༤. བྷོ་ཛ་ན་ཝ་གྒོ
༢. ག་ཎ་བྷོ་ཛ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཀཱ་ལེ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫ་ཏི, ཏ་པྤ་ཙྩ་ཡཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ‘‘ག་ཎ་བྷོ་ཛ་ནེ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ’’ནྟི (པཱ་ཙི. ༢༠༩) སི་ཀྑཱ་པ་དཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ. པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ པ་ན ‘‘ནི་མ་ནྟི་ཏཱ བྷུ་ཉྫ་ནྟཱི’’ཏི (པཱ་ཙི. ༢༡༨) ནི་མ་ནྟ་ན་མེ་ཝ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་བྷ་ཏྟཾ. ཨ་ནྡྷ་ཀ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ཝ་ཏྠུ་ཝ་སེ་ན ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ཡཱ་ཙ་ན་མྤི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ལི་ཁི་ཏཾ. ཀ་སྨཱ? པ་རི་ཝཱ་རེ ཨེ་ཝ ‘‘ག་ཎ་བྷོ་ཛ་ནཾ དྭཱི་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི པ་ས་ཝ་ཏི ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཏོ ཝཱ ནི་མ་ནྟ་ན་ཏོ ཝཱ’’ཏི (པ་རི. ༣༢༢) ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཏ་སྨཱ ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི་ཡཾ་ཡེ་ཝ པཱ་ཀ་ཊ་ཏྟཱ པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ‘‘‘ཨེ་ཀ་ཏོ ག་ཎྷ་ནྟཱི’ཏི ཙ ག་ཧི་ཏ་བྷ་ཏྟཱ་པི ཨ་ཉྙེ ཡཱ་ཝ ག་ཎྷ་ནྟི, ཏཱ་ཝ ཙེ ཏི་ཊྛ་ནྟི, ཨེ་ཀ་ཏོ ག་ཎྷ་ནྟི ཨེ་ཝ ནཱ་མཱ’’ཏི ཙ, ‘‘ཡོ ཀོ་ཙི པ་བྦ་ཛི་ཏོཏི ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀེ་སུ, ཏི་ཏྠི་ཡེ་སུ ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ’’ཏི ཙ, ‘‘ས་མ་ཡཱ་བྷཱ་ཝོཏི ས་ཏྟ་ནྣཾ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ས་མ་ཡཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝོ’’ཏི ཙ, ‘‘ས་མ་ཡ་ལ་དྡྷ་ཀེ་ན ས་ཧ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཧོ་ནྟཱི’’ཏི ཙ, ‘‘ས་མ་ཡ་ལ་དྡྷ་ཀོ ས་ཡ་མེ་ཝ མུ་ཙྩ་ཏི, སེ་སཱ་ནཾ ག་ཎ་པཱུ་ར་ཀ་ཏྟཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཀ་རོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཙ ལི་ཁི་ཏཾ.
ཨེ་ཏྠཱ་ཧ – ‘‘པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་མེ་ཝ ཧེ་ཏྠ པ་མཱ་ཎ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་ཐ ཀ་སྨཱ པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘ག་ཎ་བྷོ་ཛ་ནཾ ནཱ་མ ཡ་ཏྠ ཙ་ཏྟཱ་རོ…པེ… བྷུ་ཉྫ་ནྟཱི’’ཏི (པཱ་ཙི. ༢༡༨) ཝུ་ཏྟ་ནྟི? ཝུ་ཙྩ་ཏེ – ཏ་ཏྠ ‘‘བྷུ་ཉྫ་ནྟཱི’’ཏི པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་ནི་ཡ་མ་ཝ་ཙ་ནཾ. ན ཧི ཨ་པྤ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་ཀཾ བྷི་ཀྑཱུ བྷུ་ཉྫ་ནྟཱི་ཏི.
ག་ཎ་བྷོ་ཛ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༣. པ་ར་མྤ་ར་བྷོ་ཛ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨ་ཉྙ་ཏྲ ས་མ་ཡཱཏི པ་ན ནི་མ་ནྟ་ན་ཏོ པ་ས་ཝ་ན་ཏོ བྷོ་ཛ་ནཱ་པེ་ཀྑཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་ནྟི ཨེ་ཀེ. ཨེ་ཀོ བྷི་ཀྑུ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་ནྟོ བྷ་ཏྟཾ ལ་བྷ་ཏི, ཏ་མ་ཉྙོ ཙཱུ་པཱ་ས་ཀོ ནི་མ་ནྟེ་ཏྭཱ གྷ་རེ ནི་སཱི་དཱ་པེ་སི, ན ཙ ཏཱ་ཝ བྷ་ཏྟཾ ས་མྤ་ཛྫ་ཏི. ས་ཙེ སོ བྷི་ཀྑུ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ ལ་དྡྷ་བྷ་ཏྟཾ བྷུ་ཉྫ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི. ཀ་སྨཱ་ཏི ཙེ? ‘‘པ་ར་མྤ་ར་བྷོ་ཛ་ནཾ ནཱ་མ པ་ཉྩ་ནྣཾ བྷོ་ཛ་ནཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རེ་ན བྷོ་ཛ་ནེ་ན ནི་མ་ནྟི་ཏོ ཏཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ བྷོ་ཛ་ནཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ བྷོ་ཛ་ནཾ བྷུ་ཉྫ་ཏི, ཨེ་ཏཾ པ་ར་མྤ་ར་བྷོ་ཛ་ནཾ ནཱ་མཱ’’ཏི (པཱ་ཙི. ༢༢༧) ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. པ་ཋ་མ་ཀ་ཐི་ན་ས་དི་སཱ་ནི, ཨི་དཾ པ་ན ཀི་རི་ཡཱ་ཀི་རི་ཡ’’ནྟི པཱ་ཋོ.
པ་ར་མྤ་ར་བྷོ་ཛ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༤. ཀཱ་ཎ་མཱ་ཏཱ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
དྭ་ཏྟི་པ་ཏྟ་པཱུ་རཱ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦཱཏི ཏ་ཐཱ་ནཱི་ཏ་པཱུ་ཝེ་ཧི ཨ་ཏྠི་ཀེ་ན ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་པ་ཏྟ་པྤ་མཱ་ཎ་ཝ་སེ་ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ. ‘‘མཱ ཁོ ཏྭཾ ཨེ་ཏྠ པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱི’’ཏི ཨ་པཱ་ཐེ་ཡྻཱ་དི་ཨ་ཏྠཱ་ཡ ས་ཛྫི་ཏ་ས་ཉྙཱ་ཡ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་པྤ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཨཱ་རོ་ཙ་ནེ, ཨ་སཾ་ཝི་བྷཱ་གེ ཙ ན མུ་ཙྩ་ཏི ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀ་ཏྟཱ སི་ཀྑཱ་པ་ད་སྶ. ཨ་ཐ ཨུ་གྒ་ཧི་ཏ་ཀཾ ག་ཎྷཱ་ཏི, ན མུ་ཙྩ་ཏི ཨེ་ཝ. ཨ་སཾ་ཝི་བྷཱ་གེ པ་ན ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཏྟཱ. ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀ་ཏཱ པ་ཎྞ་ཏྟི་ཛཱ་ན་ནཱ་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ, ན ཝ་ཏྠུ་ཛཱ་ན་ནཱ་བྷཱ་ཝེ་ནཱ་ཏི ཨེ་ཀེ. ‘‘ན པཱ་ཐེ་ཡྻཱ་དི་ཨ་ཏྠཱ་ཡ ས་ཛྫི་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཛཱ་ན་ན’’ནྟི ཨ་ངྒེ་སུ ཨ་ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ས་ཙེ ས་ཉྩི་ཙྩ ན ཝ་ད་ཏི, པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་ནྟི པོ་རཱ་ཎཱ ཝ་ད་ནྟི. ཨ་ཏི་རེ་ཀ་པྤ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎནྟི ཏ་ཏྠ པ་ཉྩ་མཾ་ཝ ཨ་ངྒཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ ཨ་པྤ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ན པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ, ཀ་ཏྟ་བྦཱ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ པ་ན དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཀི་རི་ཡཱ་ཀི་རི་ཡཾ ཨི་དཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཨ་ནི་ཝཱ་ར་ཎཾ, ཨ་ནཱ་རོ་ཙ་ནཾ ཝཱ ཚ་ཊྛ་མ་ངྒཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ.
ཀཱ་ཎ་མཱ་ཏཱ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༥. པ་ཋ་མ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
བྷུ་ཏྟཱ་ཝཱི པ་ཝཱ་ར་ཎཾ ནཱ་མ པ་ཉྩ་ངྒི་ཀཾ. ཏེ་སུ ‘‘ཨ་ས་ནཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏྟཱི’’ཏི ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ ‘‘བྷུ་ཏྟཱ་ཝཱི’’ཏི ཨེ་ཏ་སྶ སི་དྡྷ་ཏྟཱ ཝི་སུཾ ཨ་ཏྠ་སི་དྡྷི ན དི་སྶ་ཏི. དི་སྶ་ཏི ཙེ, ཨ་ངྒཱ་ནཾ ཚ་ཀྐ་ཏྟ་ད་སྶ་ན་ནྟི (ཝ་ཛི་ར. ཊཱི. པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ ༢༣༨-༢༣༩) ལི་ཁི་ཏཾ. ‘‘བྷོ་ཛ་ནཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི ཨ་བྷི་ཧ་ཊཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ.
ཀོ་ཊྚེ་ཏྭཱ ཀ་ཏ་ཙུ་ཎྞ་མྤཱིཏི པི-ཀཱ་རེ་ན ཀུ་ཎྜ་ཀཾ ས་མྤི་ཎྜེ་ཏི. ས་མ་པཱ་ཀ་བྷ་ཛྫི་ཏཱ་ནཾ པ་ན ཨཱ་ཏ་པ་སུ་ཀྑཱ་ནཾ ཝཱ ཀུ་ཎྜ་ཀཾ ཝཱ ཡེ ཀེ་ཙི ཏ་ཎྜུ་ལཱ ཝཱ་ཏི ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ས་མ་པཱ་ཀ་བྷ་ཛྫི་ཏཱ་ནཾ ཝཱི་ཧཱི་ནཾ, ཝཱི་ཧི་པ་ལཱ་སཱ་ནཾ ཝཱ ཏ་ཎྜུ་ལ་ཙུ་ཎྞཾ པ་ཝཱ་རེ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཁ་ར་པཱ་ཀ་བྷ་ཛྫི་ཏཱ་ནཾ ཀུ་ཎྜ་ཀ་མྤི པ་ཝཱ་རེ་ཏི. བྷ་ཛྫི་ཏ་ས་ཏྟུ་ཡོ པི་ཎྜེ་ཏྭཱ ཀ་ཏོ ཨ་པ་ཀྐ་ས་ཏྟུ་མོ་ད་ཀོ་པི པ་ཝཱ་རེ་ཏཱི་ཏི ལི་ཁི་ཏཾ. ས་ཙེ ཨ་ཝ་སི་ཊྛཾ ན་ཏྠི, ན པ་ཝཱ་རེ་ཏི. ཀ་སྨཱ? ཨ་ས་ན་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ཝི་པྤ་ཀ་ཏ་བྷོ་ཛ་ན་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ.
ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་མཾ་སཾ པ་ན ཀི་ཉྩཱ་པི པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏ་བྦ་ཊྛཱ་ནེ ཋི་ཏཾ, ཁཱ་དི་ཡ་མཱ་ནཾ པ་ན མཾ་ས་བྷཱ་ཝཾ ན ཛ་ཧཱ་ཏི, ཏ་སྨཱ པ་ཝཱ་རེ་ཏི. བྷོ་ཛ་ན་སཱ་ལཱ་ཡ བྷུ་ཉྫ་ནྟོ ཙེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་པཱ་པུ་ཎ་ན་ཀོ་ཊྛཱ་སཾ ཨ་བྷི་ཧ་ཊཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི, ན པ་ཝཱ་རེ་ཏི. ཀཱ་མཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི, པ་ཏྟེ པ་ན ཨཱ་རཱ་མི་ཀཱ ཨཱ་ཀི་ར་ནྟི, ཏཾ བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨི་ད་ཉྷི བུ་དྡྷ་པྤ་ཊི་ཀུ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ནེ་ས་ནཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ནྣེ་ཡེ་ཝ ས་ངྑཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཧི ས་ངྒྷ་ཏོ ལ་དྡྷཾ པི་ཎྜཾ དུ་སྶཱི་ལོ དེ་ཏི, ཏ་ཉྩེ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི, ན པ་ཝཱ་རེ་ཏི, ཨེ་ཝཾ་ས་མྤ་ད་མི་ད་ནྟི ཙ, ཝི་བྷཱ་གོ ལ་ཛྫཱི ཙེ དེ་ཏི, ཏཾ སོ ན ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་རི་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི, པ་ཝཱ་རེ་ཏཱི་ཏི ཙ, ‘‘ས་མཾ་ས་ར་སཾ ས་མ་ཙྪ་ར་ས’’ནྟི ཨཱ་པ་ཛྫ་ན་ཏོ ‘‘མཾ་ས་ར་ས’’ནྟི ཝུ་ཏྟེ པ་ན པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏོ ཧོ་ཏི, ‘‘མཾ་ས་སྶ ར་སཾ མཾ་ས་ར་ས’’ནྟི ཨ་ཡཾ ཝི་གྒ་ཧོ ནཱ་དྷི་པྤེ་ཏོ་ཏི ཙ ཝུ་ཏྟཾ. བྷ་ཏྟ་མི་སྶ་ཀཾ ཡཱ་གུཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ‘‘ཡཱ་གུཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ན པ་ཝཱ་རེ་ཏི. ‘‘བྷ་ཏྟཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ པ་ཝཱ་རེ་ཏི. ཀ་སྨཱ? ཡེ་ནཱ་པུ་ཙྪི་ཏོ, ཏ་སྶ ཨ་ཏྠི་ཏཱ་ཡ. ཨེ་ཏྠ པ་ན ‘‘ཡཱ་གུ་མི་སྶ་ཀཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ཏ་ཏྲ ཙེ ཡཱ་གུ བ་ཧུ་ཏ་རཱ ཝཱ ཧོ་ཏི, ས་མ་ས་མཱ ཝཱ. བྷ་ཏྟཾ མ་ནྡཾ, ན པ་ཝཱ་རེ་ཏི. ཡཱ་གུ ཙེ མ་ནྡཱ, བྷ་ཏྟཾ བ་ཧུ་ཏ་རཾ, པ་ཝཱ་རེ་ཏི. ཨི་ད་ཉྩ ས་བྦ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ན ས་ཀྐཱ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏུཾ. ཀཱ་ར་ཎཾ པ་ནེ་ཏྠ དུ་དྡ་སཾ. ‘‘བྷ་ཏྟ་མི་སྶ་ཀཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ད་ཏི. ཏ་ཏྲ བྷ་ཏྟཾ བ་ཧུ་ཏ་རཾ ཝཱ ས་མ་ཀཾ ཝཱ ཨ་པྤ་ཏ་རཾ ཝཱ ཧོ་ཏི, པ་ཝཱ་རེ་ཏི ཨེ་ཝ. བྷ་ཏྟཾ ཝཱ ཡཱ་གུཾ ཝཱ ཨ་ནཱ་མ་སི་ཏྭཱ ‘‘མི་སྶ་ཀཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ད་ཏི. ཏ་ཏྲ ཙེ བྷ་ཏྟཾ བ་ཧུ་ཏ་རཾ, ས་མ་ཀཾ ཝཱ ཧོ་ཏི, པ་ཝཱ་རེ་ཏི. ཨ་པྤ་ཏ་རཾ ན པ་ཝཱ་རེ་ཏི. ཏཾ ས་བྦཾ ཝཱི་མཾ་སི་ཏ་བྦ་ནྟི.
ཕ་ལཾ ཝཱ ཀ་ནྡ་མཱུ་ལཱ་དི ཝཱ པ་ཉྩ་ཧི ས་མ་ཎ་ཀ་པྤེ་ཧི ཀ་པྤི་ཡཾ ཨ་ཀ་ཏནྟི ཨེ་ཏྠ ཀ་པྤི་ཡཾ ཨ་ཀཱ་རཱ་པི་ཏེ་ཧི ཀ་ད་ལི་ཕ་ལཱ་དཱི་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨ་ཏི་རི་ཏྟཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ་པི ཏཾ ཀ་ད་ལི་ཕ་ལཱ་དིཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཝ་སེ་སཾ བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་མི་སྶ་ཀ་ར་ས་ཏྟཱ པུ་ན ཏཱ་ནི ཀ་པྤི་ཡཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་སྨིཾ བྷཱ་ཛ་ནེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཀ་སྨཱ? པུ་བྦེ ཏེ་སུ ཝི་ན་ཡ་ཀ་མྨ་སྶ ཨ་ནཱ་རུ་ལ༹ྷ་ཏྟཱ་ཏི ཝ་ད་ནྟི.
པ་ཏྟེ ར་ཛཾ པ་ཏི་ཏཾ ཨ་པྤ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ་ཝ བྷི་ཀྑཱ ག་ཎྷི་ཏ་བྦཱ. ‘‘ཨ་པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ག་ཎྷ་ཏོ ཝི་ན་ཡ་དུ་ཀྐ་ཊ’’ནྟི (པཱ་ཙི. ཨ་ཊྛ. ༢༦༥) ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨེ་ཏ་མ་ཉྙེ་ས་མྤི ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ‘‘ཏཾ པ་ན པུ་ན པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་ཝ་མེ་ཝ. ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན ‘‘ཨ་ཏི་རི་ཏྟཾ ཀ་ཏཾ ཨ་ན་ཏི་རི་ཏྟ་ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་ཝ་མེ་ཝ. ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན ‘‘ཨ་ཏི་རི་ཏྟཾ ཀ་ཏཾ, ཨ་ན་ཏི་རི་ཏྟཾ ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑི་ཏྭཱ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི དཱི་པི་ཏཾ. ཨ་ལ་མེ་ཏཾ ས་བྦནྟི ཨི་ད་མྤི ཏེ ཨ་དྷི་ཀཾ, ཨི་ཏོ ཨ་ཉྙཾ ན ལ་ཙྪ་སཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨཱ་ཧཱ་ར་ཏྠཱ་ཡཱཏི ཝི་ཀཱ་ལེ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཨེ་ཀེ. ‘‘པ་ཋ་མ་ཀ་ཐི་ན་ས་དི་སཱ་ནི. ཨི་དཾ པ་ན ཀི་རི་ཡཱ་ཀི་རི་ཡ’’ནྟི པཱ་ཋོ. ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ར་ཎ་ཏོ. ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ‘‘ཨ་ཏི་རི་ཏྟཾ ཀ་རོ་ཐ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཨ་ཀཱ་རཱ་པ་ན་ཏོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
པ་ཋ་མ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༦. དུ་ཏི་ཡ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
‘‘བྷུ་ཏྟ་སྨིཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ’’ནྟི (པཱ་ཙི. ༢༤༣) མཱ་ཏི་ཀཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ‘‘བྷོ་ཛ་ན་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ན ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧཱ་རེ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧཱ་རེ.
དུ་ཏི་ཡ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༧. ཝི་ཀཱ་ལ་བྷོ་ཛ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཛ་མྦུ་དཱི་པ་སྶ ཀཱ་ལེ་ན པ་རི་ཙྪེ་དོ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཀི་ར.
ཝི་ཀཱ་ལ་བྷོ་ཛ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༨. ས་ནྣི་དྷི་ཀཱ་ར་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
‘‘དུ་དྡྷོ་ཏོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨི་དྷ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ, ‘‘དུ་དྡྷོ་ཏཾ པ་ཏྟཾ དྷོ་ཝི་ཏྭཱ པུ་ན
ཏ་ཏྠ ཨ་ཙྪོ་ད་ཀཾ ཝཱ ཨཱ་སི་ཉྩི་ཏྭཱ, ཨ་ངྒུ་ལི་ཡཱ ཝཱ གྷཾ་སི་ཏྭཱ ནི་སྣེ་ཧ་བྷཱ་ཝོ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦོ’’ཏི (པཱ་ཙི. ཨ་ཊྛ. ༢༥༣) ས་མ་ནྟ་པཱ་སཱ་དི་ཀཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཙ མ་ཏྟི་ཀཱ་པ་ཏྟ་སྶ ཀ་པཱ་ལེ་ན པཱི་ཏོ སྣེ་ཧོ ས་ནྣི་དྷིཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི སི་དྡྷ་ནྟི ལི་ཁི་ཏཾ. ས་ཡཾ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་པ་རི་ཙྩ་ཏྟ་མེ་ཝཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་པ་རི་ཙྩ་ཏྟཾ ནཱ་མ ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ་ནཾ ནི་ར་པེ་ཀྑ་ཨ་པ་རི་ཙྩ་ཏྟཾ ཨ་ཝི་ཛ་ཧི་ཏཾ. ‘‘པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎནྟི ཨེ་ཏྠ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་བྷཱ་ཝ་མ་ཝི་ཛ་ཧི་ཏ་མེ་ཝ ས་ནྣི་དྷིཾ ཛ་ནེ་ཏཱི’’ཏི དྷ་མྨ་སི་རི་ཏྠེ་རོ, ཏཾ ‘‘པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི (པཱ་ཙི. ༢༥༥) པཱ་ལི༹་ཡཱ ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཏ་སྶ པ་ན པུ་ན པ་ཊི་གྒ་ཎྷ་ན་ཀི་ཙྩཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝཱི་མཾ་སི་ཏ་བྦཾ.
ས་ནྣི་དྷི་ཀཱ་ར་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༩. པ་ཎཱི་ཏ་བྷོ་ཛ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
‘‘ཏེ་སཾ མཾ་ས་ཉྩ ཁཱི་ར་ད་དྷཱི་ནི ཙ ཨི་དྷ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ་ནཱི’’ཏི ཨི་དཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་ཝ་ཏྠུ་པ་རི་ཙྪེ་དོ, ན པ་ན ཀ་པྤི་ཡ་ཁཱི་རཱ་དི་པ་རི་ཙྪེ་དོ, ཏ་སྨཱ ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི ཁཱི་རཱ་དཱི་ནི ཝ་ཊྚ་ནྟཱི་ཏི ཙ, ‘‘མ་ཧཱ་ནཱ་མ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ་ན ཀཱ་རེ་ཏ་བྦོ’’ཏི ས་ངྒྷ་ཝ་སེ་ན པ་ཝཱ་རི་ཏེ བྷེ་ས་ཛྫ་ཏྠཱ་ཡ ས་པྤི་ཨཱ་དི་བྷེ་ས་ཛྫ་པ་ཉྩ་ཀཾ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏི ཙེ, ཏ་ཏྠ ‘‘ན བྷེ་ས་ཛྫ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ན བྷེ་ས་ཛྫཾ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ ས་ངྒ་ཧཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཏེ་ན པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ’’ནྟི (ཝ་ཛི་ར. ཊཱི. པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ ༢༦༡) ཙ ལི་ཁི་ཏཾ.
པ་ཎཱི་ཏ་བྷོ་ཛ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༠. ད་ནྟ་པོ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
‘‘ས་རཱི་རཱ་ཝ་ཡ་ཝེ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ མུ་ཁེ་ན པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཾ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ. ‘‘ཙི་ཉྩཱ་དི་པ་ཏྟེ་སུ བྷཱུ་མི་ཡཾ ཨ་ཏྠ་ཏེ་སུ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཀ་ལླ་ཁེ་ཏྟེ ཏ་ཏྠ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཙ, ‘‘སཱ་མཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ན ཀེ་ཝ་ལཾ ས་པྤ་ད་ཊྛཾ་ཡེ་ཝ, ཨ་ཉྙ་མྤི ད་ཊྛཾ ཝི་སེ་སེ་ཏི. སཱ་མཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཙ ལི་ཁི་ཏཾ.
ད་ནྟ་པོ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
བྷོ་ཛ་ན་ཝ་གྒོ ཙ་ཏུ་ཏྠོ.