༡༠. ཀ་ཡ་ཝི་ཀྐ་ཡ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨ་ས་ནྟེ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ དེ་སེ་ཏ་བྦ་མེ་ཝཱཏི ཨེ་ཏྠ ཀིཾ སུ་དྡྷི་ཀཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ, ཨུ་དཱ་ཧུ ནི་སྶ་གྒི་ཡ་ནྟི? ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་མེ་ཝ.
ཀ་ཡ་ཝི་ཀྐ་ཡ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཏ་ཏྲི་དཾ པ་ཀི་ཎྞ་ཀཾ
ཨ་ཊྛ་མ་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ པ་རེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྠཱ་ཡ དི་ཡྻ་མཱ་ན་སྶ ཝཱ པཱ་རི་ཝ་ཏྟ་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན དི་ཡྻ་མཱ་ན་སྶ ཝཱ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལ་སྶ ཝཱ རཱུ་པི་ཡ་སྶ ཨུ་གྒ་ཎྷ་ན་ཨུ་གྒ་ཎྷཱ་པ་ན་སཱ་དི་ཡ་ནཱ་ནི པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི.
ན་ཝ་མཾ པ་ར་སྶ ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱ རཱུ་པི་ཡ་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི.
ད་ས་མཾ ཨ་རཱུ་པི་ཡ་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནཾ. ‘‘ཨ་རཱུ་པི་ཡེ ཨ་རཱུ་པི་ཡ་ས་ཉྙཱི པ་ཉྩ་ནྣཾ ས་ཧ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི (པཱ་རཱ. ༥༩༡; ཝི. ཝི. ཊཱི. ༡.༥༩༡; ཝ་ཛི་ར. ཊཱི. པཱ་རཱ་ཛི་ཀ ༥༨༧) ཙ ཝ་ཙ་ནཾ ཨི་ཏ་རེ་ཧི ས་ཧ ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི དཱི་པེ་ཏི. ཨ་རཱུ་པི་ཡ་ཉྩ དུ་ཀྐ་ཊ་ཝ་ཏྠུ. ཏ་སྨཱ ཏ་སྶ པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནེ ས་ཏི ནི་སྶ་གྒི་ཡ་ནྟི ཨེ་ཀ་ནྟེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. པ་ཉྩ་ནྣཾ ས་ཧ དུ་ཀྐ་ཊ་ཝ་ཏྠཱུ་ནཾ པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནེ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་པྤ་ས་ངྒ་ཏོ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ཨེ་ཝཱ་ཏི པོ་རཱ་ཎཱ་ཏི ཙེ? ན, ཀ་པྤི་ཡ་ཝ་ཏྠཱུ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཏ་ཏྠ ཨཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ. ཡ་དི ཀ་པྤི་ཡ་ཝ་ཏྠུ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ, པ་གེ་ཝ དུ་ཀྐ་ཊ་ཝ་ཏྠཱུ་ཏི ཙེ? ན, ཨཱ་པ་ཏྟི་ག་རུ་ཀ་ལ་ཧུ་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝ་ཏྠུ་ག་རུ་ཀ་ལ་ཧུ་ཀ་ནི་ཡ་མཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ.
ནི་སྶ་གྒི་ཡ་ཝ་ཏྠུ་ཏོ ཧི མུ་ཏྟཱ་མ་ཎི་ཝེ་ལུ༹་རི་ཡཱ་དི མ་ཧ་གྒྷ་པྤ་ཧོ་ན་ཀ་མྤི དུ་ཀྐ་ཊ་ཝ་ཏྠཱུ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ནི་སྶ་གྒི་ཡ་ཝ་ཏྠུ་ཏོ མུ་ཏྟཱ་དི ལ་ཧུ་ཀཾ ཧོ་ཏི. ལ་ཧུ་ཀེ་པི ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ཡ་ཐེ་ཝ དུ་ཀྐ་ཊ་ཝ་ཏྠུ་ནོ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ དུ་ཀྐ་ཊཾ, ཏ་ཐེ་ཝ ཏ་སྶ ཝཱ ཏེ་ན ཝཱ ཙེ་ཏཱ་པ་ནེ་པི དུ་ཀྐ་ཊཾ ཡུ་ཏྟ་ནྟི (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༥༨༩) ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཙ་རི་ཡཱ.
ཨ་ཐ ཝཱ ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཀ་པྤི་ཡ་ཝ་ཏྠཱུ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཏ་ཏྠ ཨཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ’’ཏི, ཏ་ཏྠ ཀི་ཉྩཱ་པི དུ་ཀྐ་ཊ་ཝ་ཏྠཱུ་ནི་པི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ་ནི, ན པ་ན པཱ་ལི༹་ཡཾ ཝུ་ཏྟཱ་ནི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཝཱ་ར་པྤ་ས་ངྒ་བྷ་ཡཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. མུ་ཏྟཱ་དཱི་སུ་པི ཝུ་ཏྟེ་སུ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཡཾ ཀ་པྤི་ཡ་ཀཱ་ར་ཀ་སྶ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ཏི, ‘‘ཨི་དཾ མུ་ཏྟཱ་དི ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་ཏྠི, ཨ་མྷཱ་ཀ་ཉྩ ཨི་མི་ནཱ ཙ ཨི་མི་ནཱ ཙ ཝེ་ལུ༹་རི་ཡཱ་དི་ནཱ ཨ་ཏྠོ’’ཏི བྷ་ཎ་ཏི, ད་ས་མེ་ན ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ སི་ཡཱ. ཡ་སྨཱ ཙ ཨི་དཾ ཀ་པྤི་ཡ་ཀཱ་ར་ཀ་སྶ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནཱ་དི་སཾ་ཝོ་ཧཱ་རོ ཙ, ཏ་སྨཱ ཏཾ ན་ཝ་མེ་ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཀི་ཉྩཱ་པི ཀ་ཡ་ཝི་ཀྐ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི ཀ་པྤི་ཡ་ཝ་ཏྠཱུ་ཧི ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ, ཨི་མི་ནཱ་ཝ ན་ཡེ་ན ཀི་ཉྩཱ་པི དུ་ཀྐ་ཊ་ཝ་ཏྠུ་པི ད་ས་མེ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝི་རོ་དྷ་ཏོ པ་ན ནཱ་དྷི་པྤེ་ཏ་མི་ཙྩེ་ཝ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ.
ཀཱ པ་ནེ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎ་ཙྪཱ་ཡཱ་ཏི, པ་ཉྩ་ནྣཾ ས་ཧ ཏ་ཏྠ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་པྤ་ས་ངྒ་ཏོ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ཨེ་ཝཱ་ཏི ཙེ? ན, ཏ་ཏྠ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ. ཨ་ནཱ་ག་ཏ་ཀཱ་ར་ཎཱ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཙེ? ན, པ་ཉྩ་ནྣཾ ས་ཧ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཝ་ཏྠུ་ཀ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཝཱ་ར་ལཱ་བྷེ ཝི་སེ་ས་ཀཱ་ར་ཎཱ་བྷཱ་ཝཱ, ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཏྟཱ པ་ཉྩ་ནྣཾ ས་ཧཱ་པི ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ བྷ་ཝི་ཏ་བྦ་ནྟི སི་དྡྷོ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝཱ་དོ.
ཨ་པ་རོ ན་ཡོ – ཡ་དི དུ་ཀྐ་ཊ་ཝ་ཏྠུ་ནཱ ཀ་ཡ་ཝི་ཀྐ་ཡེ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ, ཀ་པྤི་ཡ་ཝ་ཏྠུ་མྷི ཝུ་ཏྟ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ ཏ་ཏྠ ལ་བྦྷེ་ཡྻ, ན པ་ན ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ན་ཝ་མེ ཨེ་ཝ ཏཱ་ནི ཝ་ཏྟ་བྦཱ་ནི. ཏ་སྨཱ སཾ་ཝོ་ཧཱ་རོ ནཱ་མ ཀ་ཡ་ཝི་ཀྐ་ཡོ་པི ཨ་ཉྙ་ཐཱ པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནཾ པ་རི་ཡཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟོ, ཀ་ཡ་ཝི་ཀྐ་ཡ་ཉྩ མོ་ཙེ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མི་ནཱ ཨི་མཾ དེ་ཧཱི’ཏི ཙེ་ཏཱ་པེ་ཏི, ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ད་ས་མ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཝཱ་རེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཏེ་སཾ པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནེ ནི་སྶ་གྒི་ཡཱ་ནུ་མ་ཏི་ཝི་རོ་དྷ་ཏོ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ དུ་ཀྐ་ཊ་ཝ་ཏྠུ་ནཱ ཙེ་ཏཱ་པ་ནེ དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝ. ནེ་སཾ ཀ་ཡ་ཝི་ཀྐ་ཡེ་ན ནི་སྶ་གྒི་ཡ་ནྟི ཙེ? ན, ས་བྦ་སྶ་པི ཀ་ཡ་ཝི་ཀྐ་ཡ་ཏྟཱ. ཏེ་ནེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ནྡྷ་ཀ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ‘ས་ཙེ ཀ་ཡ་ཝི་ཀྐ་ཡཾ ས་མཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻ, ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ’ནྟི བྷཱ་སི་ཏཾ, ཏཾ དུ་བྦྷཱ་སི་ཏཾ. ཀ་སྨཱ? ན ཧི དཱ་ན་གྒ་ཧ་ཎ་ཏོ ཨ་ཉྙོ ཀ་ཡ་ཝི་ཀྐ་ཡོ ནཱ་མ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༥༨༩), ཨ་ཏྟ་ནོ མ་ཏི་ཡཱ ཀ་ཡ་ཝི་ཀྐ་ཡ་ལ་ཀྑ་ཎ་ས་མྨ་ཏེ ད་ས་མ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཝཱ་རེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཏེ་སཾ པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནེ ནི་སྶ་གྒི་ཡཱ་ནུ་མ་ཏི་ཝི་རོ་དྷ་ཏོ ཙ. བྷ་ཝ་ཏུ ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཊི་སི་དྡྷ་མི་དཾ ཀཱ་ར་ཎཾ, ད་ས་མེ ཨ་ཝ་སྶ་མེ་ཝ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཱ་ནཱི་ཏི ཏཱ་ནི ཀ་ཡ་ཝི་ཀྐ་ཡཱ་ནེ་ཝཱ་ཏི ཏེ་སཾ ནི་སྶ་གྒི་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཉྩ ག་ཏཱ་ནཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མྤི སི་དྡྷོ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝཱ་དོ.
ཨེ་ཏྠཱ་ཧུ པོ་རཱ་ཎཱ – ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀཾ རཱུ་པི་ཡཾ པ་ར་ཧ་ཏྠ་ག་ཏཾ ཀ་རོ་ཏི ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙ་ར་ཏི, དུ་ཀྐ་ཊཾ. པ་ར་སྶ རཱུ་པི་ཡཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཧ་ཏྠ་ག་ཏཾ ཀ་རོ་ཏི, ཨ་ཊྛ་མེ་ན ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ. ཨུ་གྒ་ཧི་ཏ་ཝ་ཏྠུ་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནེ ཀ་ཐཾ ཛཱ་ཏཾ? ཨ་བྦོ་ཧཱ་རི་ཀཾ ཛཱ་ཏཾ. ཨ་ཐ པ་ར་སྶ རཱུ་པི་ཡཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཧ་ཏྠ་ག་ཏཾ པ་ཋ་མཾ ཀ་རོ་ཏི, རཱུ་པི་ཡ་པྤ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་སྶ ཀ་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ཊྛ་མེ་ན ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ. ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀཾ རཱུ་པི་ཡཾ པ་ར་སྶ ཧ་ཏྠ་ག་ཏཾ པ་ཙྪཱ ཀ་རོ་ཏི, སཾ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ན ནི་སྶ་གྒི་ཡ’’ནྟི. ‘‘རཱུ་པི་ཡ་སྶ ག་ཧ་ཎ་མ་ཏྟེ་ན ཨ་ཊྛ་མེ་ན ཨཱ་པ་ཏྟི, པ་ཙྪཱ པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནེ ན་ཝ་མེ་ནཱ’’ཏི ཧི ཏ་ཏྠ ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ པ་ན ཡུ་ཏྟཾ. ‘‘ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙ་ར་ཏི, དུ་ཀྐ་ཊ’’ནྟི དུ་ཝུ་ཏྟཾ. དུ་ཀྐ་ཊ་སྶ ཨ་ནི་ཡ་མ་པྤ་ས་ངྒ་ཏོ ནི་སྶ་ཛྫ་ན་ཝི་དྷཱ་ནེ་སུ ད་སྶི་ཏོ་ཝ. ཀིཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཡ་དི དྭཱི་ཧི ནི་སྶ་གྒི་ཡེ་ཧི བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ, ནི་སྶ་ཛྫ་ན་ཝི་དྷཱ་ནེ ‘‘ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, རཱུ་པི་ཡཾ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་སིཾ, ནཱ་ནཱ་པྤ་ཀཱ་ར་ཀ་ཉྩ རཱུ་པི་ཡ་སཾ་ཝོ་ཧཱ་རཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི’’ནྟི ཝ་ཏྟ་བྦཾ བྷ་ཝེ་ཡྻ ‘‘རཱུ་པི་ཡཾ ཙེ་ཏཱ་པེ་ཏཱི’’ཏི ས་བྦ་ཏྠ པཱ་ལི༹་ཡཾ རཱུ་པི་ཡ་པྤ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་སྶ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ.
ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཡཾ པོ་རཱ་ཎ་ག་ཎྛི་པ་དེ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘དུ་ཀྐ་ཊ་ཝ་ཏྠུ་ནཱ ཀ་ཡ་ཝི་ཀྐ་ཡཾ པ་རི་ཧ་ར་ནྟེ་ན ཙ་ཏཱུ་སུ ནི་སྶ་གྒི་ཡ་ཝ་ཏྠཱུ་སུ ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨིཾ ག་ཧི་ཏེ ཨ་ཊྛ་མེ་ན ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ ཧོ་ཏི. དུ་ཀྐ་ཊ་ཝ་ཏྠུ་ནཱ དུ་ཀྐ་ཊ་ཝ་ཏྠུནྟི ‘‘ཨི་མི་ནཱ ཨི་དཾ དེ་ཧཱི’’ཏི ག་ཧི་ཏེ ཏེ་ནེ་ཝ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ ཧོ་ཏི. ‘‘ཀ་ཡ་ཝི་ཀྐ་ཡ་མྤི ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ག་ཧི་ཏེ དུ་ཀྐ་ཊཾ, ཙེ་ཏཱ་པི་ཏ་རཱུ་པི་ཡ་གྒ་ཧ་ཎེ ཨ་ཊྛ་མེ་ན, པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནེ ན་ཝ་མེ་ནཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨ་ནུ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཀ་པྤི་ཡ་ཝ་སེ་ན ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ པ་ཉྩ་ཧི ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀེ་ཧི ས་དྡྷིཾ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི, ཏཾ ཝི་སོ་དྷི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཨ་པ་ར་མྤི ཏ་ཏྠ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ནི་སྶ་ཛྫི་ཏ་བྦེ ཨ་ས་ཏི ཀ་ཐཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ, དུ་ནྣི་སྶ་ཊྛ་རཱུ་པི་ཡ་མྤི ‘ན ཚ་ཌྜེ་ཏཱི’ཏི ཝ་ད་ནྟ་སྶ ཝི་སྶ་ཊྛོ ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཾ ཙེ བྷི་ཀྑུ་ནོ དེ་ཏི, ཀ་པྤ་ཏཱི’’ཏི, ཏ་ཉྩ དུ་ཝུ་ཏྟཾ. ན ཧི ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙཾ ཝ་ཏྠུ ཧོ་ཏི. པུ་ན ཨ་པ་ར་ཉྩ ཏ་ཏྠ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨི་མཾ ‘ག་ཎྷཱ་ཧཱི’ཏི ཝ་ད་ནྟ་སྶ ས་དྡྷཱ་དེ་ཡྻ་ཝི་ནི་པཱ་ཏ་དུ་ཀྐ་ཊཾ, ‘ཨེ་ཏཾ དེ་ཧཱི’ཏི ཝ་ད་ནྟ་སྶ ཝི་ཉྙ་ཏྟི་དུ་ཀྐ་ཊ’’ནྟི, ཏ་ཉྩ དུ་ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཧི པ་ཡོ་ག་དུ་ཀྐ་ཊཾ ཡུ་ཏྟཾ ཝི་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི.
པ་ཀི་ཎྞ་ཀཾ ནི་ཊྛི་ཏཾ.
ཨེ་ལ༹་ཀ་ལོ་མ་ཝ་གྒོ དུ་ཏི་ཡོ.