༤༠. ཨ་ཝེ་བྷ་ངྒི་ཡ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༢༢-༤. ཨཱ་རཱ་མཱ་རཱ་མ་ཝ་ཏྠཱུ་ནཱིཏི ཨེ་ཏྠ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༣༢༡; ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༣༢༡) ཨཱ་རཱ་མོ ནཱ་མ པུ་པྥཱ་རཱ་མོ ཝཱ ཕ་ལཱ་རཱ་མོ ཝཱ. མ་ཉྩོ པཱི་ཋཾ བྷི་སི བི་བྦོ་ཧ་ནཱ་དི་ས་ཡ་ནཱ་ས་ནཾ. ལོ་ཧ་ཀུ་མྦྷཱིཨཱ་ད་ཡོ ཀཱ་ལ༹་ལོ་ཧ་ཏ་མྦ་ལོ་ཧཱ་དི་མ་ཡཱ. བྷཱ་ཎ་ཀོ ཨུ་ད་ཀ་ཙཱ་ཊི. པ་ཉྩེ་ཏེ ཨ་ཝི་བྷཱ་ཛི་ཡཱཏི བྷཱ་ཛེ་ཏྭཱ ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ, ག་ཧི་ཏཱ་པི ས་ངྒྷ་ས་ནྟ་ཀཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏྠ པ་ན ཨཱ་རཱ་མོ ཨཱ་རཱ་མ་ཝ་ཏྠཱུ་ཏི པ་ཋ་མཾ, ཝི་ཧཱ་རོ ཝི་ཧཱ་ར་ཝ་ཏྠཱུ་ཏི དུ་ཏི་ཡཾ, མ་ཉྩོ པཱི་ཋཾ བྷི་སི བི་བྦོ་ཧ་ན་ནྟི ཏ་ཏི་ཡཾ, ལོ་ཧ་ཀུ་མྦྷཱི…པེ… ནི་ཁཱ་ད་ན་ནྟི ཙ་ཏུ་ཏྠཾ, ཝ་ལླི…པེ… དཱ་རུ་བྷ་ཎྜཾ མ་ཏྟི་ཀ་བྷ་ཎྜ་ནྟི པ་ཉྩ་མ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཨི་མཱ་ནི རཱ་སི་ཝ་སེ་ན པ་ཉྩ ཧོ་ནྟི, ས་རུ་པ་ཝ་སེ་ན ཨ་ནེ་ཀཱ་ནི ཧོ་ནྟི. ཧོ་ནྟི ཙེ་ཏྠ –
‘‘དྭི་ས་ངྒ་ཧཱ་ནི དྭེ ཧོ་ནྟི, ཏ་ཏི་ཡཾ ཙ་ཏུ་ས་ངྒ་ཧཾ;
ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ན་ཝ་ཀོ་ཊྛཱ་སཾ, པ་ཉྩ་མཾ ཨ་ཊྛ་བྷེ་ད་ན’’ནྟི. (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༣༢༡);
༣༢༥. ‘‘པ་ཉྩི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཝི་སྶ་ཛྫི་ཡཱ་ནི ན ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏ་བྦཱ་ནི ས་ངྒྷེ་ན ཝཱ ག་ཎེ་ན ཝཱ པུ་གྒ་ལེ་ན ཝཱ, ཝི་སྶ་ཛྫི་ཏཱ་ནི་པི ཨ་ཝི་སྶ་ཛྫི་ཏཱ་ནི ཧོ་ནྟི. ཡོ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་སྶཱ’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༣༢༡) ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ‘‘བྷཱ་ཛི་ཏཱ་པི ཨ་བྷཱ་ཛི་ཏཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཏེཏི ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཱ པ་ཉྩ་པི ‘‘ག་རུ་བྷ་ཎྜཱ་ནཱི’’ཏི ཙ ‘‘ཨ་ཝི་སྶ་ཛྫི་ཡཱ་ནཱི’’ཏི ཙ ཙ-ས་དྡེ་ན ‘‘ཨ་ཝེ་བྷ་ངྒི་ཡཱ་ནཱི’’ཏི ཙ ཝུ་ཙྩ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༣༢༦-༨. ཨི་དཱ་ནི པུ་རི་མེ་སུ ཏཱི་སུ རཱ་སཱི་སུ ས་བྦ་སྶ ག་རུ་བྷ་ཎྜ་ཏྟཱ ཏེ ཨ་ནཱ་མ་སི་ཏྭཱ པ་ཙྪི་མེ་སུ དྭཱི་སུ རཱ་སཱི་སུ ཨེ་ཀ་ཙྩ་སྶ ཨ་ག་རུ་བྷ་ཎྜ་སྶཱ་པི ཨ་ཏྠི་ཏཱ་ཡ ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཨཱ་ར་བྷ་ནྟོ་པི ཏེ་སུ དྭཱི་སུ བ་ཧུ་ཝི་ས་ཡཾ པ་ཋ་མཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཝ་ལླི་ཌྜྷ་བཱ་ཧུ་མ་ཏྟཱ་པཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧཱ་ཏི ཉཱ་ཏ་བྦཾ. ཏ་སྶཱ་ཡཾ ས་ངྑེ་པོ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༣༢༡) – ཝ་ལླི ཨ་ཌྜྷ་བཱ་ཧུ་མ་ཏྟཱ་པི ཝེ་ལུ༹ ཨ་ཊྛ་ངྒུ་ལཱ་ཡ་ཏོ་པི ཏི་ཎཱ་དི མུ་ཊྛི་མ་ཏྟ་མྤཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན མུ་ཉྫ་པ་བྦ་ཛཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི, པ་ཎྞཾ ཨེ་ཀ་མྤི མ་ཏྟི་ཀཱ པཱ་ཀ་ཏཱ ཝཱ པ་ཉྩ་ཝ་ཎྞཱ ཝཱ སུ་དྷཱ་ཀ་ངྒུ་ཊྛ་ཨཱ་དི་ཀཱཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ས་ཛྫུ་ལ་ས་ཛཱ་ཏི་ཧི་ངྒུ་ལ་ཀཱ་དི ཝཱ ཏཱ་ལ་པ་ཀྐ་པྤ་མཱ་ཎཱ་པི ཡེ་ཧི ཀེ་ཧི་ཙི ས་ངྒྷ་སྶ དི་ནྣཱ ཝཱ ས་ངྒྷི་ཀེ ཏི་ཎ་ཁེ་ཏྟཱ་དི་མྷི ཛཱ་ཏཱ ཝཱ ར་ཀྑི་ཏ་གོ་པི་ཏ་བྷཱུ་མི་བྷཱ་གེ ཨུ་པྤ་ནྣཱ ཏ་ཏྠ་ཛཱ་ཏ་ཀཱ ཝཱ ས་ངྒྷི་ཀཱ ར་ཀྑི་ཏཱ ཨེ་ཝ ཨ་བྷཱ་ཛི་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨི་དཱ་ནི ཡེ ཙེ་ཏྠ བྷཱ་ཛི་ཏ་བྦཱ, ཏེ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ནི་ཊྛི་ཏེ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ, ས་ངྒྷ་སྶ ཝཱ ཙེ་ཏི་ཡ་སྶ ཝཱ ཀ་མྨེ ནི་ཊྛི་ཏེ བྷཱ་ཛི་ཡཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨེ་ཏྠ པ་ན ཡཾ ཀི་ཉྩི ཝ་ལླི་ཝེ་ལུ༹་ཏི་ཎ་པ་ཎྞ་མ་ཏྟི་ཀཱ་དི ས་ངྒྷ་སྶ དི་ནྣཾ ཝཱ ས་ངྒྷི་ཀེ ཏི་ཎ་ཁེ་ཏྟཱ་དི་མྷི ཛཱ་ཏ་ཀཾ ཝཱ ར་ཀྑི་ཏ་གོ་པི་ཏཾ ག་རུ་བྷ་ཎྜཾ, ཏཾ ས་ངྒྷ་ཀ་མྨེ ཙ ཙེ་ཏི་ཡ་ཀ་མྨེ ཙ ནི་ཊྛི་ཏེ ཨ་ཝ་སེ་སཾ པུ་གྒ་ལི་ཀ་ཀ་མྨེ་པི དཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨ་ག་རུ་བྷ་ཎྜ་ཏྟཱ བྷཱ་ཛི་ཏུ་མྤི ལ་བྦྷ་ཏི. སེ་ནཱ་ས་ན་ཏྠཱ་ཡ ར་ཀྑི་ཏ་གོ་པི་ཏ་མེ་ཝ ག་རུ་བྷ་ཎྜཾ ཧོ་ཏི, ན ཨི་ཏ་རཾ. སཱི་ཧ་ལ༹་དཱི་པེ ཏུ་མཱུ་ལ་སོ་མ་ཝི་ཧཱ་རེ ས་ངྒྷ་སྶ པཱ་ཀ་ཝ་ཏྟ་མྤི ཏཱ་ལ་པ་ཎྞཾ ཝི་ཀྐི་ཎི་ཏྭཱ ཀ་རཱི་ཡ་ཏི. ཀ་སྨཱ? ན ཧི ཏ་ཏྠ པ་ཎྞེ་ན ཨ་ཏྠོ ཨ་ཏྠི, ས་བྦེ་པི ཨི་ཊྛ་ཀ་ཙྪ་ནྣཱ པཱ་སཱ་དཱ་ད་ཡོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཨ་ཉྙ་ཏྠཱ་པི ཀ་རཱི་ཡ་ཏི ཨེ་ཝཱ་ཏི ཝ་ད་ནྟི.
༣༢༩. ཨི་དཱ་ནི ལོ་ཧ་བྷ་ཎྜཱ་དཱི་སུ ཨེ་ཀ་ནྟ་བྷཱ་ཛེ་ཏ་བྦ་བྷ་ཎྜཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘པ་ཏྟཱ་དཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨེ་ཏྠ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༢༢༡) པ་ན ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ལོ་ཧ་ཐཱ་ལ་ཀ་ཏ་མྦ ཀུ་ཎྜི་ཀཱ ཀ་ཊ་ཙྪུ ས་ར་ཀ ཨ་ཉྫ་ནི ཨ་ཉྫ་ནི་ས་ལཱ་ཀཱ་ཀ་ཎྞ་མ་ལ་ཧ་ར་ཎཱི་སཱུ་ཙི་ས་ཎྜཱ་ས་ཀ་ཏྟ་ར་ཡ་ཊྛི་ཨཱ་དཱི་ནི ག་ཧི་ཏཱ་ནེ་ཝ. ཏ་ཐཱཏི བྷཱ་ཛི་ཡ་མེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝི་པྤ་ཀ་ཏ་ཉྩ ཨ་ཝི་པྤ་ཀ་ཏ་ཉྩ. པཱ་ད་ག་ཎྷ་ཀནྟི མ་ག་དྷ་ནཱ་ལི༹་ཡཱ པ་ཉྩ་ནཱ་ལི༹་ཡཱ ག་ཎྷ་ནཾ.
༣༣༡-༢. ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཝཱ་སི ཡཾ ས་ཀྐཱ སི་པཱ་ཊི་ཀཱ་ཡ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པ་རི་ཧ་རི་ཏུ་ནྟི ཝུ་ཏྟཱ. ཏ་ཙྪི་ཏཱ་ནི་ཊྛི་ཏནྟི ཝི་པྤ་ཀ་ཏཾ. ཡ་དི ཏ་ཙྪི་ཏཾ, ག་རུ་བྷ་ཎྜ་མེ་ཝ. ད་ནྟཾ པ་ན ཨ་ཏ་ཙྪི་ཏ་ཉྩ ཨ་ནི་ཊྛི་ཏ་ཉྩ བྷཱ་ཛི་ཡ་མེ་ཝ. ཨ་ནི་ཊྛི་ཏཾ མ་ཉྩ་པཱ་དཱ་དི་ཀཾ ག་རུ་བྷ་ཎྜཾ. ཨི་དཱ་ནི མ་ཏྟི་ཀ་བྷ་ཎྜཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘བྷི་ཀྑཱུ་པ་ཀ་ར་ཎེ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. པ་ཏྟ་ཐཱ་ལ་ཀ་ཀུ་ཎྜི་ཀཱ་དི་བྷི་ཀྑཱུ་པ་ཀ་ར་ཎེ ཙ. པཱ་ད་གྷ་ཊ་ཀོཏི པཱ་ད་ག་ཎྷ་ན་ཀོ གྷ་ཊ་ཀོ ཙ མ་ཏྟི་ཀཱ་མ་ཡོ བྷཱ་ཛི་ཡོ བྷཱ་ཛེ་ཏ་བྦོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་ངྑ་ཐཱ་ལ་ཀ་མྤི བྷཱ་ཛི་ཡ་མེ་ཝ.
༣༣༣-༤. མི་ག་ཙ་མྨཱ་དི་ཀཾ ཀ་པྤི་ཡ་ཙ་མྨཾ བྷཱ་ཛི་ཡཾ, སཱི་ཧ་ཙ་མྨཱ་དི་ཀཾ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཙ་མྨཾ ག་རུ་བྷ་ཎྜཾ. ཏཾ པ་ན བྷཱུ་མ་ཏྠ་ར་ཎཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨེ་ལ༹་ཙ་མྨཾ པ་ན པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎ་ག་ཏི་ཀ་ཏྟཱ ག་རུ་བྷ་ཎྜཾ ཧོ་ཏི. ཨི་དཱ་ནི ཨི་མཱ་ནི པ་ན པ་ཉྩ ཙཱི་ཝ་ར་པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་བྷེ་ས་ཛྫཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ག་རུ་བྷ་ཎྜེ་ན པ་ན ག་རུ་བྷ་ཎྜ་ཉྩ ཐཱ་ཝ་ར་ཉྩ ཐཱ་ཝ་རེ་ན ཐཱ་ཝ་ར་མེ་ཝ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཱ་ནཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ག་རུ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༣༢༡) ག་རུ་ནཱཏི ག་རུ་བྷ་ཎྜེ་ན ག་རུ་བྷ་ཎྜ་ཉྩ ཐཱ་ཝ་ར་ཉྩ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཡྻཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཐཱ་ཝ་རེ་ན ཙ ཐཱ་ཝ་ར་མེ་ཝ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཡྻ, ན ག་རུ་བྷ་ཎྜ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. པ་ཉྩ་སུ ཀོ་ཊྛཱ་སེ་སུ པ་ཙྪི་མ་ཏྟ་ཡཾ ག་རུ་བྷ་ཎྜཾ, པུ་རི་མ་དྭ་ཡཾ ཐཱ་ཝ་ར་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཐཱ ཀ་ཏྭཱ ཙ བྷུ་ཉྫ་ཏཱུཏི ཨེ་ཝཾ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཨཱ་བྷ་ཏཾ ཀ་པྤི་ཡ་བྷ་ཎྜཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀ་ཐཾ ཉཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཙེ? ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ པ་རི་ཝཱ་རེ-
‘‘ཨ་ཝི་སྶ་ཛྫི་ཡཾ ཨ་ཝེ་བྷ་ངྒི་ཡཾ, པ་ཉྩ ཝུ་ཏྟཱ མ་ཧེ་སི་ནཱ;
ཝི་སྶ་ཛྫེ་ནྟ་སྶ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི,
པ་ཉྷཱ མེ་སཱ ཀུ་ས་ལེ་ཧི ཙི་ནྟི་ཏཱ’’ཏི. (པ་རི. ༤༧༩);
ཨེ་ཏྠ པ་ན ག་རུ་བྷ་ཎྜེ་ན ག་རུ་བྷ་ཎྜ་ཉྩ ཐཱ་ཝ་ར་ཉྩ ཐཱ་ཝ་རེ་ན ཐཱ་ཝ་ར་མེ་ཝ པ་རི་ཝ་ཏྟ་ན་ཝི་དྷིཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཝི་སྶ་ཛྫ་ནྟ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. པུ་ན ཏ་ཏོ ནི་བྦ་ཏྟ་ཉྩ ཙ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི དཱི་པེ་ཏུཾ ‘‘པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཡཾ ཨི་མི་སྶཱ གཱ་ཐཱ་ཡ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. སེ་སནྟི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༣༢༡) ཨཱ་རཱ་མཱ་དི ཨ་བྷཱ་ཛི་ཡ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཝེ་བྷ་ངྒི་ཡ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ.
ཨ་ཝེ་བྷ་ངྒི་ཡ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.