༤༢. དེ་ས་ནཱ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༨༢. བྷི་ཀྑུ་བྷཱ་ཝ་སྶ (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༡༩༨) ཡོ ཙཱ་གོ, སཱ པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་དེ་ས་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ ‘‘ཝི་སུ་དྡྷཱ་པེ་ཀྑོ་ཏི གི་ཧི ཝཱ ཧོ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ཝཱ ཧོ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨཱ་རཱ་མི་ཀོ ཝཱ ཧོ་ཏུ་ཀཱ་མོ སཱ་མ་ཎེ་རོ ཝཱ ཧོ་ཏུ་ཀཱ་མོ’’ཏི (པཱ་རཱ. ༡༩༨). ཏ་སྨཱ གི་ཧི་བྷཱ་ཝཱ་དི་ཀཾ་ཡེ་ཝ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ ཨཱ་པ་ནྣ་སྶ ཝི་སུ་དྡྷི ནཱ་མ, ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྶ ཝི་སུ་དྡྷི ཨེ་ཝ ན་ཏྠི. ‘‘ཚཱ་དེ་ཏི ཛཱ་ན་མཱ་པ་ནྣཾ, པ་རི་ཝ་སེ་ཡྻ ཏཱ་ཝ་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ཝི་དྷིཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་ན ཝུ་ཊྛཱ་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ.
༣༨༣. ཨི་དཱ་ནི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཨེ་ཝ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ.
༣༨༤. པ་ཊི་དེ་སེ་མཱིཏི ཨཱ་རོ་ཙེ་མི. ཨེ་ཏཱ་ནི ཨ་ཧཾ ཨེ་ཏཱ་ནཱ་ཧཾ.
༣༨༦. (ཀ) ཡཾ ས་ངྒྷོ གི་ལཱ་ན་སྶ ཏི་ཙཱི་ཝ་རེ་ན ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་ས་མྨུ་ཏིཾ དེ་ཏི, ཏཾ ཨ་ཉྙ་ཏྲཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
(ཁ) ཨ་ཀཱ་ལ་ཙཱི་ཝ་རཾ (པཱ་རཱ. ༥༠༠) ནཱ་མ ‘‘ཨ་ན་ཏྠ་ཏེ ཀ་ཐི་ནེ ཨེ་ཀཱ་ད་ས་མཱ་སེ ཨུ་པྤ་ནྣཾ, ཨ་ཏྠ་ཏེ ཀ་ཐི་ནེ ས་ཏྟ་མཱ་སེ ཨུ་པྤ་ནྣཾ, ཀཱ་ལེ་པི ཨཱ་དི་སྶ དི་ནྣཾ, ཨེ་ཏཾ ཨ་ཀཱ་ལ་ཙཱི་ཝ་རཾ ནཱ་མཱ’’ཏི.
(ག) པུ་རཱ་ཎ་ཙཱི་ཝ་རཾ (པཱ་རཱ. ༥༠༥) ནཱ་མ ‘‘ས་ཀིཾ ནི་ཝ་ཏྠ་མྤི ས་ཀིཾ པཱ་རུ་ཏ་མྤཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཉྙཱ་ཏི་ཀཱ ནཱ་མ མཱ་ཏི་ཏོ ཝཱ པི་ཏི་ཏོ ཝཱ ཡཱ་ཝ ས་ཏྟ་མཱ ཀུ་ལ་པ་རི་ཝ་ཊྚཱ ཨ་ས་མྦ་ནྡྷཱ. ནི་སཱི་ད་ན་པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎ་དྷོ་ཝཱ་པ་ནེ དུ་ཀྐ་ཊཾ.
(གྷ) ཨ་ཉྙ་ཏྲ པཱ་རི་ཝ་ཏྟ་ཀཱཏི (པཱ་རཱ. ༥༡༢) ཨེ་ཏྠ ཧ་རཱི་ཏ་ཀཱི་ཁ་ཎྜ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི. ཙཱི་ཝ་རཾ ནཱ་མ ཨི་དྷ ཝི་ཀ་པྤ་ནཱུ་པ་ག་པ་ཙྪི་མ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ.
(ང) ཨ་ཉྙ་ཏྲ ས་མ་ཡཱཏི (པཱ་རཱ. ༥༡༩) ཨེ་ཏྠ ‘‘ཨ་ཙྪི་ནྣ་ཙཱི་ཝ་རོ ཝཱ ཧོ་ཏི བྷི་ཀྑུ ན་ཊྛ་ཙཱི་ཝ་རོ ཝཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ ས་མ་ཡ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
(ཙ) ‘‘ས་ནྟ་རུ་ཏྟ་ར་པ་ར་མཾ ཏེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཏ་ཏོ ཙཱི་ཝ་རཾ སཱ་དི་ཏ་བྦ’’ནྟི (པཱ་རཱ. ༥༢༤) ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ‘‘ཏ་ཏུ་ཏྟ་རཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཏྠ པ་ན ‘‘ས་ཙེ ཏཱི་ཎི ན་ཊྛཱ་ནི ཧོ་ནྟི, དྭེ སཱ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. དྭེ ན་ཊྛཱ་ནི, ཨེ་ཀཾ སཱ་དི་ཏ་བྦཾ, ཨེ་ཀཾ ན་ཊྛཾ, ན ཀི་ཉྩི སཱ་དི་ཏ་བྦ’’ནྟི (པཱ་རཱ. ༥༢༤) ཝུ་ཏྟཾ.
(ཚ-ཛ) ‘‘ཀཱི་དི་སེ་ན ཏེ (པཱ་རཱ. ༥༢༩), བྷ་ནྟེ, ཙཱི་ཝ་རེ་ན ཨ་ཏྠོ, ཀཱི་དི་སཾ ཏེ ཙཱི་ཝ་རཾ ཙེ་ཏཱ་པེ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་པྤ་ཝཱ་རི་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝི་ཀ་པྤནྟི ཝི་སི་ཊྛ་ཀ་པྤཾ ཨ་དྷི་ཀ་ཝི་དྷཱ་ནཾ ཨཱ་པ་ནྣཾ. ཨི་དྷ པུ་རི་མཾ ཨེ་ཀ་སྶ, དུ་ཏི་ཡཾ བ་ཧཱུ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ནཱ་ན་ཏྟཾ.
(ཛྷ) ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཏི་ཀྑ་ཏྟུནྟི ཨེ་ཏྠ ཀེ་ན་ཙི ཡཾ ཀི་ཉྩི ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཝ་ཏྠུཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དཾ ཁོ མེ, བྷ་ནྟེ, ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨུ་དྡི་སྶ ཙཱི་ཝ་ར་ཙེ་ཏཱ་པ་ནྣཾ ཨཱ་བྷ་ཏཾ, པ་ཊི་གྒ་ཎྷ་ཏུ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཙཱི་ཝ་ར་ཙེ་ཏཱ་པ་ནྣ’’ནྟི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ན ཁོ མ་ཡཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཙཱི་ཝ་ར་ཙེ་ཏཱ་པ་ནྣཾ པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་མ, ཙཱི་ཝ་ར་ཉྩ ཁོ མ་ཡཾ པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་མ ཀཱ་ལེ་ན ཀ་པྤི་ཡ’’ནྟི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ས་ཙེ སོ ‘‘ཨ་ཏྠི ཀོ་ཙི ཀ་པྤི་ཡ་ཀཱ་ར་ཀོ’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ཙཱི་ཝ་ར་ཏྠི་ཀེ་ན ཋ་པེ་ཏྭཱ པ་ཉྩ ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀེ ཡོ ཀོ་ཙི ཨུ་དྡི་སི་ཏ་བྦོ ‘‘ཨེ་སོ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཝེ་ཡྻཱ་ཝ་ཙྩ་ཀ་རོ’’ཏི, ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ས་ཙེ དཱ་ཡ་ཀོ ཏ་སྶ ཧ་ཏྠེ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཝ་ཏྠུཾ ད་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་སོ ཨ་ཡྻ་སྶ ཙཱི་ཝ་རཾ ཙེ་ཏཱ་པེ་ཏྭཱ ད་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ཏི, ཏཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ དྭ་ཏྟི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཙོ་དེ་ཏ་བྦོ སཱ་རེ་ཏ་བྦོ ‘‘ཨ་ཏྠོ མེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཙཱི་ཝ་རེ་ནཱ’’ཏི, ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ‘‘དེ་ཧི མེ ཙཱི་ཝ་ར’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཨེ་ཝཾ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཙོ་ད་ནཱ་ཡ ཏཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ལ་བྷ་ཏི, ཨི་ཙྩེ་ཏཾ ཀུ་ས་ལཾ. ནོ ཙེ ལ་བྷ་ཏི, ཚ་ཀྑ་ཏྟུ་པ་ར་མཾ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱུ་ཏེ་ན ཋཱ་ཏ་བྦཾ, ན ཨཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི་ཏ་བྦཾ, ན ཨཱ་མི་སཾ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦཾ, ན དྷ་མྨོ བྷཱ་སི་ཏ་བྦོ. ‘‘ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཱ ཨཱ་ག་ཏོ་སཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཛཱ་ནཱ་ཧི, ཨཱ་ཝུ་སོ’’ཏི ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ས་ཙེ ནི་ས་ཛྫཱ་དཱི་ནི ཀ་རོ་ཏི, ཋཱ་ནཾ བྷ་ཉྫ་ཏི. ཝ་ཏྟ་བྷེ་ད་དུ་ཀྐ་ཊ་ཉྩ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨེ་ཝཾ པ་ན ཨ་པྤ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཙོ་ད་ནཱ་ཡ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཚ་ཀྑ་ཏྟུཾ ཋཱ་ནེ་ན ས་ཙེ ནི་པྥཱ་དེ་ཏི, ནི་སྶ་གྒི་ཡ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
(ཉ) ས་ནྠ་ཏཾ (པཱ་རཱ. ༥༤༤) ནཱ་མ ས་ནྠ་རི་ཏྭཱ ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏི ཨ་ཝཱ་ཡི་མཾ. ཨེ་ཀ་ཀོ་སི་ཡཾ་སུ་ནཱ་པི ཙེ མི་སྶེ་ཏྭཱ ཀ་རོ་ཏི, ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ.
(ཊ) སུ་དྡྷ་ཀཱ་ལ༹་ཀཱ་ནནྟི (པཱ་རཱ. ༥༤༧-༥༤༩) ཨ་ཉྙེ་ཧི ཨ་མི་སྶི་ཏཱ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཀཱ་ལ༹་ཀཾ ནཱ་མ དྭེ ཀཱ་ལ༹་ཀཱ་ནི ཛཱ་ཏི་ཀཱ་ལ༹་ཀཾ ཝཱ ར་ཛ་ན་ཀཱ་ལ༹་ཀཾ ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
(ཋ) ཨ་ནཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ…པེ… ཏུ་ལནྟི (པཱ་རཱ. ༥༥༤) ཨེ་ཏྠ པ་ན ཡ་ཏྟ་ཀེ་ཧི ཨེ་ལ༹་ཀ་ལོ་མེ་ཧི ཀ་ཏྟུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི, ཏེ་སུ དྭེ ཀོ་ཊྛཱ་སཱ ཀཱ་ལ༹་ཀཱ་ནཾ, ཨེ་ཀོ ཨོ་དཱ་ཏཱ་ནཾ, ཨེ་ཀོ གོ་ཙ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨཱ་དཱ་ཏ་བྦོ་ཏི ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ. ཨེ་ཀ་སྶཱ་པི ཀཱ་ལ༹་ཀ་ལོ་མ་སྶ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་བྷཱ་གེ ས་ཏི ནི་སྶ་གྒི་ཡ་མེ་ཝ.
(ཌ) ཨཱུ་ན་ཀ་ཚ་བྦ་སྶཱ་ནཱིཏི (པཱ་རཱ. ༥༦༢) ཚ་བྦ་སྶ་ཏོ ཨོ་ར་བྷཱ་གེ.
(ཌྷ) ནི་སཱི་ད་ན་ས་ནྠ་ཏཾ (པཱ་རཱ. ༥༦༧) པ་ན ཀཱ་རཱ་པེ་ནྟེ་ན པུ་རཱ་ཎ་ས་ནྠ་ཏ་སྶ ཨེ་ཀ་པ་སྶ་ཏོ ཝ་ཊྚཾ ཝཱ ཙ་ཏུ་ར་སྶཾ ཝཱ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ག་ཧི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ཡ་ཐཱ ཝི་ད་ཏྠི་མ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་དེ་སཾ ཝཱ ས་ནྠ་རི་ཏ་བྦཾ, ཝི་ཛ་ཊེ་ཏྭཱ ཝཱ ས་ནྠ་རི་ཏ་བྦཾ.
(ཏ) ན ཀེ་ཝ་ལཾ དྷོ་ཝཱ་པ་ནེ (པཱ་རཱ. ༥༧༨) ཨེ་ཝ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ, ར་ཛ་ནེ་པི ནི་སྶ་གྒི་ཡ་མེ་ཝ.
(ད) རཱུ་པི་ཡ་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་སྶེ་ཝ (པཱ་རཱ. ༥༨༩) པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟ་ཏྟཱ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནེ དོ་སཾ ཨ་པ་སྶ་ནྟཱ ཀ་ཏཱ་ཀ་ཏཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་དྷཾ ཛཱ་ཏ་རཱུ་པ་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་ཀ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ.
༣༨༧-༩. ཨཱ་པ་ཏྟིཾ དེ་སེ་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ ཀ་ཏྟ་བྦཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་ཐཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. གི་ཧིཾ ཝ་དེཏི ས་ཙེ ཏ་ཏྠ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི ཨཱ་རཱ་མི་ཀོ ཝཱ ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ཝཱ, ཏཾ ཝ་དེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟོ སོ ‘‘ཨི་མི་ནཱ ཀིཾ ཨཱ་ཧ་རཱ་མཱི’’ཏི ཙེ ཝ་དེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཝ་ཏྭཱ་མནྟི ‘‘ཨི་མཾ ཝཱ ཨི་མཾ ཝཱ ཨཱ་ཧ་རཱ’’ཏི ཨ་ཝ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝ་དེཏི ‘‘ཀ་པྤི་ཡཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏ་བྦ’’ནྟི (པཱ་རཱ. ༥༨༤, ༥༨༩) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ‘‘པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ནཾ ས་པྤི ཝཱ ཏེ་ལཾ ཝཱ མ་དྷུ ཝཱ ཕཱ་ཎི་ཏཾ ཝཱ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏ་བྦཾ, ‘‘ཨི་མཾ ནཱ་མ ཨཱ་ཧ་རཱ’’ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝ. དྭེ་པེ་ཏེཏི དྭེ་པི ཨེ་ཏེ རཱུ་པི་ཡ་པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀ་ཉྩ རཱུ་པི་ཡ་ས་བྱོ་ཧཱ་རི་ཀ་ཉྩཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཉྙེ་ནཱཏི ཨ་ནྟ་མ་སོ ཨཱ་རཱ་མི་ཀེ་ནཱ་པི ལ་དྡྷ་བྷཱ་གོ ན ཀ་པྤ་ཏི ཨེ་ཝ.
༣༩༠. ཨ་ནྟ་མ་སོ (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༥༨༣-༤) ཏ་ནྣི་བྦ་ཏྟཱ རུ་ཀྑ་ཙྪཱ་ཡཱ་པི ན ཀ་པྤ་ཏཱི་ཏི. ནི་སྶ་ཊྛཾ པ་ཊི་ལ་དྡྷ་མྤཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཡ་ཐཱ རཱུ་པི་ཡ་སཾ་ཝོ་ཧཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ལ་དྡྷ་ཝ་ཏྠུ་ཏོ ཨཱ་བྷ་ཏཾ ན ཀ་པྤ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཀོ་སི་ཡ་མི་སྶ་ཀ་ས་ནྠ་ཏཱ་དི་ཏྟ་ཡ་མྤི ན ཀ་པྤ་ཏི. ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཏ་སྶེ་ཝ, ཨ་ཉྙེ་ས་མྤི ན ཀ་པྤ་ཏེ་ཝ ‘‘ཨ་ཉྙེ་ན ཀ་ཏཾ པ་ཊི་ལ་བྷི་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི (པཱ་རཱ. ༥༤༥, ༥༥༠, ༥༥༥) ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ.
༣༩༡. ཨེ་ཝཾ ནོ ཙེ ལ་བྷེ་ཐ, སོ ཨཱ་རཱ་མི་ཀཱ་དི་ཀོ ‘‘ཨི་མཾ ཚ་ཌྜེ་ཧཱི’’ཏི སཾ་སི་ཡོ ཝ་ཏྟ་བྦོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཝ་མྤི ནོ ཙེ ལ་བྷེ་ཡྻ, ས་མྨ་ཏོ བྷི་ཀྑུ ཚ་ཌྜེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༣༩༢. པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་རཱུ་པི་ཡ་ཉྩ པ་རི་ཝ་ཏྟི་ཏ་རཱུ་པི་ཡ་ཉྩ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཨེ་ཏཱ་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. དུ་ཏི་ཡ་པ་ཏྟོ ནཱ་མ ‘‘ཨཱུ་ན་པ་ཉྩ་བ་ནྡྷ་ནེ་ན པ་ཏྟེ་ན ཨ་ཉྙཾ ན་ཝཾ པ་ཏྟཾ ཙེ་ཏཱ་པེ་ཡྻ, ནི་སྶ་གྒི་ཡ’’ནྟི (པཱ་རཱ. ༦༡༢) ཝུ་ཏྟ་པ་ཏྟོ. སོ ཙ ཨེ་ཏཱ་ནི ཙ ས་ངྒྷེ ནི་སྶ་ཊྛུཾ ལ་བྦྷ་རེ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ‘‘ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ ནི་སྶ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ, བྷི་ཀྑུ་པ་རི་སཱ་ཡ ནི་སྶ་ཛྫི་ཏ་བྦ’’ནྟི (པཱ་རཱ. ༥༨༤, ༥༨༩) ཙ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ན ག་ཎ་པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ནི་སྶ་ཛྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. སེ་སཱ་ནི པ་ན ཏཱི་ཎི ཙཱི་ཝ་རཱ་དི་ཝ་ཏྠཱུ་ནི ‘‘ནི་སྶ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ ས་ངྒྷ་སྶ ཝཱ ག་ཎ་སྶ ཝཱ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ (པཱ་རཱ. ༤༦༣) ས་ངྒྷཱ་དཱི་ནཾ ནི་སྶ་ཛྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. བྷཱ་ས་ནྟ་རེ་ན་པཱིཏི པཱ་ལི༹་ཡཱ ཝ་ཏྟུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟེ་ན ད་མི་ལ༹་བྷཱ་སཱ་དཱི་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཱ་ཡ་པི ནི་སྶ་ཛྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༣༩༣. (ཀ-ག) ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་ཀཾ ནཱ་མ ‘‘ཙཱི་ཝ་ར་པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་སེ་ནཱ་ས་ན་གི་ལཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡ་བྷེ་ས་ཛྫ་པ་རི་ཀྑཱ་རཱ, ‘‘ཨ་ནྟ་མ་སོ ཙུ་ཎྞ་པི་ཎྜོ་པི ད་ནྟ་ཀ་ཊྛ་མྤི ད་སི་ཀ་སུ་ཏྟ་མྤཱི’’ཏི (པཱ་རཱ. ༥༩༥) པཱ་ལི༹་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཙེ་ཏཱ་པི་ཏོཏི (པཱ་རཱ. ༦༡༣) ཡཱ་ཙི་ཏྭཱ ག་ཧི་ཏོ.
༣༩༤. ས་མྨ་ནྣི་ཏྭཱ་ན པ་ཏྟ་གཱ་ཧ་ཀཾ ས་ངྒྷ་སྶ པ་ཏྟ་ནྟནྟི (པཱ་རཱ. ༦༡༤; ཀ་ངྑཱ. ཨ་ཊྛ. ཨཱུ་ན་པ་ཉྩ་བ་དྡྷ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ) ཡ ཨ་ནྟི་མཾ པ་ཏྟཾ, ཏཾ ཏ་སྶ དཱ་པ་ཡེ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༣༩༥. (ཁ) པ་རི་ད་ཧི་ཏཾ ནི་སྶ་གྒི་ཡནྟི ཨེ་ཏྠ (པཱ་རཱ. ༦༢༦-༦༢༨; པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༦༢༨) པ་ན ཋ་ཏྭཱ ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་ཊི་ཀཱ་ཡ པ་རི་ཡེ་ས་ན་ཀྑེ་ཏྟཾ ཀ་ར་ཎ་ཀྑེ་ཏྟཾ ནི་ཝཱ་ས་ན་ཀྑེ་ཏྟཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཀྑེ་ཏྟ་ནྟི ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ ཁེ་ཏྟ་ཉྩ ཀུ་ཙྪི་ས་མ་ཡོ པི་ཊྛི་ས་མ་ཡོ་ཏི དུ་ཝི་དྷོ ས་མ་ཡོ ཙ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཀ་ཐཾ? གི་མྷཱ་ན་མཱ་སེ་སུ པ་ཙྪི་མ་མཱ་ས་སྶ པུ་རི་མོ ཨ་ཌྜྷ་མཱ་སོ པ་རི་ཡེ་ས་ན་ཀྑེ་ཏྟཾ, པ་ཙྪི་མོ ཀ་ར་ཎ་ཀྑེ་ཏྟཉྩ ནི་ཝཱ་ས་ན་ཀྑེ་ཏྟཉྩ, པ་རི་ཡེ་སི་ཏུ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུཾ པ་ན ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཝ་སྶི་ཀཱ པ་ན ཙ་ཏྟཱ་རོ མཱ་སཱ པ་རི་ཡེ་ས་ནཱ་དཱི་ནཾ ཙ་ཏུ་ནྣ་མྤི ཁེ་ཏྟཾ. ཨེ་ཏེ ཨེ་ཝ པ་ཉྩ མཱ་སཱ ཀུ་ཙྪི་ས་མ་ཡོ ནཱ་མ. ཨི་ཏ་རེ ས་ཏྟ མཱ་སཱ པི་ཊྛི་ས་མ་ཡོ, ཏ་ཏྠ ས་ཏུ་པྤཱ་ད་ཀ་ར་ཎཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི.
(ག) ཨ་ཙྪི་ནྣནྟི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཡོ པ་ན མ་མ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཱ་དཱི་ནི ཝ་ཧ་ནྟོ མ་ཡཱ ས་དྡྷིཾ ཙ་རི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ས་ཉྙཱ་ཡ ཙཱི་ཝ་རཾ ད་ཏྭཱ པུ་ན ས་ཀ་ས་ཉྙཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝེ་ཡྻཱ་ཝ་ཙྩཾ ཨ་ཀ་རོ་ནྟཾ དི་སྭཱ ཨ་ཙྪི་ནྡ་ཏི, སོ ཨི་མཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཀེ་ཝ་ལཾ པ་རི་ཙྩ་ཛི་ཏྭཱ དི་ནྣཾ ག་ཧེ་ཏུ་མེ་ཝ ན ལ་བྷ་ཏི.
(གྷ) སུ་ཏྟཾ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱཏི ཨེ་ཏྠ ཙཱི་ཝ་ར་ཀཱ་ར་ས་མ་ཡཱ་དཱི་སུ ཙཱི་ཝ་ར་སི་བྦ་ནཱ་དཱི་ན་མ་ཏྠཱ་ཡ སུ་ཏྟཾ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཉྙ་ཐཱ སུ་ཏྟཾ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏུ་མེ་ཝ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ཨེ་ཝ ལ་དྡྷཏ་ནྟ་ཝཱ་ཡེ་ཧཱིཏི ཨ་ཏྠོ. སུ་ཏྟ་ཏ་ནྟ་ཝཱ་ཡཱ་ནཾ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་བྷཱ་ཝེ ས་ཏི དཱི་གྷ་ཏོ ཝི་ད་ཏྠི་མ་ཏྟེ, ཏི་རི་ཡ་ནྟ་ཏོ ཧ་ཏྠ་མ་ཏྟེ ཝཱི་ཏེ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ, ཨེ་ཀ་ཏོ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་པ་ཀྑེ དུ་ཀྐ་ཊཾ.
(ང) ཝི་ཀ་པྤཾ ཨཱ་པ་ནྣནྟི (པཱ་རཱ. ༦༤༣) ‘‘ཨི་དཾ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཙཱི་ཝ་རཾ མཾ ཨུ་དྡི་སྶ ཝི་ཡྻ་ཏི, ཨཱ་ཡ་ཏ་ཉྩ ཀ་རོ་ཐ ཝི་ཏྠ་ཏ་ཉྩཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་དྷི་ཀཾ ཝི་དྷཱ་ནཾ ཨཱ་པ་ནྣ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
(ཙ) ཨ་ཙྩེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་རཾ (པཱ་རཱ. ༦༤༩-༦༥༠) ནཱ་མ སེ་ནཱ་ཡ ག་ནྟུ་ཀཱ་མཱ་དཱི་ཧི དི་ནྣཾ.
(ཚ) ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཚཱ་ར་ཏྟནྟི (པཱ་རཱ. ༦༥༤-༦༥༥) ཚ་དི་ཝ་ས་ཏོ ཨ་ཏི་རེ་ཀཾ. ‘‘ཨ་ཏྠ་ཏ་ཀ་ཐི་ནཱ་ནཾ ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ ཀ་པྤི་སྶ་ནྟི, ཨ་ནཱ་མ་ནྟ་ཙཱ་རོ ཨ་ས་མཱ་དཱ་ན་ཙཱ་རོ ག་ཎ་བྷོ་ཛ་ནཾ ཡཱ་ཝ་ད་ཏྠ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཡོ ཙ ཏ་ཏྠ ཙཱི་ཝ་རུ་པྤཱ་དོ, སོ ནེ་སཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༣༠༦) ཝུ་ཏྟ་ཨཱ་ནི་སཾ་སེ་སུ ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་སེ ཨ་ས་མཱ་དཱ་ན་ཙཱ་རཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ སེ་སཱ་ནི་སཾ་སཱ ལ་བྦྷ་ནྟི. ཡ་དི ཨ་ས་མཱ་དཱ་ན་ཙཱ་རོ ལ་བྦྷེ་ཡྻ, པཱ་ཝེ་ཡྻ་ཀཱ བྷི་ཀྑཱུ ཝ་སྶཾ་ཝུ་ཏྠཱ ཨོ་ཀ་པུ་ཎྞེ་ཧི ཙཱི་ཝ་རེ་ཧི ན བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མེ་ཡྻུཾ, ཡ་སྨཱ ཏཾ ན ལ་བྷ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་སེ་པི ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཨེ་ཝ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ. ཏ་སྨཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ ཨ་ས་མཱ་དཱ་ན་ཙཱ་ར་པ་རི་ཧཱ་རཾ ཨ་ཏྠ་ཏ་ཀ་ཐི་ནཱ ཨེ་ཝ ལ་བྷ་ནྟི, ན ཨི་ཏ་རེ་ཏི ཝ་ད་ནྟི.
༣༩༧. (ཁ) ‘‘ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཀཾ པཱ་ཊི་དེ་ས་ནཱི་ཡཱ་པ་ཏྟིཾ, དྭེ, ས་མྦ་ཧུ་ལཱ པཱ་ཊི་དེ་ས་ནཱི་ཡཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཨཱ་པ་ཛྫི’’ནྟི ཨི་མཾ པ་ན ཡེ་སུ པོ་ཏྠ་ཀེ་སུ ལི་ཁི་ཏཾ, ཏཾ ཨ་བྷ་ཡ་གི་རི་ཝཱ་སཱི་ནཾ ཁུ་དྡ་སི་ཀྑཱ་ཝ་སེ་ན ད་སྶི་ཏཾ ཀི་ར. ཏ་ཏྠ ‘‘ཨ་ཧཾ, ཨཱ་ཡ་སྨཱ, ས་མྦ་ཧུ་ལཱ པཱ་ཊི་དེ་ས་ནཱི་ཡཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཨཱ་པ་ནྣོ, ཏཱ་ཡོ པ་ཊི་དེ་སེ་མི. ཨ་ཧཾ, ཨཱ་ཡ་སྨཱ, ཨེ་ཀཾ པཱ་ཊི་དེ་ས་ནཱི་ཡཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ནྣོ, ཏཾ པ་ཊི་དེ་སེ་མཱི’’ཏི ཧི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་མྷཱ་ཀཾ པ་ན ཨེ་ཝཾ དེ་ས་ནཱ་ཝི་དྷཱ་ནཾ ན་ཏྠི. ‘‘གཱ་ར་ཡ྄ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, དྷ་མྨཾ ཨཱ་པ་ཛྫིཾ ཨ་ས་པྤཱ་ཡཾ པཱ་ཊི་དེ་ས་ནཱི་ཡཾ, ཏཾ པ་ཊི་དེ་སེ་མཱི’’ཏི (པཱ་ཙི. ༥༥༣) ཝུ་ཏྟཾ. ས་མ་ནྟ་པཱ་སཱ་དི་ཀཱ་ཡཾ (པཱ་ཙི. ༥༥༣) ‘‘གཱ་ར་ཡ྄ཧཾ ཨཱ་ཝུ་སོ’ཏི་ཨཱ་དི པ་ཊི་དེ་སེ་ཏ་བྦཱ་ཀཱ་ར་ད་སྶ་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཀ་ངྑཱ་ཝི་ཏ་ར་ཎི་ཡམྤི (ཀ་ངྑཱ. ཨ་ཊྛ. པ་ཋ་མ་པཱ་ཊི་དེ་ས་ནཱི་ཡ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ) ‘‘ཏ་སྶཱ དེ་སེ་ཏ་བྦཱ་ཀཱ་རོ གཱ་ར་ཡ྄ཧཾ ཨཱ་ཝུ་སོ’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན སི་ཀྑཱ་པ་དེ ད་སྶི་ཏོ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ པཱ་ཋེ ཨཱ་ག་ཏ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ དེ་ས་ནཱ་ཝི་དྷཱ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ དྭེ ཧོ་ནྟི, ‘‘གཱ་ར་ཡ྄ཧེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, དྭེ དྷ་མྨེ ཨཱ་པ་ཛྫིཾ ཨ་ས་པྤཱ་ཡེ པཱ་ཊི་དེ་ས་ནཱི་ཡེ, ཏེ པ་ཊི་དེ་སེ་མཱི’’ཏི, ‘‘པ་སྶ་ཐ, བྷ་ནྟེ, ཏེ དྷ་མྨེ’’ཏི ཙ ‘‘གཱ་ར་ཡ྄ཧེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ས་མྦ་ཧུ་ལེ དྷ་མྨེ ཨཱ་པ་ཛྫིཾ ཨ་ས་པྤཱ་ཡེ པཱ་ཊི་དེ་ས་ནཱི་ཡེ, ཏེ པ་ཊི་དེ་སེ་མཱི’’ཏི, ‘‘པ་སྶ་ཐ, བྷ་ནྟེ, ཏེ དྷ་མྨེ’’ཏི ཙ ཨེ་ཝཾ ཡ་ཐཱ་ནུ་རཱུ་པཾ དེ་ས་ནཱ་ཝི་དྷཱ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་ར་མེ་ཝཱ་ཏི.
༣༩༨. ཨ་དེ་ས་ནཱ་གཱ་མི་ནི་ཡནྟི (པ་རི. ༤༢༤ ཨཱ་ད་ཡོ; པ་རི. ཨ་ཊྛ. ༤༢༥) པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཉྩ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་ས་ཉྩ ན དེ་ས་ཡེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཉྩཱཏི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟིཾ ཨེ་ཝ ‘‘ཨཱ་པ་ཏྟི’’ནྟི ན དེ་ས་ཡེ. ལ་ཧུ་ཀཱ་པ་ཏྟི་མྤི པུ་བྦེ དེ་སི་ཏཾ པུ་ན ན དེ་ས་ཡེ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ, ནཱ་ནཱ་སཾ་ཝཱ་ས་ནི་སྶཱི་མ་ཊྛི་ཏཱ་ནཾ ས་ནྟི་ཀེ ན དེ་ས་ཡེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཙ་ཏུ་པ་ཉྩ་ཧཱིཏི ཨེ་ཏྠ ས་མཱ་ན་ཝ་སྶི་ཀ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡཾ ཝི་ཡ ཙ་ཏཱུ་ཧི ཝཱ པ་ཉྩ་ཧི ཝཱ ཨེ་ཀ་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ན དེ་ས་ཡེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. དྭི་ནྣཾ ཝཱ ཏི་ཎྞཾ ཝཱ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཀ་ཐཾ དེ་སེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཙེ? ཨེ་ཀ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཏཱི་ཧི་པི ཨེ་ཀ་ཏོ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཀཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫིཾ, ཏཾ ཏུ་མྷ་མཱུ་ལེ པ་ཊི་དེ་སེ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨཱ་པ་ནྣ་ཨཱ་པ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟེ ཏེ་ན ‘‘པ་སྶ་སི, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཏཾ ཨཱ་པ་ཏྟི’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཨཱ་མ, བྷ་ནྟེ, པ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝཱ ‘‘ཨཱ་མཱ་ཝུ་སོ པ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝཱ ཝུ་ཏྟེ པུ་ན ཏེ་ན ‘‘ཨཱ་ཡ་ཏིཾ སཾ་ཝ་རེ་ཡྻཱ་ཐཱ’’ཏི ཝཱ ‘‘སཾ་ཝ་རེ་ཡྻཱ་སཱི’’ཏི ཝཱ ཝུ་ཏྟེ ‘‘སཱ་དྷུ སུ་ཊྛུ སཾ་ཝ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཨེ་ཝཾ དེ་སེ་ཏ་བྦཾ. མ་ན་སཱཏི ཝ་ཙཱི་བྷེ་དཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཀེ་ཝ་ལཾ ཙི་ཏྟེ་ནེ་ཝ ན དེ་ས་ཡེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་པ་ཀ་ཏ་ཏྟཱ་ནནྟི ཨ་ནྟི་མ་ཝ་ཏྠུཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ནྣ་སྶ ཝཱ ཨུ་ཀྑི་ཏྟ་ཀ་སྶ ཝཱ ཨུ་པོ་ས་ཐོ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ ཝཱ ཋ་པི་ཏཱ ཧོ་ནྟི, ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ན དེ་ས་ཡེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ནཱ་ནེ་ཀཱཏི ནཱ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ‘‘ཨེ་ཀཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ན དེ་ས་ཡེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཀཱ པ་ན ‘‘ས་མྦ་ཧུ་ལཱ’’ཏི དེ་སི་ཏཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི. དེ་ས་ནཱ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ.
དེ་ས་ནཱ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.