༤. ཙ་ཏུ་ཏྠ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨི་དྷེ་ཝ ས་ངྒ་ཧ་ནྟི ‘‘ཨི་ཏི ཛཱ་ནཱ་མི, ཨི་ཏི པ་སྶཱ་མཱི’’ཏི པ་དེ ཀ་ཐ་ནྟི ཙེ, ‘‘ཨི་ཏི ཛཱ་ནཱ་མཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཀེ་ཝ་ལཾ ‘‘པཱ་པི་ཙྪ་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི (ཀ་ངྑཱ. ཨ་ཊྛ. ཙ་ཏུ་ཏྠ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ) ཝ་ཙ་ན་ཏོ མ་ནྡ་ཏྟཱ མོ་མཱུ་ཧ་ཏྟཱ ས་མུ་དཱ་ཙ་ར་ནྟ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི དཱི་པི་ཏཾ. ‘‘ཨ་ཏཱི་ཏ་ཀཱ་ལེ སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ་མྷཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟོ པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཝ་ད་ཏི, ‘‘ཡོ ཏེ ཝི་ཧཱ་རེ ཝ་ས་ཏི, སོ བྷི་ཀྑུ ཨ་ར་ཧཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (པ་རི. ༡༦༥) ཝི་ཡ སི་ཀྑཱ་པ་དེ་པི ‘‘ཨི་ཏི ཛཱ་ནཱ་མཱི’’ཏི (པཱ་རཱ. ༡༩༥, ༡༩༧) པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ.
ཙ་ཏུ་ཏྠ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
མཱ་ཏུ་གྷཱ་ཏ་ཀ་པི་ཏུ་གྷཱ་ཏ་ཀ་ཨ་ར་ཧ་ནྟ་གྷཱ་ཏ་ཀཱ ཏ་ཏི་ཡ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ ཨཱ་པ་ནྣཱ, བྷི་ཀྑུ་ནི་དཱུ་ས་ཀོ, ལ་མྦཱི་ཨཱ་ད་ཡོ ཙ ཙ་ཏྟཱ་རོ པ་ཋ་མ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ ཨཱ་པ་ནྣཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཀུ་ཏོ ཙ་ཏུ་ཝཱི་ས་ཏཱི་ཏི ཙེ? ན, ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཱ་ཛཱ་ན་ན་ཏོ. མཱ་ཏུ་གྷཱ་ཏ་ཀཱ་ད་ཡོ ཧི ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨི་དྷཱ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ ཨེ་ཝ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ, ལ་མྦཱི་ཨཱ་ད་ཡོ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཀི་ཉྩཱ་པི པ་ཋ་མ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀེ་ན ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ, ཡ་སྨཱ པ་ན ཨེ་ཀེ་ན པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན མེ་ཐུ་ན་དྷ་མྨཾ པ་ཊི་སེ་ཝི་ནོ ཧོ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཝི་སུཾ ཝུ་ཏྟཱ. ན ལ་བྷ་ཏི བྷི་ཀྑཱུ་ཧཱིཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཨུ་པོ་ས་ཐཱ་དི་བྷེ་དཾ སཾ་ཝཱ་ས’’ནྟི ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཝི་ན་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཨུ་པོ་ས་ཐ་པྤ་ཝཱ་ར་ཎཱ་པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་ས་ས་ངྒྷ་ཀ་མྨ་པྤ་བྷེ་ད’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘སཾ་ཝཱ་སོ ནཱ་མ ཨེ་ཀ་ཀ་མྨཾ ཨེ་ཀུ་དྡེ་སོ ས་མ་སི་ཀྑ་ཏཱ’’ཏི (པཱ་རཱ. ༥༥, ༩༢, ༡༧༢, ༡༩༨) ཝུ་ཏྟཾ. ཏི་ཝི་དྷེ་ནཱ་པི ས་ངྒྷ་ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཾ. ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ག་ཧ་ཊྛེ་ན ནི་སི་ནྣ་པ་རི་སཱ་ཡ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཨུ་དྡི་སི་ཏ་བྦ’’ནྟི་ཨཱ་དི (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༥༤) པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་པྤ་ཝཱ་ར་ཎཱ་སུ ཨེ་ཝ ཨཱ་ག་ཏཾ, ཨ་ཉྙེ་སུ ཙ ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ སེ་སཾ ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏུཾ ན་ཏྠི པ་ཊི་ཀྑེ་པོ. ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ་པི ‘‘སེ་སཾ ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ན་ཏྠི ཨཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ‘‘ཨ་ནྟི་མ་ཝ་ཏྠུ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ནྣཾ ཨ་མཱུ་ལ་ཀེ་ན པཱ་རཱ་ཛི་ཀེ་ན ཙོ་དེ་ནྟ་སྶ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ, ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སེ་ན ཙོ་དེ་ནྟ་སྶ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་ནྟི བྷི་ཀྑུ་ནོ ཝི་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ན ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ ཝི་ཡ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཏ་སྨཱ ཏེ་ན ས་ཧ་སེ་ཡྻཱ, ཏ་སྶ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་ཉྩ བྷི་ཀྑུ་སྶ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ ཝ་ད་ནྟཱི’’ཏི ལི་ཁི་ཏཾ. ‘‘ཡ་ཐཱ པུ་རེ ཏ་ཐཱ པ་ཙྪཱཏི ‘ཨེ་ཀ་ཀ་མྨཾ ཨེ་ཀུ་དྡེ་སོ ས་མ་སི་ཀྑ་ཏཱ’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་སཾ་ཝཱ་ས་སྶ ཨ་བྷ་བྦ་ཏཱ་མ་ཏྟཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི, ཝཱི་མཾ་སི་ཏ་བྦཾ.
ཨི་དཱ་ནི ཙ་ཏུ་ནྣ་མྤི སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ པ་ཀི་ཎྞ་ཀཾ – མེ་ཐུ་ན་དྷ་མྨཾ པ་ཊི་སེ་ཝ་ནྟོ ཨ་ཏྠི ཀོ་ཙི པཱ་རཱ་ཛི་ཀོ ཧོ་ཏི ཨ་སཾ་ཝཱ་སོ, ཨ་ཏྠི ཀོ་ཙི ན པཱ་རཱ་ཛི་ཀོ ཧོ་ཏི ཨ་སཾ་ཝཱ་སོ, ཨ་ཏྠི ཀོ་ཙི ན པཱ་རཱ་ཛི་ཀོ སཾ་ཝཱ་སོ དུ་ཀྐ་ཊ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ཝཱ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ཝཱ པ་ཊི་སེ་ཝ་ནྟོ, ཨ་ཏྠི ཀོ་ཙི ན པཱ་རཱ་ཛི་ཀོ པ་ཀྑ་པ་ཎྜ་ཀོ ཨ་པ་ཎྜ་ཀ་པ་ཀྑེ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣོ པ་ཎྜ་ཀ་པ་ཀྑེ མེ་ཐུ་ན་དྷ་མྨཾ པ་ཊི་སེ་ཝ་ནྟོ. སོ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ནཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ན པཱ་རཱ་ཛི་ཀོ ནཱ་མ. ན ཧི ཨ་བྷི་ཀྑུ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟི ནཱ་མ ཨ་ཏྠི. སོ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཀ་ཏྟཱ ཨ་པ་ཎྜ་ཀ་པ་ཀྑེ ཨཱ་ག་ཏོ ཀིཾ ཨ་སཾ་ཝཱ་སོ ཧོ་ཏི, ན ཧོ་ཏཱི་ཏི? ཧོ་ཏི. ‘‘ཨ་བྷ་བྦོ ཏེ་ན ས་རཱི་ར་བ་ནྡྷ་ནེ་ནཱ’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༢༩) ཧི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཡོ པ་ན བྷི་ཀྑུ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ སི་ཀྑཱ་སཱ་ཛཱི་ཝ་ས་མཱ་པ་ནྣོ…པེ… ཨ་སཾ་ཝཱ་སོ’’ཏི (པཱ་རཱ. ༤༤) ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཡོ བྷི་ཀྑུ་བྷཱ་ཝེ་ན མེ་ཐུ་ནཾ དྷ་མྨཾ པ་ཊི་སེ་ཝ་ཏི, སོ ཨེ་ཝ ཨ་བྷ་བྦོ. ནཱ་ཡཾ ཨ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཏྟཱ་ཏི ཙེ? ན, ‘‘བྱ་ཏྟེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ པ་ཊི་བ་ལེ་ན ས་ངྒྷོ ཉཱ་པེ་ཏ་བྦོ’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༢༦) ཝུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ ཡ་ཐཱ ཨ་བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ སཱ་ཝི་ཏཱ་ཡ་པི ཀ་མྨཾ རུ་ཧ་ཏི ཀ་མྨ་ཝི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ, ཨེ་ཝཾ་ས་མྤ་ད་མི་དཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཝི་སེ་སོ – ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་པུ་བྦོ ཨེ་ཝཾ ཙེ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཾ སཱ་ཝེ་ཏི, ས་ངྒྷོ ཙ ཏ་སྨིཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་ས་ཉྙཱི ཨེ་ཝ ཙེ, ཀ་མྨཾ རུ་ཧ་ཏི, ནཱ་ཉྙ་ཐཱ་ཏི ནོ ཁ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ.
ག་ཧ་ཊྛོ ཝཱ ཏི་ཏྠི་ཡོ ཝཱ པ་ཎྜ་ཀོ ཝཱ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཾ སཱ་ཝེ་ཏི, ས་ངྒྷེ་ན ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ ན ཝུ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི. ‘‘ས་ངྒྷོ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཡྻ ས་ངྒྷོ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཏི, ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣོ ས་ངྒྷེ་ནཱ’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༢༧) ཧི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ས་ངྒྷེ་ན ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཱ་ཡ ས་ངྒྷ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣེ་ན, ས་ངྒྷ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་ས་ཉྙི་ཏེ་ན ཝཱ ཨེ་ཀེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ཡ ས་ངྒྷེ་ན ཝུ་ཏྟཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ, ན ག་ཧ་ཊྛ་ཏི་ཏྠི་ཡ་པ་ཎྜ་ཀཱ་དཱི་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་རེ་ན. ཨ་ཡ་མེ་ཝ ས་བྦ་ཀ་མྨེ་སུ ཡུ་ཏྟི ད་ཊྛ་བྦཱ.
ཏ་ཐཱ ཨ་ཏྠི མེ་ཐུ་ནཾ དྷ་མྨཾ པ་ཊི་སེ་ཝ་ནྟོ ཀོ་ཙི ནཱ་སེ་ཏ་བྦོ, ‘‘ཡོ བྷི་ཀྑུ་ནི་དཱུ་ས་ཀོ, ཨ་ཡཾ ནཱ་སེ་ཏ་བྦོ’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༡༤-༡༡༥ ཨ་ཏྠ་ཏོ ས་མཱ་ནཾ) ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཏེ་ན ཨེ་ཝ སོ ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣོ་ཝ ས་ཧ་སེ་ཡྻཱ་པ་ཏྟིཾ ཝཱ ཨ་ཉྙཾ ཝཱ ཏཱ་དི་སཾ ཛ་ནེ་ཏི, ཏ་སྶ ཨོ་མ་ས་ནེ ཙ དུ་ཀྐ་ཊཾ ཧོ་ཏི. ཨ་བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ མེ་ཐུ་ན་དྷ་མྨཾ པ་ཊི་སེ་ཝ་ནྟོ ན ནཱ་སེ་ཏ་བྦོ, ‘‘ཨ་ནྟི་མ་ཝ་ཏྠུཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ནྣོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣོ ན ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཏ་བྦོ’’ཏི པཱ་ལི༹་ཡཱ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཏེ་ནེ་ཝ སོ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་ས་ངྑཾ ག་ཙྪ་ཏི, ས་ཧ་སེ་ཡྻཱ་པ་ཏྟི་ཨཱ་དིཾ ན ཛ་ནེ་ཏི, ཀེ་ཝ་ལཾ ཨ་སཾ་ཝཱ་སོ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ག་ཎ་པཱུ་ར་ཀོ ན ཧོ་ཏི. ཨེ་ཀ་ཀ་མྨ་ཨེ་ཀུ་དྡེ་སོ ཧི སཾ་ཝཱ་སོ་ཏི ཝུ་ཏྟོ, ས་མ་སི་ཀྑ་ཏཱ་པི སཾ་ཝཱ་སོ་ཏི ཀ་ཏྭཱ སོ ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ ན་ཏྠཱི་ཏི. པ་ད་སོ་དྷ་མྨཱ་པ་ཏྟིཾ པ་ན ཛ་ནེ་ཏཱི་ཏི ཀཱ་ར་ཎ་ཙྪཱ་ཡཱ དི་སྶ་ཏཱི་ཏི. ཡ་ཐཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ས་དྡྷིཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ཨེ་ཀ་ཀ་མྨཱ་དི་ནོ སཾ་ཝཱ་ས་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཨ་སཾ་ཝཱ་སཱ བྷི་ཀྑུ་སྶ, ཏ་ཐཱ བྷི་ཀྑུ ཙ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ, པ་ད་སོ་དྷ་མྨཱ་པ་ཏྟིཾ པ་ན ན ཛ་ནེ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཨ་ནྟི་མ་ཝ་ཏྠུཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ནྣོ་པི ཨེ་ཀེ་ཙྩོ ‘‘ཡོ ནཱ་སེ་ཏ་བྦོ་ཏི ཝུ་ཏྟོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ནི་ད་སྶ་ནེ་ན ས་ཀཱ་ར་ཎ་ཙྪཱ་ཡཱ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑི་ཏཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ན ག་ཧ་ཎཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཨ་པི་ཙ ‘‘ཨུ་བྷོ ནཱ་སེ་ཏ་བྦཱ, དཱུ་ས་ཀོ ནཱ་སེ་ཏ་བྦོ’’ཏི (པཱ་རཱ. ༦༦) ཝ་ཙ་ན་ཏོ, ‘‘མེ་ཏྟི་ཡཾ བྷི་ཀྑུ་ནིཾ ནཱ་སེ་ཐཱ’’ཏི (པཱ་རཱ. ༣༨༤) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཙ ཡོ ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ཝི་ཛྫ་ཀེ་ན ཨ་ནུ་ཝི་ཛྫི་ཡ་མཱ་ནོ པ་རཱ་ཛི་ཏོ, སོ་པི ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣོ་ཝ, ན ཨོ་མ་ས་ཝཱ་ད་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ ཛ་ནེ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨ་པི་ཙེ་ཏྠ སི་ཀྑཱ་པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཏ་ཀ་ཙ་ཏུ་ཀྐཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཏྠི ཧི པུ་གྒ་ལོ སི་ཀྑཱ་པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཏ་ཀོ ན སི་ཀྑཱ་སཱ་ཛཱི་ཝ་ས་མཱ་པ་ནྣོ, ཨ་ཏྠི པུ་གྒ་ལོ ན སི་ཀྑཱ་པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཏ་ཀོ སི་ཀྑཱ་སཱ་ཛཱི་ཝ་ས་མཱ་པ་ནྣོ, ཨ་ཏྠི པུ་གྒ་ལོ སི་ཀྑཱ་པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཏ་ཀོ ཙེ་ཝ སི་ཀྑཱ་སཱ་ཛཱི་ཝ་ས་མཱ་པ་ནྣོ ཙ, ཨ་ཏྠི པུ་གྒ་ལོ ནེ་ཝ སི་ཀྑཱ་པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཏ་ཀོ ན སི་ཀྑཱ་སཱ་ཛཱི་ཝ་ས་མཱ་པ་ནྣོ. ཏ་ཏྠ ཏ་ཏི་ཡོ བྷི་ཀྑུ་ནཱི སི་ཀྑཱ་པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཏ་ཀཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. སཱ ཧི ཡཱ་ཝ ན ལི་ངྒཾ པ་རི་ཙྩ་ཛ་ཏི, ཀཱ་སཱ་ཝེ་སུ ས་ཨུ་སྶཱ་ཧཱ་ཝ ས་མཱ་ནཱ སཱ་མ་ཉྙཱ ཙ་ཝི་ཏུ་ཀཱ་མཱ སི་ཀྑཾ པ་ཙྩ་ཀྑ་ནྟཱི་པི བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཨེ་ཝ སི་ཀྑཱ་སཱ་ཛཱི་ཝ་ས་མཱ་པ་ནྣཱ་ཝ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ‘‘ན་ཏྠི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ སི་ཀྑཱ་པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ན’’ནྟི. ཀ་དཱ པ་ན སཱ ཨ་བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཧོ་ཏཱི་ཏི? ཡ་དཱ སཱ ཝི་བྦྷ་ནྟཱ་ཏི ས་ངྑཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ‘‘ཡ་དེ་ཝ སཱ ཝི་བྦྷ་ནྟཱ, ཏ་དེ་ཝ སཱ ཨ་བྷི་ཀྑུ་ནཱི’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༤༣༤). ཀི་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ པ་ན ཝི་བྦྷ་ནྟཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི? སཱ་མ་ཉྙཱ ཙ་ཝི་ཏུ་ཀཱ་མཱ ཀཱ་སཱ་ཝེ་སུ ཨ་ནཱ་ལ་ཡཱ ཀཱ་སཱ་ཝཾ ཝཱ ཨ་པ་ནེ་ཏི, ན་གྒཱ ཝཱ ག་ཙྪ་ཏི, ཏི་ཎ་པ་ཎྞཱ་དི་ནཱ ཝཱ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ཏི, ཀཱ་སཱ་ཝཾ་ཡེ་ཝ ཝཱ གི་ཧི་ནི་ཝཱ་ས་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན ནི་ཝཱ་སེ་ཏི, ཨོ་དཱ་ཏཾ ཝཱ ཝ་ཏྠཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏི, ལི་ངྒེ་ནེ་ཝ ཝཱ ས་དྡྷིཾ ཏི་ཏྠི་ཡེ་སུ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཀེ་ས་ལུ་ཉྩ་ནཱ་དི་ཝ་ཏཾ ས་མཱ་དི་ཡ་ཏི, ཏི་ཏྠི་ཡ་ལི་ངྒཾ ཝཱ ས་མཱ་དི་ཡ་ཏི, ཏ་དཱ ཝི་བྦྷ་ནྟཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཡཱ ས་ལི་ངྒེ ཋི་ཏཱ་ཝ ཏི་ཏྠི་ཡ་ཝ་ཏཾ ས་མཱ་དི་ཡ་ཏི, སཱ ཏི་ཏྠི་ཡ་པ་ཀྐ་ནྟ་བྷི་ཀྑུ ཝི་ཡ པ་ཙྪཱ པ་བྦ་ཛྫ་མྤི ན ལ་བྷ་ཏི. སེ་སཱ པ་བྦ་ཛྫ་མེ་ཝ ལ་བྷ་ཏི, ན ཨུ་པ་ས་མྤ་དཾ. པཱ་ལི༹་ཡཾ ཀི་ཉྩཱ་པི ‘‘ཡཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནཱི ས་ཀཱ་ཝཱ་སཱ ཏི་ཏྠཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ས་ངྐ་ནྟཱ, སཱ ཨཱ་ག་ཏཱ ན ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཏ་བྦཱ’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༤༣༤) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཡཱ པ་ཋ་མཾ ཝི་བྦྷ་མི་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ ཏི་ཏྠཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ས་ངྐ་ནྟཱ, སཱ ཨཱ་ག་ཏཱ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཏ་བྦཱ་ཏི ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ ཝི་ཡ དི་སྶ་ཏི. ས་ངྒཱི་ཏི་ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ཧི པ་ན ‘‘ཙ་ཏུ་ཝཱི་ས་ཏི པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་ནཱི’’ཏི (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༢༣༣) ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ན པུ་ན སཱ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཏ་བྦཱ. ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝ སི་ཀྑཱ་པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ནཾ ནཱ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ. ཨ་ནྟི་མ་ཝ་ཏྠུཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ནྣཱ པ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཨེ་ཝ. པ་ཀྑ་པ་ཎྜ་ཀཱི་པི བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཨེ་ཝ. ཨི་མཾ ན་ཡཾ ཙ་ཏཱུ་སུ་པི ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ཀ་ཐེ་ཏ་བྦཾ.
པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.