པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་ཀ་ཎྜཾ
༤. བྷོ་ཛ་ན་ཝ་གྒོ
༢. ག་ཎ་བྷོ་ཛ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཀཱ་ལེ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫ་ཏི, ཏ་པྤ་ཙྩ་ཡཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ‘‘ག་ཎ་བྷོ་ཛ་ནེ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ’’ནྟི (པཱ་ཙི. ༢༠༩) སི་ཀྑཱ་པ་དཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ. པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ པ་ན ‘‘ནི་མ་ནྟི་ཏཱ བྷུ་ཉྫ་ནྟཱི’’ཏི (པཱ་ཙི. ༢༡༨) ནི་མ་ནྟ་ན་མེ་ཝ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་བྷ་ཏྟཾ. ཨ་ནྡྷ་ཀ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ཝ་ཏྠུ་ཝ་སེ་ན ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ཡཱ་ཙ་ན་མྤི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ལི་ཁི་ཏཾ. ཀ་སྨཱ? པ་རི་ཝཱ་རེ ཨེ་ཝ ‘‘ག་ཎ་བྷོ་ཛ་ནཾ དྭཱི་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི པ་ས་ཝ་ཏི ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཏོ ཝཱ ནི་མ་ནྟ་ན་ཏོ ཝཱ’’ཏི (པ་རི. ༣༢༢) ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཏ་སྨཱ ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི་ཡཾ་ཡེ་ཝ པཱ་ཀ་ཊ་ཏྟཱ པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ‘‘‘ཨེ་ཀ་ཏོ ག་ཎྷ་ནྟཱི’ཏི ཙ ག་ཧི་ཏ་བྷ་ཏྟཱ་པི ཨ་ཉྙེ ཡཱ་ཝ ག་ཎྷ་ནྟི, ཏཱ་ཝ ཙེ ཏི་ཊྛ་ནྟི, ཨེ་ཀ་ཏོ ག་ཎྷ་ནྟི ཨེ་ཝ ནཱ་མཱ’’ཏི ཙ, ‘‘ཡོ ཀོ་ཙི པ་བྦ་ཛི་ཏོཏི ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀེ་སུ, ཏི་ཏྠི་ཡེ་སུ ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ’’ཏི ཙ, ‘‘ས་མ་ཡཱ་བྷཱ་ཝོཏི ས་ཏྟ་ནྣཾ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ས་མ་ཡཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝོ’’ཏི ཙ, ‘‘ས་མ་ཡ་ལ་དྡྷ་ཀེ་ན ས་ཧ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཧོ་ནྟཱི’’ཏི ཙ, ‘‘ས་མ་ཡ་ལ་དྡྷ་ཀོ ས་ཡ་མེ་ཝ མུ་ཙྩ་ཏི, སེ་སཱ་ནཾ ག་ཎ་པཱུ་ར་ཀ་ཏྟཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཀ་རོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཙ ལི་ཁི་ཏཾ.
ཨེ་ཏྠཱ་ཧ – ‘‘པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་མེ་ཝ ཧེ་ཏྠ པ་མཱ་ཎ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་ཐ ཀ་སྨཱ པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘ག་ཎ་བྷོ་ཛ་ནཾ ནཱ་མ ཡ་ཏྠ ཙ་ཏྟཱ་རོ…པེ… བྷུ་ཉྫ་ནྟཱི’’ཏི (པཱ་ཙི. ༢༡༨) ཝུ་ཏྟ་ནྟི? ཝུ་ཙྩ་ཏེ – ཏ་ཏྠ ‘‘བྷུ་ཉྫ་ནྟཱི’’ཏི པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་ནི་ཡ་མ་ཝ་ཙ་ནཾ. ན ཧི ཨ་པྤ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་ཀཾ བྷི་ཀྑཱུ བྷུ་ཉྫ་ནྟཱི་ཏི.
ག་ཎ་བྷོ་ཛ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༣. པ་ར་མྤ་ར་བྷོ་ཛ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨ་ཉྙ་ཏྲ ས་མ་ཡཱཏི པ་ན ནི་མ་ནྟ་ན་ཏོ པ་ས་ཝ་ན་ཏོ བྷོ་ཛ་ནཱ་པེ་ཀྑཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་ནྟི ཨེ་ཀེ. ཨེ་ཀོ བྷི་ཀྑུ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་ནྟོ བྷ་ཏྟཾ ལ་བྷ་ཏི, ཏ་མ་ཉྙོ ཙཱུ་པཱ་ས་ཀོ ནི་མ་ནྟེ་ཏྭཱ གྷ་རེ ནི་སཱི་དཱ་པེ་སི, ན ཙ ཏཱ་ཝ བྷ་ཏྟཾ ས་མྤ་ཛྫ་ཏི. ས་ཙེ སོ བྷི་ཀྑུ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ ལ་དྡྷ་བྷ་ཏྟཾ བྷུ་ཉྫ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི. ཀ་སྨཱ་ཏི ཙེ? ‘‘པ་ར་མྤ་ར་བྷོ་ཛ་ནཾ ནཱ་མ པ་ཉྩ་ནྣཾ བྷོ་ཛ་ནཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རེ་ན བྷོ་ཛ་ནེ་ན ནི་མ་ནྟི་ཏོ ཏཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ བྷོ་ཛ་ནཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ བྷོ་ཛ་ནཾ བྷུ་ཉྫ་ཏི, ཨེ་ཏཾ པ་ར་མྤ་ར་བྷོ་ཛ་ནཾ ནཱ་མཱ’’ཏི (པཱ་ཙི. ༢༢༧) ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. པ་ཋ་མ་ཀ་ཐི་ན་ས་དི་སཱ་ནི, ཨི་དཾ པ་ན ཀི་རི་ཡཱ་ཀི་རི་ཡ’’ནྟི པཱ་ཋོ.
པ་ར་མྤ་ར་བྷོ་ཛ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༤. ཀཱ་ཎ་མཱ་ཏཱ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
དྭ་ཏྟི་པ་ཏྟ་པཱུ་རཱ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦཱཏི ཏ་ཐཱ་ནཱི་ཏ་པཱུ་ཝེ་ཧི ཨ་ཏྠི་ཀེ་ན ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་པ་ཏྟ་པྤ་མཱ་ཎ་ཝ་སེ་ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ. ‘‘མཱ ཁོ ཏྭཾ ཨེ་ཏྠ པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱི’’ཏི ཨ་པཱ་ཐེ་ཡྻཱ་དི་ཨ་ཏྠཱ་ཡ ས་ཛྫི་ཏ་ས་ཉྙཱ་ཡ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་པྤ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཨཱ་རོ་ཙ་ནེ, ཨ་སཾ་ཝི་བྷཱ་གེ ཙ ན མུ་ཙྩ་ཏི ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀ་ཏྟཱ སི་ཀྑཱ་པ་ད་སྶ. ཨ་ཐ ཨུ་གྒ་ཧི་ཏ་ཀཾ ག་ཎྷཱ་ཏི, ན མུ་ཙྩ་ཏི ཨེ་ཝ. ཨ་སཾ་ཝི་བྷཱ་གེ པ་ན ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཏྟཱ. ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀ་ཏཱ པ་ཎྞ་ཏྟི་ཛཱ་ན་ནཱ་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ, ན ཝ་ཏྠུ་ཛཱ་ན་ནཱ་བྷཱ་ཝེ་ནཱ་ཏི ཨེ་ཀེ. ‘‘ན པཱ་ཐེ་ཡྻཱ་དི་ཨ་ཏྠཱ་ཡ ས་ཛྫི་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཛཱ་ན་ན’’ནྟི ཨ་ངྒེ་སུ ཨ་ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ས་ཙེ ས་ཉྩི་ཙྩ ན ཝ་ད་ཏི, པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་ནྟི པོ་རཱ་ཎཱ ཝ་ད་ནྟི. ཨ་ཏི་རེ་ཀ་པྤ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎནྟི ཏ་ཏྠ པ་ཉྩ་མཾ་ཝ ཨ་ངྒཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ ཨ་པྤ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ན པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ, ཀ་ཏྟ་བྦཱ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ པ་ན དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཀི་རི་ཡཱ་ཀི་རི་ཡཾ ཨི་དཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཨ་ནི་ཝཱ་ར་ཎཾ, ཨ་ནཱ་རོ་ཙ་ནཾ ཝཱ ཚ་ཊྛ་མ་ངྒཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ.
ཀཱ་ཎ་མཱ་ཏཱ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༥. པ་ཋ་མ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
བྷུ་ཏྟཱ་ཝཱི པ་ཝཱ་ར་ཎཾ ནཱ་མ པ་ཉྩ་ངྒི་ཀཾ. ཏེ་སུ ‘‘ཨ་ས་ནཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏྟཱི’’ཏི ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ ‘‘བྷུ་ཏྟཱ་ཝཱི’’ཏི ཨེ་ཏ་སྶ སི་དྡྷ་ཏྟཱ ཝི་སུཾ ཨ་ཏྠ་སི་དྡྷི ན དི་སྶ་ཏི. དི་སྶ་ཏི ཙེ, ཨ་ངྒཱ་ནཾ ཚ་ཀྐ་ཏྟ་ད་སྶ་ན་ནྟི (ཝ་ཛི་ར. ཊཱི. པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ ༢༣༨-༢༣༩) ལི་ཁི་ཏཾ. ‘‘བྷོ་ཛ་ནཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི ཨ་བྷི་ཧ་ཊཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ.
ཀོ་ཊྚེ་ཏྭཱ ཀ་ཏ་ཙུ་ཎྞ་མྤཱིཏི པི-ཀཱ་རེ་ན ཀུ་ཎྜ་ཀཾ ས་མྤི་ཎྜེ་ཏི. ས་མ་པཱ་ཀ་བྷ་ཛྫི་ཏཱ་ནཾ པ་ན ཨཱ་ཏ་པ་སུ་ཀྑཱ་ནཾ ཝཱ ཀུ་ཎྜ་ཀཾ ཝཱ ཡེ ཀེ་ཙི ཏ་ཎྜུ་ལཱ ཝཱ་ཏི ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ས་མ་པཱ་ཀ་བྷ་ཛྫི་ཏཱ་ནཾ ཝཱི་ཧཱི་ནཾ, ཝཱི་ཧི་པ་ལཱ་སཱ་ནཾ ཝཱ ཏ་ཎྜུ་ལ་ཙུ་ཎྞཾ པ་ཝཱ་རེ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཁ་ར་པཱ་ཀ་བྷ་ཛྫི་ཏཱ་ནཾ ཀུ་ཎྜ་ཀ་མྤི པ་ཝཱ་རེ་ཏི. བྷ་ཛྫི་ཏ་ས་ཏྟུ་ཡོ པི་ཎྜེ་ཏྭཱ ཀ་ཏོ ཨ་པ་ཀྐ་ས་ཏྟུ་མོ་ད་ཀོ་པི པ་ཝཱ་རེ་ཏཱི་ཏི ལི་ཁི་ཏཾ. ས་ཙེ ཨ་ཝ་སི་ཊྛཾ ན་ཏྠི, ན པ་ཝཱ་རེ་ཏི. ཀ་སྨཱ? ཨ་ས་ན་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ཝི་པྤ་ཀ་ཏ་བྷོ་ཛ་ན་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ.
ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་མཾ་སཾ པ་ན ཀི་ཉྩཱ་པི པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏ་བྦ་ཊྛཱ་ནེ ཋི་ཏཾ, ཁཱ་དི་ཡ་མཱ་ནཾ པ་ན མཾ་ས་བྷཱ་ཝཾ ན ཛ་ཧཱ་ཏི, ཏ་སྨཱ པ་ཝཱ་རེ་ཏི. བྷོ་ཛ་ན་སཱ་ལཱ་ཡ བྷུ་ཉྫ་ནྟོ ཙེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་པཱ་པུ་ཎ་ན་ཀོ་ཊྛཱ་སཾ ཨ་བྷི་ཧ་ཊཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི, ན པ་ཝཱ་རེ་ཏི. ཀཱ་མཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི, པ་ཏྟེ པ་ན ཨཱ་རཱ་མི་ཀཱ ཨཱ་ཀི་ར་ནྟི, ཏཾ བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨི་ད་ཉྷི བུ་དྡྷ་པྤ་ཊི་ཀུ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ནེ་ས་ནཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ནྣེ་ཡེ་ཝ ས་ངྑཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཧི ས་ངྒྷ་ཏོ ལ་དྡྷཾ པི་ཎྜཾ དུ་སྶཱི་ལོ དེ་ཏི, ཏ་ཉྩེ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི, ན པ་ཝཱ་རེ་ཏི, ཨེ་ཝཾ་ས་མྤ་ད་མི་ད་ནྟི ཙ, ཝི་བྷཱ་གོ ལ་ཛྫཱི ཙེ དེ་ཏི, ཏཾ སོ ན ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་རི་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི, པ་ཝཱ་རེ་ཏཱི་ཏི ཙ, ‘‘ས་མཾ་ས་ར་སཾ ས་མ་ཙྪ་ར་ས’’ནྟི ཨཱ་པ་ཛྫ་ན་ཏོ ‘‘མཾ་ས་ར་ས’’ནྟི ཝུ་ཏྟེ པ་ན པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏོ ཧོ་ཏི, ‘‘མཾ་ས་སྶ ར་སཾ མཾ་ས་ར་ས’’ནྟི ཨ་ཡཾ ཝི་གྒ་ཧོ ནཱ་དྷི་པྤེ་ཏོ་ཏི ཙ ཝུ་ཏྟཾ. བྷ་ཏྟ་མི་སྶ་ཀཾ ཡཱ་གུཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ‘‘ཡཱ་གུཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ན པ་ཝཱ་རེ་ཏི. ‘‘བྷ་ཏྟཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ པ་ཝཱ་རེ་ཏི. ཀ་སྨཱ? ཡེ་ནཱ་པུ་ཙྪི་ཏོ, ཏ་སྶ ཨ་ཏྠི་ཏཱ་ཡ. ཨེ་ཏྠ པ་ན ‘‘ཡཱ་གུ་མི་སྶ་ཀཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ཏ་ཏྲ ཙེ ཡཱ་གུ བ་ཧུ་ཏ་རཱ ཝཱ ཧོ་ཏི, ས་མ་ས་མཱ ཝཱ. བྷ་ཏྟཾ མ་ནྡཾ, ན པ་ཝཱ་རེ་ཏི. ཡཱ་གུ ཙེ མ་ནྡཱ, བྷ་ཏྟཾ བ་ཧུ་ཏ་རཾ, པ་ཝཱ་རེ་ཏི. ཨི་ད་ཉྩ ས་བྦ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ན ས་ཀྐཱ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏུཾ. ཀཱ་ར་ཎཾ པ་ནེ་ཏྠ དུ་དྡ་སཾ. ‘‘བྷ་ཏྟ་མི་སྶ་ཀཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ད་ཏི. ཏ་ཏྲ བྷ་ཏྟཾ བ་ཧུ་ཏ་རཾ ཝཱ ས་མ་ཀཾ ཝཱ ཨ་པྤ་ཏ་རཾ ཝཱ ཧོ་ཏི, པ་ཝཱ་རེ་ཏི ཨེ་ཝ. བྷ་ཏྟཾ ཝཱ ཡཱ་གུཾ ཝཱ ཨ་ནཱ་མ་སི་ཏྭཱ ‘‘མི་སྶ་ཀཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ད་ཏི. ཏ་ཏྲ ཙེ བྷ་ཏྟཾ བ་ཧུ་ཏ་རཾ, ས་མ་ཀཾ ཝཱ ཧོ་ཏི, པ་ཝཱ་རེ་ཏི. ཨ་པྤ་ཏ་རཾ ན པ་ཝཱ་རེ་ཏི. ཏཾ ས་བྦཾ ཝཱི་མཾ་སི་ཏ་བྦ་ནྟི.
ཕ་ལཾ ཝཱ ཀ་ནྡ་མཱུ་ལཱ་དི ཝཱ པ་ཉྩ་ཧི ས་མ་ཎ་ཀ་པྤེ་ཧི ཀ་པྤི་ཡཾ ཨ་ཀ་ཏནྟི ཨེ་ཏྠ ཀ་པྤི་ཡཾ ཨ་ཀཱ་རཱ་པི་ཏེ་ཧི ཀ་ད་ལི་ཕ་ལཱ་དཱི་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨ་ཏི་རི་ཏྟཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ་པི ཏཾ ཀ་ད་ལི་ཕ་ལཱ་དིཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཝ་སེ་སཾ བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་མི་སྶ་ཀ་ར་ས་ཏྟཱ པུ་ན ཏཱ་ནི ཀ་པྤི་ཡཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་སྨིཾ བྷཱ་ཛ་ནེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཀ་སྨཱ? པུ་བྦེ ཏེ་སུ ཝི་ན་ཡ་ཀ་མྨ་སྶ ཨ་ནཱ་རུ་ལ༹ྷ་ཏྟཱ་ཏི ཝ་ད་ནྟི.
པ་ཏྟེ ར་ཛཾ པ་ཏི་ཏཾ ཨ་པྤ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ་ཝ བྷི་ཀྑཱ ག་ཎྷི་ཏ་བྦཱ. ‘‘ཨ་པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ག་ཎྷ་ཏོ ཝི་ན་ཡ་དུ་ཀྐ་ཊ’’ནྟི (པཱ་ཙི. ཨ་ཊྛ. ༢༦༥) ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨེ་ཏ་མ་ཉྙེ་ས་མྤི ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ‘‘ཏཾ པ་ན པུ་ན པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་ཝ་མེ་ཝ. ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན ‘‘ཨ་ཏི་རི་ཏྟཾ ཀ་ཏཾ ཨ་ན་ཏི་རི་ཏྟ་ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་ཝ་མེ་ཝ. ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན ‘‘ཨ་ཏི་རི་ཏྟཾ ཀ་ཏཾ, ཨ་ན་ཏི་རི་ཏྟཾ ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑི་ཏྭཱ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི དཱི་པི་ཏཾ. ཨ་ལ་མེ་ཏཾ ས་བྦནྟི ཨི་ད་མྤི ཏེ ཨ་དྷི་ཀཾ, ཨི་ཏོ ཨ་ཉྙཾ ན ལ་ཙྪ་སཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨཱ་ཧཱ་ར་ཏྠཱ་ཡཱཏི ཝི་ཀཱ་ལེ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཨེ་ཀེ. ‘‘པ་ཋ་མ་ཀ་ཐི་ན་ས་དི་སཱ་ནི. ཨི་དཾ པ་ན ཀི་རི་ཡཱ་ཀི་རི་ཡ’’ནྟི པཱ་ཋོ. ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ར་ཎ་ཏོ. ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ‘‘ཨ་ཏི་རི་ཏྟཾ ཀ་རོ་ཐ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཨ་ཀཱ་རཱ་པ་ན་ཏོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
པ་ཋ་མ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༦. དུ་ཏི་ཡ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
‘‘བྷུ་ཏྟ་སྨིཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ’’ནྟི (པཱ་ཙི. ༢༤༣) མཱ་ཏི་ཀཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ‘‘བྷོ་ཛ་ན་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ན ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧཱ་རེ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧཱ་རེ.
དུ་ཏི་ཡ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༧. ཝི་ཀཱ་ལ་བྷོ་ཛ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཛ་མྦུ་དཱི་པ་སྶ ཀཱ་ལེ་ན པ་རི་ཙྪེ་དོ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཀི་ར.
ཝི་ཀཱ་ལ་བྷོ་ཛ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༨. ས་ནྣི་དྷི་ཀཱ་ར་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
‘‘དུ་དྡྷོ་ཏོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨི་དྷ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ, ‘‘དུ་དྡྷོ་ཏཾ པ་ཏྟཾ དྷོ་ཝི་ཏྭཱ པུ་ན
ཏ་ཏྠ ཨ་ཙྪོ་ད་ཀཾ ཝཱ ཨཱ་སི་ཉྩི་ཏྭཱ, ཨ་ངྒུ་ལི་ཡཱ ཝཱ གྷཾ་སི་ཏྭཱ ནི་སྣེ་ཧ་བྷཱ་ཝོ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦོ’’ཏི (པཱ་ཙི. ཨ་ཊྛ. ༢༥༣) ས་མ་ནྟ་པཱ་སཱ་དི་ཀཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཙ མ་ཏྟི་ཀཱ་པ་ཏྟ་སྶ ཀ་པཱ་ལེ་ན པཱི་ཏོ སྣེ་ཧོ ས་ནྣི་དྷིཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི སི་དྡྷ་ནྟི ལི་ཁི་ཏཾ. ས་ཡཾ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་པ་རི་ཙྩ་ཏྟ་མེ་ཝཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་པ་རི་ཙྩ་ཏྟཾ ནཱ་མ ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ་ནཾ ནི་ར་པེ་ཀྑ་ཨ་པ་རི་ཙྩ་ཏྟཾ ཨ་ཝི་ཛ་ཧི་ཏཾ. ‘‘པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎནྟི ཨེ་ཏྠ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་བྷཱ་ཝ་མ་ཝི་ཛ་ཧི་ཏ་མེ་ཝ ས་ནྣི་དྷིཾ ཛ་ནེ་ཏཱི’’ཏི དྷ་མྨ་སི་རི་ཏྠེ་རོ, ཏཾ ‘‘པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི (པཱ་ཙི. ༢༥༥) པཱ་ལི༹་ཡཱ ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཏ་སྶ པ་ན པུ་ན པ་ཊི་གྒ་ཎྷ་ན་ཀི་ཙྩཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝཱི་མཾ་སི་ཏ་བྦཾ.
ས་ནྣི་དྷི་ཀཱ་ར་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༩. པ་ཎཱི་ཏ་བྷོ་ཛ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
‘‘ཏེ་སཾ མཾ་ས་ཉྩ ཁཱི་ར་ད་དྷཱི་ནི ཙ ཨི་དྷ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ་ནཱི’’ཏི ཨི་དཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་ཝ་ཏྠུ་པ་རི་ཙྪེ་དོ, ན པ་ན ཀ་པྤི་ཡ་ཁཱི་རཱ་དི་པ་རི་ཙྪེ་དོ, ཏ་སྨཱ ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི ཁཱི་རཱ་དཱི་ནི ཝ་ཊྚ་ནྟཱི་ཏི ཙ, ‘‘མ་ཧཱ་ནཱ་མ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ་ན ཀཱ་རེ་ཏ་བྦོ’’ཏི ས་ངྒྷ་ཝ་སེ་ན པ་ཝཱ་རི་ཏེ བྷེ་ས་ཛྫ་ཏྠཱ་ཡ ས་པྤི་ཨཱ་དི་བྷེ་ས་ཛྫ་པ་ཉྩ་ཀཾ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏི ཙེ, ཏ་ཏྠ ‘‘ན བྷེ་ས་ཛྫ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ན བྷེ་ས་ཛྫཾ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ ས་ངྒ་ཧཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཏེ་ན པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ’’ནྟི (ཝ་ཛི་ར. ཊཱི. པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ ༢༦༡) ཙ ལི་ཁི་ཏཾ.
པ་ཎཱི་ཏ་བྷོ་ཛ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༠. ད་ནྟ་པོ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
‘‘ས་རཱི་རཱ་ཝ་ཡ་ཝེ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ མུ་ཁེ་ན པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཾ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ. ‘‘ཙི་ཉྩཱ་དི་པ་ཏྟེ་སུ བྷཱུ་མི་ཡཾ ཨ་ཏྠ་ཏེ་སུ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཀ་ལླ་ཁེ་ཏྟེ ཏ་ཏྠ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཙ, ‘‘སཱ་མཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ན ཀེ་ཝ་ལཾ ས་པྤ་ད་ཊྛཾ་ཡེ་ཝ, ཨ་ཉྙ་མྤི ད་ཊྛཾ ཝི་སེ་སེ་ཏི. སཱ་མཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཙ ལི་ཁི་ཏཾ.
ད་ནྟ་པོ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
བྷོ་ཛ་ན་ཝ་གྒོ ཙ་ཏུ་ཏྠོ.
༥. ཨ་ཙེ་ལ་ཀ་ཝ་གྒོ
༡. ཨ་ཙེ་ལ་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨ་ཙེ་ལ་ཀཱ་ད་ཡོ ཡ་སྨཱ, ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ཝ མ་ཏཱ ཨི་དྷ;
ཏ་སྨཱ ཏི་ཏྠི་ཡ་ནཱ་མེ་ན, ཏི་ཀ་ཙྪེ་དོ ཀ་ཏོ ཏ་ཏོ.
ཨ་ཏི་ཏྠི་ཡ་སྶ ན་གྒ་སྶ, ཏ་ཐཱ ཏི་ཏྠི་ཡ་ལི་ངྒི་ནོ;
ག་ཧ་ཊྛ་སྶཱ་པི བྷི་ཀྑུ་སྶ, ཀ་པྤ་ཏཱི་ཏི ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ.
ཨ་ཏི་ཏྠི་ཡ་སྶ ཙི་ཏྟེ་ན, ཏི་ཏྠི་ཡ་སྶ ཙ ལི་ངྒི་ནོ;
སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ་དི་ནོ དཱ་ཏུཾ, ཀ་པྤ་ཏཱི་ཏཱི་དྷ ནོ མ་ཏི.
ཨ་ཙེ་ལ་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༣. ས་བྷོ་ཛ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨ་ནུ་པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ནི་སཱི་ད་ན་ཙི་ཏྟེ་ན ས་ཙི་ཏྟ་ཀ་ཏཱཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ས་བྷོ་ཛ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༤-༥. ར་ཧོ་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ར་ཧོ་ནི་ས་ཛྫ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཙ་ཏུ་ཏྠཾ པ་ཋ་མཱ་ནི་ཡ་ཏེ, པ་ཉྩ་མཾ དུ་ཏི་ཡཱ་ནི་ཡ་ཏེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ. ཨི་དྷ པ་ཉྩ་མཾ ཨུ་པ་ན་ནྡ་སྶ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཧོ་ཏི.
ར་ཧོ་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ར་ཧོ་ནི་ས་ཛྫ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༦. ཙཱ་རི་ཏྟ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ས་བྷ་ཏྟོ ས་མཱ་ནོཏི ནི་མ་ནྟ་ན་བྷ་ཏྟོ་ཏི པོ་རཱ་ཎཱ. ས་ནྟཾ བྷི་ཀྑུཾ, ཨ་ནཱ་པུ་ཙྪཱ, པུ་རེ་བྷ་ཏྟཾ པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ, ཨ་ཉྙ་ཏྲ ས་མ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཱ ཨ་ནུ་པ་ཉྙ་ཏྟི. ཏ་ཏྠ ས་མ་ཡཱ དྭེ ས་མ་ཡཱ. བྷ་ཏྟི་ཡ་གྷ་རནྟི ནི་མ་ནྟི་ཏ་སྶ གྷ་རཾ ཝཱ ས་ལཱ་ཀཱ་བྷ་ཏྟཱ་དི་དཱ་ཡ་ཀཱ་ནཾ ཝཱ གྷ་རཾ. ‘‘ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནི པ་ཋ་མ་ཀ་ཐི་ན་ས་དི་སཱ་ནི, ཨི་དཾ པ་ན ཀི་རི་ཡཱ་ཀི་རི་ཡ’’ནྟི པཱ་ཋོ, ‘‘ཨི་དྷ ནི་མ་ནྟ་ནཱ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ནི་མ་ནྟ་ནཱ’’ཏི ཨེ་ཀེ.
པུ་རེ་བྷ་ཏྟ་ཉྩ པི་ཎྜཱ་ཡ, ཙ་རི་ཏྭཱ ཡ་དི བྷུ་ཉྫ་ཏི;
སི་ཡཱ པ་ར་མྤ་རཱ་པ་ཏྟི, པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ ན སཱ སི་ཡཱ.
པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟ་ཉྩ ག་མི་ཀོ, པུ་བྦ་གེ་ཧཾ ཡ་དི ག་ཙྪེ;
ཨེ་ཀེ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡེ་ཝཱ་ཏི, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཨེ་ཀ་ཙྩེ.
ཀུ་ལ་ནྟ་ར་སྶོ་ཀྐ་མ་ནེ, ཨཱ་པ་ཏྟི་མ་ཏ་ཡོ ཧི ཏེ;
ས་མཱ་ན་བྷ་ཏྟ་པ་ཙྩཱ་སཱ, ཨི་ཏི ཨཱ་ཧུ ཨི་དྷཱ་པ་རེ.
མ་ཏཱ ག་ཎི་ཀ་བྷ་ཏྟེ་ན, ས་མེ་ནྟི ནཾ ནི་མ་ནྟ་ནེ;
ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཾ ས་མཱ་ན་ནྟི, ཨེ་ཀེ ས་མྨུ་ཁ་ཏཱ་པ་རེ.
ས་ནྣི་ཊྛཱ་ན་ཏྠི་ཀེ་ཧེ་ཝ, ཝི་ཙཱ་རེ་ཏ་བྦ་བྷེ་ད་ཏོ;
ཝི་ཉྙཱུ ཙཱ་རི་ཏྟ་མི་ཙྩེ་ཝ, སི་ཀྑཱ་པ་ད་མི་དཾ ཝི་དཱུ. (ཝ་ཛི་ར. ཊཱི. པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ ༢༩༤);
ཙཱ་རི་ཏྟ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༧. མ་ཧཱ་ནཱ་མ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
པ་ཎཱི་ཏ་བྷོ་ཛ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་དེ ‘‘མ་ཧཱ་ནཱ་མ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ་ན ཀཱ་རེ་ཏ་བྦོ’’ཏི (ཀ་ངྑཱ. ཨ་ཊྛ. པ་ཎཱི་ཏ་བྷོ་ཛ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ) ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྶ་ཏྠོ ས་ངྒྷ་ཝ་སེ་ན པ་ཝཱ་རི་ཏེ བྷེ་ས་ཛྫ་ཏྠཱ་ཡ ས་པྤི་ཨཱ་དི་བྷེ་ས་ཛྫ་པ་ཉྩ་ཀཾ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏི ཙེ, ‘‘ན་བྷེ་ས་ཛྫེ་ན ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ན བྷེ་ས་ཛྫཾ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏཱི’’ཏི (པཱ་ཙི. ༣༠༩) ཝ་ཙ་ནེ་ན པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་ནྟི (ཝ་ཛི་ར. ཊཱི. པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ ༣༡༠) ལི་ཁི་ཏཾ. ‘‘ཏ་ཡཱ ཨི་མི་ནཱ་ཝ པ་ཝཱ་རི་ཏ་མྷཱ, ཨ་མྷཱ་ཀ་ཉྩ ཨི་མི་ནཱ ཙ ཨི་མི་ནཱ ཙ ཨ་ཏྠོ’’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏྭཱ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏུཾ གི་ལཱ་ནོ་ཝ ལ་བྷ་ཏི, ན ཨི་ཏ་རོ་ཏི ཙ, ‘‘ཨ་ཉྙ་སྶ ཨ་ཏྠཱ་ཡཱ’’ཏི ཨ་སྶ ཉཱ་ཏ་ཀ་པྤ་ཝཱ་རི་ཏེ, ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱ ཉཱ་ཏ་ཀ་པྤ་ཝཱ་རི་ཏེ་ཏི ཨ་ཏྠོ་ཏི ཙ, ‘‘ཨ་པ་རི་ཡ་ནྟ་པྤ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ པ་ཝཱ་རི་ཏེ’’ཏི ས་ངྒྷ་ཝ་སེ་ན, པུ་གྒ་ལ་ཝ་སེ་ན ཙ པ་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ དཱ་ཡ་ཀཱ. ཏ་སྨཱ ‘‘ས་ངྒྷ་པྤ་ཝཱ་ར་ཎ་ཏཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘པུ་གྒ་ལ་པྤ་ཝཱ་ར་ཎ་ཏཱ’’ཏི ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཙ, ‘‘པ་རི་ཡ་ནྟཱ་ཏི་ཀྐ་མོ’’ཏི ཝ་ཙ་ནེ་ན གི་ལཱ་ནོ ག་ཧི་ཏོ, ཏ་སྨཱ ‘‘གི་ལཱ་ནཱ་གི་ལཱ་ན་ཏཱ’’ཏི ན ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི ‘‘ས་ངྒྷ་པྤ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ པ་ཝཱ་ར་ཎ་ཏཱ’’ཏི པཱ་ཋོ་ཏི ཙ ལི་ཁི་ཏཾ, ཝཱི་མཾ་སི་ཏ་བྦཾ.
མ་ཧཱ་ནཱ་མ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༨. ཨུ་ཡྻུ་ཏྟ་སེ་ནཱ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཧ་ཏྠི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨེ་ཀ་མེ་ཀནྟི ཨ་ནྟ་མ་སོ ཨེ་ཀ་པུ་རི་སཱ་རུ་ལ༹ྷ་ཧ་ཏྠི་མྤི, ཨེ་ཀཾ ས་ར་ཧ་ཏྠཾ པུ་རི་ས་མྤི. ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནི ཨེ་ལ༹་ཀ་ལོ་མ་ས་དི་སཱ་ནི, ཨི་དཾ པ་ན ལོ་ཀ་ཝ་ཛྫཾ, ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟཾ ཏི་ཝེ་ད་ན’’ནྟི པཱ་ཋོ.
ཨུ་ཡྻུ་ཏྟ་སེ་ནཱ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༩. སེ་ནཱ་ཝཱ་ས་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཀེ་ན་ཙི པ་ལི་བུ་དྡྷ་སྶཱཏི ཝེ་རི་ཀེ་ན ཝཱ ཨི་སྶ་རེ་ན ཝཱ ཀེ་ན་ཙི རུ་དྡྷ་སྶ. སེ་ནཱ་པ་རི་ཀྑེ་པེ་ན ཝཱ པ་རི་ཀྑེ་པཱ་ར་ཧ་ཊྛཱ་ནེ་ན ཝཱ ས་ཉྩ་ར་ཎ་ཊྛཱ་ན་པ་རི་ཡ་ནྟེ་ན ཝཱ པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏ་བྦཱ.
སེ་ནཱ་ཝཱ་ས་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཨ་ཙེ་ལ་ཀ་ཝ་གྒོ པ་ཉྩ་མོ.
༦. སུ་རཱ་པཱ་ན་ཝ་གྒོ
༡. སུ་རཱ་པཱ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
‘‘སུ་རཱ’’ཏི ཝཱ ‘‘ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝཱ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ པི་ཝ་ནེ ཨ་ཀུ་ས་ལ་མེ་ཝཱ་ཏི ལི་ཁི་ཏཾ. ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟནྟི ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཀི་ར ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཐ ཀ་སྨཱ ཝི་ན་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཨ་ཀུ་ས་ལེ་ནེ་ཝ པཱ་ཏ་བྦ་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི (པཱ་ཙི. ཨ་ཊྛ. ༣༢༩) ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཙེ? ས་ཙི་ཏྟ་ཀ་པ་ཀྑེ ཨ་ཀུ་ས་ལེ་ནེ་ཝ པཱ་ཏ་བྦ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི.
སུ་རཱ་པཱ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. ཨ་ངྒུ་ལི་པ་ཏོ་ད་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཱ་པ་ཏྟི་བྷཱ་ཝེ ས་མཱ་ནེ་པི བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ་པི ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣེ་པི དུ་ཀྐ་ཊཾ, ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣེ ཨེ་ཝ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་ནྟི ཨེ་ཝཾ པུ་གྒ་ལཱ་པེ་ཀྑཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་ངྒུ་ལི་པ་ཏོ་ད་ཀེ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ས་ཏི ཀ་ར་ཎཱི་ཡེཏི ཨེ་ཏྠ པུ་རི་སཾ ས་ཏི ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ ཨཱ་མ་ས་ཏོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ, ན ཨི་ཏྠིཾ.
ཨ་ངྒུ་ལི་པ་ཏོ་ད་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༣. ཧ་ས་དྷ་མྨ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
‘‘ཙི་ཀྑ་ལླཾ ཝཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ས་ཀྑ་ར་མྤི ཁི་པ་ན་ཀཱི་ལཱ༹་ཡ ཀཱི་ལ༹་ཏོ དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝ. ཨུ་པ་རི་གོ་པྥ་ཀེ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ, ཨ་ཉྙ་ཏྠ དུ་ཀྐ་ཊ་ནྟི པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་ཝ་ཏྠུ་ཨ་ཏྠ་ཝ་སེ་ན ‘‘ཨུ་ད་ཀེ ཧ་ས་དྷ་མྨེ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ.
ཨི་དཾ ས་ཉྙཱ་ཝི་མོ་ཀྑཾ ཙེ, ཏི་ཀ་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ ཀ་ཐཾ;
ཀཱི་ལི༹་ཏཾ་ཝ ཨ་ཀཱི་ལཱ༹་ཏི, མི་ཙྪཱ་གཱ་ཧེ་ན ཏཾ སི་ཡཱ.
ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཀ་ཐཾ ཀཱི་ལཱ༹, ཨི་ཏི ཀཱི་ལཱ༹་ཡཾ ཨེ་ཝཱ་ཡཾ;
ཨ་ཀཱི་ལཱ༹་ས་ཉྙཱི ཧོ་ཏེ་ཏྠ, ཝི་ན་ཡ་ཏྠཾ ས་མཱ་ད་ཡེ.
ཨེ་ཀ་ནྟཱ་ཀུ་ས་ལོ ཡ་སྨཱ, ཀཱི་ལཱ༹་ཡཱ་བྷི་ར་ཏ་མ་ནོ;
ཏ་སྨཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཙི་ཏྟཾ, ཨེ་ཀ་མེ་ཝེ་ཏྠ ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི. (ཝ་ཛི་ར. ཊཱི. པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ ༣༣༦);
ཧ་ས་དྷ་མྨ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༤. ཨ་ནཱ་ད་རི་ཡ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ནནྟི ‘‘ཨ་ཡཾ ཨུ་ཀྑི་ཏྟ་ཀོ ཝཱ ཝ་མྦྷི་ཏོ ཝཱ ག་ར་ཧི་ཏོ ཝཱ ཨི་མ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ཀ་ཏཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ནཱ་ད་རི་ཡཾ ཀ་རོ་ཏི. དྷ་མྨནྟི ཀ་ཐཱ་ཡཾ དྷ་མྨོ ན་སྶེ་ཡྻ ཝཱ ཝི་ན་སྶེ་ཡྻ ཝཱ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡེ་ཡྻ ཝཱ, ཏཾ ཝཱ ཨ་སི་ཀྑི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨ་ནཱ་ད་རི་ཡཾ ཀ་རོ་ཏི. ‘‘ལོ་ཀ་ཝ་ཛྫཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ‘ཨི་དཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡུ་གྒ་ཧོ’ཏི ཝ་ད་ནྟ་སྶ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི (ཝ་ཛི་ར. ཊཱི. པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ ༣༤༤) ལི་ཁི་ཏཾ.
ཨ་ནཱ་ད་རི་ཡ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༦. ཛོ་ཏི་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
‘‘ཝི་སི་བྦ་ནཱ་པེ་ཀྑོ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨ་ཉྙ་སྶ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨ་ཉྙེ་ས་ཉྩ.
ཛོ་ཏི་ནེ་ཀ་མ་ནེ་ཀེ ཝཱ, ཛཱ་ལེ་ནྟི མུ་ན་ཡོ ས་ཧ;
ཨེ་ཀོ སོ་པེ་ཏི ནཱ་ནེ་ཀོ, ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཝི་སེ་ས་ཏོ.
ཛོ་ཏི་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༨. དུ་བྦ་ཎྞ་ཀ་ར་ཎ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
མོ་ར་ཀྑི་མ་ཎྜ་ལ་མ་ངྒུ་ལ་པི་ཊྛཱི་ནནྟི ན ཨེ་ཀ་ནྟ་ཏོ, ཨ་དྷི་ཀཾ, ཨོ་ར་ཉྩཱ་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨེ་ཀ་ཀོ་ཎེ་པི ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ཨེ་ཀ་བི་ནྡུ་པི ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི.
དུ་བྦ་ཎྞ་ཀ་ར་ཎ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༩. ཝི་ཀ་པྤ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
‘‘ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནི པ་ཋ་མ་ཀ་ཐི་ན་ས་དི་སཱ་ནི, ཨི་དཾ པ་ན ཀི་རི་ཡཱ་ཀི་རི་ཡ’’ནྟི པཱ་ཋོ. ཨེ་ཏྠ པ་རི་བྷོ་གེ་ན ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ. ཨ་པ་ཙྩུ་དྡྷ་ར་ཎེ་ན ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ.
ཝི་ཀ་པྤ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༠. ཨ་པ་ནི་དྷཱ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ས་སཱུ་ཙི་ཀེ སཱུ་ཙི་གྷ་རེ སཱུ་ཙི་ག་ཎ་ནཱ་ཡ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ་ཏི པོ་རཱ་ཎཱ.
ཨ་པ་ནི་དྷཱ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
སུ་རཱ་པཱ་ན་ཝ་གྒོ ཚ་ཊྛོ.
༧. ས་པྤཱ་ཎ་ཀ་ཝ་གྒོ
༡. ས་ཉྩི་ཙྩ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཝ་ཏྠུ་ག་ཎ་ནཱ་ཡ ཀ་མྨ་བ་ནྡྷ་ག་ཎ་ནཱ་ཙེ་ཏ་ནཱ་མཱ་ར་ཎཱ་ནཾ, ན ཀ་མྨ་བ་ནྡྷ་ག་ཎ་ནཱ་ཡ ཙེ་ཏ་ནཱ་མཱ་ར་ཎཱ. ཨེ་ཏྠ ཨེ་ཀ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ བ་ཧུ་པཱ་ཎ་ཀཱ མ་ར་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཡཾ ཝི་བྷཱ་གོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ས་ཉྩི་ཙྩ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. ས་པྤཱ་ཎ་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ས་པྤཱ་ཎ་ཀནྟི པཱ་ཎ་ཀཱ་ནཾ མ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ, ན ས་པྤཱ་ཎ་ཀ་ཨུ་ད་ཀ་པ་རི་བྷོ་ག་ཝ་སེ་ན པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝ ‘‘པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝ་ཛྫ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་སུ་དྡྷ་ཙི་ཏྟ་ཏྟཱ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ, སུ་དྡྷ་ཙི་ཏྟེ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. པ་དཱི་པུ་ཛྫ་ལ་ནེ ཝི་ཡ པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝ་ཛྫ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ལི་ཁི་ཏཾ.
ཛ་ལེ པ་ཀྑི་པ་ནཾ པུ་བྦཾ, ཛ་ལ་པྤ་ཝེ་ས་ནཾ ཨི་དཾ;
ཨེ་ཝཾ ཨུ་བྷི་ནྣཾ ནཱ་ནཱ་ཏྟཾ, ཉེ་ཡྻཾ ཉཱ་ཎ་ཝ་ཏཱ ས་དཱ་ཏི. (ཝ་ཛི་ར. ཊཱི. པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ ༣༨༧)
ས་པྤཱ་ཎ་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༥. ཨཱུ་ན་ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་སྶ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨ་ཉྙཾ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཏཱིཏི –
ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ ས་ཙེ སཱ་མཾ, ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙ་ཉྩ སཱ་ཝེ་ཏི;
ཀ་མྨཾ རུ་ཧ་ཏི ཨི་ཙྩེ་ཀེ, ནེ་ཏི ཝི་ན་ཡ་ཀོ་ཝི་དོ.
དུ་ཀྐ་ཊཾ ཝི་ཧི་ཏཾ ཡ་སྨཱ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ག་ཎ་སྶ ཙ;
ཏ་སྨཱ བྷི་ནྣཱ་ཝ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ-ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཱ ཝི་སུཾ ཨི་དྷཱ་ཏི.
ཨཱུ་ན་ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་སྶ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༧. སཾ་ཝི་དྷཱ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨི་དྷ ཨེ་ཀ་ཏོ་ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ, སི་ཀྑ་མཱ་ནཱ, སཱ་མ་ཎེ་རཱི་ཏི ཨི་མཱ ཏི་སྶོ་པི ས་ངྒ་ཧཾ ག་ཙྪ་ནྟི, ཨི་མཱ་སཾ པ་ན ཏི་སྶ་ནྣཾ ས་མ་ཡོ ར་ཀྑ་ཏི, ཨ་ཡ་མི་མཱ་སཾ, མཱ་ཏུ་གཱ་མ་སྶ ཙ ཝི་སེ་སོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
སཾ་ཝི་དྷཱ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༩. ཨུ་ཀྑི་ཏྟ་ས་མྦྷོ་ག་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
‘‘ཏཾ དི་ཊྛིཾ ཨ་པྤ་ཊི་ནི་སྶ་ཊྛེ་ནཱཏི ལ་དྡྷི་ནཱ་ནཱ་སཾ་ཝཱ་ས་ཀཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ’’ཏི ལི་ཁི་ཏཾ. ཏི་ཙི་ཏྟནྟི ཨེ་ཏྠ ཝི་པཱ་ཀཱ་བྱཱ་ཀ་ཏ་ཙི་ཏྟེ་ན ས་ཧ་སེ་ཡྻཾ ཀ་པྤེ་ཡྻཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨ་ཉྙ་ཐཱ ས་ཙི་ཏྟ་ཀ་ཏྟཱ སི་ཀྑཱ་པ་ད་སྶ ཀི་རི་ཡཱ་བྱཱ་ཀ་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ན ཡུ་ཛྫ་ཏི.
ཨུ་ཀྑི་ཏྟ་ས་མྦྷོ་ག་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༠. ཀ་ཎྚ་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
‘‘ཨ་ཡཾ ས་མ་ཎུ་དྡེ་སོ པཱ་རཱ་ཛི་ཀོ ཧོ་ཏི. ས་ཙེ ཏཾ དི་ཊྛིཾ པ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫ་ཏི, ས་ངྒྷ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ ས་ངྒྷཱ་ནུ་མ་ཏི་ཡཱ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏ་བྦོ’’ཏི པོ་རཱ་ཎ་ག་ཎྛི་པ་དེ ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ན ཡུ་ཏྟཾ. ད་ཎྜ་ཀ་མྨ་ནཱ་ས་ནཱ ཧི ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏཱ. ཡ་དི སོ པཱ་རཱ་ཛི་ཀོ ཧོ་ཏི, ལི་ངྒ་ནཱ་ས་ནཱ ནཱ་མ སི་ཡཱ. ‘‘ཏེ པ་ཊི་སེ་ཝ་ཏོ ནཱ་ལཾ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡཱ་ཡཱ’’ཏི ཙ དི་ཊྛི ས་ཏྠ་རི ཨ་ས་ཏྠཱ་དི་དི་ཊྛི ན ཧོ་ཏི. ས་ཙེ སཱ ཡ་སྶ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, སོ པཱ་རཱ་ཛི་ཀོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨི་མྤི ཨེ་ཝ་མེ་ཝ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ, སཾ་ཝ་རེ ཨ་ཏི་ཊྛ་ནྟོ ལི་ངྒ་ནཱ་ས་ནཱ་ཡ ནཱ་སེ་ཏ་བྦོ་ཏི (ཝ་ཛི་ར. ཊཱི. པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ ༤༢༨) ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཏ་ཀྐོ.
ཀ་ཎྚ་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ས་པྤཱ་ཎ་ཀ་ཝ་གྒོ ས་ཏྟ་མོ.
༨. ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀ་ཝ་གྒོ
༤. པ་ཧཱ་ར་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨ་ངྒེ་སུ ན མོ་ཀྑཱ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཏཱ ཝི་ཡ ཨ་མ་ར་ཎཱ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཏཱ ཝ་ཏྟ་བྦཱ་ཏི ཙེ? ན ཝ་ཏྟ་བྦཱ. ཀ་སྨཱ? ཡོ བྷི་ཀྑུ ས་ཡཾ པ་ཧཱ་རཾ དཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ, སོ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཏ་སྶ མ་ར་ཎེ པ་ཡོ་ག་ཝི་ར་ཧོ་ཝཱ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཨ་མ་ར་ཎཱ་དྷི་ཀཱ་ར་ཏྟཱ ཀེ་ཝ་ལཾ ཨ་མ་ར་ཎཱ་དྷི་པྤཱ་ཡོ ཨེ་ཝ སོ་ཏི ཏཱ ཝི་ཡ ཏཱ ན ཝུ་ཏྟཱ. མོ་ཀྑཱ་དྷི་པྤཱ་ཡ་སྶ པ་ན ཀོ་པོ ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
པ་ཧཱ་ར་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༥. ཏ་ལ་ས་ཏྟི་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཏ་ལ་མེ་ཝ ཏ་ལ་ས་ཏྟི་ཀཾ. ‘‘པོ་ཐ་ན་ས་མ་ཏྠ་ཊྛེ་ན ས་ཏྟི་ཀ’’ནྟི ཨེ་ཀེ. ཡ་སྨཱ པ་ཧ་རི་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ པ་ཧ་ར་ཏོ པུ་རི་མེ་ན པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ, ཀེ་ཝ་ལཾ ཨུ་ཙྩཱ་རེ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ཨུ་གྒི་ར་ཎ་མ་ཏྟེ ཀ་ཏེ ཨི་མི་ནཱ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ. ཨི་མི་ནཱ པ་ན ཝི་ར་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ པ་ཧཱ་རོ དི་ནྣོ, ཏ་སྨཱ ན་པ་ཧ་རི་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ དི་ནྣ་ཏྟཱ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཀི་མི་དཾ དུ་ཀྐ་ཊཾ པ་ཧཱ་ར་པ་ཙྩ་ཡཱ, ཨུ་དཱ་ཧུ ཨུ་གྒི་ར་ཎ་པ་ཙྩ་ཡཱ་ཏི? པ་ཧཱ་ར་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨེ་ཝ དུ་ཀྐ་ཊཾ, པུ་རི་མཾ ཨུ་གྒི་ར་ཎ་པ་ཙྩ་ཡཱ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་ནྟི ས་དུ་ཀྐ་ཊཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ ཡུ་ཛྫ་ཏི. པུ་རི་མ་ཉྷི ཨུ་གྒི་ར་ཎཾ, པ་ཙྪཱ པ་ཧཱ་རོ. ན ཙ པ་ཙྪི་མཾ པ་ཧཱ་རཾ ནི་སྶཱ་ཡ པུ་རི་མཾ ཨུ་གྒི་ར་ཎཾ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཝ་ཏྠུ་ཀཾ བྷ་ཝི་ཏུ་མ་ར་ཧ་ཏཱི་ཏི ནོ ཏ་ཀྐོ་ཏི (ཝ་ཛི་ར. ཊཱི. པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ ༤༥༦) ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ.
ཏ་ལ་ས་ཏྟི་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༧. ས་ཉྩི་ཙྩ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
པ་རོ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏུ ཝཱ, མཱ ཝཱ, ཏཾ ཨ་པྤ་མཱ་ཎཾ. ‘‘ཀུ་ཀྐུ་ཙྩུ་པཱ་ད་ན’’ནྟི ཏ་ཏི་ཡ་མ་ངྒཾ ཏ་སྶ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ས་ཉྩི་ཙྩ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༨. ཨུ་པ་སྶུ་ཏི་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨུ་པ་སྶུ་ཏིནྟི ཡ་ཐཱ ཨུ་པ་ཀུ་ཛ྄ཛྷཾ ‘‘ས་མཱི་པ་ཀུ་ཛ྄ཛྷ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཨུ་པ་སྶུ་ཏི ‘‘ས་མཱི་པ་སྶུ་ཏཱི’’ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཡ་ཏྠ ཋི་ཏོ སུ་ཎཱ་ཏི, ཏཾ ཋཱ་ནནྟི ཨ་ཏྠོ. སུ་ཏཱིཏི པ་ནེ་ཏྠ པ་རེ་སཾ ཝ་ཙ་ན་ས་དྡོ ཙ. སོ ཧི སུ་ཡྻ་ཏཱི་ཏི སུ་ཏི ནཱ་མ. ཨུ་པ་སུ་ཡྻ་ཏི ཝཱ ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཨུ་པ་སྶུ་ཏི. ཨོ་ཀཱ་སོ ཧི སུ་ཏི ནཱ་མ. ཨི་མེ་སཾ སུ་ཏྭཱཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཝ་ཙ་ན’’ནྟི པཱ་ཋ་སེ་སོ.
ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནི ཨ་ཏཱི་ཏ་དྭ་ཡ་ས་དི་སཱ་ནཱི་ཏི ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ་ནི. ཐེ་ཡྻ་ས་ཏྠ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ. སི་ཡཱ ཀི་རི་ཡཾ ག་ནྟྭཱ ས་ཝ་ནེ. སི་ཡཱ ཨ་ཀི་རི་ཡཾ ཋི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཝ་ད་ནྟཱ་ནཾ ཨ་ཛཱ་ནཱ་པ་ན་ཝ་སེ་ན ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཏོ. ‘‘ས་ཉྙཱ་ཝི་མོ་ཀྑཾ, ས་ཙི་ཏྟ་ཀཾ, ལོ་ཀ་ཝ་ཛྫཾ, ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ, ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ, ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟཾ, དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ན’’ནྟི ལི་ཁི་ཏཾ.
ཨུ་པ་སྶུ་ཏི་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.