༣. ཙཱི་ཝ་ར་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༠. ཨེ་ཝཾ ག་རུ་ཀེ སི་ཀྑི་ཏ་བྦཱ་ཀཱ་རཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཙཱི་ཝ་རེ་སུ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཙཱི་ཝ་ར’’ནྟི ཨུ་དྡྷ་ཊཾ. ཏ་ཏྠ ཛཱ་ཏི་ཏོ ཚ ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི (མ་ཧཱ་ཝ. ༣༣༩; པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༤༦༢-༤༦༣; ཀ་ངྑཱ. ཨ་ཊྛ. ཀ་ཐི་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ), ཏཱ་ནི ཀཱ་ནཱི་ཏི ཙེ, ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཁོ་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ཏ་ཏྠ ཁོ་མཾ ནཱ་མ ཁོ་མ་ཝཱ་ཀ་སུ་ཏྟེ་ཧི ཀ་ཏཾ ཝ་ཏྠཾ. སཱ་ཎཾ ནཱ་མ སཱ་ཎ་ཝཱ་ཀེ་ཧི ཀ་ཏཾ ཝ་ཏྠཾ. བྷ་ངྒཾ ནཱ་མ ཁོ་མ་སུ་ཏྟཱ་དཱི་ཧི པ་ཉྩ་ཧི མི་སྶེ་ཏྭཱ ཀ་ཏཾ ཝ་ཏྠཾ. པཱ་ཊེ་ཀྐཾ ཝཱ་ཀ་མ་ཡ་མེ་ཝ ཝཱ་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཀ་མྦ་ལཾ ནཱ་མ མ་ནུ་སྶ་ལོ་མཾ ཝཱ་ལ༹་ལོ་མཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ལོ་མེ་ཧི ཝཱ་ཡི་ཏྭཱ ཀ་ཏཾ ཝ་ཏྠཾ. ཚ་ལེ༹་ཏཱ་ནཱིཏི ཚ ཨེ་ཏཱ་ནི. ས་ཧ ཨ་ནུ་ལོ་མེ་ཧཱི་ཏི སཱ་ནུ་ལོ་མཱ་ནི. ཛཱ་ཏི་ཏོ པ་ན ཀ་པྤི་ཡཱ་ནི ཚ ཙཱི་ཝ་རཱ་ནཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
༣༡. ཨི་དཱ་ནི ཏེ་སཾ ཨ་ནུ་ལོ་མཱ་ནི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘དུ་ཀཱུ་ལ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ (མ་ཧཱ་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༣༠༥) དུ་ཀཱུ་ལཾ སཱ་ཎ་སྶ ཨ་ནུ་ལོ་མཾ ཝཱ་ཀ་མ་ཡ་ཏྟཱ. པ་ཊྚུ་ཎྞནྟི པ་ཊྚུ་ཎྞ་དེ་སེ པཱ་ཎ་ཀེ་ཧི ས་ཉྫཱ་ཏ་ཝ་ཏྠཾ. སོ་མཱ་ར་དེ་སེ, ཙཱི་ན་དེ་སེ ཛཱ་ཏཾ སོ་མཱ་ར་ཙཱི་ན་ཛཾ པ་ཊ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨི་མཱ་ནི ཏཱི་ཎི་པི ཀོ་སེ་ཡྻ་སྶ ཨ་ནུ་ལོ་མཱ་ནི པཱ་ཎ་ཀེ་ཧི ཀ་ཏ་སུ་ཏྟ་མ་ཡ་ཏྟཱ. ཨི་དྡྷི་ཛནྟི ཨེ་ཧི་བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པུ་ཉྙི་དྡྷི་ཡཱ ནི་བྦ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ. ཏཾ པ་ན ཁོ་མཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཧོ་ཏི. ཀ་པྤ་རུ་ཀྑེ་ཧི ནི་བྦ་ཏྟཾ ཛཱ་ལི་ནི་ཡཱ དེ་ཝ་ཀ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་ནུ་རུ་དྡྷ་ཏྠེ་ར་སྶ དི་ནྣ་ཝ་ཏྠཱ་དི་ཀཾ དེ་ཝ་དི་ནྣཾ. ཏ་མྤི ཁོ་མཱ་དཱི་ཧི ནི་བྦ་ཏྟ་ཝ་ཏྠ་ས་དི་ས་ཏྟཱ ཚ་ནྣ་མྤི ཨ་ནུ་ལོ་མཾ ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝ ཀ་པྤཱ་སི་ཀ་སྶ ཝཱ, ཨི་དྡྷི་ཛ་མྤི ཏ་ཐེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏ་སྶ ཏ་སྶཱཏི ཁོ་མཱ་དི་ཀ་སྶ. ཨ་ནུ་ལོ་མི་ཀནྟི ཨ་ནུ་རཱུ་པཾ.
༣༢-༣༣. ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ཏི་ཏོ སཱ་ནུ་ལོ་མཱ་ནི ཚ ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཏེ་སུ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ་དི་ཀཾ ཝི་དྷཱ་ནཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏི་ཙཱི་ཝ་ར’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཏྠ (ཀ་ངྑཱ. ཨ་ཊྛ. ཀ་ཐི་ན་སི་ཀ་ཁཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ; མ་ཧཱ་ཝ. ༣༥༨) དྷི་ཊྛཱ་ན་ཏོ པུ་བྦེ ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ ནཱ་མ པཱ་ཊེ་ཀྐཾ ན་ཏྠི ས་ངྒྷཱ་ཊི་ཨཱ་དི་པྤ་ཧོ་ན་ཀ་སྶ པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎཱ་དི་ཝ་སེ་ནཱ་པི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུཾ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཏྟཱ. ཏ་སྨཱ ‘‘ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་དྷི་ཊྛེ་ཡྻ ན ཝི་ཀ་པྤེ་ཡྻཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཨི་མཾ ས་ངྒྷཱ་ཊི’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ནཱ་མེ ག་ཧི་ཏེ ‘‘ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན’’མི་ཙྩེ་ཝ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ‘‘ཝི་ཀ་པྤེ་མཱི’’ཏི པ་ན ན ཝ་ཏྟ་བྦ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨེ་ཝཾ སེ་སེ་སུ་པི. མུ་ཁ་པུ་ཉྪ་ན་ཉྩ ནི་སཱི་ད་ན་ཉྩ མུ་ཁ་པུ་ཉྪ་ན་ནི་སཱི་ད་ནཾ. ཀ་ཎྜུ་ཙྪཱ་དིནྟི ཀ་ཎྜུ་པྤ་ཊི་ཙྪཱ་དིཾ ཨ་དྷི་ཊྛེ་ཡྻ, ན ཝི་ཀ་པྤེ་ཡྻཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨེ་ཏྠཱཏི ཨི་མེ་སུ ན་ཝ་སུ ཙཱི་ཝ་རེ་སུ. ཏི་ཙཱི་ཝ་རནྟི ཏི་ཙཱི་ཝ་རཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ན་ཡེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏ་ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ. ཝི་ནཱ ཨ་ལ་དྡྷ་ས་མྨུ་ཏི་ཀོ བྷི་ཀྑུ ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་ས་མྨུ་ཏི་ཨ་ལ་དྡྷ་ཊྛཱ་ནེ ཨེ་ཀཱ་ཧ་མྤི ཧ་ཏྠ་པཱ་སཾ ཝི་ཛ་ཧི་ཏྭཱ ན ཝ་སེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ན བྷི་ཀྑ་ཝེ ཙཱ་ཏུ་མཱ་སཾ ནི་སཱི་ད་ནེ་ན ཝི་པྤ་ཝ་སི་ཏ་བྦཾ, ཡོ ཝི་པྤ་ཝ་སེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི ཁུ་དྡ་ཀ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༢༦༣) ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཙཱ་ཏུ་མཱ་སཾ ནི་སཱི་ད་ནཾ ཝི་ནཱ ན ཝ་སེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༣༤. ཨི་དཱ་ནི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཝི་དྷིཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨི་མཾ ས་ངྒྷཱ་ཊི’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ མི་ཙྩ་དྷི་ཊྛ་ཡེཏི ཨི་ཏི ཨ་དྷི་ཊྛ་ཡེ, ‘‘ཨི་མཾ ས་ངྒྷཱ་ཊིཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ས་ངྒྷཱ་ཊིཾ ཨ་དྷི་ཊྛ་ཡེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཧ་ཏྠ་པཱ་ས་མེ་ཏནྟི དཱུ་རེ ཋི་ཏཾ པ་ན ཋ་པི་ཏོ་ཀཱ་སཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ས་ཙེ ཨེ་ཀཾ, ‘‘ཨེ་ཏ’’ནྟི, བ་ཧཱུ་ནི ཙེ, ‘‘ཨེ་ཏཱ་ནཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་དྷི་ཊྛ་ཡེ་ཏི ཨ་ཏྠ་ས་མྦ་ནྡྷོ. སེ་སེ་སུ་པི ཨ་ཡཾ ན་ཡོཏི ཡ་ཐཱ ‘‘ཨི་མཾ ས་ངྒྷཱ་ཊིཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་མཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཨེ་ཝཾ ‘‘ཨི་མཾ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒཾ, ཨི་མཾ ཀ་ཎྜུ་པྤ་ཊི་ཙྪཱ་དིཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ནཱ་མེ་ནེ་ཝ ཝ་ཏྭཱ ས་མྨུ་ཁཱ་པི པ་ར་མྨུ་ཁཱ་པི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
༣༥. ཨི་དཱ་ནི ས་ཙེ པུ་བྦེ ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏཾ ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ ནི་སཱི་ད་ནཾ ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་ཊི་ཀཾ ཀ་ཎྜུ་པྤ་ཊི་ཙྪཱ་དཱི་ཏི ཨི་མེ་སུ ཚ་སུ ཙཱི་ཝ་རེ་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་ཏྠི, པུ་ན ཏ་ཐཱ་ཝི་དྷཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ པ་རི་ཧ་རི་ཏུཾ ཨི་ཙྪ་ནྟེ་ན ‘‘དྭེ པ་ན ན ཝ་ཊྚ་ནྟཱི’’ཏི (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༤༦༩; ཀ་ངྑཱ. ཨ་ཊྛ. ཀ་ཐི་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ) ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ པུ་བྦེ ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏཾ པ་ཙྩུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦ་ནྟི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧ་ནྟོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ. པ་ཏྟཱ་དྷི་ཊྛ་ཧ་ནེ ཏ་ཐཱཏི ‘‘ཨི་མཾ པ་ཏྟཾ, ཨེ་ཏཾ པ་ཏྟ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ནཱ་མ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཝི་སེ་སོ. སེ་སཾ ཏཱ་དི་ས་མེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༣༦. ཨེ་ཏཾ ཨི་མཾ ཝ ས་ངྒྷཱ་ཊིཾ སཾ་སེཏི ཨེ་ཏྠ ས་ཙེ ཨ་ནྟོ་ག་བྦྷེ ཝཱ སཱ་མ་ནྟ་ཝི་ཧཱ་རེ ཝཱ ཧོ་ཏི, ཋ་པི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཏཾ ས་ངྒྷཱ་ཊིཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་མཱི’’ཏི ཝཱ་ཙཱ བྷི་ནྡི་ཏ་བྦཱ, ས་ཙེ ཧ་ཏྠ་པཱ་སེ ཧོ་ཏི, ‘‘ཨི་མཾ ས་ངྒྷཱ་ཊི’’ནྟི ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ ནཱ་མ་ཝ་སེ་ན ཝཱ་ཙཱ བྷི་ནྡི་ཏ་བྦཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ཙྩུ་དྡྷཱ་རེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨེ་ཏྠ པ་ན ‘‘དྭེ ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ ཀཱ་ཡེ་ན ཝཱ ཨ་དྷི་ཊྛེ་ཏི, ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝཱ ཨ་དྷི་ཊྛེ་ཏཱི’’ཏི (པ་རི. ༣༢༢) ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ས་ངྒྷཱ་ཊི་ཨཱ་དི་ཀཾ ཧ་ཏྠེ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཾ ས་ངྒྷཱ་ཊིཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་མཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན ཨཱ་བྷོ་གཾ ཀ་ཏྭཱ ཀཱ་ཡ་ཝི་ཀཱ་རཾ ཀ་རོ་ནྟེ་ན ཀཱ་ཡེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཾ, ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ས་རཱི་རཱ་ཝ་ཡ་ཝེ་ན ཨ་ཕུ་ས་ནྟ་སྶ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧ་ནྟེ་ན ཝ་ཙཱི་བྷེ་དཾ ཀ་ཏྭཱ་ཝ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཐཱ པ་ཏྟེ་པི. ཝི་དཱུཏི པ་ཎྜི་ཏོ.
༣༧-༨. ཨི་དཱ་ནི ཏེ་སཾ པ་མཱ་ཎ་པ་རི་ཙྪེ་དཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ས་ངྒྷཱ་ཊི པ་ཙྪི་མ་ནྟེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ དཱི་གྷ་ཏོ མུ་ཊྛི་པ་ཉྩ་ཀ་ཏོ (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༤༦༩; ཀ་ངྑཱ. ཨ་ཊྛ. ཀ་ཐི་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ) པ་ཊྛཱ་ཡ ‘‘ཏ་ཏྲི་དཾ སུ་ག་ཏ་སྶ སུ་ག་ཏ་ཙཱི་ཝ་ར་པྤ་མཱ་ཎཾ, དཱི་གྷ་སོ ན་ཝ ཝི་ད་ཏྠི་ཡོ སུ་ག་ཏ་ཝི་ད་ཏྠི་ཡཱ, ཏི་རི་ཡཾ ཚ ཝི་ད་ཏྠི་ཡོ’’ཏི (པཱ་ཙི. ༥༤༨) ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་སུ་ག་ཏ་ཙཱི་ཝ་རཱུ་ནཱ་པི ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏི་རི་ཡཾ པ་ན མུ་ཊྛི་ཏྟི་ཀཾ. ཙ-ས་དྡེ་ན ཨ་ཏི་རེ་ཀ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒ་སྶ་པི ཨེ་ཏ་དེ་ཝ པ་མཱ་ཎ་ནྟི ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏ་ཐཱ ཨེ་ཀཾ་སི་ཀ་སྶཱ་པཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ནྟ་ར་ཝཱ་ས་ཀ་སྶ པ་ན ‘‘པཱ་རུ་པ་ནེ་ན་པི ཧི ས་ཀྐཱ ནཱ་བྷིཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏུ’’ནྟི (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༤༦༩) ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱཝ་ཙ་ན་ཏོ ‘‘དྭི་ཧ་ཏྠོ ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
༣༩. ནི་སཱི་ད་ན་སྶ དཱི་གྷེ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ (པཱ་ཙི. ༥༣༡ ཨཱ་ད་ཡོ; པཱ་ཙི. ཨ་ཊྛ. ༥༣༡; ཀ་ངྑཱ. ཨ་ཊྛ. ནི་སཱི་ད་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ) ནི་སཱི་ད་ནནྟི ས་ནྠ་ཏ་ས་དི་སཾ ས་ནྠ་རི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཨ་ནྟེ ཝུ་ཏྟ་པྤ་མཱ་ཎེ་ན དྭཱི་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཕཱ་ལེ་ཏྭཱ ཀ་ཏཱ་ཧི ཏཱི་ཧི ད་སཱ་ཧི ཡུ་ཏྟ་སྶ པ་རི་ཀྑཱ་ར་སྶེ་ཏཾ ནཱ་མཾ.
༤༠. ཀ་ཎྜུ་པྤ་ཊི་ཙྪཱ་དི (པཱ་ཙི. ༥༣༨; མ་ཧཱ་ཝ. ༣༥༤; པཱ་ཙི. ཨ་ཊྛ. ༥༣༧; ཀ་ངྑཱ. ཨ་ཊྛ. ཀ་ཎྜུ་པྤ་ཊི་ཙྪཱ་དི་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ) ནཱ་མ ཡ་སྶ ཨ་དྷོ་ནཱ་བྷི་ཨུ་བྦྷ་ཛཱ་ཎུ་མ་ཎྜ་ལཾ ཀ་ཎྜུ ཝཱ པི་ལ༹་ཀཱ ཝཱ ཨ་སྶཱ་ཝོ ཝཱ ཐུ་ལླ་ཀ་ཙྪུ ཝཱ ཨཱ་བཱ་དྷོ, ཏ་སྶ པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ན་ཏྠཱ་ཡ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ ཙཱི་ཝ་རཾ. གཱ་ཐཱ་ཡོ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ་ཝ.
༤༡. ཨ་ཌྜྷ་ཏེ་ཡྻཱ་ཝཱཏི (པཱ་ཙི. ༥༤༤) ཨེ་ཏྠ ཏ་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༤༢. ཨེ་ཏྠཱཏི ས་ངྒྷཱ་ཊི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་ཊི་ཀཱ, ཏཱ་ཝ ད་སྶི་ཏ་ཙཱི་ཝ་རེ་སཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་དུ་ཏྟ་རིནྟི ཏ་ཏོ ཏེ་སཾ ཙཱི་ཝ་རཱ་ནཾ ཝུ་ཏྟ་པྤ་མཱ་ཎ་ཏོ ཨུ་ཏྟ་རིཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཚེ་ད་ན་པཱ་ཙི་ཏྟི ཧོ་ཏཱི་ཏི པཱ་ཋ་སེ་སོ, ཏཾ ཨ་ཏི་རེ་ཀཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ པུ་ན པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ དེ་སེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎ་མུ་ཁ་ཙོ་ལཱ༹ཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡཱ་ཝ མ་ཧ་ནྟཾ པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎཾ ཨཱ་ཀ་ངྑ་ཏི, ཏཱ་ཝ མ་ཧ་ནྟཾ པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎཾ ཀཱ་ཏུ’’ནྟི (མ་ཧཱ་ཝ. ༣༥༣) ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎ་སྶ པ་མཱ་ཎ་པ་རི་ཙྪེ་དོ ན་ཏྠི,. མུ་ཁ་པུ་ཉྪ་ན་ཙོ་ལ༹་སྶ པ་ན ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཨ་ནྟི་མ་ཝ་སེ་ན ཝཱ པ་མཱ་ཎ་པ་རི་ཙྪེ་དོ ན ཝུ་ཏྟོ, ཏ་སྨཱ ཏ་མྤི ཨ་པྤ་མཱ་ཎི་ཀཾ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨཱ་ཀ་ངྑི་ཏ་པྤ་མཱ་ཎི་ཀཱ’’ཏི, ཨི་ཙྪི་ཏ་པྤ་མཱ་ཎི་ཀཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡཱ་ཝ ཨེ་ཀཾ དྷོ་ཝཱི་ཡ་ཏི, ཏཱ་ཝ ཨ་ཉྙཾ པ་རི་བྷོ་ག་ཏྠཱ་ཡ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦ་ནྟི དྭེ་པི ཝ་ཊྚ་ནྟི.
༤༣. ན དཱི་པི་ཏནྟི ཀ་ཏྠ ན དཱི་པི་ཏཾ? ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ. ཀ་སྨཱ་ཏི ཙེ? ‘‘ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པ་རི་པུ་ཎྞཾ ཧོ་ཏི ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ, ཨ་ཏྠོ ཙ ཧོ་ཏི པ་རི་སྶཱ་ཝ་ནེ་ཧི་པི ཐ་ཝི་ཀཱ་ཧི་པི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཙོ་ལ༹་ཀ’’ནྟི (མ་ཧཱ་ཝ. ༣༥༧) བ་ཧཱུ་ནཾ པ་ཏྟ་ཐ་ཝི་ཀ་པ་རི་སྶཱ་ཝ་ནཱ་དཱི་ནཾ ས་ངྒ་ཧ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ པཱ་ཊེ་ཀྐཾ ནི་དྷཱ་ན་མུ་ཁ་ནྟི. ཡ་སྨཱ པ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ‘‘ཡཾ ཡཾ ལ་བྦྷ་ཏི, ཏཾ ཏཾ ཨི་མི་ནཱ ཝི་དྷཱ་ནེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ པུ་ན ཡེ་ན ཡེ་ན པ་རི་སྶཱ་ཝ་ནཱ་དི་ནཱ ཨ་ཏྠོ ཧོ་ཏི, ཏཾ ཏཾ ཀ་ཏྭཱ ག་ཎྷ་ནྟཱུ’’ཏི ཨ་ནུ་ཀ་མྤཱ་ཡ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ, ཏ་སྨཱ ཝི་ཀ་པྤ་ནུ་པ་ག་པ་ཙྪི་མ་ཙཱི་ཝ་ར་པྤ་མཱ་ཎཾ ཐ་ཝི་ཀ་མྤི པ་ཊ་པ་རི་སྶཱ་ཝ་ན་མྤི བ་ཧཱུ་ནི་པི ཨེ་ཀ་ཏོ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཱ་ནི ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཙོ་ལཱ༹་ནི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཏ་ཐཱ ཝ་ཏྭཱ’’ཏི, ‘‘པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཙོ་ལ༹’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝི་ཀ་པྤི་ཡནྟི ཝི་ཀ་པྤ་ནུ་པ་གཾ.
༤༤. ཨ་ཧ་ཏ་ཀ་པྤཱ་ནནྟི (མ་ཧཱ་ཝ. ༣༤༨) ཨེ་ཀ་ཝཱ་རཾ དྷོ་ཝི་ཏ་ཀཱ་ནཾ.
༤༥. ཨུ་ཏུ་དྡྷ་ཊཱ་ནནྟི ཨུ་ཏུ་ཏོ དཱི་གྷ་ཀཱ་ལ་ཏོ ཨུ་དྡྷ་ཊཱ་ནཾ, ཀ་ཏ་ཝ་ཏྠ་ཀི་ཙྩཱ་ནཾ པི་ལོ་ཏི་ཀཱ་ན་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. སེ་སཱཏི ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒ་ཨ་ནྟ་ར་ཝཱ་ས་ཀཱ. པཾ་སུ ཝི་ཡ ཀུ་ཙྪི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཊི་ཀྐཱུ་ལ་བྷཱ་ཝཾ ཨུ་ལ་ཏི ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི པཾ་སུ་ཀཱུ་ལཾ, ཙོ་ལ༹་ཁ་ཎྜཱ་ན་མེ་ཏཾ ནཱ་མཾ, ཏ་སྨིཾ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལེ ཡ་ཐཱ་རུ་ཙཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀ་སྨཱ་ཏི ཙེ? ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཧ་ཏཱ་ནཾ དུ་སྶཱ་ནཾ ཨ་ཧ་ཏ་ཀ་པྤཱ་ནཾ དི་གུ་ཎཾ ས་ངྒྷཱ་ཊིཾ ཨེ་ཀ་ཙྩི་ཡཾ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒཾ ཨེ་ཀ་ཙྩི་ཡཾ ཨ་ནྟ་ར་ཝཱ་ས་ཀཾ, ཨུ་ཏུ་དྡྷ་ཊཱ་ནཾ དུ་སྶཱ་ནཾ ཙ་ཏུ་གྒུ་ཎཾ ས་ངྒྷཱ་ཊིཾ དི་གུ་ཎཾ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒཾ དི་གུ་ཎཾ ཨ་ནྟ་ར་ཝཱ་ས་ཀཾ, པཾ་སུ་ཀཱུ་ལེ ཡཱ་ཝ་ད་ཏྠཾ, པཱ་པ་ཎི་ཀེ ཨུ་སྶཱ་ཧོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ, ཏ་སྨཱ སུ་སཱ་ནཱ་དཱི་སུ པ་ཏི་ཏ་པཾ་སུ་ཀཱུ་ལེ ཙ ཨ་ནྟ་རཱ་པ་ཎེ པ་ཏི་ཏ་པི་ལོ་ཏི་ཀ་ཙཱི་ཝ་རེ ཙ པ་ཊ་པ་རི་ཙྪེ་དོ ན་ཏྠི, པ་ཊ་ས་ཏ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི སི་དྡྷཾ.
༤༦. ཨི་དཱ་ནི ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཚི་ནྣ་ཀཾ ས་ངྒྷཱ་ཊིཾ ཚི་ནྣ་ཀཾ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒཾ ཚི་ནྣ་ཀཾ ཨ་ནྟ་ར་ཝཱ་ས་ཀ’’ནྟི (མ་ཧཱ་ཝ. ༣༤༥) ཝ་ཏྭཱ པུ་ན ‘‘ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཏི་ཙཱི་ཝ་རེ ཀ་ཡི་ར་མཱ་ནེ ས་བྦཾ ཚི་ནྣ་ཀཾ ན་པྤ་ཧོ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྭེ ཚི་ནྣ་ཀཱ་ནི ཨེ་ཀཾ ཨ་ཙྪི་ནྣ་ཀ་ནྟི. དྭེ ཚི་ནྣ་ཀཱ་ནི ཨེ་ཀཾ ཨ་ཙྪི་ནྣ་ཀཾ ན་པྤ་ཧོ་ཏི. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྭེ ཨ་ཙྪི་ནྣ་ཀཱ་ནི ཨེ་ཀཾ ཚི་ནྣ་ཀ་ནྟི. ཨེ་ཀཾ ཚི་ནྣ་ཀཾ ན་པྤ་ཧོ་ཏི. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ནྭཱ་དྷི་ཀ་མྤི ཨཱ་རོ་པེ་ཏུཾ. ན ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་བྦཾ ཨ་ཙྪི་ནྣ་ཀཾ དྷཱ་རེ་ཏ་བྦཾ, ཡོ དྷཱ་རེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༣༦༠) ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་ཝི་དྷཱ་ནཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏཱི་སཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ཏ་སྶ ཨ་ཏྠོ – ཏཱི་སུ ཙཱི་ཝ་རེ་སུ ཡཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ སི་བྦི་ཏུཾ ས་བྦ་པ་ཙྪི་མ་པྤ་མཱ་ཎཾ པ་ཧོ་ཏི, ཏཾ ཚི་ནྡི་ཏ་བྦཾ. ས་བྦེ་སུ པ་ན ཨ་པྤ་ཧོ་ནྟེ་སུ ཨ་ནྭཱ་དྷི་ཀཾ ཨཱ་དི་ཡེ་ཡྻཱ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཨ་ནྭཱ་དྷི ནཱ་མ ཨ་ནུ་ཝཱ་ཏཾ ཝི་ཡ སཾ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ཨུ་པ་རི ས་ངྒྷཱ་ཊི་ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན ཨཱ་རོ་པེ་ཏ་བྦཾ. ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་པ་ཏྟ་ནྟི་པི ཝ་ད་ནྟི. ཨི་དཾ པ་ན ཨ་པྤ་ཧོ་ན་ཀེ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ. ས་ཙེ པ་ཧོ་ཏི, ན ཝ་ཊྚ་ནྟི, ཚི་ནྡི་ཏ་བྦ་མེ་ཝ. ཨ་ནཱ་དི་ཎྞནྟི ཨ་ནཱ་རོ་པི་ཏཾ ཨ་ནྭཱ་དྷི་ཀཾ. ན དྷཱ་རེ་ཡྻཱཏི ཏི་ཙཱི་ཝ་རཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ན དྷཱ་རེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
༤༧-༨. ཨི་དཱ་ནི ཨུ་དོ་སི་ཏ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ན་ཡཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘གཱ་མེ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཏྠ པ་ན ས་ཙེ གཱ་མོ (པཱ་རཱ. ༤༧༨; པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༤༧༧-༤༧༨; ཀ་ངྑཱ. ཨ་ཊྛ. ཨུ་དོ་སི་ཏ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ) ཨེ་ཀ་སྶ ར་ཉྙོ ཝཱ བྷོ་ཛ་ཀ་སྶ ཝཱ ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀ་ཀུ་ལ་སྶ ཧོ་ཏི, པཱ་ཀཱ་རཱ་དི་ནཱ པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་ཏྟཱ ཨེ་ཀཱུ་པ་ཙཱ་རོ ཙ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ གཱ་མེ ཙཱི་ཝ་རཾ ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཏ་སྨིཾ གཱ་མེ ཡ་ཐཱ་རུ་ཙི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ཝ་སི་ཏུཾ ལ་བྦྷ་ཏི. ས་ཙེ སོ གཱ་མོ ཨ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟོ, ཡ་སྨིཾ གྷ་རེ ཙཱི་ཝ་རཾ ནི་ཀྑི་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨིཾ གྷ་རེ ཝ་སི་ཏ་བྦཾ, ཏ་སྶ ཝཱ གྷ་ར་སྶ ས་མ་ནྟ་ཏོ ཧ་ཏྠ་པཱ་སཱ ན ཝི་ཛ་ཧི་ཏ་བྦཾ.
ས་ཙེ སོ གཱ་མོ ཝེ་སཱ་ལི་ཀུ་སི་ནཱ་རཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ ནཱ་ནཱ་རཱ་ཛཱུ་ནཾ ཝཱ བྷོ་ཛ་ཀཱ་ནཾ ཝཱ ཧོ་ཏི, ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རེ་ན པ་རི་ཀྑི་ཏྟོ ཙ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ གཱ་མེ ཡ་སྨིཾ གྷ་རེ ཙཱི་ཝ་རཾ ནི་ཀྑི་ཏྟཾ, ཏ་སྨིཾ གྷ་རེ ཝཱ ཝ་ཏྠ་བྦཾ. ཡ་སྶཱ ཝཱི་ཐི་ཡཱ ཏཾ གྷ་རཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྶཱ ཝཱི་ཐི་ཡཱ ཏ་སྶ གྷ་ར་སྶ ས་མྨུ་ཁཱ་ཊྛཱ་ནེ ས་བྷཱ་ཡེ ཝཱ ན་ག་ར་དྭཱ་རེ ཝཱ ཝ་ཏྠ་བྦཾ, ཏེ་སཾ ས་བྷཱ་ཡ་དྭཱ་རཱ་ནཾ ཧ་ཏྠ་པཱ་སཱ ཝཱ ན ཝི་ཛ་ཧི་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ཨ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟོ, ཡ་སྨིཾ གྷ་རེ ནི་ཀྑི་ཏྟཾ, ཏ་ཏྠ ཝཱ ཏ་སྶ ཧ་ཏྠ་པཱ་སེ ཝཱ ཝ་ཏྠ་བྦཾ.
ནི་ཝེ་ས་ནཱ་ད་ཡོ ཧ་མྨི་ཡ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ གཱ་མ་པ་རི་ཀྑེ་པ་ཏོ བ་ཧི ས་ནྣི་ཝི་ཊྛཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨི་ཏ་ར་ཐཱ ཏེ་སཾ གཱ་མ་གྒ་ཧ་ཎེ་ནེ་ཝ ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ གཱ་མ་སྶ ཨེ་ཀ་ཀུ་ལ་ནཱ་ནཱ་ཀུ་ལ་ཨེ་ཀཱུ་པ་ཙཱ་ར་ནཱ་ནཱུ་པ་ཙཱ་ར་ཏཱ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཝ་ཏྟ་བྦོ སི་ཡཱ. ནི་ཝེ་ས་ནཱ་དཱི་ནཾ ཝ་སེ་ནེ་ཝ པཱ་ལི༹་ཡཾ (པཱ་རཱ. ༤༧༨ ཨཱ་ད་ཡོ) ཨ་ཏྠོ ཝི་བྷ་ཏྟོ, ན གཱ་མ་ཝ་སེ་ན. ཨུ་དོ་སི་ཏ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡེ ཨ་ཡཾ ན་ཡོ ཝུ་ཏྟོ་ཡེ་ཝ.
ནི་ཝེ་ས་ནེཏི ཨེ་ཏྠ ས་ཙེ ཨེ་ཀ་ཀུ་ལ་སྶ ནི་ཝེ་ས་ནཾ ཧོ་ཏི པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་ཉྩ, ཨ་ནྟོ་ནི་ཝེ་ས་ནེ ཙཱི་ཝ་རཾ ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨ་ནྟོ་ནི་ཝེ་ས་ནེ ཝ་ཏྠ་བྦཾ. ཨ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་ཉྩེ ཧོ་ཏི, ཡ་སྨིཾ ག་བྦྷེ ཙཱི་ཝ་རཾ ནི་ཀྑི་ཏྟཾ, ཏ་སྨིཾ ཝ་ཏྠ་བྦཾ, ཏ་སྶ ག་བྦྷ་སྶ ཧ་ཏྠ་པཱ་སཱ ཝཱ ན ཝི་ཛ་ཧི་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ནཱ་ནཱ་ཀུ་ལ་སྶ ཧོ་ཏི པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་ཉྩ, ཡ་སྨིཾ ག་བྦྷེ ཙཱི་ཝ་རཾ ནི་ཀྑི་ཏྟཾ, ཏ་སྨིཾ ག་བྦྷེ ཝ་ཏྠ་བྦཾ, ས་བྦེ་སཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་དྭཱ་ར་མཱུ་ལེ ཝཱ ཏེ་སཾ ག་བྦྷ་དྭཱ་ར་མཱུ་ལེ ཝཱ ཏེ་སཾ ག་བྦྷ་དྭཱ་ར་མཱུ་ལཱ་ནཾ ཝཱ ཧ་ཏྠ་པཱ་སཱ ན ཝི་ཛ་ཧི་ཏ་བྦཾ. ཨ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་ཉྩེ ཧོ་ཏི, ཡ་སྨིཾ ག་བྦྷེ ཙཱི་ཝ་རཾ ནི་ཀྑི་ཏྟཾ, ཏ་སྨིཾ ག་བྦྷེ ཝ་ཏྠ་བྦཾ, ཧ་ཏྠ་པཱ་སཱ ཝཱ ན ཝི་ཛ་ཧི་ཏ་བྦཾ.
ཨུ་དོ་སི་ཏོཏི ཡཱ་ནཱ་དཱི་ནཾ བྷ་ཎྜཱ་ནཾ སཱ་ལཱ. པཱ་སཱ་དོཏི དཱི་གྷ་པཱ་སཱ་དོ. ཧ་མྨི་ཡནྟི མུ་ཎྜ་ཙྪ་ད་ན་པཱ་སཱ་དོ. ནཱ་ཝཱ པ་ན ཐ་ལཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ནི་ཀྑི་ཏྟཱ་པི ཧོ་ཏི, ས་མུ་དྡེ ཋི་ཏཱ་པི. ས་ཙེ ཨེ་ཀ་ཀུ་ལ་སྶ ནཱ་ཝཱ ཧོ་ཏི, ཨ་ནྟོ་ནཱ་ཝཱ་ཡ ཙཱི་ཝ་རཾ ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨ་ནྟོ་ནཱ་ཝཱ་ཡ ཝ་ཏྠ་བྦཾ. ནཱ་ནཱ་ཀུ་ལ་སྶ ནཱ་ཝཱ ཧོ་ཏི ནཱ་ནཱ་ག་བྦྷཱ ནཱ་ནཱ་ཨོ་ཝ་ར་ཀཱ, ཡ་སྨིཾ ཨོ་ཝ་ར་ཀེ ཙཱི་ཝ་རཾ ནི་ཀྑི་ཏྟཾ, ཏ་སྨིཾ ཝ་ཏྠ་བྦཾ, ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ཧ་ཏྠ་པཱ་སཱ ཝཱ ན ཝི་ཛ་ཧི་ཏ་བྦཾ.
ཨ་ཊྚོཏི པ་ཊི་རཱ་ཛཱ་དཱི་ནཾ པ་ཊི་བཱ་ཧ་ན་ཏྠཾ ཨི་ཊྛ་ཀཱ་ཧི ཀ་ཏོ བ་ཧ་ལ་བྷི་ཏྟི་ཀོ ཙ་ཏུ་པ་ཉྩ་བྷཱུ་མི་ཀོ པ་ཏི་སྶ་ཡ་ཝི་སེ་སོ. མཱ་ལོ༹ཏི ཨེ་ཀ་ཀཱུ་ཊ་ས་ངྒ་ཧི་ཏོ ཙ་ཏུ་ར་སྶ་པཱ་སཱ་དོ. ཨི་མེ་སུ པ་ན ཨུ་དོ་སི་ཏཱ་དཱི་སུ མཱ་ལ༹་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ་སུ ནི་ཝེ་ས་ནེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ནི་ཝེ་ས་ན་ནྟི པ་ན ཨུ་དོ་སི་ཏཱ་དཱི་ནཾ ཝ་སེ་ན ཨ་ཀ་ཏཱ་ཡ པ་ཏི་སྶ་ཡ་ཝི་ཀ་ཏི་ཡཱ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ.
ཨཱ་རཱ་མོ ནཱ་མ པུ་པྥཱ་རཱ་མ་ཕ་ལཱ་རཱ་མཱ་དི་ཀོ. ས་ཙེ ཨེ་ཀ་ཀུ་ལ་སྶ ཨཱ་རཱ་མོ ཧོ་ཏི པ་རི་ཀྑི་ཏྟོ ཙ, ཨ་ནྟོ་ཨཱ་རཱ་མེ ཙཱི་ཝ་རཾ ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨ་ནྟོ་ཨཱ་རཱ་མེ ཝ་ཏྠ་བྦཾ. ས་ཙེ ཨ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟོ, ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ཧ་ཏྠ་པཱ་སཱ ན ཝི་ཛ་ཧི་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ནཱ་ནཱ་ཀུ་ལ་སྶ ཨཱ་རཱ་མོ ཧོ་ཏི པ་རི་ཀྑི་ཏྟོ ཙ, དྭཱ་ར་མཱུ་ལེ ཝཱ ཝ་ཏྠ་བྦཾ, དྭཱ་ར་མཱུ་ལ་སྶ ཧ་ཏྠ་པཱ་སཱ ཝཱ ན ཝི་ཛ་ཧི་ཏ་བྦཾ. ཨ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟོ ཙེ, ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ཧ་ཏྠ་པཱ་སཱ ན ཝི་ཛ་ཧི་ཏ་བྦཾ.
ས་ཏྠོ ནཱ་མ ཛ་ངྒྷ་ས་ཏྠ་ས་ཀ་ཊ་ས་ཏྠཱ་ན་མ་ཉྙ་ཏ་རོ. ས་ཙེ ཨེ་ཀ་ཀུ་ལ་སྶ ས་ཏྠོ ཧོ་ཏི, ས་ཏྠེ ཙཱི་ཝ་རཾ ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པུ་ར་ཏོ ཝཱ པ་ཙྪ་ཏོ ཝཱ ས་ཏྟ་བྦྷ་ནྟ་རཱ ན ཝི་ཛ་ཧི་ཏ་བྦཱ, པ་སྶ་ཏོ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རཾ ན ཝི་ཛ་ཧི་ཏ་བྦཾ. ཨ་བྦྷ་ནྟ་རཾ ནཱ་མ ཨ་ཊྛ་ཝཱི་ས་ཏི་ཧ་ཏྠཾ ཧོ་ཏི. ས་ཙེ ག་ཙྪ་ནྟོ ས་ཏྠོ ས་ཀ་ཊེ ཝཱ བྷ་གྒེ, གོ་ཎེ ཝཱ ན་ཊྛེ ཨ་ནྟ་རཱ ཚི་ཛྫ་ཏི, ཡ་སྨིཾ ཀོ་ཊྛཱ་སེ ཙཱི་ཝ་རཾ ནི་ཀྑི་པི་ཏ་བྦཾ, ཏ་ཏྠ ཝ་སི་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ནཱ་ནཱ་ཀུ་ལ་སྶ ཧོ་ཏི, ས་ཏྠེ ཙཱི་ཝ་རཾ ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ཧ་ཏྠ་པཱ་སཱ ན ཝི་ཛ་ཧི་ཏ་བྦཾ.
ཁེ་ཏྟ་ཁ་ལེསུ ཨཱ་རཱ་མེ ཝུ་ཏྟ་ས་དི་སོ་ཝ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ. དུ་མེཏི རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ. ས་ཙེ ཨེ་ཀ་ཀུ་ལ་སྶ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལཾ ཧོ་ཏི, ཡཾ མ་ཛ྄ཛྷ་ནྷི་ཀ་ཀཱ་ལེ ས་མ་ནྟཱ ཚཱ་ཡཱ ཕ་ར་ཏི, ཏ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཨ་ཝི་ར་ལེ༹ པ་དེ་སེ ཏ་སྶ ཚཱ་ཡཱ་ཡ ཕུ་ཊྛོ་ཀཱ་ས་སྶ ཨ་ནྟོ ཨེ་ཝ ནི་ཀྑི་པི་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ཝི་ར་ལ༹་སཱ་ཁ་སྶ པ་ན རུ་ཀྑ་སྶ ཨཱ་ཏ་པེ་ན ཕུ་ཊྛོ་ཀཱ་སེ ཋ་པེ་ཏི, ཨ་རུ་ཎུ་གྒ་མ་ནེ ས་ཙེ སོ བྷི་ཀྑུ ཏ་སྶ ཧ་ཏྠ་པཱ་སེ ན ཧོ་ཏི, ཨ་ཉྙ་སྨིཾ ཝཱ ཋཱ་ནེ ཏ་སྶ ཚཱ་ཡཱ་ཡ་པི ཧོ་ཏི, ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝ. ནཱ་ནཱ་ཀུ་ལ་སྶ ཙེ ཧོ་ཏི, ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ཧ་ཏྠ་པཱ་སཱ ན ཝི་ཛ་ཧི་ཏ་བྦཾ.
ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཀཱ་སེ པ་ན ཝི་ཉྫྷཱ་ཊ་ཝཱི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨ་ར་ཉྙེ་སུ་པི ས་མུ་དྡ་མ་ཛ྄ཛྷེ མ་ཙྪ་བ་ནྡྷཱ་ནཾ ཨ་ག་མ་ན་པ་ཐེ་སུ དཱི་པ་ཀེ་སུ་པི ཙཱི་ཝ་རཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ས་མ་ནྟཱ ས་ཏྟ་བྦྷ་ནྟ་རེ པ་དེ་སེ ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ཝ་སི་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ས་ཏྟ་བྦྷ་ནྟ་ར་ཏོ ཀེ་ས་གྒ་མ་ཏྟ་མྤི ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཨ་རུ་ཎཾ ཨུ་ཊྛ་པེ་ཏི, ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ ཧོ་ཏི.
ཨེ་ཏྠ པ་ན པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘གཱ་མོ ཨེ་ཀཱུ་པ་ཙཱ་རོ ནཱ་ནཱུ་པ་ཙཱ་རོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (པཱ་རཱ. ༤༧༧) ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན མཱ་ཏི་ཀཾ ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ་པི གཱ་མ་ནི་ཝེ་ས་ན་ཨུ་དོ་སི་ཏ་ཁེ་ཏྟ་དྷ་ཉྙ་ཀ་ར་ཎ་ཨཱ་རཱ་མ་ཝི་ཧཱ་རཱ་ནཾ ཨེ་ཀཱུ་པ་ཙཱ་ར་ནཱ་ནཱུ་པ་ཙཱ་ར་ཏཱ ‘‘གཱ་མོ ཨེ་ཀཱུ་པ་ཙཱ་རོ ནཱ་མ ཨེ་ཀ་ཀུ་ལ་སྶ གཱ་མོ ཧོ་ཏི པ་རི་ཀྑི་ཏྟོ ཙ ཨ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟོ ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (པཱ་རཱ. ༤༧༨) པ་རི་ཀྑི་ཏྟཱ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ཝི་བྷ་ཏྟཱ. ཨ་ཊྚ་མཱ་ལ༹་པཱ་སཱ་ད་ཧ་མྨི་ཡ་ནཱ་ཝཱ་ས་ཏྠ་རུ་ཀྑ་མཱུ་ལ་ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཀཱ་སཱ་ན་མྤི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཀ་ཀུ་ལ་སྶ ཨ་ཊྚོ ཧོ་ཏི, ནཱ་ནཱ་ཀུ་ལ་སྶ ཨ་ཊྚོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (པཱ་རཱ. ༤༨༤) ན་ཡེ་ན ཨེ་ཀ་ཀུ་ལ་ནཱ་ནཱ་ཀུ་ལ་ཝ་སེ་ན ཙ ཨ་ནྟེ ‘‘ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཀཱ་སོ ཨེ་ཀཱུ་པ་ཙཱ་རོ ནཱ་མ ཨ་གཱ་མ་ཀེ ཨ་ར་ཉྙེ ས་མ་ནྟཱ ས་ཏྟ་བྦྷ་ནྟ་རཱ ཨེ་ཀཱུ་པ་ཙཱ་རོ, ཏ་ཏོ པ་རཾ ནཱ་ནཱུ་པ་ཙཱ་རོ’’ཏི (པཱ་རཱ. ༤༩༤) ཙ ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀཱུ་པ་ཙཱ་ར་ནཱ་ནཱུ་པ་ཙཱ་ར་ཏཱ ཝི་བྷ་ཏྟཱ. ཏ་སྨཱ གཱ་མཱ་དཱི་སུ པ་རི་ཀྑི་ཏྟཾ ཨེ་ཀཱུ་པ་ཙཱ་རཾ, ཨ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟཾ ནཱ་ནཱུ་པ་ཙཱ་ར་ནྟི ཙ ཨ་ཊྚཱ་དཱི་སུ ཡཾ ཨེ་ཀ་ཀུ་ལ་སྶ, ཏཾ ཨེ་ཀཱུ་པ་ཙཱ་རཾ ནཱ་ནཱ་ཀུ་ལ་སྶ ནཱ་ནཱུ་པ་ཙཱ་ར་ནྟི ཙ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཀཱ་ས་པ་དེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ.
བྷི་ཀྑུ་ས་མྨུ་ཏི་ཡཱ་ཉྙ་ཏྲཱཏི ཡཾ གི་ལཱ་ན་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཙཱི་ཝ་རཾ ཨཱ་དཱ་ཡ པ་ཀྐ་མི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟ་སྶ ཉ་ཏྟི་དུ་ཏི་ཡེ་ན ཀ་མྨེ་ན ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་ས་མྨུ་ཏི དཱི་ཡ་ཏི, ཏཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ལ་དྡྷ་ས་མྨུ་ཏི་ཀ་སྶ པ་ན ཡཱ་ཝ རོ་གོ ན ཝཱུ་པ་ས་མྨ་ཏི, ཏ་སྨིཾ ཝཱུ་པ་ས་ནྟེ ཨ་ཉྙོ ཝཱ ཀུ་པྤ་ཏི, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཡེ་ཝ.
༤༩. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀ་ཎྜུ་པྤ་ཊི་ཙྪཱ་དིཾ ཡཱ་ཝ ཨཱ་བཱ་དྷཱ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུཾ, ཏ་ཏོ པ་རཾ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏུཾ. ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་ཊི་ཀཾ ཝ་སྶཱ་ནཾ ཙཱ་ཏུ་མཱ་སཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུཾ, ཏ་ཏོ པ་རཾ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏུ’’ནྟི (མ་ཧཱ་ཝ. ༣༥༨) ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ རོ་ག་པ་རི་ཡ་ནྟཱ ཀ་ཎྜུ་པྤ་ཊི་ཙྪཱ་དི, ཝ་སྶཱ་ན་པ་རི་ཡ་ནྟཱ ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་ཊི་ཀཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སེ་སཱཏི ཏི་ཙཱི་ཝ་རཱ་ད་ཡོ ཀཱ་ལ་ཝ་སེ་ན ཨ་པ་རི་ཡ་ནྟི་ཀཱཏི ཨ་ཏྠོ.
༥༠. པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎཱ་དི་ཏྟ་ཡཾ ས་ད་ས་མྤི ཨ་ད་ས་མྤི ར་ཏྟ་མྤི ཨ་ར་ཏྟ་མྤི ཨཱ་དི་ཎྞ་ཀ་པྤ་མྤི ཨ་ནཱ་དི་ཎྞ་ཀ་པྤ་མྤི ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ནི་སཱི་ད་ནནྟི ནི་སཱི་ད་ན་ཉྩ ར་ཏྟཾ ཨ་ནཱ་དི་ཎྞ་ཀ་པྤ་ཉྩ ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎ་པ་རི་ཀྑཱ་ར་མུ་ཁ་པུ་ཉྪ་ན་ཙོ་ལཱ༹་ནི པ་ན ནཱི་ལ་མྤི པཱི་ཏ་ཀ་མྤི ལོ་ཧི་ཏ་ཀ་མྤི པུ་པྥ་ད་སཱ་དི་ཀ་མྤི ཝ་ཊྚ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ‘‘ས་ད་ས་མྤཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ པ་ན ནི་ཝཱ་སེ་ཏུཾ ཝཱ པཱ་རུ་པི་ཏུཾ ཝཱ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཀེ་ཝ་ལཾ པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་མ་ཏྟཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.
༥༡. ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ ཀ་ཎྜུ་པྤ་ཊི་ཙྪཱ་དི ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་ཊི་ཀཱ་ཏི ཨི་དཾ པ་ན སེ་ས་ཙཱི་ཝ་ར་པ་ཉྩ་ཀཾ ཨ་ད་སཾ ར་ཛི་ཏཾ་ཡེ་ཝ ཀ་པྤ་ཏི, ཏ་ཉྩ ཨཱ་དི་ཎྞ་ཀ་པྤ་མེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་ད་སཾ་ཝ ནི་སཱི་ད་ནནྟི ཨི་དཾ པ་ན པུ་བྦེ ‘‘ས་ད་ས་མྤཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨ་ད་ས་མྤི ནི་སཱི་ད་ནཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ས་མྨོ་ཧ་ནི་ཝཱ་ར་ཎ་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝ་ད་ནྟི.
༥༢. ཨ་ན་དྷི་ཊྛི་ཏནྟི ཏི་ཙཱི་ཝ་རཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨ་ན་དྷི་ཊྛི་ཏཾ. ཨ་ནི་སྶ་ཊྛཾ ནཱ་མ ཨ་ཉྙེ་སཾ ཨ་ཝི་སྶ་ཛྫི་ཏཾ, ཏཾ པ་ན ཝི་ཀ་པྤེ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
ཨི་དཱ་ནི ཝི་ཀ་པྤ་ནུ་པ་ག་སྶ པ་མཱ་ཎཾ ཧེ་ཊྛི་མ་པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཧ་ཏྠ་དཱི་གྷ’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ཡཱ་མེ་ན ཨ་ཊྛ་ངྒུ་ལཾ སུ་ག་ཏ་ངྒུ་ལེ་ན ཙ་ཏུ་ར་ངྒུ་ལ་ཝི་ཏྠ་ཏཾ པ་ཙྪི་མཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏུ’’ནྟི (མ་ཧཱ་ཝ. ༣༥༨) ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ དཱི་གྷ་ཏོ ཨེ་ཀ་ཧ་ཏྠཾ པུ་ཐུ་ལ་ཏོ ཨུ་པ་ཌྜྷ་ཧ་ཏྠཾ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
༥༣. ཏི་ཙཱི་ཝ་ར་སྶཱཏི ཝི་ན་ཡ་ཏི་ཙཱི་ཝ་ར་སྶ, ན དྷུ་ཏ་ངྒ་ཏི་ཙཱི་ཝ་ར་སྶ. ཏ་སྶ པ་ན ཨི་མེ་སུ ན་ཝ་སུ ཙཱི་ཝ་ར་ཏྟ་ཡ་མེ་ཝ ལ་བྦྷ་ཏི, ན ཨ་ཉྙཾ ལ་བྦྷ་ཏི. ས་བྦ་མེ་ཏནྟི ས་བྦཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཝི་དྷཱ་ན་ཉྩ པ་རི་ཧ་ར་ཎ་ཝི་དྷཱ་ན་ཉྩཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཙོ་ལི༹་ཡོ ས་བྦནྟི ཏི་ཙཱི་ཝ་རཱ་དི་ཀཾ ན་ཝ་ཝི་དྷ་མྤི ཙཱི་ཝ་རཾ. ཏ་ཐཱ ཝ་ཏྭཱཏི ‘‘པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཙོ་ལ༹’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ. ཨ་དྷི་ཊྛ་ཏཱིཏི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏི. ཀིཾ པ་ན ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཙོ་ལ༹ཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི? ཨཱ་མ ཝ་ཊྚ་ཏི, ‘‘པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཙོ་ལ༹ཾ ནཱ་མ པཱ་ཊེ་ཀྐཾ ནི་དྷཱ་ན་མུ་ཁ་མེ་ཏ་ནྟི ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཙོ་ལ༹ཾ ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨུ་དོ་སི་ཏ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ པ་ན ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ པ་རི་ཧ་ར་ནྟ་སྶ པ་རི་ཧཱ་རོ ཝུ་ཏྟོ’’ཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༤༦༩) ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཙོ་ལ༹ཾ ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧ་ནྟེ་ན པ་ཙྩུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ པུ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཾ.
༥༤. ཨི་དཱ་ནི ཨེ་ཏེ་སཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཝི་ཛ་ཧ་ནཱ་ཀཱ་རཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་ཙྪེ་ད་ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་གཱ་ཧ་ཝི་བྦྷ་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཙྪེ་དོཏི ཙོ་རཱ་དཱི་ཧི ཨ་ཙྪི་ནྡ་ནཾ. ཝི་སྶ་ཛྫ་ནནྟི ཨ་ཉྙེ་སཾ དཱ་ནཾ. ཀ་ཐཾ པ་ན དི་ནྣཾ, ཀ་ཐཾ ག་ཧི་ཏཾ སུ་དི་ནྣཾ སུ་གྒ་ཧི་ཏ་ཉྩ ཧོ་ཏཱི་ཏི? ས་ཙེ ‘‘ཨི་དཾ ཏུ་ཡ྄ཧཾ དེ་མི ད་དཱ་མི ད་ཛྫཱ་མི ཨོ་ཎོ་ཛེ་མི པ་རི་ཙྩ་ཛཱ་མི ནི་སྶ་ཛྫཱ་མི ཝི་སྶ་ཛྫཱ་མཱི’’ཏི ཝཱ ‘‘ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མ་སྶ དེ་མི…པེ… ཝི་སྶ་ཛྫཱ་མཱི’’ཏི ཝཱ ཝ་ད་ཏི, ས་མྨུ་ཁཱ་པི པ་ར་མྨུ་ཁཱ་པི དི་ནྣཾ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི. ‘‘ཏུ་ཡ྄ཧཾ ག་ཎྷཱ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ག་ཎྷཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏི, སུ་དི་ནྣཾ སུ་གྒ་ཧི་ཏ་ཉྩ. ‘‘ཏ་ཝ ས་ནྟ་ཀཾ ཀ་རོ་ཧི, ཏ་ཝ ས་ནྟ་ཀཾ ཧོ་ཏུ, ཏ་ཝ ས་ནྟ་ཀཾ ཀ་རི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘མ་མ་ས་ནྟ་ཀཾ ཀ་རོ་མི, མ་མ ས་ནྟ་ཀཾ ཧོ་ཏུ, མ་མ ས་ནྟ་ཀཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏི, དུ་དྡི་ནྣཾ དུ་གྒ་ཧི་ཏ་ཉྩ. ས་ཙེ པ་ན ‘‘ཏ་ཝ ས་ནྟ་ཀཾ ཀ་རོ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘སཱ་དྷུ, བྷ་ནྟེ, མ་ཡ྄ཧཾ ག་ཎྷཱ་མཱི’’ཏི ག་ཎྷཱ་ཏི, སུ་གྒ་ཧི་ཏཾ.
གཱ་ཧོཏི ཝི་སྶཱ་ས་གྒཱ་ཧོ (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༡.༡༣༡). སོ པ་ན ཨེ་ཝཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ – ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ཧ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་སྶ ཝི་སྶཱ་སཾ ག་ཧེ་ཏུཾ. ས་ནྡི་ཊྛོ ཙ ཧོ་ཏི, ས་མྦྷ་ཏྟོ ཙ, ཨཱ་ལ་པི་ཏོ ཙ, ཛཱི་ཝ་ཏི ཙ, ཛཱ་ནཱ་ཏི ཙ ‘ག་ཧི་ཏེ མེ ཨ་ཏྟ་མ་ནོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༣༥༦). ཏ་ཏྠ ས་ནྡི་ཊྛོཏི དི་ཊྛ་མ་ཏྟ་ཀ་མི་ཏྟོ. ས་མྦྷ་ཏྟོཏི ད་ལ༹ྷ་མི་ཏྟོ. ཨཱ་ལ་པི་ཏོཏི ‘‘མ་མ ས་ནྟ་ཀཾ ཡཾ ཨི་ཙྪ་སི, ཏཾ ག་ཎྷེ་ཡྻཱ་སི, ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ག་ཧ་ཎེ ཀཱ་ར་ཎཾ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟོ. ཛཱི་ཝ་ཏཱིཏི ཨ་ནུ་ཊྛཱ་ན་སེ་ཡྻཱ་ཡ ས་ཡི་ཏོ་པི ཡཱ་ཝ ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡུ་པ་ཙྪེ་དཾ ན པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. ག་ཧི་ཏེ ཙ ཨ་ཏྟ་མ་ནོཏི ག་ཧི་ཏེ ཙ ཏུ་ཊྛ་ཙི་ཏྟོ. ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་སྶ ས་ནྟ་ཀཾ ‘‘ག་ཧི་ཏེ མེ ཨ་ཏྟ་མ་ནོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཛཱ་ན་ནྟེ་ན ག་ཧེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་པ་རི་ཡཱ་དཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཙེ་ཏཱ་ནི པ་ཉྩ ཨ་ངྒཱ་ནི ཝུ་ཏྟཱ་ནི, ཝི་སྶཱ་ས་གྒཱ་ཧོ པ་ན ཏཱི་ཧི ཨ་ངྒེ་ཧི རུ་ཧ་ཏི. ཀ་ཐཾ? ས་ནྡི་ཊྛོ ཛཱི་ཝ་ཏི ག་ཧི་ཏེ ཨ་ཏྟ་མ་ནོ, ས་མྦྷ་ཏྟོ ཛཱི་ཝ་ཏི ག་ཧི་ཏེ ཨ་ཏྟ་མ་ནོ, ཨཱ་ལ་པི་ཏོ ཛཱི་ཝ་ཏི ག་ཧི་ཏེ ཨ་ཏྟ་མ་ནོ་ཏི ཨེ་ཝཾ.
ཡོ པ་ན ཛཱི་ཝ་ཏི, ན ཙ ག་ཧི་ཏེ ཨ་ཏྟ་མ་ནོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྶ ས་ནྟ་ཀཾ ཝི་སྶཱ་ས་བྷཱ་ཝེ་ན ག་ཧི་ཏ་མྤི པུ་ན དཱ་ཏ་བྦཾ. ད་ད་ནྟེ་ན མ་ཏ་ཀ་དྷ་ནཾ ཏཱ་ཝ ཡེ ཏ་སྶ དྷ་ནེ ཨི་སྶ་རཱ ག་ཧ་ཊྛཱ ཝཱ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ ཝཱ, ཏེ་སཾ དཱ་ཏ་བྦཾ. ཡོ པ་ན པ་ཋ་མཾ་ཡེ་ཝ ‘‘སུ་ཊྛུ ཀ་ཏཾ ཏ་ཡཱ མ་མ ས་ནྟ་ཀཾ ག་ཎྷ་ནྟེ་ནཱ’’ཏི ཝ་ཙཱི་བྷེ་དེ་ན ཝཱ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་མ་ཏྟེ་ན ཝཱ ཨ་ནུ་མོ་དི་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ ཀེ་ན་ཙི ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཀུ་པི་ཏོ, སོ པ་ཙྩཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏུཾ ན ལ་བྷ་ཏི. ཡོ་པི ཨ་དཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ, ཙི་ཏྟེ་ན པ་ན ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏི, ན ཀི་ཉྩི ཝ་ད་ཏི, སོ་པི པུ་ན པ་ཙྩཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏུཾ ན ལ་བྷ་ཏི. ཡོ པ་ན ‘‘མ་ཡཱ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ས་ནྟ་ཀཾ ག་ཧི་ཏ’’ནྟི ཝཱ ‘‘པ་རི་བྷུ་ཏྟ’’ནྟི ཝཱ ཝུ་ཏྟེ ནཱ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏི, ‘‘པ་ཊི་དེ་ཧཱི’’ཏི བྷ་ཎ་ཏི, སོ པ་ཙྩཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏུཾ ལ་བྷ་ཏི.
ཝི་བྦྷ་མཱཏི ཨི་མི་ནཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ་ཡེ་ཝ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཝི་ཛ་ཧ་ནཾ ག་ཧི་ཏཾ ཧོ་ཏི. སཱ པ་ན ཡ་དཱ ཝི་བྦྷ་མ་ཏི, ཏ་དཱ ཨ་སྶ་མ་ཎཱི ཧོ་ཏི. བྷི་ཀྑུ པ་ན ཝི་བྦྷ་མ་ནྟོ་པི ཡཱ་ཝ སི་ཀྑཾ ན པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཏི, ཏཱ་ཝ བྷི་ཀྑུ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ན ཝི་ཛ་ཧ་ཏཱི་ཏི. ལི་ངྒ་སི་ཀྑཱཏི ལི་ངྒ་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ན་ཉྩ སི་ཀྑཱ་པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ན་ཉྩཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་བྦེ་སཱུཏི ན་ཝ་སུ ཙཱི་ཝ་རེ་སུ. ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཝི་ཡོ་ག་ཀཱ་ར་ཎཱཏི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཝི་ཛ་ཧ་ན་ཀཱ་ར་ཎཱ, ཨི་མེ་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་རེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ཝི་ཛ་ཧ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཀི་ཉྩ བྷི་ཡྻོ (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༤༦༩) – ཏི་ཙཱི་ཝ་ར་སྶ པ་ན ཝི་ནི་བྦི་དྡྷ་ཚི་དྡ་ཉྩ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཝི་ཛ་ཧ་ནཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏྠ ས་ངྒྷཱ་ཊི་ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒཱ་ནཾ དཱི་གྷ་ནྟ་ཏོ ཝི་ད་ཏྠི་པྤ་མཱ་ཎ་སྶ ཏི་རི་ཡ་ནྟ་ཏོ ཨ་ཊྛ་ངྒུ་ལ་པྤ་མཱ་ཎ་སྶ པ་དེ་ས་སྶ ཨོ་ར་ཏོ ཀ་ནི་ཊྛ་ངྒུ་ལི་ན་ཁ་པི་ཊྛི་པྤ་མཱ་ཎ་ཀཾ ཚི་དྡཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ བྷི་ནྡ་ཏི. ཨ་ནྟ་ར་ཝཱ་ས་ཀ་སྶ དཱི་གྷ་ནྟ་ཏོ ཝི་ད་ཏྠི་པྤ་མཱ་ཎ་སྶེ་ཝ ཏི་རི་ཡ་ནྟ་ཏོ ཙ་ཏུ་ར་ངྒུ་ལ་པྤ་མཱ་ཎ་སྶ པ་དེ་ས་སྶ ཨོ་ར་ཏོ ཚི་དྡཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ བྷི་ནྡ་ཏི, པ་ར་ཏོ པ་ན ན བྷི་ནྡ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཚི་དྡེ ཛཱ་ཏེ ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཧོ་ཏི, སཱུ་ཙི་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ པུ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཾ. ཨི་ཏ་རེ་སཾ པ་ན ཚི་དྡེ་ན ཝི་ཛ་ཧ་ནཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཡོ པ་ན ཏི་ཙཱི་ཝ་རེ་པི དུ་བྦ་ལ་ཊྛཱ་ནེ པ་ཋ་མཾ ཨ་གྒ་ལ༹ཾ ད་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ དུ་བྦ་ལ་ཊྛཱ་ནཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་པ་ནེ་ཏི, ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ན བྷི་ཛྫ་ཏི. མ་ཎྜ་ལ་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཡོ པ་ན ཨུ་བྷོ ཀོ་ཊི་ཡོ མ་ཛ྄ཛྷེ ཀ་རོ་ནྟོ ས་ཙེ པ་ཋ་མཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ གྷ་ཊེ་ཏི, ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ཝི་ཛ་ཧ་ཏི, ཨ་ཐ གྷ་ཊེ་ཏྭཱ ཚི་ནྡ་ཏི, ན ཝི་ཛ་ཧ་ཏི. ར་ཛ་ཀེ་ཧི དྷོ་ཝཱ་པེ་ཏྭཱ སེ་ཏ་ཀཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶཱ་པི ན ཝི་ཛ་ཧ་ཏི ཨེ་ཝ.
༥༥. ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཀུ་ས་ཝཱ་ཀ་ཕ་ལ་ཀཱ་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ཏ་ཏྠ ཀུ་ས་ཙཱི་རཾ (མ་ཧཱ་ཝ. ༣༧༡; མ་ཧཱ་ཝ. ཨ་ཊྛ. ) ནཱ་མ ཀུ་སེ ག་ནྠེ་ཏྭཱ ཀ་ཏ་ཙཱི་ཝ་རཾ. ཝཱ་ཀ་ཙཱི་རཾ ནཱ་མ ཏཱ་པ་སཱ་ནཾ ཝ་ཀྐ་ལཾ. ཕ་ལ་ཀ་ཙཱི་རཾ ནཱ་མ ཕ་ལ་ཀཱ་ནི སི་བྦི་ཏྭཱ ཀ་ཏ་ཙཱི་ཝ་རཾ. ཀེ་ས་ཀ་མྦ་ལནྟི ཀེ་སེ་ཧི ཏ་ནྟཾ ཝཱ་ཡི་ཏྭཱ ཀ་ཏ་ཀ་མྦ་ལཾ. ཝཱ་ལ་ཀ་མྦ་ལནྟི ཙ་མ་ར་ཝཱ་ལེ་ཧི ཝཱ་ཡི་ཏྭཱ ཀ་ཏ་ཀ་མྦ་ལཾ. ཨུ་ལཱུ་ཀ་པ་ཀྑནྟི ཨུ་ལཱུ་ཀ་ས་ཀུ་ཎ་སྶ པ་ཀྑེ་ཧི ཀ་ཏ་ནི་ཝཱ་ས་ནཾ. ཨ་ཛི་ན་ཀྑི་པནྟི ས་ལོ་མཾ ས་ཁུ་རཾ ཨ་ཛི་ན་མི་ག་ཙ་མྨཾ. ཨི་མེ་སུ ས་ཏྟ་སུ ཝ་ཏྠེ་སུ ཡཾ ཀི་ཉྩི དྷཱ་ར་ཡ་ཏོ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཡ་ཐཱ ཨི་མེ་སུ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ, ཏ་ཐཱ ཨ་ཀྐ་ནཱ་ལ༹ཾ ནི་ཝཱ་སེ་ནྟ་སྶ. ཨ་ཀྐ་ནཱ་ལ༹ཾ ནཱ་མ ཨ་ཀྐ་ད་ཎྜེ ཝཱ་ཀཱ་དཱི་ཧི ག་ནྠེ་ཏྭཱ ཀ་ཏ་ཙཱི་ཝ་རཾ. ‘‘ན བྷི་ཀྑ་ཝེ ཨ་ཀྐ་ནཱ་ལ༹ཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏ་བྦཾ, ཡོ ནི་ཝཱ་སེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་སྶཱ’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༣༧༡) ཧི ཝུ་ཏྟཾ.
༥༦. ཀ་ད་ལེ་ར་ཀ་ཀྐ་དུ་སྶེ པོ་ཏྠ་ཀེ ཙཱཔཱི་ཏི ཨེ་ཏྠ ཀ་ད་ལི་ཨེ་ར་ཀ་ཨ་ཀྐ་མ་ཀ་ཙི་ཝཱ་ཀེ་ཧི ཀ་ཏཱ་ནི ཝ་ཏྠཱ་ནི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཨེ་ཏེ་སུ པོ་ཏྠ་ཀོ་ཡེ་ཝ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏོ, ཨི་ཏ་རཱ་ནི ཏ་གྒ་ཏི་ཀ་ཏྟཱ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཱ་ནི. ཨི་མེ་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ་པི དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝ. ‘‘ན བྷི་ཀྑ་ཝེ ན་གྒི་ཡཾ ཏི་ཏྠི་ཡ་ས་མཱ་དཱ་ནཾ ས་མཱ་དི་ཡི་ཏ་བྦཾ, ཡོ ས་མཱ་དི་ཡེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་སྶཱ’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༣༧༠) ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ན་གྒི་ཡ་མྤི ན ཀ་པྤ་ཏི ཨེ་ཝ. ས་བྦ་མེ་ཝ ནཱི་ལ་ཀཾ ས་བྦ་ནཱི་ལ་ཀཾ. ཨེ་ཝཾ སེ་སེ་སུ་པི. ཨེ་ཏྠ ནཱི་ལཾ ཨུ་མཱ་པུ་པྥ་ཝ་ཎྞཾ ཧོ་ཏི. མ་ཉྫེ་ཊྛ་ཀཾ མ་ཉྫེ་ཊྛ་ཀ་ཝ་ཎྞ་མེ་ཝ. པཱི་ཏ་ཀཾ ཀ་ཎི་ཀཱ་ར་པུ་པྥ་ཝ་ཎྞཾ. ལོ་ཧི་ཏ་ཀཾ ཛ་ཡ་སུ་མ་ན་པུ་པྥ་ཝ་ཎྞཾ. ཀ་ཎྷ་ཀཾ ཨ་དྡཱ་རི་ཊྛ་ཀ་ཝ་ཎྞཾ.
༥༧. མ་ཧཱ་ར་ངྒཾ ནཱ་མ ས་ཏ་པ་དི་པི་ཊྛི་ཝ་ཎྞཾ. མ་ཧཱ་ནཱ་མཾ ནཱ་མ ར་ཏྟ་ས་མྦྷི་ནྣ་ཝ་ཎྞཾ ཧོ་ཏི. པ་དུ་མ་པུ་པྥ་ཝ་ཎྞ་ནྟི་པི ཝུ་ཏྟཾ, མ་ནྡ་ར་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏི་རཱི་ཊ་ཀེཏི རུ་ཀྑ་ཏ་ཙེ. ཨ་ཙྪི་ནྣ་དཱི་གྷ་ད་ས་ཀེཏི ས་བྦ་སོ ཨ་ཙྪི་ནྣ་ད་ས་ཀེ ཙ མ་ཛ྄ཛྷེ ཚི་ནྣ་ད་ས་ཀེ ཙཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ སཾ་སི་བྦི་ཏྭཱ ཀ་ཏ་ད་སཾ ཕ་ལ་ད་སཾ ནཱ་མ. ཀེ་ཏ་ཀ་པུ་པྥཱ་དི་པུ་པྥ་ས་དི་སཱ་ཧི ད་སཱ་ཧི ཡུ་ཏྟཾ པུ་པྥ་ད་སཾ ནཱ་མ. ཨེ་ཏེ་སུ་པི ‘‘པོ་ཏྠ་ཀེ ཙཱ་པཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་ཨ་པི-ས་དྡེ་ན དུ་ཀྐ་ཊ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཐཱཏི ཡ་ཐཱ ཨེ་ཏེ་སུ ཀ་ད་ལི་དུ་སྶཱ་དཱི་སུ པུ་པྥ་ད་སཱ་ཝ་སཱ་ནེ་སུ དུ་ཀྐ་ཊཾ, ཏ་ཐཱ ཀ་ཉྩུ་ཀ་ཝེ་ཋ་ནེ་སུ་པི ཡཾ ཀི་ཉྩི དྷཱ་རེ་ནྟ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
ཨེ་ཏེ་སུ པ་ན ཨ་ཡཾ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ (མ་ཧཱ་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༣༧༢) – ས་བྦ་ནཱི་ལ་ཀཱ་དཱི་ནི ར་ཛ་ནཱ་ནི ཝ་མེ་ཏྭཱ པུ་ན ར་ཛི་ཏྭཱ དྷཱ་རེ་ཏ་བྦཱ་ནི, ན ས་ཀྐཱ ཙེ ཝ་མེ་ཏུཾ, པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎཱ་དཱི་ནི ཝཱ ཀཱ་རེ་ཏ་བྦཱ་ནི, ཏི་པ་ཊྚ་ཙཱི་ཝ་ར་སྶ མ་ཛ྄ཛྷེ ཝཱ དཱ་ཏ་བྦཱ་ནི. ཨ་ཙྪི་ནྣ་ད་ས་ཀཱ་དཱི་ནི ད་སཱ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ དྷཱ་རེ་ཏ་བྦཱ་ནི. ཀ་ཉྩུ་ཀཾ ཝི་ཛ་ཊེ་ཏྭཱ ར་ཛི་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ. ཝེ་ཋ་ནེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཏི་རཱི་ཊ་ཀཾ པཱ་ད་པུ་ཉྪ་ནཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ས་བྦནྟི ཨི་མཾ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཾ ཀུ་ས་ཙཱི་རཱ་དི་ཀཾ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་ཙྪི་ནྣ་ཙཱི་ཝ་རོ ལ་བྷ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ པ་རི་ཝཱ་རེ.
‘‘ཨ་ཀ་པྤ་ཀ་ཏཾ ནཱ་པི ར་ཛ་ནཱ་ཡ ར་ཏྟཾ,
ཏེ་ན ནི་ཝ་ཏྠོ ཡེ་ན ཀཱ་མཾ ཝ་ཛེ་ཡྻ;
ན ཙ་སྶ ཧོ་ཏི ཨཱ་པ་ཏྟི,
སོ ཙ དྷ་མྨོ སུ་ག་ཏེ་ན དེ་སི་ཏོ;
པ་ཉྷཱ མེ་སཱ ཀུ་ས་ལེ་ཧི ཙི་ནྟི་ཏཱ’’ཏི. (པ་རི. ༤༨༡);
ཨ་ཡ་ཉྷི པ་ཉྷོ ཨ་ཙྪི་ནྣ་ཙཱི་ཝ་ར་བྷི་ཀྑུཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟོ, ཏ་སྨཱ ཧི ཡཾ ཀི་ཉྩི ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཙཱི་ཝ་རཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ ཝཱ པཱ་རུ་པི་ཏྭཱ ཝཱ ཨ་ཙྪི་ནྣ་ཙཱི་ཝ་ར་ཀེ་ན ཨ་ཉྙཾ པ་རི་ཡེ་སི་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཏྠ པ་ན ‘‘ཨི་དྷ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ནུ་སྶཱ ནི་སྶཱི་མ་ག་ཏཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཙཱི་ཝ་རཾ དེ་ནྟི ‘ཨི་མཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མ་སྶ དེ་མཱ’ཏི, ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཱ་དི་ཏུཾ, ན ཏཱ་ཝ ཏཾ ག་ཎ་ནཱུ་པ་གཾ, ཡཱ་ཝ ན ཧ་ཏྠཾ ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༢༥༩) ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཡཱ་ཝ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཏཾ ན དི་ནྣཾ, ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ, བྷ་ནྟེ, ཙཱི་ཝ་རཾ ཨུ་པྤ་ནྣ’’ནྟི པ་ཧི་ཎི་ཏྭཱ ཝཱ ནཱ་རོ་ཙི་ཏཾ, ཏཱ་ཝ ག་ཎ་ནཾ ན ཨུ་པེ་ཏི, ཨ་ན་དྷི་ཊྛི་ཏཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. པ་ཏྟེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ དི་ནྣེ ཝཱ ཨཱ་རོ་ཙི་ཏེ ཝཱ པ་རི་ཧཱ་རོ ན་ཏྠི, ད་སཱ་ཧཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཾ. ཙཱི་ཝ་ར་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ.
ཙཱི་ཝ་ར་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.