྟ་རི་མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨ་པྤ་ཀཱ་ས་ན་ནི་མི་ཏྟེ པཱ་རཱ་ཛི་ཀེ ཨ་ངྒཱ་ནི ཧེ་ཏུ་ཡོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༡༦. ཨེ་ཝཾ ཏེ་ས་མ་སཾ་ཝཱ་ས་ཏཱ་བྷ་བྦ་ཏཱ་དཱི་ནི ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ན ཏེ ཙ་ཏྟཱ་རོ་ཝ, ཨ་ཐ ཁོ ས་ནྟ་ཉྙེ་པཱི་ཏི ཏེ ས་བྦེ་པི ས་མོ་དྷཱ་ནེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱཏི པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ དྷ་མྨཱ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ. ཏེ་ནེ་ཝ ཙེ་ཏྠ པུ་ལླི་ངྒ་ནི་དྡེ་སོ. ཏ་སྨཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ དྷ་མྨཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཙཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཏུ ཨུ་བྦྷ་ཛཱ་ཎུ་མ་ཎྜ་ལི་ཀཱ་དི་ཀཱ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་པ་ནྣཱ པ་རི་གྒ་ཡ྄ཧ་ནྟི. ཏཱ་སུ ཡཱ ཨ་ཝ་སྶུ་ཏཱ ཨ་ཝ་སྶུ་ཏ་སྶ མ་ནུ་སྶ་པུ་རི་ས་སྶ ཨ་ཀྑ་ཀཱ་ནཾ ཨ་དྷོ ཛཱ་ཎུ་མ་ཎྜ་ལཱ་ནཾ ཀ་པྤ་རཱ་ན་ཉྩ ཨུ་པ་རི ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒཾ སཱ་དི་ཡ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཨུ་བྦྷ་ཛཱ་ཎུ་མ་ཎྜ་ལི་ཀཱ. ཡཱ པ་ན ཨ་ཉྙི་སྶཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏི, སཱ ཝ་ཛྫ་པྤ་ཊི་ཙྪཱ་དི་ཀཱ. ཡཱ ཨུ་ཀྑི་ཏྟ་ཀཾ བྷི་ཀྑུཾ ཏ་སྶཱ དི་ཊྛི་ཡཱ ག་ཧ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ཏི, སཱ ཨུ་ཀྑི་ཏྟཱ་ནུ་ཝ་ཏྟི་ཀཱ. ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་རཱ་གེ་ན ཏི་ནྟ་སྶ ཧ་ཏྠ་གྒ་ཧ་ཎཾ ས་ངྒྷཱ་ཊི་ཀ་ཎྞ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་ཏྠཱ་ཡ པུ་རི་ས་སྶ ཧ་ཏྠ་པཱ་སེ ཋཱ་ནཾ ཋ་ཏྭཱ ས་ལླ་པ་ནཾ ས་ངྐེ་ཏ་ག་མ་ནཾ པུ་རི་ས་སྶཱ་ག་མ་ན་སཱ་དི་ཡ་ནཾ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣོ་ཀཱ་ས་ཝ་ཝི་ས་ནཾ ཧ་ཏྠ་པཱ་སེ ཋ་ཏྭཱ ཀཱ་ཡོ་པ་སཾ་ཧ་ར་ཎ་ནྟི ཨི་མཱ་ནི ཨ་ཊྛ ཝ་ཏྠཱུ་ནི ཡ་སྶཱ ཨ་ཝ་སྶུ་ཏཱ་ཡ, སཱ ཨ་ཊྛ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ ནཱ་མ.
ཨ་བྷ་བྦ་ཀཱ ཨེ་ཀཱ་ད་ས ཙཱཏི ཨེ་ཏྠ པ་ཎྜ་ཀོ ཐེ་ཡྻ་སཾ་ཝཱ་ས་ཀོ ཏི་ཏྠི་ཡ་པ་ཀྐ་ནྟ་ཀོ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏོ མཱ་ཏུ་གྷཱ་ཏ་ཀོ པི་ཏུ་གྷཱ་ཏ་ཀོ ཨ་ར་ཧ་ནྟ་གྷཱ་ཏ་ཀོ བྷི་ཀྑུ་ནི་དཱུ་ས་ཀོ ས་ངྒྷ་བྷེ་ད་ཀོ ལོ་ཧི་ཏུ་པྤཱ་ད་ཀོ ཨུ་བྷ་ཏོ་བྱ་ཉྫ་ན་ཀོ་ཏི ཨི་མེ ཨ་བྷ་བྦཱ ཨེ་ཀཱ་ད་ས ཙ. ཏེ་སུ པ་ཎྜ་ཀོཏི ཨོ་པ་ཀྐ་མི་ཀ་ན་པུཾ་ས་ཀ་པ་ཎྜ་ཀཱ ཙ པ་ཎྜ་ཀ་བྷཱ་ཝ་པ་ཀྑེ པ་ཀྑ་པ་ཎྜ་ཀོ ཙ ཨི་དྷ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ. ཨཱ་སི་ཏྟ་ཨུ་སཱུ་ཡ་པ་ཎྜ་ཀཱ་ནཾ པ་ན པ་བྦ་ཛྫཱ ཙ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ ཙ ན ཝཱ་རི་ཏཱ. ཐེ་ཡྻ་སཾ་ཝཱ་ས་ཀོ པ་ན ལི་ངྒ་ཏྠེ་ན་ཀཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཏི་ཝི་དྷོ. ཏ་ཏྠ ས་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་ཏ་ཏྟཱ ལི་ངྒ་མ་ཏྟཾ ཐེ་ནེ་ཏཱི་ཏི ལི་ངྒ་ཏྠེ་ན་ཀོ. བྷི་ཀྑུ་ཝ་སྶ་ག་ཎ་ནཱ་དི་ཀཾ སཾ་ཝཱ་སཾ ཐེ་ནེ་ཏཱི་ཏི སཾ་ཝཱ་ས་ཏྠེ་ན་ཀོ. སི་ཀྑཾ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཡ ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ནྟེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་མུ་བྷ་ཡཾ ཐེ་ནེ་ཏཱི་ཏི ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠེ་ན་ཀོ. ཋ་པེ་ཏྭཱ པ་ན ཨི་མཾ ཏི་ཝི་དྷཾ –
རཱ་ཛ་དུ་བྦྷི་ཀྑ་ཀ་ནྟཱ་ར-རོ་ག་ཝེ་རི་བྷ་ཡེ་ན ཝཱ;
ཙཱི་ཝ་རཱ་ཧ་ར་ཎ་ཏྠཾ ཝཱ, ལི་ངྒཾ ཨཱ་དི་ཡ་ཏཱི་དྷ ཡོ.
སཾ་ཝཱ་སཾ ནཱ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏི, ཡཱ་ཝ སོ སུ་དྡྷ་མཱ་ན་སོ;
ཐེ་ཡྻ་སཾ་ཝཱ་ས་ཀོ ནཱ་མ, ཏཱ་ཝ ཨེ་ས ན ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི. (མ་ཧཱ་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༡༡༠; ཀ་ངྑཱ. ཨ་ཊྛ. པ་ཋ་མ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ);
ཏི་ཏྠི་ཡ་པ་ཀྐ་ནྟ་ཀཱ་ད་ཡོ ཏུ ཏཾ་ཏཾ་ཝ་ཙ་ན་ཏྠཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏོ པ་ན ཋ་པེ་ཏྭཱ མ་ནུ་སྶ་ཛཱ་ཏི་ཀཾ ཨ་ཝ་སེ་སོ ས་བྦོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨི་མེ ཨེ་ཀཱ་ད་ས པུ་གྒ་ལཱ བྷི་ཀྑུ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ ཨ་བྷ་བྦ་ཏྟཱ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་པ་ནྣ་ས་དི་ས་ཏཱ་ཡ ‘‘པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཝི་བྦྷ་ནྟཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱིཏི གི་ཧི་ནི་ཝཱ་ས་ན་ནི་ཝ་ཏྠཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཙ. སཱ ཧི ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ. མུ་དུ་ཀཱ པི་ཊྛི ཡ་སྶ, སོ ཙ. སོ ཧི ཨ་ན་བྷི་ར་ཏི་ཡཱ པཱི་ལི༹་ཏོ ཡ་དཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ཙྩ་མུ་ཁ་མ་གྒེ་སུ པ་ཝེ་སེ་ཏི, ཏ་དཱ པཱ་རཱ་ཛི་ཀོ ཧོ་ཏི.
༡༧-༡༨. ལ་མྦ་མཱ་ན་མ་ངྒ་ཛཱ་ཏ་མེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ལ་མྦཱི. སོ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་སུ པ་ཝེ་སི་ཏོ པཱ་རཱ་ཛི་ཀོ. མུ་ཁེ་ན ག་ཎྷ་ནྟོ ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏཾ པ་ར་སྶ ཙཱཏི ཡོ ཨ་ན་བྷི་ར་ཏི་ཡཱ པཱི་ལི༹་ཏོ པ་ར་སྶ སུ་ཏྟ་སྶ ཝཱ མ་ཏ་སྶ ཝཱ ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏཾ མུ་ཁེ་ན ག་ཎྷཱ་ཏི, སོ པ་ར་སྶ ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏཾ མུ་ཁེ་ན ག་ཎྷ་ནྟོ ཙ. ཏ་ཏྠེ་ཝཱ་བྷི་ནི་སཱི་ད་ནྟོཏི ཡོ ཨ་ན་བྷི་ར་ཏི་ཡཱ པཱི་ལི༹་ཏོ ཏ་ཏྠེ་ཝ པ་ར་སྶ ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏེ ཝ་ཙྩ་མ་གྒེ་ན ཨ་བྷི་ནི་སཱི་ད་ཏི, སོ ཙཱ་ཏི ཨེ་ཏེ དྭ་ཡཾ་དྭ་ཡ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་བྷཱ་ཝེ་པི མ་གྒེ མ་གྒ་པྤ་ཝེ་ས་ན་ཧེ་ཏུ མེ་ཐུ་ན་སྶ ཨ་ནུ་ལོ་མི་ཀཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཙ. ཨི་དྷཱ་ག་ཏཱ ཙ་ཏྟཱ་རོཏི ཨི་དྷ ཁུ་དྡ་སི་ཀྑཱ་ཡཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཱ མེ་ཐུ་ན་དྷ་མྨཱ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་ད་ཡོ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཙཱ་ཏི ས་མོ་དྷཱ་ནཱ པི་ཎྜཱི་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏུ་ཝཱི་ས་ཏི པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ བྷ་ཝ་ནྟཱི་ཏི སེ་སོ. ཨེ་ཏྠ ཙ གཱ་ཐཱ་བ་ནྡྷ་ཝ་སེ་ན ར་སྶཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘པ་རཱ་ཛི་ཀཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཏྠཱ་ཧ – མཱ་ཏུ་གྷཱ་ཏ་ཀཱ་ད་ཡོ ཏ་ཏི་ཡཾ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ ཨཱ་པ་ནྣཱ, བྷི་ཀྑུ་ནི་དཱུ་ས་ཀོ, མུ་དུ་པི་ཊྛི་ཀཱ་ད་ཡོ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཙ པ་ཋ་མ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ ཨཱ་པ་ནྣཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཀུ་ཏོ ཙ་ཏུ་ཝཱི་ས་ཏཱི་ཏི? ཝུ་ཙྩ་ཏེ – མཱ་ཏུ་གྷཱ་ཏ་ཀཱ་ད་ཡོ ཧི ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨི་དྷ ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ ཨེ་ཝ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ. མུ་དུ་པི་ཊྛི་ཀཱ་ད་ཡོ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཀི་ཉྩཱ་པི པ་ཋ་མ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀེ་ན ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ, ཡ་སྨཱ པ་ན ཨེ་ཀེ་ན པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན མེ་ཐུ་ན་དྷ་མྨཾ ཨ་པྤ་ཊི་སེ་ཝི་ནོ ཧོ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཝི་སུཾ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི.
པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.