༢. ཨེ་ལ༹་ཀ་ལོ་མ་ཝ་གྒོ
༡. ཀོ་སི་ཡ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཀཱ་རཱ་པེ་ཡྻཱཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཙ པ་ར་སྶ ཙ ཨུ་བྷི་ནྣ་ཉྩ ཀོ་སི་ཡཾ ཨེ་ཀ་ཏོ ག་ཎྷི་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ, ཨུ་བྷོ ཝཱ ཨེ་ཀ་ཏོ ཀ་རོ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠ་ཏོ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཀ་ཏཾ ཙེ, ‘‘ནི་སྶ་ཛྫ་ན་ཀཱ་ལེ ས་ཡཾ ཀ་ཏཾ ནི་སྶ་གྒི་ཡ’’ནྟི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཨུ་བྷོ་ཧི ཙེ ཀ་ཏཾ, ཡ་ཐཱ་པཱ་ལི༹་མེ་ཝ.
ཀོ་སི་ཡ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. སུ་དྡྷ་ཀཱ་ལ༹་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཡ་ཐཱ པ་ཋ་མེ ‘‘ཨེ་ཀེ་ན་པི ཀོ་སི་ཡཾ་སུ་ནཱ’’ཏི (ཀ་ངྑཱ. ཨ་ཊྛ. ཀོ་སི་ཡ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ) ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་ཐཱ ཨི་དྷ ‘‘ཨེ་ཀེ་ན་པི ཨ་ཉྙེ་ན ཨ་མི་སྶི་ཏཱ་ན’’ནྟི ཝ་ཙ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ཉྙེ་ན མི་སྶ་བྷཱ་ཝེ ས་ཏི་པི ཨ་པ་ཉྙཱ་ཡ་མཱ་ན་རཱུ་པ་ཀཾ ཙེ, ‘‘སུ་དྡྷ་ཀཱ་ལ༹་ཀ’’མི་ཙྩེ་ཝ ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟི.
སུ་དྡྷ་ཀཱ་ལ༹་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༣. དྭེ་བྷཱ་ག་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
‘‘ཏུ་ལ་ཡི་ཏྭཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཡ་ཐཱ ཏུ་ལཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ་ཡ ཀཱ་ལ༹་ཀཱ་དྷི་ཀཱ ན ཧོ་ནྟི, ཏ་ཐཱ ཀཱ་ལ༹་ཀཱ་ནཾ དྭེ བྷཱ་གཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན. ‘‘ཨེ་ཀ་སྶཱ་པི ཀཱ་ལ༹་ཀ་ལོ་མ་སྶ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་བྷཱ་ཝེ ནི་སྶ་གྒི་ཡནྟི ཝ་ཙ་ནཾ ཏུ་ལཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ་ཡ ཀི་ཉྩཱ་པི ན ས་མེ་ཏི, ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀ་ཏྟཱ པ་ན སི་ཀྑཱ་པ་ད་སྶ པུ་བྦེ ཏུ་ལཱ་ཡ དྷཱ་ར་ཡི་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏེ་སུ ཨེ་ཀ་མྤི ལོ་མཾ ཏ་ཏྠ པ་ཏེ་ཡྻ, ནི་སྶ་གྒི་ཡ་ནྟི ཨ་ཡ་མ་དྷི་པྤཱ་ཡོ་ཏི ནོ ཏ་ཀྐོ’’ཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ. ཝུ་ཏྟ་པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན ཨ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཨ་ཀི་རི་ཡཱ, ས་ནྠ་ཏ་ཀ་ར་ཎཾ ཀི་རི་ཡཱ.
དྭེ་བྷཱ་ག་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༤. ཚ་བྦ་སྶ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
‘‘ཨོ་རེ་ན ཙེ ཚ་ནྣཾ ཝ་སྶཱ་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཚ་བྦ་སྶེ པ་རི་པུ་ཎྞེ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ནི་ཊྛཱ་ན་དི་ཝ་ས་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཚ་ནྣཾ ཝ་སྶཱ་ནཾ པ་རི་ཙྪེ་དོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཡཱ་ནི པ་ནེ་ཏྠ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཚ་བྦ་སྶ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ས་མྨུ་ཏི་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཀ་ཏཱ་ནི, ས་བྦཱ་ནི ཏཱ་ནི ཨེ་ཀ་ཏོ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ནྟཱི་ཏི. གི་ལཱ་ན་སྶ ཙ ཨེ་ཀཾ ན་པྤ་ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ནེ་ཀ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི. ཡ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ རོ་ག་སྶ མ་ནྡ་ཏཱ་ཡ ས་ནྠ་ཏཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ག་ནྟུཾ ས་ཀྐོ་ཏི, ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ས་མྨུ་ཏི ཝཱ རོ་གོ ཝཱ ན ར་ཀྑ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཀེ. ཨ་པི་ཙ ཚ་ཝ་སྶ་བུ་དྡྷ་ནི་མྨ་ལཾ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ཝི་ཙཱ་རེ་ཏུཾ ག་མྦྷཱི་ར་ཏྟཱ. ཏ་སྨཱ ཚ་ཝ་སྶེ ཀ་མྨཾ ཀ་ཏ་ནྟི.
ཚ་བྦ་སྶ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༥. ནི་སཱི་ད་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཀ་སྨཱ པ་ནེ་ཏྠ ‘‘ས་ནྠ་ཏཾ པ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ’’ཏི སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ཨ་པ་ཉྙ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ནི་སཱི་ད་ན་ས་ནྠ་ཏ’’ནྟི པ་ཉྙ་ཏྟཾ, ན་ནུ ཨེ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦ་ནྟི? ཨ་ཏྠི ཀཱ་ར་ཎཾ, ཙཱི་ཝ་ར་ས་ཉྙི་ཏཱ་ཡ ས་ནྠ་ཏཱ་ནཾ ཨུ་ཛ྄ཛྷི་ཏ་ཏྟཱ ཏེ་སཾ ཨ་ཙཱི་ཝ་ར་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཏ་ཐཱ པ་ཉྙ་ཏྟཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཏེ་ཙཱི་ཝ་རི་ཀ་དྷུ་ཏ་ངྒ་བྷེ་ད་བྷ་ཡཱ ས་ནྠ་ཏེ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཙཱི་ཝ་ར་ས་ཉྙི་ཏཱ་ཡ ས་ནྠ་ཏཱ་ནི ཨུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཏེ་ར་ས དྷུ་ཏ་ངྒཱ་ནི ས་མཱ་ད་ཡིཾ་སུ, བྷ་ག་ཝཱ ཙ ཏེ་སཾ ས་ནྠ་ཏཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནི. ཏ་ཏོ ཏེ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི ‘‘ནི་སཱི་ད་ན་ཙཱི་ཝ་ར་ས་ཎྛཱ་ན་མྤེ་ཏཾ ནི་སཱི་ད་ན་ས་ནྠ་ཏཾ ནོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཙཱི་ཝ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན, པ་གེ་ཝ ཀ་ཏ་ས་ནྠ་ཏཾ ཝཱ’’ཏི. ཏ་ཏོ ‘‘ས་ནྠ་ཏེ ཏེ་སཾ ཙཱི་ཝ་ར་ས་ཉྙི་ཏཱ ན བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཏ་ད་ཏྠཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ‘‘ས་ནྠ་ཏ’’ནྟི ཨ་པ་ཉྙ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ནི་སཱི་ད་ན་ས་ནྠ་ཏ’’ནྟི པ་ཉྙ་ཏྟ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨི་མེ་སུ པ་ན པ་ཉྩ་སུ ས་ནྠ་ཏེ་སུ པུ་རི་མཱ་ནི ཏཱི་ཎི ཝི་ན་ཡ་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཊི་ལ་བྷི་ཏྭཱ་པི པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ནྟི ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཏྟཱ, པ་ཙྪི་མཱ་ནི དྭེ ཝ་ཊྚ་ནྟཱི་ཏི (ཝ་ཛི་ར. ཊཱི. པཱ་རཱ་ཛི་ཀ ༥༦༦-༥༦༧) ལི་ཁི་ཏཾ. ཀ་ཐཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཙེ? ‘‘ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ཨ་ཉྙེ་ན ཀ་ཏཾ པ་ཊི་ལ་བྷི་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏཱི’’ཏི (པཱ་རཱ. ༥༧༠) ཝ་ཙ་ན་ཏོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ནི་སཱི་ད་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༦. ཨེ་ལ༹་ཀ་ལོ་མ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
‘‘ཨ་དྡྷཱ་ན་མ་གྒ་པྤ་ཊི་པ་ནྣ་སྶཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ པ་ཀ་ཏི་ཡཱ དཱི་གྷ་མ་གྒཾ པ་ཊི་པ་ནྣ་སྶ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ནི་པི ཏི་ཡོ་ཛ་ན་པ་ར་མ་མེ་ཝ ཧ་རི་ཏ་བྦཱ་ནི, པ་གེ་ཝ ཨ་པྤ་ཊི་པ་ནྣ་སྶཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. པ་ཊི་པ་ནྣ་སྶ ཙེ, ཨ་དྡྷཱ་ནཾ ནཱ་མ པ་ཊི་པ་ནྣ་སྶ ཨ་ཀཱ་མཱ ཝ་སྶཾ་ཝུ་ཊྛ་བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ མ་གྒ་པྤ་ཊི་པ་ཏྟི ཝི་ཡཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨ་དྡྷཱ་ན་མ་གྒ་པྤ་ཊི་པ་ནྣ་སྶ ནི་སྶ་གྒི་ཡ་ནྟི ཝཱ ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏེ་ནེ་ཝ ཝཱ་སཱ་དྷི་པྤཱ་ཡ་སྶ པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷ་ག་མ་ནུ་སྶཱ་ཧ་ཏྟཱ ‘‘ཨ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ’’ཏི ས་ངྑཾ ག་ཏ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི སི་དྡྷཾ. ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན ཨ་ཏྠ་ཝི་ཀ་པྤེ ‘‘བྷི་ཀྑུ་ནོ པ་ནེ་ཝ ཨེ་ལ༹་ཀ་ལོ་མཱ་ནི ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻུཾ…པེ… ཨ་ས་ནྟེ་པི ཧཱ་ར་ཀེ ཨ་དྡྷཱ་ན་མ་གྒ་པྤ་ཊི་པ་ནྣ་སྶ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ’’ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཡ་སྨཱ ཝཱ ཨེ་ལ༹་ཀ་ལོ་མཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཏི་ཡོ་ཛ་ན་པ་ར་མ་ཏཱ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ, མ་གྒཾ ཨ་པྤ་ཊི་པ་ནྣ་སྶ ཙ ཏི་ཡོ་ཛ་ན་པ་ར་མ་ཏཱ ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཨ་དྡྷཱ་ན་མ་གྒ་པྤ་ཊི་པ་ནྣ་སྶ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻུ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ན ཨ་ཙྪི་ནྣཾ པ་ཊི་ལ་བྷི་ཏྭཱ ཧ་ར་ཏོ ཙ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི སི་དྡྷཾ. པ་ཊི་ལཱ་བྷོ ཧི ཏེ་སཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི ནཱ་མཱ་ཏི.
‘‘ཨཱ་ཀ་ངྑ་མཱ་ནེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦཱ་ནཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཏི་ཡོ་ཛ་ནཱ་ཏི་ཀྐ་མེ ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཏེ་ན ཨ་ནཱ་ཀ་ངྑ་མཱ་ནེ་ན པ་ར་ས་ནྟ་ཀཱ་ནི པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཱ་ནི ཧ་ར་ནྟ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི སི་དྡྷཾ.
ཨ་ངྒེ་སུ ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀ་ཏཱ’’ཏི ན་ཏྠི, ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ‘‘བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻུ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ, ‘‘ཨ་ཙྪི་ནྣཾ པ་ཊི་ལ་བྷི་ཏྭཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཙ དཱི་པི་ཏོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. པོ་རཱ་ཎ་ག་ཎྛི་པ་དེ ཙ ‘‘ཨ་ཉྙཾ བྷི་ཀྑུཾ ཧ་རཱ་པེ་ནྟོ ག་ཙྪ་ཏི ཙེ, དྭི་ནྣ་མྤི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྨཱ དྭེ བྷི་ཀྑཱུ ཏི་ཡོ་ཛ་ན་པ་ར་མཾ པ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་སྶ བྷ་ཎྜཾ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཙེ ཧ་ར་ནྟི, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི སི་དྡྷཾ.
ཏི་ཡོ་ཛ་ན་པ་ར་མཾ ས་ཧ་ཏྠཱ ཧ་རི་ཏ་བྦཱ་ནཱིཏི ཏི་ཡོ་ཛ་ན་པ་ར་མ་མེ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཧ་རི་ཏ་བྦཱ་ནི, ཏཾ ཀི་མ་ཏྠ་ནྟི? སཱི་མཱ་ཡ ཨེ་ཏ་པ་ར་མ་ཏོ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏི་ཡོ་ཛ་ན་པ་ར་མཾ སཱི་མཾ ས་མྨ་ནྣི་ཏུ’’ནྟི (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༤༠). ཝཱ་སཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན, པ་ཙྩཱ་ག་མ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཝཱ ག་ཙྪ་ཏོ ཨེ་ཏ་པ་ར་མ་ཏཱ ཙ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ ‘‘ཚ་བྦ་གྒི་ཡཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ཏི་མ་ཧ་ཏི་ཡོ སཱི་མཱ་ཡོ ས་མྨ་ནྣ་ནྟི…པེ… བྷི་ཀྑཱུ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱ ཨུ་དྡི་སྶ་མཱ་ནེ་པི པཱ་ཏི་མོ་ཀྑེ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི, ཨུ་དྡི་ཊྛ་མ་ཏྟེ་པི ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི, ཨ་ནྟ་རཱ་པི པ་རི་ཝ་ས་ནྟཱི’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༤༠).
ཨ་ས་ནྟེ ཧཱ་ར་ཀེཏི ཨཱ་ཎ་ཏྟི་ཡཱ ཧཱ་ར་ཀེ ཨ་ས་ཏི. ཀ་མྦ་ལ་སྶ ཨུ་པ་རི ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ ས་ཙེ ཨེ་ཀ་མྤི ལོ་མཾ ཙཱི་ཝ་རེ ལ་གྒཾ ཧོ་ཏི, ཏི་ཡོ་ཛ་ནཱ་ཏི་ཀྐ་མེ ཨཱ་པ་ཏྟི ཨེ་ཝ ཀ་མྦ་ལ་ཏོ ཝི་ཛ་ཊི་ཏ་ཏྟཱ་ཏི ལི་ཁི་ཏཾ. ཏཾ ཀ་མྦ་ལ་སྶ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྠཱ་ཡ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཡུ་ཏྟཾ.
ཨེ་ལ༹་ཀ་ལོ་མ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༨. ཛཱ་ཏ་རཱུ་པ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
‘‘ནི་བྦ་ཏྟ་རུ་ཀྑ་ཙྪཱ་ཡཱ་པི རུ་ཀྑ་པ་རི་ཙྪེ་དཾ ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་ནྟཱ’’ཏི ལི་ཁི་ཏཾ.
ཛཱ་ཏ་རཱུ་པ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༩. རཱུ་པི་ཡ་སཾ་ཝོ་ཧཱ་ར་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཛཱ་ཏ་རཱུ་པ་ར་ཛ་ཏ་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནནྟི ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན ཝུ་ཏྟཾ.
རཱུ་པི་ཡ་སཾ་ཝོ་ཧཱ་ར་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༠. ཀ་ཡ་ཝི་ཀྐ་ཡ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨ་ས་ནྟེ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ དེ་སེ་ཏ་བྦ་མེ་ཝཱཏི ཨེ་ཏྠ ཀིཾ སུ་དྡྷི་ཀཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ, ཨུ་དཱ་ཧུ ནི་སྶ་གྒི་ཡ་ནྟི? ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་མེ་ཝ.
ཀ་ཡ་ཝི་ཀྐ་ཡ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཏ་ཏྲི་དཾ པ་ཀི་ཎྞ་ཀཾ
ཨ་ཊྛ་མ་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ པ་རེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྠཱ་ཡ དི་ཡྻ་མཱ་ན་སྶ ཝཱ པཱ་རི་ཝ་ཏྟ་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན དི་ཡྻ་མཱ་ན་སྶ ཝཱ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལ་སྶ ཝཱ རཱུ་པི་ཡ་སྶ ཨུ་གྒ་ཎྷ་ན་ཨུ་གྒ་ཎྷཱ་པ་ན་སཱ་དི་ཡ་ནཱ་ནི པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི.
ན་ཝ་མཾ པ་ར་སྶ ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱ རཱུ་པི་ཡ་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི.
ད་ས་མཾ ཨ་རཱུ་པི་ཡ་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནཾ. ‘‘ཨ་རཱུ་པི་ཡེ ཨ་རཱུ་པི་ཡ་ས་ཉྙཱི པ་ཉྩ་ནྣཾ ས་ཧ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི (པཱ་རཱ. ༥༩༡; ཝི. ཝི. ཊཱི. ༡.༥༩༡; ཝ་ཛི་ར. ཊཱི. པཱ་རཱ་ཛི་ཀ ༥༨༧) ཙ ཝ་ཙ་ནཾ ཨི་ཏ་རེ་ཧི ས་ཧ ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི དཱི་པེ་ཏི. ཨ་རཱུ་པི་ཡ་ཉྩ དུ་ཀྐ་ཊ་ཝ་ཏྠུ. ཏ་སྨཱ ཏ་སྶ པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནེ ས་ཏི ནི་སྶ་གྒི་ཡ་ནྟི ཨེ་ཀ་ནྟེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. པ་ཉྩ་ནྣཾ ས་ཧ དུ་ཀྐ་ཊ་ཝ་ཏྠཱུ་ནཾ པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནེ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་པྤ་ས་ངྒ་ཏོ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ཨེ་ཝཱ་ཏི པོ་རཱ་ཎཱ་ཏི ཙེ? ན, ཀ་པྤི་ཡ་ཝ་ཏྠཱུ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཏ་ཏྠ ཨཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ. ཡ་དི ཀ་པྤི་ཡ་ཝ་ཏྠུ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ, པ་གེ་ཝ དུ་ཀྐ་ཊ་ཝ་ཏྠཱུ་ཏི ཙེ? ན, ཨཱ་པ་ཏྟི་ག་རུ་ཀ་ལ་ཧུ་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝ་ཏྠུ་ག་རུ་ཀ་ལ་ཧུ་ཀ་ནི་ཡ་མཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ.
ནི་སྶ་གྒི་ཡ་ཝ་ཏྠུ་ཏོ ཧི མུ་ཏྟཱ་མ་ཎི་ཝེ་ལུ༹་རི་ཡཱ་དི མ་ཧ་གྒྷ་པྤ་ཧོ་ན་ཀ་མྤི དུ་ཀྐ་ཊ་ཝ་ཏྠཱུ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ནི་སྶ་གྒི་ཡ་ཝ་ཏྠུ་ཏོ མུ་ཏྟཱ་དི ལ་ཧུ་ཀཾ ཧོ་ཏི. ལ་ཧུ་ཀེ་པི ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ཡ་ཐེ་ཝ དུ་ཀྐ་ཊ་ཝ་ཏྠུ་ནོ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ དུ་ཀྐ་ཊཾ, ཏ་ཐེ་ཝ ཏ་སྶ ཝཱ ཏེ་ན ཝཱ ཙེ་ཏཱ་པ་ནེ་པི དུ་ཀྐ་ཊཾ ཡུ་ཏྟ་ནྟི (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༥༨༩) ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཙ་རི་ཡཱ.
ཨ་ཐ ཝཱ ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཀ་པྤི་ཡ་ཝ་ཏྠཱུ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཏ་ཏྠ ཨཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ’’ཏི, ཏ་ཏྠ ཀི་ཉྩཱ་པི དུ་ཀྐ་ཊ་ཝ་ཏྠཱུ་ནི་པི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ་ནི, ན པ་ན པཱ་ལི༹་ཡཾ ཝུ་ཏྟཱ་ནི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཝཱ་ར་པྤ་ས་ངྒ་བྷ་ཡཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. མུ་ཏྟཱ་དཱི་སུ་པི ཝུ་ཏྟེ་སུ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཡཾ ཀ་པྤི་ཡ་ཀཱ་ར་ཀ་སྶ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ཏི, ‘‘ཨི་དཾ མུ་ཏྟཱ་དི ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་ཏྠི, ཨ་མྷཱ་ཀ་ཉྩ ཨི་མི་ནཱ ཙ ཨི་མི་ནཱ ཙ ཝེ་ལུ༹་རི་ཡཱ་དི་ནཱ ཨ་ཏྠོ’’ཏི བྷ་ཎ་ཏི, ད་ས་མེ་ན ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ སི་ཡཱ. ཡ་སྨཱ ཙ ཨི་དཾ ཀ་པྤི་ཡ་ཀཱ་ར་ཀ་སྶ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནཱ་དི་སཾ་ཝོ་ཧཱ་རོ ཙ, ཏ་སྨཱ ཏཾ ན་ཝ་མེ་ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཀི་ཉྩཱ་པི ཀ་ཡ་ཝི་ཀྐ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི ཀ་པྤི་ཡ་ཝ་ཏྠཱུ་ཧི ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ, ཨི་མི་ནཱ་ཝ ན་ཡེ་ན ཀི་ཉྩཱ་པི དུ་ཀྐ་ཊ་ཝ་ཏྠུ་པི ད་ས་མེ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝི་རོ་དྷ་ཏོ པ་ན ནཱ་དྷི་པྤེ་ཏ་མི་ཙྩེ་ཝ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ.
ཀཱ པ་ནེ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎ་ཙྪཱ་ཡཱ་ཏི, པ་ཉྩ་ནྣཾ ས་ཧ ཏ་ཏྠ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་པྤ་ས་ངྒ་ཏོ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ཨེ་ཝཱ་ཏི ཙེ? ན, ཏ་ཏྠ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ. ཨ་ནཱ་ག་ཏ་ཀཱ་ར་ཎཱ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཙེ? ན, པ་ཉྩ་ནྣཾ ས་ཧ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཝ་ཏྠུ་ཀ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཝཱ་ར་ལཱ་བྷེ ཝི་སེ་ས་ཀཱ་ར་ཎཱ་བྷཱ་ཝཱ, ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཏྟཱ པ་ཉྩ་ནྣཾ ས་ཧཱ་པི ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ བྷ་ཝི་ཏ་བྦ་ནྟི སི་དྡྷོ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝཱ་དོ.
ཨ་པ་རོ ན་ཡོ – ཡ་དི དུ་ཀྐ་ཊ་ཝ་ཏྠུ་ནཱ ཀ་ཡ་ཝི་ཀྐ་ཡེ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ, ཀ་པྤི་ཡ་ཝ་ཏྠུ་མྷི ཝུ་ཏྟ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ ཏ་ཏྠ ལ་བྦྷེ་ཡྻ, ན པ་ན ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ན་ཝ་མེ ཨེ་ཝ ཏཱ་ནི ཝ་ཏྟ་བྦཱ་ནི. ཏ་སྨཱ སཾ་ཝོ་ཧཱ་རོ ནཱ་མ ཀ་ཡ་ཝི་ཀྐ་ཡོ་པི ཨ་ཉྙ་ཐཱ པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནཾ པ་རི་ཡཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟོ, ཀ་ཡ་ཝི་ཀྐ་ཡ་ཉྩ མོ་ཙེ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མི་ནཱ ཨི་མཾ དེ་ཧཱི’ཏི ཙེ་ཏཱ་པེ་ཏི, ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ད་ས་མ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཝཱ་རེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཏེ་སཾ པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནེ ནི་སྶ་གྒི་ཡཱ་ནུ་མ་ཏི་ཝི་རོ་དྷ་ཏོ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ དུ་ཀྐ་ཊ་ཝ་ཏྠུ་ནཱ ཙེ་ཏཱ་པ་ནེ དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝ. ནེ་སཾ ཀ་ཡ་ཝི་ཀྐ་ཡེ་ན ནི་སྶ་གྒི་ཡ་ནྟི ཙེ? ན, ས་བྦ་སྶ་པི ཀ་ཡ་ཝི་ཀྐ་ཡ་ཏྟཱ. ཏེ་ནེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ནྡྷ་ཀ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ‘ས་ཙེ ཀ་ཡ་ཝི་ཀྐ་ཡཾ ས་མཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻ, ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ’ནྟི བྷཱ་སི་ཏཾ, ཏཾ དུ་བྦྷཱ་སི་ཏཾ. ཀ་སྨཱ? ན ཧི དཱ་ན་གྒ་ཧ་ཎ་ཏོ ཨ་ཉྙོ ཀ་ཡ་ཝི་ཀྐ་ཡོ ནཱ་མ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༥༨༩), ཨ་ཏྟ་ནོ མ་ཏི་ཡཱ ཀ་ཡ་ཝི་ཀྐ་ཡ་ལ་ཀྑ་ཎ་ས་མྨ་ཏེ ད་ས་མ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཝཱ་རེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཏེ་སཾ པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནེ ནི་སྶ་གྒི་ཡཱ་ནུ་མ་ཏི་ཝི་རོ་དྷ་ཏོ ཙ. བྷ་ཝ་ཏུ ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཊི་སི་དྡྷ་མི་དཾ ཀཱ་ར་ཎཾ, ད་ས་མེ ཨ་ཝ་སྶ་མེ་ཝ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཱ་ནཱི་ཏི ཏཱ་ནི ཀ་ཡ་ཝི་ཀྐ་ཡཱ་ནེ་ཝཱ་ཏི ཏེ་སཾ ནི་སྶ་གྒི་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཉྩ ག་ཏཱ་ནཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མྤི སི་དྡྷོ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝཱ་དོ.
ཨེ་ཏྠཱ་ཧུ པོ་རཱ་ཎཱ – ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀཾ རཱུ་པི་ཡཾ པ་ར་ཧ་ཏྠ་ག་ཏཾ ཀ་རོ་ཏི ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙ་ར་ཏི, དུ་ཀྐ་ཊཾ. པ་ར་སྶ རཱུ་པི་ཡཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཧ་ཏྠ་ག་ཏཾ ཀ་རོ་ཏི, ཨ་ཊྛ་མེ་ན ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ. ཨུ་གྒ་ཧི་ཏ་ཝ་ཏྠུ་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནེ ཀ་ཐཾ ཛཱ་ཏཾ? ཨ་བྦོ་ཧཱ་རི་ཀཾ ཛཱ་ཏཾ. ཨ་ཐ པ་ར་སྶ རཱུ་པི་ཡཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཧ་ཏྠ་ག་ཏཾ པ་ཋ་མཾ ཀ་རོ་ཏི, རཱུ་པི་ཡ་པྤ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་སྶ ཀ་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ཊྛ་མེ་ན ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ. ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀཾ རཱུ་པི་ཡཾ པ་ར་སྶ ཧ་ཏྠ་ག་ཏཾ པ་ཙྪཱ ཀ་རོ་ཏི, སཾ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ན ནི་སྶ་གྒི་ཡ’’ནྟི. ‘‘རཱུ་པི་ཡ་སྶ ག་ཧ་ཎ་མ་ཏྟེ་ན ཨ་ཊྛ་མེ་ན ཨཱ་པ་ཏྟི, པ་ཙྪཱ པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནེ ན་ཝ་མེ་ནཱ’’ཏི ཧི ཏ་ཏྠ ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ པ་ན ཡུ་ཏྟཾ. ‘‘ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙ་ར་ཏི, དུ་ཀྐ་ཊ’’ནྟི དུ་ཝུ་ཏྟཾ. དུ་ཀྐ་ཊ་སྶ ཨ་ནི་ཡ་མ་པྤ་ས་ངྒ་ཏོ ནི་སྶ་ཛྫ་ན་ཝི་དྷཱ་ནེ་སུ ད་སྶི་ཏོ་ཝ. ཀིཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཡ་དི དྭཱི་ཧི ནི་སྶ་གྒི་ཡེ་ཧི བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ, ནི་སྶ་ཛྫ་ན་ཝི་དྷཱ་ནེ ‘‘ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, རཱུ་པི་ཡཾ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་སིཾ, ནཱ་ནཱ་པྤ་ཀཱ་ར་ཀ་ཉྩ རཱུ་པི་ཡ་སཾ་ཝོ་ཧཱ་རཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི’’ནྟི ཝ་ཏྟ་བྦཾ བྷ་ཝེ་ཡྻ ‘‘རཱུ་པི་ཡཾ ཙེ་ཏཱ་པེ་ཏཱི’’ཏི ས་བྦ་ཏྠ པཱ་ལི༹་ཡཾ རཱུ་པི་ཡ་པྤ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་སྶ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ.
ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཡཾ པོ་རཱ་ཎ་ག་ཎྛི་པ་དེ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘དུ་ཀྐ་ཊ་ཝ་ཏྠུ་ནཱ ཀ་ཡ་ཝི་ཀྐ་ཡཾ པ་རི་ཧ་ར་ནྟེ་ན ཙ་ཏཱུ་སུ ནི་སྶ་གྒི་ཡ་ཝ་ཏྠཱུ་སུ ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨིཾ ག་ཧི་ཏེ ཨ་ཊྛ་མེ་ན ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ ཧོ་ཏི. དུ་ཀྐ་ཊ་ཝ་ཏྠུ་ནཱ དུ་ཀྐ་ཊ་ཝ་ཏྠུནྟི ‘‘ཨི་མི་ནཱ ཨི་དཾ དེ་ཧཱི’’ཏི ག་ཧི་ཏེ ཏེ་ནེ་ཝ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ ཧོ་ཏི. ‘‘ཀ་ཡ་ཝི་ཀྐ་ཡ་མྤི ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ག་ཧི་ཏེ དུ་ཀྐ་ཊཾ, ཙེ་ཏཱ་པི་ཏ་རཱུ་པི་ཡ་གྒ་ཧ་ཎེ ཨ་ཊྛ་མེ་ན, པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནེ ན་ཝ་མེ་ནཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨ་ནུ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཀ་པྤི་ཡ་ཝ་སེ་ན ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ པ་ཉྩ་ཧི ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀེ་ཧི ས་དྡྷིཾ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི, ཏཾ ཝི་སོ་དྷི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཨ་པ་ར་མྤི ཏ་ཏྠ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ནི་སྶ་ཛྫི་ཏ་བྦེ ཨ་ས་ཏི ཀ་ཐཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ, དུ་ནྣི་སྶ་ཊྛ་རཱུ་པི་ཡ་མྤི ‘ན ཚ་ཌྜེ་ཏཱི’ཏི ཝ་ད་ནྟ་སྶ ཝི་སྶ་ཊྛོ ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཾ ཙེ བྷི་ཀྑུ་ནོ དེ་ཏི, ཀ་པྤ་ཏཱི’’ཏི, ཏ་ཉྩ དུ་ཝུ་ཏྟཾ. ན ཧི ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙཾ ཝ་ཏྠུ ཧོ་ཏི. པུ་ན ཨ་པ་ར་ཉྩ ཏ་ཏྠ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨི་མཾ ‘ག་ཎྷཱ་ཧཱི’ཏི ཝ་ད་ནྟ་སྶ ས་དྡྷཱ་དེ་ཡྻ་ཝི་ནི་པཱ་ཏ་དུ་ཀྐ་ཊཾ, ‘ཨེ་ཏཾ དེ་ཧཱི’ཏི ཝ་ད་ནྟ་སྶ ཝི་ཉྙ་ཏྟི་དུ་ཀྐ་ཊ’’ནྟི, ཏ་ཉྩ དུ་ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཧི པ་ཡོ་ག་དུ་ཀྐ་ཊཾ ཡུ་ཏྟཾ ཝི་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི.
པ་ཀི་ཎྞ་ཀཾ ནི་ཊྛི་ཏཾ.
ཨེ་ལ༹་ཀ་ལོ་མ་ཝ་གྒོ དུ་ཏི་ཡོ.