༢. ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་ས་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༩. ཨི་དཱ་ནི ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏུཾ ‘‘ག་རུ་ཀཱ ན་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ག་རུ་ཀཱཏི ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཱ ཨི་དྷ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ, ཨ་ཉྙ་ཏྠ པ་ན པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་པི ས་ངྒ་ཡ྄ཧ་ནྟི. ཀ་སྨཱ ‘‘ཏེ་ར་སཱ’’ཏི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘‘ན་ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཙེ? ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ པ་ཋ་མཱ་པ་ཏྟི་ཀཱ ཝུ་ཏྟཱ, ཡཱ་ཝ་ཏ་ཏི་ཡ་ཀཱ པ་ན ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཱ ས་ངྒྷཱ་ཡ་ཏྟ་ཏྟཱ ཙི་རེ་ན ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི ན ཝུ་ཏྟཱ. ཏ་ཏྠ མོ་ཙེ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱཏི མོ་ཙེ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ ‘‘ཨ་ལ་ཛྫི་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ. ཨི་མི་ནཱ པ་ན ན་ཡེ་ན མོ་ཙ་ན་སྶཱ་དོ མུ་ཙྩ་ན་སྶཱ་དོ མུ་ཏྟ་སྶཱ་དོ མེ་ཐུ་ན་སྶཱ་དོ ཕ་སྶ་སྶཱ་དོ ཀ་ཎྜཱུ་ཝ་ན་སྶཱ་དོ ད་སྶ་ན་སྶཱ་དོ ནི་ས་ཛྫ་ན་སྶཱ་དོ ཝཱ་ཙ་སྶཱ་དོ གེ་ཧ་སི་ཏ་པེ་མཾ ཝ་ན་བྷ་ངྒི་ཡ་ནྟི ཨེ་ཀཱ་ད་ས ཨ་སྶཱ་དཱ ཝུ་ཏྟཱ, ཏེ་སུ ཨེ་ཀཾ་ཡེ་ཝ མོ་ཙ་ན་སྶཱ་དཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ སེ་སཱ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཱ ཧོ་ནྟི.
ཏེ་སཾ ཨ་སྶཱ་དཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཨེ་ཝཾ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ – མོ་ཙེ་ཏུཾ ཨ་སྶཱ་དོ མོ་ཙ་ན་སྶཱ་དོ. མོ་ཙ་ན་སྶཱ་ད་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ ནི་མི་ཏྟེ ཨུ་པ་ཀྐ་མ་ཏི, མུ་ཙྩ་ཏི, ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ. ན མུ་ཙྩ་ཏི ཙེ, ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ. མུ་ཙྩ་ན་སྶཱ་དེ ས་ཙེ ཨ་ཏྟ་ནོ དྷ་མྨ་ཏཱ་ཡ མུ་ཙྩ་མཱ་ནཾ ཨ་སྶཱ་དེ་ཏི, ན ཨུ་པ་ཀྐ་མ་ཏི, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ས་ཙེ མུ་ཙྩ་མཱ་ནཾ ཨ་སྶཱ་དེ་ནྟོ ཨུ་པ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ མོ་ཙེ་ཏི, ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ་ཝ. ཨ་ཏྟ་ནོ དྷ་མྨ་ཏཱ་ཡ མུ་ཏྟེ ཨ་སྶཱ་དོ མུ་ཏྟ་སྶཱ་དོ. ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨུ་པ་ཀྐ་མ་སྶ ན་ཏྠི་ཏཱ་ཡ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་ཏྠ. མེ་ཐུ་ན་སྶཱ་དེ་ན ཨི་ཏྠིཾ ག་ཎྷ་ནྟ་སྶ མུ་ཏྟེ་པི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི, ཨ་ཡཾ མེ་ཐུ་ན་སྶཱ་དོ. ཕ་སྶ་སྶཱ་དོ དུ་ཝི་དྷོ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀོ བཱ་ཧི་རོ ཙཱ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀེ ཏཱ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནོ ནི་མི་ཏྟཾ ‘‘ཐ་དྡྷཾ མུ་དུ་ཀ་ནྟི ཛཱ་ནི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝཱ ལོ་ལ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝཱ ཀཱི་ལཱ༹་པ་ཡ་ཏོ ས་ཙེ མུ་ཙྩ་ཏི, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. བཱ་ཧི་ར་ཕ་སྶ་སྶཱ་དེ ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་རཱ་གེ་ན མཱ་ཏུ་གཱ་མཾ ཕུ་ས་ཏོ ཨཱ་ལི་ངྒ་ཏོ ཙ མུ་ཏྟེ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཀ་ཎྜཱུ་ཝ་ན་སྶཱ་དེ ད་དྡུ་ཀ་ཙྪཱ་དཱི་ནཾ ཝ་སེ་ན ཁ་ཛྫ་མཱ་ནཾ ནི་མི་ཏྟཾ ཀ་ཎྜཱུ་ཝ་ན་སྶཱ་དེ་ན ཀ་ཎྜཱུ་ཝ་ཏོ མུ་ཏྟེ་པི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ད་སྶ་ན་སྶཱ་དེ མཱ་ཏུ་གཱ་མ་སྶ ཨ་ནོ་ཀཱ་སཾ ཨུ་པ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཏོ མུ་ཏྟེ་པི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ནི་ས་ཛྫ་ན་སྶཱ་དེ མཱ་ཏུ་གཱ་མེ་ན ས་དྡྷིཾ ར་ཧོ ནི་སི་ནྣ་སྶ མུ་ཏྟེ་པི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཨ་སྶཱ་དོ ཝཱ་ཙ་སྶཱ་དོ. ཏེ་ན ཨ་སྶཱ་དེ་ན མཱ་ཏུ་གཱ་མཾ མེ་ཐུ་ན་པྤ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ་ཧི ཝཱ་ཙཱ་ཧི ཨོ་བྷཱ་ས་ནྟ་སྶ མུ་ཏྟེ་པི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. གེ་ཧ་སི་ཏ་པེ་མེ མཱ་ཏཱ་དཱི་ནཾ མཱ་ཏཱ་དི་པེ་མེ་ན ཨཱ་ལི་ངྒ་ནཱ་དིཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ མུ་ཏྟེ་པི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཝ་ན་བྷ་ངྒེ ཙ ས་ནྠ་ཝ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ཨི་ཏྠི་ཡཱ པེ་སི་ཏཾ པུ་པྥཱ་དི་ཝ་ན་བྷ་ངྒ་ས་ཉྙི་ཏཾ པ་ཎྞཱ་ཀཱ་རཾ ‘‘ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ་ཡ ནཱ་མ ཨི་དཾ མེ པེ་སི་ཏ’’ནྟི ཨ་སྶཱ་དེ་ན ཨཱ་མ་ས་ནྟ་སྶ མུ་ཏྟེ་པི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཨེ་ཏེ་སུ པ་ན མོ་ཙ་ན་སྶཱ་ད་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཨུ་པ་ཀྐ་མ་ནྟ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟི, སེ་སཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
སུ་ཀྐ་སྶཱཏི ‘‘ནཱི་ལཾ པཱི་ཏ་ཀཾ ལོ་ཧི་ཏ་ཀཾ ཨོ་དཱ་ཏཾ ཏ་ཀྐ་ཝ་ཎྞཾ ད་ཀ་ཝ་ཎྞཾ ཏེ་ལ་ཝ་ཎྞཾ ཁཱི་ར་ཝ་ཎྞཾ ད་དྷི་ཝ་ཎྞཾ ས་པྤི་ཝ་ཎྞ’’ནྟི (པཱ་རཱ. ༢༣༧) ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ག་ཏེ་སུ ད་ས་སུ ཝ་ཎྞེ་སུ ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི སུ་ཀྐ་སྶཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨུ་པ་ཀྐ་མྨཱཏི ‘‘ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་རཱུ་པེ མོ་ཙེ་ཏི, བ་ཧི་དྡྷཱ་རཱུ་པེ མོ་ཙེ་ཏི, ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་བ་ཧི་དྡྷཱ་རཱུ་པེ མོ་ཙེ་ཏི, ཨཱ་ཀཱ་སེ ཀ་ཊིཾ ཀ་མྤེ་ནྟོ མོ་ཙེ་ཏཱི’’ཏི (པཱ་རཱ. ༢༣༧) ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ ཨུ་པཱ་ཡེ་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་རེ་ན ཨུ་པཱ་ཡེ་ན ‘‘རཱ་གཱུ་པ་ཏྠ་མྦྷེ མོ་ཙེ་ཏི, ཝ་ཙྩཱུ་པ་ཏྠ་མྦྷེ མོ་ཙེ་ཏི, པ་སྶཱ་ཝཱུ་པ་ཏྠ་མྦྷེ མོ་ཙེ་ཏི, ཝཱ་ཏཱུ་པ་ཏྠ་མྦྷེ མོ་ཙེ་ཏི, ཨུ་ཙྩཱ་ལི་ངྒ་པཱ་ཎ་ཀ་ད་ཊྛཱུ་པ་ཏྠ་མྦྷེ མོ་ཙེ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ་སུ པ་ཉྩ་སུ ཀཱ་ལེ་སུ ཀི་སྨི་ཉྩི ཀཱ་ལེ ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏེ ཀ་མྨ་ནི་ཡཾ པ་ཏྟེ ‘‘ཨཱ་རོ་གྱ་ཏྠཱ་ཡ མོ་ཙེ་ཏི, སུ་ཁ་ཏྠཱ་ཡ མོ་ཙེ་ཏི, བྷེ་ས་ཛྫ་ཏྠཱ་ཡ, དཱ་ན་ཏྠཱ་ཡ, པུ་ཉྙ་ཏྠཱ་ཡ, ཡ་ཉྙ་ཏྠཱ་ཡ, ས་གྒ་ཏྠཱ་ཡ, བཱི་ཛ་ཏྠཱ་ཡ, ཝཱི་མཾ་ས་ཏྠཱ་ཡ, ད་ཝ་ཏྠཱ་ཡ མོ་ཙེ་ཏཱི’’ཏི (པཱ་རཱ. ༢༣༧) ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ་སུ ད་ས་སུ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་སུ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཧ་ཏྠཱ་དཱི་སུ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཨུ་པ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝི་མོ་ཙ་ཡནྟི ཨ་ནྟ་མ་སོ ཡཾ ཨེ་ཀཱ ཁུ་དྡ་ཀ་མ་ཀྑི་ཀཱ པི་ཝེ་ཡྻ, ཏ་ཏྟ་ཀ་མྤི མོ་ཙེ་ནྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཉྙ་ཏྲ སུ་པི་ན་ནྟེ་ནཱཏི ཡཱ སུ་པི་ན་ནྟེ སུ་ཀྐ་ཝི་སྶ་ཊྛི ཧོ་ཏི, ཏཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་མ་ཎོཏི ཡོ ཀོ་ཙི ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣོ. ག་རུ་ཀནྟི ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཾ. ཕུ་སེཏི ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
སུ་ཀྐ་ཝི་སྶ་ཊྛི་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ པ་ཋ་མཾ.
༢༠. ཨི་དཱ་ནི ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒཾ དཱི་པེ་ཏུཾ ‘‘ཨི་ཏྠི་ས་ཉྙཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ཏ་ཏྠ ཨི་ཏྠི་ས་ཉྙཱིཏི ཏ་ད་ཧུ་ཛཱ་ཏཱ་ཡ་པི མ་ནུ་སྶི་ཏྠི་ཡཱ ཨི་ཏྠི་ས་ཉྙཱི་ཡེ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་ཙེ ཏ་ཏྠ ཝེ་མ་ཏི་ཀོ ཝཱ པ་ཎྜ་ཀ་པུ་རི་ས་ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏ་ས་ཉྙཱི ཝཱ ཧོ་ཏི, ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ, ཏ་ཐཱ ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཀཱ་ཡེ་ན ཀཱ་ཡ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷཱ་མ་ས་ནེ ཙ ཀཱ་ཡ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷེ་ན ཀཱ་ཡཱ་མ་ས་ནེ ཙ ཡ་ཀྑཱི་པེ་ཏཱི་པ་ཎྜ་ཀཱ་ནཾ ཀཱ་ཡེ་ན ཀཱ་ཡཱ་མ་ས་ནེ ཙ. པུ་རི་ས་ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏི་ཏྠཱི་ནཾ པ་ན ཀཱ་ཡེ་ན ཀཱ་ཡཱ་མ་ས་ནེ་པི དུ་ཀྐ་ཊཾ, ཏ་ཐཱ ཡ་ཀྑཱི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཀཱ་ཡེ་ན ཀཱ་ཡ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷཱ་དཱི་སུ ཙ. མ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ པ་ན ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ. ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་རཱ་ག་ཝཱཏི ཨི་མི་ནཱ མཱ་ཏུ་པེ་མཱ་དིཾ མོ་ཀྑཱ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཉྩ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི. ས་མྥུ་ས་ནྟོཏི ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་རཱ་གེ་ན ཨུ་པ་ཀྐ་མྨ ཨ་ནྟ་མ་སོ ལོ་མེ་ན་པི མ་ནུ་སྶི་ཏྠིཾ ས་མྥུ་ས་ནྟོ་ཏི ཨ་ཏྠ་ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨི་མི་ནཱ ཡོ ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཨཱ་ལི་ངྒ་ཏོ་པི ཀཱ་ཡེ་ན ན ཝཱ་ཡ་མ་ཏི, ཀེ་ཝ་ལཾ ཕ་སྶཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ཏི, ཏ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི དཱི་པི་ཏཾ ཧོ་ཏི.
ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ དུ་ཏི་ཡཾ.
༢༡. ཨི་དཱ་ནི དུ་ཊྛུ་ལླ་ཝཱ་ཙཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏུཾ ‘‘ཏ་ཐཱ སུ་ཎ་ནྟི’’ནྟི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ཏ་ཏྠ ཏ་ཐཱཏི ཨི་ཏྠི་ས་ཉྙཱི. མ་ནུ་སྶི་ཏྠིཾ སུ་ཎ་ནྟི་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. སུ་ཎ་ནྟིནྟི ཨི་མི་ནཱ པ་ཊི་བ་ལཱ་ཡ་པི ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཨ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་པ་ཐེ ཋི་ཏཱ་ཡ དཱུ་ཏེ་ན ཝཱ པ་ཎྞེ་ན ཝཱ ཨཱ་རོ་ཙེ་ནྟ་སྶ དུ་ཊྛུ་ལླ་ཝཱ་ཙཱ་པ་ཏྟི་ན ཧོ་ཏཱི་ཏི དཱི་པི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཝི་ཉྙུ་ཉྩཱཏི ཨི་མི་ནཱ ཡཱ མ་ཧ་ལླི་ཀཱ་པི བཱ་ལཱ་པི ཨེ་ལ༹་མཱུ་གཱ་པི ཨ་ས་དྡྷ་མྨ་པྤ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ ཀ་ཐཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, སཱ ཨི་དྷ ནཱ་དྷི་པྤེ་ཏཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཝ་ཙྩ་མ་གྒ་པ་སྶཱ་ཝ་མ་གྒཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན མ་གྒཾ ཝཱ མེ་ཐུ་ནཾ ཝཱ ཨཱ་ར་བྦྷཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. དུ་ཊྛུ་ལླ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ རཱ་གོ དུ་ཊྛུ་ལླ་ཝཱ་ཙཱ་རཱ་གོ, ཏེ་ན དུ་ཊྛུ་ལླ་ཝཱ་ཙཱ་རཱ་གེ་ན. ཏཾ ཨ་སྶཱ་དེ་ནྟོ ཨོ་བྷཱ་སེ་ཏྭཱ དུ་རུ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནཾ ཝ་ཏྭཱ ག་རུ་ཀཾ ཕུ་སེ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཀ་ཐཾ དྭེ མ་གྒེ ཨཱ་ར་བྦྷ པ་སཾ་ས་ཏི ག་ར་ཧ་ཏི? ཏ་ཏྠ པ་སཾ་སཱ་ཡ་པི ཏཱ་ཝ ‘‘ཨི་ཏྠི་ལ་ཀྑ་ཎེ་ན སུ་བྷ་ལ་ཀྑ་ཎེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ་སཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ན ཏཱ་ཝ་སཱི་སཾ ཨེ་ཏི. ‘‘ཏ་ཝ ཝ་ཙྩ་མ་གྒོ ཙ པ་སྶཱ་ཝ་མ་གྒོ ཙ སུ་བྷོ སུ་ས་ཎྛཱ་ནོ ད་སྶ་ནཱི་ཡོ, ཨཱི་དི་སེ་ན ནཱ་མ ཨི་ཏྠི་ལ་ཀྑ་ཎེ་ན སུ་བྷ་ལ་ཀྑ་ཎེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ་སཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏི, སཱི་སཾ ཨེ་ཏི, ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ག་ར་ཧ་ཎེ པ་ན ‘‘སི་ཁ་ར་ཎཱི་སི, ས་མྦྷི་ནྣཱ་སི, ཨུ་བྷ་ཏོ་བྱ་ཉྫ་ནཱ་སཱི’’ཏི ཨི་མཱ་ནི ཏཱི་ཎི སུ་དྡྷཱ་ནི་ཡེ་ཝ སཱི་སཾ ཨེ་ནྟི ཝ་ཙྩ་མ་གྒ་པ་སྶཱ་ཝ་མ་གྒཱ་ནཾ ནི་ཡ་ཏ་ཝ་ཙ་ན་ཏྟཱ ཨ་ཙྩོ་ལཱ༹་རི་ཀ་ཏྟཱ ཙ. ཨ་ཉྙཱ་ནི པ་ན ‘‘ཨ་ནི་མི་ཏྟཱ་སི, ནི་མི་ཏྟ་མ་ཏྟཱ་སཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི མ་གྒཱ་ནཾ ཨ་ནི་ཡ་ཏ་ཝ་ཙ་ན་ཏྟཱ མེ་ཐུ་ནེ་ན གྷ་ཊེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཱ་ནི ཨེ་ཝ སཱི་སཾ ཨེ་ནྟི. མེ་ཐུ་ན་པྤ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟེ ‘‘དེ་ཧི མེ, ཨ་ར་ཧ་སི མེ དཱ་ཏུ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་ཧི པ་ན སཱི་སཾ ན ཨེ་ཏི, ‘‘མེ་ཐུ་ན་དྷ་མྨཾ དེ་ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ མེ་ཐུ་ན་དྷ་མྨེ གྷ་ཊི་ཏེ་ཡེ་ཝ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ. ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཝ་ཙྩ་མ་གྒ་པ་སྶཱ་ཝ་མ་གྒེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་དྷ་ཀྑ་ཀཾ ཨུ་བྦྷ་ཛཱ་ཎུ་མ་ཎྜ་ལཾ ཨཱ་དི་སྶ ཝ་ཎྞཱ་དི་བྷ་ཎ་ནེ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ, ཏ་ཐཱ ཡ་ཀྑཱི་པེ་ཏཱི་པ་ཎྜ་ཀེ་སུ ཝ་ཙྩ་མ་གྒ་པ་སྶཱ་ཝ་མ་གྒེ མེ་ཐུ་ནེ་པི. ཨི་མེ་སཾ པ་ན ཡ་ཀྑཱི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཨ་དྷ་ཀྑ་ཀཱ་དི་ཀེ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རེ པ་དེ་སེ དུཾ་ཀྐ་ཊཾ, ཏ་ཐཱ ཨི་ཏྠི་ཡཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་བྦྷ་ཀྑ་ཀེ ཨ་དྷོ་ཛཱ་ཎུ་མ་ཎྜ་ལེ ཀཱ་ཡ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷེ ཙཱ་ཏི.
དུ་ཊྛུ་ལླ་ཝཱ་ཙཱ་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ཏ་ཏི་ཡཾ.
༢༢. ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཏྟ་ཀཱ་མ་པཱ་རི་ཙ་རི་ཡཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཝ་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཝ་ཏྭཱཏི དུ་ཊྛུ་ལློ་བྷཱ་ས་ནེ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཾ ཨི་ཏྠིཾ ཨི་ཏྠི་ས་ཉྙཱི་ཡེ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ ཝ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཏྟ་ཀཱ་མུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཝ་ཎྞནྟི ཨེ་ཏྠ མེ་ཐུ་ན་དྷ་མྨ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཀཱ་མེ་ན ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ཀཱ་མུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ, ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཀཱ་མུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ཏྟ་ཀཱ་མུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ, ཨ་ཏྟ་ནཱ ཝཱ ཀཱ་མི་ཏཾ ཨི་ཙྪི་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྟ་ཀཱ་མཾ, ས་ཡཾ མེ་ཐུ་ན་རཱ་ག་ཝ་སེ་ན པ་ཏྠི་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ, ཨ་ཏྟ་ཀཱ་མ་ཉྩ ཏཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཉྩཱ་ཏི ཨ་ཏྟ་ཀཱ་མུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ, ཏ་སྶ ཝ་ཎྞོ ཨ་ཏྟ་ཀཱ་མུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཝ་ཎྞོ, ཏཾ ཨ་ཏྟ་ཀཱ་མུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཝ་ཎྞཾ. ‘‘ཨེ་ཏ་ད་གྒཾ, བྷ་གི་ནི, པཱ་རི་ཙ་རི་ཡཱ་ནཾ ཡཱ མཱ་དི་སཾ སཱི་ལ་ཝ་ནྟཾ ཀ་ལྱཱ་ཎ་དྷ་མྨཾ བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རིཾ ཨེ་ཏེ་ན དྷ་མྨེ་ན པ་རི་ཙ་རེ་ཡྻཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྭཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. མེ་ཐུ་ན་རཱ་གི་ནོཏི ཨི་མི་ནཱ གི་ལཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ་དཱི་ཧི ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་སྶ ཝ་ཎྞཾ བྷ་ཎ་ཏོ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི དཱི་པི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཝཱ་ཙཱ མེ་ཐུ་ན་ཡུ་ཏྟེ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ མེ་ཐུ་ན་ཡུ་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཝཱ་ཙཱ་ཡ མེ་ཐུ་ན་ཡཱ་ཙ་ནེ ག་རུ་ཀཾ ཧོ་ཏི, ན ཨ་ཉྙ་ཐཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
ཨ་ཏྟ་ཀཱ་མ་པཱ་རི་ཙ་རི་ཡ་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ.
༢༣. ཨི་དཱ་ནི ས་ཉྩ་རི་ཏྟཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ཏ་ཏྠ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱཏི ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཝཱ པུ་རི་སེ་ན ཝཱ ཨུ་བྷི་ནྣཾ མཱ་ཏཱ་དཱི་ཧི ཝཱ ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཾ ཨི་ཏྠིཾ ཝཱ པུ་རི་སཾ ཝཱ ཨེ་ཝཾ བྷ་ཎཱ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟོ ཏེ་སཾ ཝ་ཙ་ནཾ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི ཝཱ ‘‘ཧོ་ཏཱུ’’ཏི ཝཱ ‘‘བྷ་ཎཱ་མཱི’’ཏི ཝཱ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན ཝ་ཙཱི་བྷེ་དཾ ཀ་ཏྭཱ, སཱི་ས་ཀ་མྤ་ནཱ་དཱི་ཧི ཝཱ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་ནྡེ་སནྟི ཨེ་ཏྠ པ་ན ཨི་ཏྠཱི ད་ས་ཝི་དྷཱ མཱ་ཏུ་ར་ཀྑི་ཏཱ པི་ཏུ་ར་ཀྑི་ཏཱ མཱ་ཏཱ་པི་ཏུ་ར་ཀྑི་ཏཱ བྷཱ་ཏུ་ར་ཀྑི་ཏཱ བྷ་གི་ནི་ར་ཀྑི་ཏཱ ཉཱ་ཏི་ར་ཀྑི་ཏཱ གོ་ཏྟ་ར་ཀྑི་ཏཱ དྷ་མྨ་ར་ཀྑི་ཏཱ སཱ་ར་ཀྑཱ ས་པ་རི་ད་ཎྜཱ་ཏི. ད་ས བྷ་རི་ཡཱ་ཡོ དྷ་ན་ཀྐཱི་ཏཱ ཚ་ནྡ་ཝཱ་སི་ནཱི བྷོ་ག་ཝཱ་སི་ནཱི པ་ཊ་ཝཱ་སི་ནཱི ཨོ་ད་པ་ཏྟ་ཀི་ནཱི ཨོ་བྷ་ཊ་ཙུ་མྦ་ཊ་ཀཱ དཱ་སཱི ཙ བྷ་རི་ཡཱ ཙ ཀ་མྨ་ཀཱ་རཱི ཙ བྷ་རི་ཡཱ ཙ དྷ་ཛཱ་ཧ་ཊཱ མུ་ཧུ་ཏྟི་ཀཱ ཙཱ་ཏི.
ཏཱ་སུ མཱ་ཏུ་ར་ཀྑི་ཏཱ བྷི་ཀྑུཾ པ་ཧི་ཎ་ཏི ‘‘ག་ཙྪ, བྷ་ནྟེ, ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཾ བྲཱུ་ཧི ‘ཧོ་མི ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མ་སྶ བྷ་རི་ཡཱ དྷ་ན་ཀྐཱི་ཏཱ…པེ… མུ་ཧུ་ཏྟི་ཀཱ ཙཱ’’ཏི, ཨ་ཡཾ ཨི་ཏྠི་ཡཱ ས་ནྡེ་སོ ནཱ་མ. ས་ཙེ མཱ་ཏུ་ར་ཀྑི་ཏཱ་ཡ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱ་བྷཱ་ཏཱ་བྷ་གི་ནི་ཨཱ་ད་ཡོ བྷི་ཀྑུཾ པ་ཧི་ཎ་ནྟི ‘‘ག་ཙྪ, བྷ་ནྟེ, ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཾ བྲཱུ་ཧི ‘ཧོ་ཏུ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མ་སྶ བྷ་རི་ཡཱ དྷ་ན་ཀྐཱི་ཏཱ…པེ… མུ་ཧུ་ཏྟི་ཀཱ ཙཱ’’ཏི, ཨ་ཡ་མྤི ཨི་ཏྠི་ཡཱ ས་ནྡེ་སོ་ཡེ་ཝ ནཱ་མ. ཨེ་ཝཾ པི་ཏུ་ར་ཀྑི་ཏཱ་དཱི་སུ་པི ན་ཡོ ནེ་ཏ་བྦོ. པུ་རི་སོ བྷི་ཀྑུཾ པ་ཧི་ཎ་ཏི ‘‘ག་ཙྪ, བྷ་ནྟེ, ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཾ མཱ་ཏུ་ར་ཀྑི་ཏཾ བྲཱུ་ཧི…པེ… ས་པ་རི་ད་ཎྜཾ བྲཱུ་ཧི ‘ཧོ་ཏུ ཀི་ར ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མ་སྶ བྷ་རི་ཡཱ དྷ་ན་ཀྐཱི་ཏཱ…པེ… མུ་ཧུ་ཏྟི་ཀཱ ཙཱ’’ཏི, ཨ་ཡཾ པུ་རི་ས་སྶ ས་ནྡེ་སོ ནཱ་མ. ས་ཙེ པུ་རི་ས་སྶ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱ་བྷཱ་ཏཱ་བྷ་གི་ནི་ཨཱ་ད་ཡོ བྷི་ཀྑུཾ པ་ཧི་ཎ་ནྟི ‘‘ག་ཙྪ, བྷ་ནྟེ, ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཾ མཱ་ཏུ་ར་ཀྑི་ཏཾ བྲཱུ་ཧི…པེ… ས་པ་རི་ད་ཎྜཾ བྲཱུ་ཧི ‘ཧོ་ཏུ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མ་སྶ བྷ་རི་ཡཱ དྷ་ན་ཀྐཱི་ཏཱ…པེ… མུ་ཧུ་ཏྟི་ཀཱ ཙཱ’’ཏི, ཨ་ཡ་མྤི པུ་རི་ས་སྶ ས་ནྡེ་སོ་ཡེ་ཝ ནཱ་མ, ཨཱ་ཎཱ་པ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
ཝཱི་མཾ་སི་ཏྭཱཏི ཨེ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རེ་ན སཱ་ས་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་སྶཱ ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཝཱ པུ་རི་ས་སྶ ཝཱ ཏེ་སཾ ཨ་ཝ་སྶཱ་རོ་ཙ་ན་ཀཱ་ནཾ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱ་བྷཱ་ཏཱ་བྷ་གི་ནི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཝཱ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཧ་རནྟི ཡ་ཏྠ པ་ཧི་ཏོ, ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ ཏ་སྶཱ ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཝཱ པུ་རི་ས་སྶ ཝཱ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏི, སཱ ཨི་ཏྠཱི ཝཱ པུ་རི་སོ ཝཱ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ཏུ ཝཱ, མཱ ཝཱ, ལ་ཛྫཱ་ཡ ཝཱ ཏུ་ཎྷཱི ཧོ་ཏུ, པུ་ན ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཏ་སྶཱ ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཝཱ པུ་རི་ས་སྶ ཝཱ ཧ་ར་ནྟོ ག་རུ་ཀཾ ཕུ་སེ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ‘‘པ་ཊི་གྒ་ཎྷ་ཏི ཝཱི་མཾ་ས་ཏི པ་ཙྩཱ་ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཨ་ངྒ་ཏྟ་ཡཾ ས་མྤཱ་དི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཨི་མཱ་ཡ ཏི་ཝ་ངྒ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ, ཨི་ཏོ ཡེ་ཧི ཀེ་ཧི་ཙི དྭཱི་ཧི ཨ་ངྒེ་ཧི ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ, ཨེ་ཀེ་ན དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཡ་ཀྑཱི་པེ་ཏཱི་པ་ཎྜ་ཀེ་སུ ཨ་ངྒ་ཏྟ་ཡེ་ན་པི ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་མེ་ཝ, ཨེ་ཀེ་ན ཝཱ དྭཱི་ཧི ཝཱ དུ་ཀྐ་ཊ་ནྟི.
ས་ཉྩ་རི་ཏྟ་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ པ་ཉྩ་མཾ.
༢༤. ཨི་དཱ་ནི ཀུ་ཊི་ཀཱ་ར་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ཨཱ་ཝི ཀཱ་ཏུཾ ‘‘སཾ་ཡཱ་ཙི་ཏ་པ་རི་ཀྑཱ་ར’’ནྟི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ས་ངྑེ་པ་ཏྠོ – ‘‘ཝཱ་སིཾ དེ་ཐ, ཕ་ར་སུཾ དེ་ཐཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་ཡཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཏ་ཡཱ་ཙ་ནཱ་ཡ ག་ཧི་ཏ་པ་རི་ཀྑཱ་རཾ སཾ་ཡཱ་ཙི་ཏ་པ་རི་ཀྑཱ་རཾ པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ས་ངྒྷཾ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཡཱ་ཙི་ཏྭཱ ལ་དྡྷ་བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཝཱ ས་ངྒྷེ་ནེ་ཝ ཝཱ ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ སཱ་ར་མྦྷཱ་ནཱ་ར་མྦྷ་ས་པ་རི་ཀྐ་མ་ནཱ་པ་རི་ཀྐ་མ་ན་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ཨ་དེ་སི་ཏ་ཝ་ཏྠུ་ཀཾ ‘‘ཀུ་ཊི ནཱ་མ ཨུ་ལླི་ཏྟཱ ཝཱ ཧོ་ཏི ཨ་ཝ་ལི་ཏྟཱ ཝཱ ཨུ་ལླི་ཏྟཱ་ཝ་ལི་ཏྟཱ ཝཱ’’ཏི (པཱ་རཱ. ༣༤༩) ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཀུ་ཊིཾ. ‘‘ཏ་ཏྲི་དཾ པ་མཱ་ཎཾ, དཱི་གྷ་སོ དྭཱ་ད་ས ཝི་ད་ཏྠི་ཡོ སུ་ག་ཏ་ཝི་ད་ཏྠི་ཡཱ, ཏི་རི་ཡཾ ས་ཏྟ་ནྟ་རཱ’’ཏི (པཱ་རཱ. ༣༤༨) ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་པ་མཱ་ཎཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟཾ, ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ཝཱ་སཱ་གཱ་རཾ ཨེ་སཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྟཱ ཨུ་དྡེ་སོ ཨེ་ཏི་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྟུ་དྡེ་སཱ, ཏཾ ཨ་ཏྟུ་དྡེ་སཾ ཀ་ཏྭཱ ག་རུཾ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཾ ཕུ་སེ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ – ཨ་དེ་སི་ཏ་ཝ་ཏྠུ་ཀཾ པ་མཱ་ཎཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟཾ ཀུ་ནྠ་ཀི་པི་ལླི་ཀཱ་དཱི་ནཾ ཨཱ་ས་ཡེ ཀ་ཏ་ཏྟཱ སཱ་ར་མྦྷཾ དྭཱི་ཧི བ་ལཱི་བ་དྡེ་ཧི ཡུ་ཏྟེ་ན ས་ཀ་ཊེ་ན ག་ནྟུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ་ཏཱ་ཡ ཨ་པ་རི་ཀྐ་མ་ནཾ ཨུ་ལླི་ཏྟཱ་དི་བྷེ་དཾ ཀུ་ཊིཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ས་ན་ཏྠཱ་ཡ ཀ་རོ་ནྟོ ཝཱ ཀཱ་རཱ་པེ་ནྟོ ཝཱ ‘‘ཨི་དཱ་ནི ནི་ཊྛཱ་ནཾ ག་མི་སྶ་ཏཱི’’ཏི པ་ཋ་མ་པི་ཎྜ་དཱ་ནེ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ, དུ་ཏི་ཡ་པི་ཎྜ་དཱ་ནེ་ན ལེ་པེ གྷ་ཊི་ཏེ དྭེ ཙ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སེ དྭེ ཙ དུ་ཀྐ་ཊཱ་ནི, ས་ཙེ དེ་སི་ཏ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་ཡེ་ཝ ཝཱ པ་མཱ་ཎཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟཱ་ཡེ་ཝ ཝཱ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཀཾ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཾ དྭེ ཙ དུ་ཀྐ་ཊཱ་ནི ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི.
ཀུ་ཊི་ཀཱ་ར་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ཚ་ཊྛཾ.
༢༥. ཨི་དཱ་ནི ཝི་ཧཱ་ར་ཀཱ་ར་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘མ་ཧ་ལླ་ཀ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ཏ་ཏྠ མ་ཧ་ལླ་ཀནྟི ས་སྶཱ་མི་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན སཾ་ཡཱ་ཙི་ཏ་ཀུ་ཊི་ཏོ མ་ཧ་ནྟ་བྷཱ་ཝོ ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠི, ཡ་སྨཱ ཝཱ ཝ་ཏྠུཾ དེ་སཱ་པེ་ཏྭཱ པ་མཱ་ཎཱ་ཏི་ཀྐ་མེ་ནཱ་པི ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏ་སྨཱ པ་མཱ་ཎ་མ་ཧ་ནྟ་ཏཱ་ཡ་པི མ་ཧ་ལླ་ཀོ, ཏཾ མ་ཧ་ལླ་ཀཾ ཝི་ཧཱ་རཾ ཝཱ ཀ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏྠ པ་ན ཨ་དེ་སི་ཏ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨེ་ཀོ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ, སེ་སཾ ཨ་ན་ནྟ་ར་ས་དི་ས་མེ་ཝ. ཨི་དྷ ཙ ཏ་ཏྠ ཙ ཝཱ་སཱ་གཱ་རཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་པོ་ས་ཐཱ་གཱ་རཾ ཝཱ ཛ་ནྟཱ་གྷ་རཾ ཝཱ ཨ་གྒི་སཱ་ལཾ ཝཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི.
ཝི་ཧཱ་ར་ཀཱ་ར་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ས་ཏྟ་མཾ.
༢༦. ཨི་དཱ་ནི ཨ་མཱུ་ལ་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་མཱུ་ལ་ཀེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ཏ་ཏྠ ཨ་མཱུ་ལ་ཀེ་ནཱཏི ཡཾ ཙོ་ད་ཀེ་ན ཙུ་དི་ཏ་ཀ་མྷི པུ་གྒ་ལེ ཨ་དི་ཊྛཾ ཨ་སུ་ཏཾ ཨ་པ་རི་ས་ངྐི་ཏཾ, ཨི་དཾ ཨེ་ཏེ་སཾ ད་སྶ་ན་ས་ཝ་ན་པ་རི་ས་ངྐཱ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ནཾ མཱུ་ལཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་མཱུ་ལ་ཀཾ, ཏེ་ན ཨ་མཱུ་ལ་ཀེ་ན ཝ་ཏྠུ་ནཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་ཏྠ ཨ་དི་ཊྛཾ ནཱ་མ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་སཱ་ད་ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཝཱ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཝཱ ཨ་དི་ཊྛཾ. ཨ་སུ་ཏཾ ནཱ་མ ཏ་ཐེ་ཝ ཀེ་ན་ཙི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཾ ན སུ་ཏཾ. ཨ་པ་རི་ས་ངྐི་ཏཾ ནཱ་མ ཙི་ཏྟེ་ན ཨ་པ་རི་ས་ངྐི་ཏཾ, ཏཾ པ་ན དི་ཊྛ་སུ་ཏ་མུ་ཏ་ཝ་སེ་ན ཏི་ཝི་དྷཾ. ཏ་ཏྠ བྷི་ཀྑུ་ཉྩ མཱ་ཏུ་གཱ་མ་ཉྩ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པེ ཋཱ་ནེ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་དྡྷཱ ཨི་མེ་ཧི ཀ་ཏ’’ནྟི ཝཱ ‘‘ཀ་རི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ཝཱ པ་རི་ས་ངྐ་ཏི, ཨི་དཾ དི་ཊྛ་པ་རི་ས་ངྐི་ཏཾ ནཱ་མ. ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རེ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣོ་ཀཱ་སེ ཝཱ བྷི་ཀྑུ་སྶ ཙ མཱ་ཏུ་གཱ་མ་སྶ ཙ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ དུ་ཏི་ཡ་སྶ ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན པ་རི་ས་ངྐ་ཏི, ཨི་དཾ སུ་ཏ་པ་རི་ས་ངྐི་ཏཾ ནཱ་མ. དྷུ་ཏྟེ་ཧི ཨི་ཏྠཱི་ཧི ས་དྡྷིཾ པ་ཙྩ་ནྟ་ཝི་ཧཱ་རེ་སུ པུ་པྥ་ག་ནྡྷ་སུ་རཱ་དཱི་ཧི ཨ་ནུ་བྷ་ཝི་ཏྭཱ ག་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ དི་སྭཱ ‘‘ཀེ་ན ནུ ཁོ ཨི་དཾ ཀ་ཏ’’ནྟི ཝཱི་མཾ་ས་ནྟོ ཏ་ཏྲ ཀེ་ན་ཙི བྷི་ཀྑུ་ནཱ ག་ནྡྷཱ་དཱི་ཧི པཱུ་ཛཱ ཀ་ཏཱ ཧོ་ཏི, བྷེ་ས་ཛྫ་ཏྠཱ་ཡ ཨ་རི་ཊྛཾ ཝཱ པཱི་ཏཾ, སོ ཏ་སྶ ག་ནྡྷཾ གྷཱ་ཡི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ སོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི པ་རི་ས་ངྐ་ཏི, ཨི་དཾ མུ་ཏ་པ་རི་ས་ངྐི་ཏཾ ནཱ་མ. ཨེ་ཝཾ ཏི་ཝི་དྷཱ་ཡ པ་རི་ས་ངྐཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་པ་རི་ས་ངྐི་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
ཙོ་དེ་ནྟོཏི ‘‘པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ དྷ་མྨཾ ཨཱ་པ་ནྣོ་སི, ཨ་སྶ་མ་ཎོ་སི, ཨ་ས་ཀྱ་པུ་ཏྟི་ཡོ་སཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཝ་ཙ་ནེ་ཧི ས་ཡཾ ཙོ་དེ་ནྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཝཾ ཙོ་དེ་ནྟ་སྶ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ. ཙོ་དཱ་པེ་ནྟོ ཝཱཏི ཨ་ཏྟ་ནཱ ཏ་སྶ ས་མཱི་པེ ཋ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་ཎཱ་པེ་ཏྭཱ ཙོ་དཱ་པེ་ནྟོ ཏ་སྶ ཨཱ་ཎ་ཏྟ་སྶ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ག་རུཾ ཕུ་སེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཐ སོ་པི ཙཱ་ཝ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ‘‘མ་ཡཱ་པི དི་ཊྛཾ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཙོ་དེ་ཏི, དྭི་ནྣ་མྤི ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཨཱ་པ་ཏྟི. ཝ་ཏྠུ་ནཱ ཨ་ནྟི་མེ་ན ཙཱཏི བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་ནུ་རཱུ་པེ་སུ ཨེ་ཀཱུ་ན་ཝཱི་ས་ཏི་ཡཱ པཱ་རཱ་ཛི་ཀེ་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་རེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཙཱ་ཝེ་ཏུནྟི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཱ ཙཱ་ཝེ་ཏུཾ, ཡོ སུ་དྡྷཾ ཝཱ ཨ་སུ་དྡྷཾ ཝཱ ཀ་ཏཱུ་པ་ས་མྤ་དཾ པུ་གྒ་ལཾ སུ་དྡྷ་དི་ཊྛི་ཀོ ས་མཱ་ནོ ཙཱ་ཝ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཙོ་དེ་ཏི ཝཱ ཙོ་དཱ་པེ་ཏི ཝཱ, ཏ་སྶ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. སུ་ཎ་མཱ་ནནྟི ཨི་མི་ནཱ པ་ར་མྨུ་ཁཱ དཱུ་ཏེ་ན ཝཱ པ་ཎྞེ་ན ཝཱ ཙོ་དེ་ཏི. ཙོ་དེ་ནྟ་སྶ ན རུ་ཧ་ཏཱི་ཏི དཱི་པི་ཏཾ ཧོ་ཏི. པ་ར་མྨུ་ཁཱ པ་ན ས་ཏྟ་ཧི ཨཱ་པ་ཏྟི་ཀྑ་ནྡྷེ་ཧི ཝ་ད་ནྟ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊཾ.
ཨ་མཱུ་ལ་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ཨ་ཊྛ་མཾ.
༢༧. ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཉྙ་བྷཱ་གི་ཡ་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་ཉྙ་སྶ ཀི་རི་ཡ’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཉྙ་སྶ ཀི་རི་ཡནྟི ཨ་ཉྙ་སྶ ཁ་ཏྟི་ཡཱ་དི་ཛཱ་ཏི་ཀ་སྶ པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་སྶ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཀི་རི་ཡཾ དི་སྭཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏེ་ན ལེ་སེ་ནཱཏི ‘‘ད་ས ལེ་སཱ ཛཱ་ཏི་ལེ་སོ ནཱ་མ་ལེ་སོ གོ་ཏྟ་ལེ་སོ ལི་ངྒ་ལེ་སོ ཨཱ་པ་ཏྟི་ལེ་སོ པ་ཏྟ་ལེ་སོ ཙཱི་ཝ་ར་ལེ་སོ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ལེ་སོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ལེ་སོ སེ་ནཱ་ས་ན་ལེ་སོ’’ཏི (པཱ་རཱ. ༣༩༤) ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ་སུ ད་ས་སུ ལེ་སེ་སུ ཡོ ཏ་སྨིཾ པུ་གྒ་ལེ དི་སྶ་ཏི, ཏེ་ན ལེ་སེ་ན ཏ་ད་ཉྙཾ པུ་གྒ་ལཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཱ ཙཱ་ཝེ་ཏུཾ ཨ་ནྟི་མ་ཝ་ཏྠུ་ནཱ ཙོ་དེ་ནྟོ ག་རུ་ཀཾ ཕུ་སེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཉྙ་མྤི ཝ་ཏྠུཾ ལི་སྶ་ཏི སི་ལི་སྶ་ཏི ཝོ་ཧཱ་ར་མ་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཨཱི་ས་ཀཾ ཨ་ལླཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ལེ་སོ, ཛཱ་ཏི་ཡེ་ཝ ལེ་སོ ཛཱ་ཏི་ལེ་སོ. ཨེ་ས ན་ཡོ སེ་ས་པ་དེ་སུ་པི. ལེ་སེ་ན ཙོ་དེ་ནྟོ ཀ་ཐཾ ཙོ་དེ་ཏི? ཨ་ཉྙོ ཁ་ཏྟི་ཡ་ཛཱ་ཏི་ཀོ ཨི་མི་ནཱ ཙོ་ད་ཀེ་ན པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ དྷ་མྨཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ཛྫ་ནྟོ དི་ཊྛོ ཧོ་ཏི, སོ ཨ་ཉྙཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝེ་རིཾ ཁ་ཏྟི་ཡ་ཛཱ་ཏི་ཀཾ བྷི་ཀྑུཾ པ་སྶི་ཏྭཱ ཏཾ ཁ་ཏྟི་ཡ་ཛཱ་ཏི་ལེ་སཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ ཙོ་དེ་ཏི ‘‘ཁ་ཏྟི་ཡོ མ་ཡཱ དི་ཊྛོ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ དྷ་མྨཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ཛྫ་ནྟོ, ཏྭ་མྤི ཁ་ཏྟི་ཡོ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ དྷ་མྨཾ ཨཱ་པ་ནྣོ་སཱི’’ཏི ཝཱ ‘‘སོ ཏྭཾ ཁ་ཏྟི་ཡོ, ནཱ་ཉྙོ, པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ དྷ་མྨཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ནྣོ་སཱི’’ཏི ཝཱ ཙོ་དེ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ནཱ་མ་ལེ་སཱ་ད་ཡོ་པི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཨ་ཉྙ་བྷཱ་གི་ཡ་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ན་ཝ་མཾ.
༢༨. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ‘‘ག་རུ་ཀཱ ན་ཝཱ’’ཏི ཨུ་དྡི་ཊྛེ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཏེ་སུ ཨཱ་པ་ནྣེ་སུ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ནཱ་ཀཱ་རཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཚཱ་དེ་ཏི ཛཱ་ན་མཱ་པ་ནྣ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྶཱ་ཡཾ པི་ཎྜ་ཏྠོ – ཡོ བྷི་ཀྑུ ‘‘ཨ་ཡཾ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ ཨཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི ཨཱ་པ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཝཱ ‘‘ཨི་དཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྠུ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཛཱ་ན་མཱ་པ་ནྣཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཡཱ་ཝ ཚཱ་དེ་ཏི, ཏཱ་ཝ ཏེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཨ་ཀཱ་མཱ པ་རི་ཝཱ་སོ ཝ་སི་ཏ་བྦོ་ཏི. ཙ་རེ་ཡྻཱཏི མཱ་ན་ཏྟཾ ས་མཱ་དཱ་ཡ ཝ་སེ་ཡྻ. ཀི་ཏྟ་ཀཾ དི་ཝ་ས་ནྟི ཙེ? ཚ ར་ཏྟི་ཡོ. མཱ་ན་ཏྟ་ཝཱ་སོ པ་ན ས་ངྒྷེ་ཡེ་ཝ, ན ག་ཎེ, ན པུ་གྒ་ལེ, ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་ངྒྷེ’’ཏི. པ་རི་ཝུ་ཏྠོཏི ‘‘ཏ་ཡོ ཁོ ཨུ་པཱ་ལི པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ར་ཏྟི་ཙྪེ་དཱ ས་ཧ་ཝཱ་སོ ཝི་པྤ་ཝཱ་སོ ཨ་ནཱ་རོ་ཙ་ནཱ’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༨༣) ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ ར་ཏྟི་ཙྪེ་དཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ པ་རི་ཝུ་ཏྠོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏྠ ས་ཧ་ཝཱ་སོཏི པ་ཀ་ཏ་ཏྟེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀ་ཙྪ་ནྣེ ཨུ་ད་ཀ་པཱ་ཏ་ཊྛཱ་ན་བྦྷ་ནྟ་རེ ཝཱ་སོ. ཝི་པྤ་ཝཱ་སོ ནཱ་མ ཨ་ཉྙཾ པ་ཀ་ཏ་ཏྟཾ བྷི་ཀྑུཾ ཝི་ནཱ ཝཱ་སོ. ཨ་ནཱ་རོ་ཙ་ནཱཏི ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ནཱ་རོ་ཙ་ནཱ. ཨེ་ཏེ་སུ ཏཱི་སུ ཨེ་ཀེ་ནཱ་པི ར་ཏྟི་ཙྪེ་དོ ཧོ་ཏི ཨེ་ཝ. ཨེ་ཏྠ པ་ན ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མ་ག་ཏཱ་ནཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦཾ, ན བ་ཧི ཋི་ཏཱ་ནཾ, བ་ཧི ཋི་ཏཱ་ན་མྤི ས་ཙེ ས་དྡཾ སུ་ཎཱ་ཏི, པ་སྶ་ཏི, དཱུ་རཾ ཝཱ ག་ནྟྭཱ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦ་མེ་ཝ, ཨ་ནཱ་རོ་ཙེ་ནྟ་སྶ ར་ཏྟི་ཙྪེ་དོ ཙེ་ཝ ཝ་ཏྟ་བྷེ་དེ དུ་ཀྐ་ཊ་ཉྩ ཧོ་ཏི. ཨ་ཛཱ་ན་ནྟ་སྶེ་ཝ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟི ཙེ, ར་ཏྟི་ཙྪེ་དོ་ཝ ཧོ་ཏི, ན ཝ་ཏྟ་བྷེ་དོ.
ཙི་ཎྞ་མཱ་ན་ཏྟནྟི ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ ཁོ, ཨུ་པཱ་ལི, མཱ་ན་ཏྟ་ཙཱ་རི་ཀ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ར་ཏྟི་ཙྪེ་དཱ ས་ཧ་ཝཱ་སོ ཝི་པྤ་ཝཱ་སོ ཨ་ནཱ་རོ་ཙ་ནཱ ཨཱུ་ནེ ག་ཎེ ཙ་ར་ཎ’’ནྟི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༩༢) ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ ར་ཏྟི་ཙྪེ་དཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཙི་ཎྞ་མཱ་ན་ཏྟཾ པ་རི་ནི་ཊྛི་ཏ་མཱ་ན་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏྠ པ་ན ས་ཧ་ཝཱ་སཱ་ད་ཡོ པ་རི་ཝཱ་སེ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཱ ཨེ་ཝ. ‘‘ཨཱུ་ནེ ག་ཎེ ཙ་ར་ཎ’’ནྟི ཨེ་ཏྠ ག་ཎོ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཝཱ ཨ་ཏི་རེ་ཀཱ ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ, ཏ་སྨཱ ས་ཙེ་པི ཏཱི་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཝ་ས་ཏི, ར་ཏྟི་ཙྪེ་དོ ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝ, ‘‘ས་ཙེ པ་ན ཏེ་ན ཏེ་སཾ ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝཾ དི་སྭཱ ཨཱ་རོ་ཙི་ཏེ པ་ཀྐ་མ་ནྟི, ཨཱུ་ནེ ག་ཎེ ཙ་ར་ཎ་དོ་སོ ན ཧོ་ཏཱི’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༩༧) ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ ཝུ་ཏྟཾ ཀི་ར. ཨ་བྦྷེ་ཡྻཱཏི ཏཾ བྷི་ཀྑུཾ ཝཱི་ས་ཏི་ག་ཎོ ས་ངྒྷོ ཨ་བྦྷེ་ཡྻ ས་མྤ་ཊི་ཙྪེ་ཡྻ, ཨ་བྦྷཱ་ན་ཀ་མྨ་ཝ་སེ་ན ཨོ་སཱ་རེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་ཙེ ཨེ་ཀེ་ན་པི ཨཱུ་ནོ ཝཱི་ས་ཏི་ག་ཎོ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ ཏཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨ་བྦྷེ་ཡྻ, སོ ཙ བྷི་ཀྑུ ན ཨ་བྦྷི་ཏོ, ཏེ ཙ བྷི་ཀྑཱུ གཱ་ར་ཡ྄ཧཱ, དུ་ཀྐ་ཊཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༢༩. ཨི་དཱ་ནི ཡ་ཐཱ ཚཱ་དི་ཏཱ ཨཱ་པ་ཏྟི ཚ་ནྣཱ ཧོ་ཏི, ཏཾ པ་ཀཱ་རཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠཱ་ཡཾ པ་ད་ཡོ་ཛ་ནཱ – ཨཱ་པ་ཏྟི་ཏཱ ཙ ཨ་ནུ་ཀྑི་ཏྟ་ཏཱ ཙ ཨ་ན་ནྟ་རཱ་ཡ་ཏཱ ཙ པ་ཧུ་ཏྟ་ཏཱ ཙ ཨཱ་པ་ཏྟི་ནུ་ཀྑི་ཏྟ་ཨ་ན་ནྟ་རཱ་ཡ་པ་ཧུ་ཏྟ་ཏཱ་ཡོ, ཨེ་ཏཱ་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ ཏ་ཐཱ་ས་ཉྙི་ཏཱ ཙ ཚཱ་དེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧུ་ཏྭཱ ཚཱ་ད་ནཱ ཙཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ད་ས་ཧ་ངྒེ་ཧི ཨ་རུ་ཎུ་གྒ་མ་མྷི ཚ་ནྣཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཨེ་ཏྠ པ་ན ཨཱ་པ་ཏྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ ཨཱ་པ་ཏྟི་ས་ཉྙི་ཏཱ ཙ ཨ་ནུ་ཀྑི་ཏྟ་ས་ཉྙི་ཏཱ ཙ ཨ་ན་ནྟ་རཱ་ཡ་ས་ཉྙི་ཏཱ ཙ པ་ཧུ་ཏྟ་ས་ཉྙི་ཏཱ ཙཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ས་ཉྙཱ་ཝ་སེ་ན ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛ་ངྒཱ་ནི ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ་ནི, ཚཱ་དེ་ཏུ་ཀཱ་མོཏི ཨི་ད་མེ་ཀཾ, ཚཱ་ད་ནཱཏི ཨི་ད་མེ་ཀ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ད་ས.
ཨེ་ཏེ་སུ པ་ན ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ཡཾ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ – ‘‘ཨཱ་པ་ཏྟི ཙ ཧོ་ཏི ཨཱ་པ་ཏྟི་ས་ཉྙཱི ཙཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཡཾ ཨཱ་པ་ནྣོ, སཱ ཏེ་ར་ས་ནྣཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཱ ཧོ་ཏི, སོ་པི ཙ ཏ་ཏྠ ག་རུ་ཀཱ་པ་ཏྟི་ས་ཉྙཱི་ཡེ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ ཛཱ་ན་ནྟོ ཚཱ་དེ་ཏི, ཚ་ནྣཱ ཧོ་ཏི. ས་ཙེ ཏ་ཏྠ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ས་ཉྙཱི ཝཱ ཨ་ཉྙཱ་པ་ཏྟི་ས་ཉྙཱི ཝཱ ཝེ་མ་ཏི་ཀོ ཝཱ ཧོ་ཏི, ཨ་ཙྪ་ནྣཱ་ཝ ཧོ་ཏི. ཏི་ཝི་དྷཾ པ་ན ཨུ་ཀྑེ་པ་ནཱི་ཡ་ཀ་མྨཾ, ཏེ་ན ཨ་ཀ་ཏོ ཨ་ནུ་ཀྑི་ཏྟོ. སོ ཙེ པ་ཀ་ཏ་ཏྟ་ས་ཉྙཱི ཧུ་ཏྭཱ ཚཱ་དེ་ཏི, ཚ་ནྣཱ ཧོ་ཏི. ས་ཙེ ཨ་པ་ཀ་ཏ་ཏྟ་ས་ཉྙཱི ཚཱ་དེ་ཏི, ཨ་ཙྪ་ནྣཱ ཧོ་ཏི. ཨ་པ་ཀ་ཏ་ཏྟེ་ན པ་ན པ་ཀ་ཏ་ཏྟ་ས་ཉྙི་ནཱ་པི ཨ་པ་ཀ་ཏ་ཏྟ་ས་ཉྙི་ནཱ་པི ཚཱ་དི་ཏཾ ཨ་ཙྪཱ་དི་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཨ་ན་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀོཏི ཡ་སྶ ད་ས་སུ རཱ་ཛ་ཙོ་ར་ཨ་གྒི་ཨུ་ད་ཀ་མ་ནུ་སྶཱ་མ་ནུ་སྶ་ཝཱ་ལ༹་ས་རཱི་ས་པ་ཛཱི་ཝི་ཏ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ནྟ་རཱ་ཡེ་སུ་པི ཨེ་ཀོ་པི ན་ཏྠི, སོ ཙེ ཨ་ན་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀ་ས་ཉྙཱི ཧུ་ཏྭཱ ཚཱ་དེ་ཏི, ཚ་ནྣཱ ཧོ་ཏི. ས་ཙེ སོ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་ར་བྷཱི་རུ་ཀོ ཨ་ན་ནྟ་རཱ་ཡེ ཨེ་ཝ ཝཱ་ལཱ༹་དི་ཨ་ནྟ་རཱ་ཡ་ས་ཉྙཱི ཧུ་ཏྭཱ ཚཱ་དེ་ཏི, ཨ་ཙྪ་ནྣཱ་ཝ ཧོ་ཏི. པ་ཧཱུཏི ཡོ ས་ཀྐོ་ཏི ས་བྷཱ་ག་བྷི་ཀྑུ་ནོ ས་མཱི་པཾ ག་ནྟུ་ཉྩེ་ཝ ཨཱ་རོ་ཙི་ཏུ་ཉྩ, སོ ཙེ པ་ཧུ་ས་ཉྙཱི ཧུ་ཏྭཱ ཚཱ་དེ་ཏི, ཚ་ནྣཱ ཧོ་ཏི. ཡོ པ་ན ཨ་པ་ཧུ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཧུ་ས་ཉྙཱི, པ་ཧུ ཝཱ ཨ་པ་ཧུ་ས་ཉྙཱི ཧུ་ཏྭཱ ཚཱ་དེ་ཏི, ཨ་ཙྪ་ནྣཱ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི.
ཨ་རུ་ཎུ་གྒ་མ་མྷཱིཏི ཨེ་ཏྠ པུ་རེ་བྷ་ཏྟཾ ཝཱ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ ཝཱ, ཡཱ་ཝ ཨ་རུ་ཎཾ ན ཨུ་གྒ་ཙྪ་ཏི, ཏཱ་ཝ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦཱ. ས་ཙེ པ་ན ཨ་རུ་ཎ་བྦྷ་ནྟ་རེ ས་ཏ་ཀྑ་ཏྟུ་མྤི ཚཱ་དེ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཨ་ཙྪ་ནྣཱ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨཱ་རོ་ཙེ་ནྟོ པ་ན ས་བྷཱ་ག་ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཾ ཨཱ་པ་ནྣ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ཙེ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི པ་ན ཨཱ་ཝི་ཀ་ཏཱ ཧོ་ཏི, ཨཱ་རོ་ཙ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ པ་ན ཨ་ཉྙཾ དུ་ཀྐ་ཊཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཉྙ་མྤི ཝ་ཏྠུ་ས་བྷཱ་གཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི དཱི་པི་ཏོ ཧོ་ཏི. ཨཱ་རོ་ཙེ་ནྟེ་ན པ་ན ‘‘ཨ་ཧཾ ཏ་ཝ ས་ནྟི་ཀེ ཨེ་ཀཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་ཝི ཀ་རོ་མཱི’’ཏི ཝཱ ‘‘ཨཱ་ཙི་ཀྑཱ་མཱི’’ཏི ཝཱ ‘‘ཨཱ་རོ་ཙེ་མཱི’’ཏི ཝཱ ‘‘ཨེ་ཀཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ནྣ་བྷཱ་ཝཾ ཛཱ་ནཱ་ཧཱི’’ཏི ཝཱ ‘‘ཨེ་ཀཾ ག་རུ་ཀཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་ཝི ཀ་རོ་མཱི’’ཏི ཝཱ ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཨ་ཙྪ་ནྣཱ་ཝ ཧོ་ཏི. ས་ཙེ ‘‘ལ་ཧུ་ཀཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་མཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ཚ་ནྣཱ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་ས་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ.
ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་ས་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.