༩. དུ་ཏི་ཡ་ཨུ་པ་ཀྑ་ཊ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ

དུ་ཏི་ཡ་ཨུ་པ་ཀྑ་ཊེ་ན ཀིཾ པ་ཡོ་ཛ་ན་ནྟི ཙེ? ན་ཏྠི པ་ཡོ་ཛ་ནཾ, ཀེ་ཝ་ལཾ ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན པ་ན པ་ཉྙ་ཏྟཾ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ར་ཧོ་ནི་ས་ཛྫ་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ཝི་ཡ. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ ས་ངྒཱི་ཏི་ཀཱ་ར་ཀེ་ཧི ས་ངྒཱི་ཏིཾ ཨ་ནཱ་རོ་པེ་ཏ་བྦཾ བྷ་ཝེ་ཡྻ ཝི་ནཱ་པི ཏེ་ན ཏ་ད་ཏྠ་སི་དྡྷི་ཏོ, ཨ་ནི་སྶ་ར་ཏྟཱ, ཨ་ནཱ་རོ་པེ་ཏུཾ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཏྟཱ ཙ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ ‘‘ཨཱ་ཀ་ངྑ་མཱ་ནོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ས་ངྒྷོ…པེ… ས་མཱུ་ཧ་ནེ་ཡྻཱ’’ཏི (དཱི. ནི. ༢.༢༡༦; ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༤༤༡). ཨི་དཾ ས་བྦ་མ་ཀཱ་ར་ཎཾ. ན ཧི བུ་དྡྷཱ ཨ་པྤ་ཡོ་ཛ་ནཾ ཝ་ཙ་ནཾ ནི་ཙྪཱ་རེ་ནྟི, པ་གེ་ཝ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཨི་མི་ནཱ་ཝ ན་ཡེ་ན ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨི་ད་ཉྷི པུ་རི་མ་སྶ ཨ་ནུ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ས་དི་ས’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཨ་ནུ་པ་ཉྙ་ཏྟི ཙ ནི་པྤ་ཡོ་ཛ་ནཾ ན་ཏྠི. ཏཾ་ས་དི་ས་ཉྩེ་ཏཾ, ན ནི་པྤ་ཡོ་ཛ་ན་ནྟི ད་སྶི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ ཀོ པ་ནེ་ཏྠ ཨ་ཏྠ་ཝི་སེ་སོ་ཏི? ཏ་ཏོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཀེ་ཝ་ལཾ ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀ་སྶ པཱི་ལཱ༹ ཀ་ཏཱ, ཨི་དྷ དྭི་ནྣཾ, ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཝི་སེ་སོ’’ཏི. ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཏྠ་ཝི་སེ་སེ་ན ཀོ པ་ན་ཉྙོ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཏྠོ ད་སྶི་ཏོ་ཏི? པོ་རཱ་ཎ་ག་ཎྛི་པ་དེ ཏཱ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨེ་ཀ་སྨི་མྤི ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ཨུ་བྷི་ནྣ་མྤི པཱི་ལཱ༹ ཀཱ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏི་རེ་ཀ་ཏྠོ ད་སྶི་ཏོ’’ཏི. ཏེ་ནེ་ཏཾ དཱི་པེ་ཏི ‘‘ན ཀེ་ཝ་ལཾ པ་ཊི་ལ་དྡྷ་ཙཱི་ཝ་ར་ག་ཎ་ནཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟི་ག་ཎ་ནཱ, པཱི་ལི༹་ཏ་པུ་གྒ་ལ་ས་ངྑཱ་ཏ་ཝ་ཏྠུ་ག་ཎ་ནཱ་ཡ་པཱི’’ཏི.

ཧོ་ནྟི ཙེ་ཏྠ –

‘‘ཝ་ཏྠུ་ཏོ ག་ཎ་ནཱ་ཡ་པི, སི་ཡཱ ཨཱ་པ་ཏྟི ནེ་ཀ་ཏཱ;

ཨི་ཏི ས་ནྡ་སྶ་ན་ཏྠ་ཉྩ, དུ་ཏི་ཡཱུ་པ་ཀྑ་ཊཾ ཨི་དྷ.

‘‘ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་སི་ཀྑཱ་ཡ, ཝི་བྷ་ངྒེ ཝི་ཡ ཀི་ནྟེ་ཏཾ;

ཨེ་ཀི་ཏྠི་ཡཱ་པི ནེ་ཀ་ཏཱ, ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ནཾ པ་ཡོ་ག་ཏོ’’ཏི. (ཝ་ཛི་ར. ཊཱི. པཱ་རཱ་ཛི་ཀ ༥༣༢);

ཨ་པི་ཙེ་ཏཾ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ཏཾ་ཛཱ་ཏི་ཀེ་སུ སི་ཀྑཱ་པ་དེ་སུ ས་བྦེ་སུ་པི ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་སྶ ད་སྶ་ན་པྤ་ཡོ་ཛ་ན་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨཱ་ཧ ཙ –

‘‘ཨ་ཉྙཱ་ཏི་ཀཱ་ཡ བ་ཧུ་ཏཱ་ཡ ཝི་མི་སྶ་ཏཱ་ཡ;

ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ་པི བ་ཧུ་ཏཱ ཙ ཝི་མི་སྶ་ཏཱ ཙ;

ཨི་ཙྩེ་ཝ་མཱ་དི་ཝི་དྷི་ས་མྦྷ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ;

ས་ཏྠཱ ཨུ་པ་ཀྑ་ཊ་མི་དཾ དུ་ཏི་ཡཾ ཨ་ཝོ་ཙཱ’’ཏི. (ཝ་ཛི་ར. ཊཱི. པཱ་རཱ་ཛི་ཀ ༥༣༢);

ཏ་སྶཱ་ཡཾ ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་པུ་བྦ་ངྒ་མཱ ཝི་ཙཱ་ར་ཎཱ – པུ་རཱ་ཎ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ བྷི་ཀྑུ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ཧི དྭཱི་ཧི, བ་ཧཱུ་ཧི ཝཱ དྷོ་ཝཱ་པེ་ཏི, བྷི་ཀྑུ་ནི་ག་ཎ་ནཱ་ཡ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་ག་ཎ་ནཱ. ཏ་ཐཱ དྭི་ནྣཾ, བ་ཧཱུ་ནཾ ཝཱ སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་ཉྙ་ཏྲ པཱ་རི་ཝ་ཏྟ་ཀཱ པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི, ཨི་དྷཱ་པི ཏ་ཐཱ དྭི་ནྣཾ, བ་ཧཱུ་ནཾ ཝཱ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་མེ་ཀཾ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏི, ཝི་ཉྙ་ཏྟ་པུ་གྒ་ལ་ག་ཎ་ནཱ་ཡ ཨཱ་པ་ཏྟི་ག་ཎ་ནཱ. ཏ་ཐཱ ཨ་ཉྙེ་སུ་པི ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ་སུ སི་ཀྑཱ་པ་དེ་སུ ན་ཡོ ནེ་ཏ་བྦོ. ཨ་ཡཾ ཏཱ་ཝ བ་ཧུ་ཏཱ་ཡ ན་ཡོ.

ཝི་མི་སྶ་ཏཱ་ཡ པ་ན ཉཱ་ཏི་ཀཱ་ཡ, ཨ་ཉྙཱ་ཏི་ཀཱ་ཡ ཙ ཨེ་ཀཾ དྷོ་ཝཱ་པེ་ཏི, ཨེ་ཀ་ཏོ ནི་ཊྛཱ་པ་ནེ ཨེ་ཀཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ. ཨ་ཐ ཉཱ་ཏི་ཀཱ པ་ཋ་མཾ ཐོ་ཀཾ དྷོ་ཝི་ཏྭཱ ཋི་ཏཱ, པུ་ན ཨ་ཉྙཱ་ཏི་ཀཱ སུ་དྷོ་ཏཾ ཀ་རོ་ཏི, ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ. ཨ་ཐ ཨ་ཉྙཱ་ཏི་ཀཱ པ་ཋ་མཾ དྷོ་ཝ་ཏི, པ་ཙྪཱ ཉཱ་ཏི་ཀཱ སུ་དྷོ་ཏཾ ཀ་རོ་ཏི, ཨ་ཉྙཱ་ཏི་ཀཱ་ཡ པ་ཡོ་ག་ཝ་སེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནོ དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝ. ཨ་ཉྙཱ་ཏི་ཀཱ་ཡ, ཉཱ་ཏི་ཀཱ་ཡ ཙ ཨ་ཉྙཱ་ཏི་ཀ་ས་ཉྙཱི, ཝེ་མ་ཏི་ཀོ, ཉཱ་ཏི་ཀ་ས་ཉྙཱི ཝཱ དྷོ་ཝཱ་པེ་ཏི, ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ནི་སྶ་གྒི་ཡ་དུ་ཀྐ་ཊཱ་དི་ཨཱ་པ་ཏྟི་བྷེ་ད་ག་ཎ་ནཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཏ་ཐཱ ཨ་ཉྙཱ་ཏི་ཀཱ་ཡ, ཉཱ་ཏི་ཀཱ་ཡ ཙ ས་ནྟ་ཀཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ཨུ་བྷོ་ཧི ཨེ་ཀ་ཏོ དི་ཡྻ་མཱ་ནཾ པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི, ནི་སྶ་གྒི་ཡ་མེ་ཝ. ཨ་ཐ ཨ་ཉྙཱ་ཏི་ཀཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཧ་ཏྠ་ཏོ པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི, ནི་སྶ་གྒི་ཡ་མེ་ཝ. ཨ་ཐ ཉཱ་ཏི་ཀཱ་ཡ ཧ་ཏྠ་ཏོ པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཨ་ཐ ཨུ་བྷོ་སུ ཨ་ཉྙཱ་ཏི་ཀཱ་དི་ས་ཉྙཱི, ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ནི་སྶ་གྒི་ཡ་དུ་ཀྐ་ཊཱ་དི་ཨཱ་པ་ཏྟི་བྷེ་ད་ག་ཎ་ནཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཏ་ཐཱ ཨ་ཉྙཱ་ཏི་ཀ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི ཡ་ཐཱ་ས་མྦྷ་ཝཾ ན་ཡོ ནེ་ཏ་བྦོ. ཨ་ཡཾ ཝི་མི་སྶ་ཏཱ་ཡ ན་ཡོ.

ཨཱ་དིས་དྡེ་ན པ་ན ཨ་ནེ་ཀེ ཨ་ཉྙཱ་ཏི་ཀཱ ཝི་ཉྙ་ཏྟཱ, ཝི་ཉྙ་ཏྟ་པུ་གྒ་ལ་ག་ཎ་ནཱ་ཡ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཨེ་ཀོ དེ་ཏི, ཨེ་ཀོ ན དེ་ཏི, ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ. ཨ་ཐ ཨ་ཝི་ཉྙ་ཏྟོ དེ་ཏི, ན ནི་ས་གྒི་ཡཾ. ཨ་ཐ ཝི་ཉྙ་ཏྟཱ་ཝི་ཉྙ་ཏྟཱ་ནཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ ཝི་ཉྙ་ཏྟོ དེ་ཏི, ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ. ཨུ་བྷོ དེ་ནྟི, ནི་སྶ་གྒི་ཡ་མེ་ཝ. ཨ་ཝི་ཉྙ་ཏྟོ དེ་ཏི, ནི་སྶ་གྒི་ཡེ་ན ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཝི་ཉྙ་ཏྟ་སྶ ཝ་ཙ་ནེ་ན ཨ་ཝི་ཉྙ་ཏྟོ དེ་ཏི, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ཨེ་ཝ. ཏ་ཐཱ ཨུ་པ་ཀྑ་ཊཱ་དཱི་སུ་པི ཡ་ཐཱ་ས་མྦྷ་ཝཾ ན་ཡོ ནེ་ཏ་བྦོ.

ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཨ་ཉྙཱ་ཏི་ཀཱ་ཡཱ་དི་གཱ་ཐཱ ཝུ་ཏྟཱ་དྷི་པྤཱ་ཡཱ ཧོ་ཏི. ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ར་ཧོ་ནི་ས་ཛྫ་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ནི་པྤ་ཡོ་ཛ་ན་ཏཱ་ཡ ནི་ད་སྶ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྶ པ་ཡོ་ཛ་ན་ཝི་སེ་སོ ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ཝི་བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཨ་ཉྙ་ཏྠ་པི ཝ་ཙ་ནེ་ན, ཝི་སེ་ས་ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཙ སི་ཀྑཱ་པ་དེ་སུ ཉཱ་ཏ་བྦཾ ཝི་སེ་ས་པྤ་ཡོ་ཛ་ན་ནྟི.

དུ་ཏི་ཡ་ཨུ་པ་ཀྑ་ཊ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.