༩. ར་ཏ་ན་ཝ་གྒོ
༡. ཨ་ནྟེ་པུ་ར་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ར་ཏ་ན་ཝ་གྒ་སྶ པ་ཋ་མེ ཁ་ཏྟི་ཡ་སྶཱཏི ཁ་ཏྟི་ཡ་ཛཱ་ཏི་ཀ་སྶ, མུ་དྡྷཱ་བྷི་སི་ཏྟ་སྶཱཏི ཁ་ཏྟི་ཡཱ་བྷི་སེ་ཀེ་ན མུ་དྡྷ་ནི ཨ་བྷི་སི་ཏྟ་སྶ. ཨ་ནི་ཀྑ་ནྟོ རཱ་ཛཱ ཨི་ཏོ་ཏི ཨ་ནི་ཀྑ་ནྟ་རཱ་ཛ་ཀཾ, ཏ་སྨིཾ ཨ་ནི་ཀྑ་ནྟ་རཱ་ཛ་ཀེ, ས་ཡ་ནི་གྷ་རེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ར་ཏ་ནཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི མ་ཧེ་སཱི, ནི་གྒ་ཏནྟི ནི་ཀྑ་ནྟཾ, ཨ་ནི་གྒ་ཏཾ ར་ཏ་ནཾ ཨི་ཏོ་ཏི ཨ་ནི་གྒ་ཏ་ར་ཏ་ན་ཀཾ, ཏ་སྨིཾ ཨ་ནི་གྒ་ཏ་ར་ཏ་ན་ཀེ, ས་ཡ་ནི་གྷ་རེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་ནྡ་ཁཱི་ལཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མེ་ཡྻཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཛཱ་ནཱ་པེ་ཏྭཱ ས་ཡ་ནི་གྷ་ར་སྶ ཨུ་མྨཱ་རཾ པ་ཋ་མཾ པཱ་དཾ ཨ་ཏི་ཀྐཱ་མེ་ནྟ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊཾ, དུ་ཏི་ཡཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ.
སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨཱ་ན་ནྡཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ར་ཉྙོ ཨ་ནྟེ་པུ་ར་པྤ་ཝི་ས་ན་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་པ་ཉྙ་ཏྟི, ཨ་ནཱ་ཎ་ཏྟི་ཀཾ, ཏི་ཀ་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ, པ་ཊི་སཾ་ཝི་དི་ཏེ ཨ་པྤ་ཊི་སཾ་ཝི་དི་ཏ་ས་ཉྙི་ནོ, ཝེ་མ་ཏི་ཀ་སྶ ཙ དུ་ཀྐ་ཊཾ. པ་ཊི་སཾ་ཝི་དི་ཏ་ས་ཉྙི་སྶ, ན ཁ་ཏྟི་ཡ་སྶ ཝཱ, ན ཁ་ཏྟི་ཡཱ་བྷི་སེ་ཀེ་ན ཨ་བྷི་སི་ཏྟ་སྶ ཝཱ, ཨུ་བྷོ་སུ ཝཱ, ཨུ་བྷི་ནྣཾ ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ ནི་ཀྑ་ནྟེ ས་ཡ་ནི་གྷ་རཾ པ་ཝི་ས་ནྟ་སྶ, ཨ་ས་ཡ་ནི་གྷ་རེ, ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཁ་ཏྟི་ཡ་ཏཱ, ཨ་བྷི་སི་ཏྟ་ཏཱ, ཨུ་བྷི་ནྣ་མྤི ས་ཡ་ནི་གྷ་ར་ཏོ ཨ་ནི་ཀྑ་ནྟ་ཏཱ, ཨ་པྤ་ཊི་སཾ་ཝི་དི་ཏ་ཏཱ, ཨི་ནྡ་ཁཱི་ལཱ་ཏི་ཀྐ་མོ་ཏི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ པ་ཉྩ ཨ་ངྒཱ་ནི. ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནི པ་ཋ་མ་ཀ་ཐི་ན་ས་དི་སཱ་ནི, ཨི་དཾ པ་ན ཀི་རི་ཡཱ་ཀི་རི་ཡ་ནྟི.
ཨ་ནྟེ་པུ་ར་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. ར་ཏ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
དུ་ཏི་ཡེ ར་ཏ་ནནྟི མུ་ཏྟཱ་དི་ད་ས་ཝི་དྷཾ. ར་ཏ་ན་ས་མྨ་ཏནྟི ཡཾ་ཀི་ཉྩི མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཨུ་པ་བྷོ་ག་པ་རི་བྷོ་གཾ. ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་རཱ་མེ ཝཱཏི པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ ཨ་ནྟོ་པ་ཊི་ཀྑེ་པེ ཨ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ དྭི་ནྣཾ ལེ་ཌྜུ་པཱ་ཏཱ་ནཾ ཨ་ནྟོ. ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་ས་ཐེཏི པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ ཨ་ནྟོ་པ་ཊི་ཀྑེ་པེ, ཨ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ མུ་ས་ལ་པཱ་ཏ་བྦྷ་ནྟ་རེ. ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ – ཛཱ་ཏ་རཱུ་པ་ར་ཛ་ཏཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཨུ་གྒ་ཎྷ་ནྟ་སྶ ཝཱ ཨུ་གྒ་ཎྷཱ་པེ་ནྟ་སྶ ཝཱ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ. ས་ངྒྷ་ག་ཎ་པུ་གྒ་ལ་ཙེ་ཏི་ཡ་ན་ཝ་ཀ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ དུ་ཀྐ་ཊཾ, ཨ་ཝ་སེ་སེ མུ་ཏྟཱ་དི་ར་ཏ་ནེ ས་བྦེ་ས་མྤི ཨ་ཏྠཱ་ཡ དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝ. ཀ་པྤི་ཡ་ཝ་ཏྠུཾ ཝཱ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཝ་ཏྠུཾ ཝཱ ཨ་ནྟ་མ་སོ མཱ་ཏུ་ས་ནྟ་ཀ་མྤི བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རི་ཀ་སཱི་སེ་ན པ་ཊི་སཱ་མེ་ནྟ་སྶ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ, ཏཱ་དི་སཾ པ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཊི་སཱ་མེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ‘‘ཨི་དཾ པ་ཊི་སཱ་མེ་ཐཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ པ་ན ‘‘ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ཀུ་པི་ཏཱ པཱ་ཏེ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟི, པ་ལི་བོ་དྷོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, པ་ཊི་སཱ་མེ་ཏ་བྦཾ. ཝི་ཧཱ་རེ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟཱ ཝ་ཌྜྷ་ཀཱི་ཨཱ་ད་ཡོ ཝཱ རཱ་ཛ་ཝ་ལླ་བྷཱ ཝཱ ‘‘ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཨུ་པ་ཀ་ར་ཎཾ ཝཱ ས་ཡ་ན་བྷ་ཎྜཾ ཝཱ པ་ཊི་སཱ་མེ་ཏྭཱ དེ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཚ་ནྡེ་ན་པི བྷ་ཡེ་ན་པི ན ཀཱ་ཏ་བྦ་མེ་ཝ, གུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནཾ པ་ན ད་སྶེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.
ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་རཱ་མ་ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་ས་ཐེ་སུ་པི ཡཱ་དི་སེ ཋཱ་ནེ ‘‘བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཝཱ སཱ་མ་ཎེ་རེ་ཧི ཝཱ ག་ཧི་ཏཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ས་ངྐཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏཱ་དི་སེ་ཡེ་ཝ ཋཱ་ནེ ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཝཱ ཨུ་གྒ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ཝཱ ས་ཉྙཱ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་ཀྑི་པི་ཏ་བྦཾ, ‘‘ཡ་སྶ བྷ་ཎྜཾ ན་ཊྛཾ, སོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏཱུ’’ཏི ཙ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཐ ཡོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, སོ ‘‘ཀཱི་དི་སཾ ཏེ བྷ་ཎྜཾ ན་ཊྛ’’ནྟི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦོ, ས་ཙེ ས་ཉྙཱ་ཎེ་ན ས་མྤཱ་དེ་ཏི, དཱ་ཏ་བྦཾ. ནོ ཙེ, ‘ཝི་ཙི་ནཱ་ཧཱི’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦོ. ཏ་མྷཱ ཨཱ་ཝཱ་སཱ པ་ཀྐ་མ་ནྟེ་ན པ་ཏི་རཱུ་པཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཧ་ཏྠེ, ཏེ་སུ ཨ་ས་ཏི པ་ཏི་རཱུ་པཱ་ནཾ ག་ཧ་པ་ཏི་ཀཱ་ནཾ ཧ་ཏྠེ ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པ་ཀྐ་མི་ཏ་བྦཾ. ཡོ པ་ན ནེ་ཝ པ་ཀྐ་མ་ཏི, ན སཱ་མི་ཀཾ པ་སྶ་ཏི, ཏེ་ན ཐཱ་ཝ་རཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཝཱ ཙེ་ཏི་ཡཾ ཝཱ པོ་ཀྑ་ར་ཎིཾ ཝཱ ཀཱ་རེ་ཏ་བྦོ. ས་ཙེ དཱི་གྷ་སྶ ཨ་དྡྷུ་ནོ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན སཱ་མི་ཀོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ཏཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ‘ཨ་ནུ་མོ་དཱ་ཧཱི’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦོ. ས་ཙེ ནཱ་ནུ་མོ་ད་ཏི, ‘‘དེ་ཧི མེ དྷ་ན’’ནྟི ཙོ་དེ་ཏི, ས་མཱ་ད་པེ་ཏྭཱ དཱ་ཏ་བྦཾ.
སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ར་ཏ་ན་ཨུ་གྒ་ཎྷ་ན་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, ‘‘ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་རཱ་མཱ ཝཱ, ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་ས་ཐཱ ཝཱ’’ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ དུ་ཝི་དྷཱ ཨ་ནུ་པ་ཉྙ་ཏྟི, སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་པ་ཉྙ་ཏྟི, སཱ་ཎ་ཏྟི་ཀཾ, ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ཨ་ནཱ་ད་རི་ཡེ་ན ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ནི་ཀྑི་པ་ནྟ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ནི་ཀྑི་པ་ནྟ་སྶ, ཡཾ ཧོ་ཏི ཨཱ་མཱ་སཾ ར་ཏ་ན་ས་མྨ་ཏཾ, ཏཾ ཝི་སྶཱ་སཾ ཝཱ ཏཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ཝཱ ཨུ་གྒ་ཎྷ་ནྟ་སྶ, པཾ་སུ་ཀཱུ་ལ་ས་ཉྙཱ་ཡ ག་ཎྷ་ཏོ, ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཨ་ན་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཀ་ར་ཎཾ, པ་ར་ས་ནྟ་ཀ་ཏཱ, ཝི་སྶཱ་ས་གྒཱ་ཧ་པཾ་སུ་ཀཱུ་ལ་ས་ཉྙཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝོ, ཨུ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཝཱ ཨུ་གྒ་ཧཱ་པ་ནཾ ཝཱ་ཏི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་ངྒཱ་ནི. ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནི ས་ཉྩ་རི་ཏྟ་ས་དི་སཱ་ནཱི་ཏི.
ར་ཏ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༣. ཝི་ཀཱ་ལ་གཱ་མ་པྤ་ཝེ་ས་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཏ་ཏི་ཡེ ས་ནྟཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨ་ནཱ་པུ་ཙྪཱཏི ཨི་དཾ ཙཱ་རི་ཏྟེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ. ཝི་ཀཱ་ལེཏི མ་ཛ྄ཛྷ་ནྷི་ཀཱ་ཏི་ཀྐ་མ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ནྟོ་ཨ་རུ་ཎེ, ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཨ་ནྟ་རེ ‘‘ཝི་ཀཱ་ལེ གཱ་མ་པྤ་ཝེ་ས་ནཾ ཨཱ་པུ་ཙྪཱ་མཱི’’ཏི ཝཱ, ‘‘གཱ་མཾ པ་ཝི་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝཱ ཨ་ནཱ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཨ་ས་ཏི ཏ་ཐཱ་རཱུ་པེ ཨ་ཙྩཱ་ཡི་ཀེ ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ གཱ་མ་སྶ པ་རི་ཀྑེ་པཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་ནྟ་སྶ, ཨ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ ཨུ་པ་ཙཱ་རཾ ཨོ་ཀྐ་མ་ནྟ་སྶ པ་ཋ་མ་པཱ་དེ དུ་ཀྐ་ཊཾ, དུ་ཏི་ཡ་པཱ་དེ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ. ས་ཙེ་པི ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ཀེ་ན་ཙི ཀ་མྨེ་ན གཱ་མཾ པ་ཝི་ས་ནྟི, ས་བྦེ་ཧི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏ་བྦཾ. ‘‘ཏ་སྨིཾ གཱ་མེ ཏཾ ཀ་མྨཾ ན ས་མྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ཉྙཾ གཱ་མཾ ག་ཙྪ་ནྟཱ་ནཾ པུ་ན ཨཱ་པུ་ཙྪ་ན་ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠི. ས་ཙེ པ་ན ཨུ་སྶཱ་ཧཾ པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷེ་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ཙྪ་ནྟཱ ཨ་ནྟ་རཱ ཨ་ཉྙཾ གཱ་མཾ པ་ཝི་སི་ཏུ་ཀཱ་མཱ ཧོ་ནྟི, ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་མེ་ཝ. ཀུ་ལ་གྷ་རེ ཝཱ ཨཱ་ས་ན་སཱ་ལཱ་ཡཾ ཝཱ བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩཾ ཀ་ཏྭཱ ཏེ་ལ་བྷི་ཀྑཱ་ཡ ཝཱ ས་པྤི་བྷི་ཀྑཱ་ཡ ཝཱ ཙ་རི་ཏུ་ཀཱ་མེ་ན ས་ཙེ པ་སྶེ བྷི་ཀྑུ ཨ་ཏྠི, ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏ་བྦོ, ཨ་ས་ནྟེ ‘ན་ཏྠཱི’ཏི ག་ནྟ་བྦཾ. ཝཱི་ཐིཾ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ པ་ན བྷི་ཀྑུཾ དི་སྭཱ་པི ཨཱ་པུ་ཙྪ་ན་ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠི. ཡོ པ་ན གཱ་མ་མ་ཛ྄ཛྷེ་ན མ་གྒོ ཧོ་ཏི, ས་ཙེ ཏེ་ན ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ ‘‘ཏེ་ལཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཙ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, པ་སྶེ བྷི་ཀྑུཾ དི་སྭཱ ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏ་བྦཾ. མ་གྒཱ ཨ་ནོ་ཀྐ་མྨ ཙ་ར་ནྟ་སྶ པ་ན ཨཱ་པུ་ཙྪ་ན་ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠི, ཨོ་ཀྐ་མ་ནྟ་སྶ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ.
སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཚ་བྦ་གྒི་ཡེ ཨཱ་ར་བྦྷ ཝི་ཀཱ་ལེ གཱ་མ་པྤ་ཝེ་ས་ན་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, ‘‘ས་ནྟཾ བྷི་ཀྑུ’’ནྟི ཙ ‘‘ཨ་ནཱ་པུ་ཙྪཱ’’ཏི ཙ ‘‘ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཱ ཨ་ཙྩཱ་ཡི་ཀཱ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཱ’’ཏི ཙ ཨི་མཱ པ་ནེ་ཏྠ ཏི་སྶོ ཨ་ནུ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡོ, ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་པ་ཉྙ་ཏྟི, ཨ་ནཱ་ཎ་ཏྟི་ཀཾ, ཏི་ཀ་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ, ཀཱ་ལེ ཝི་ཀཱ་ལ་ས་ཉྙི་ནོ, ཝེ་མ་ཏི་ཀ་སྶ ཙ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཀཱ་ལ་ས་ཉྙི་ནོ པ་ན, ཡོ ཙ ཨ་ཙྩཱ་ཡི་ཀེ ཝཱ ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ, ས་ནྟཾ ཝཱ ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ, ཨ་ས་ནྟཾ ཝཱ ཨ་ནཱ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ པ་ཝི་ས་ཏི, ཨ་ནྟ་རཱ་རཱ་མ་བྷི་ཀྑུ་ནུ་པ་སྶ་ཡ་ཏི་ཏྠི་ཡ་སེ་ཡྻ་པ་ཊི་ཀྐ་མ་ནེ་སུ ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཏ་སྶ, གཱ་མེ་ན མ་གྒོ ཧོ་ཏི, ཏེ་ན ག་ཙྪ་ཏོ, ཨཱ་པ་དཱ་སུ, ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ས་ནྟཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨ་ནཱ་པུ་ཙྪ་ཏཱ, ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཀཱ་ར་ཎཱ་བྷཱ་ཝོ, ཝི་ཀཱ་ལེ གཱ་མ་པྤ་ཝི་ས་ན་ནྟི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ཏཱི་ཎི ཨ་ངྒཱ་ནི. ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནི ཀ་ཐི་ན་ས་དི་སཱ་ནེ་ཝ, ཨི་དཾ པ་ན ཀི་རི་ཡཱ་ཀི་རི་ཡ་ནྟི.
ཝི་ཀཱ་ལ་གཱ་མ་པྤ་ཝེ་ས་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༤. སཱུ་ཙི་གྷ་ར་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཙ་ཏུ་ཏྠེ བྷེ་ད་ན་མེ་ཝ བྷེ་ད་ན་ཀཾ, ཏཾ ཨ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི བྷེ་ད་ན་ཀཾ. ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ སཱུ་ཙི་གྷ་རེ ཀ་ར་ཎ་ཀཱ་རཱ་པ་ནེ་སུ དུ་ཀྐ་ཊཾ, པ་ཊི་ལཱ་བྷེ་ན པ་ན ཏཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ དེ་སེ་ཏ་བྦཾ.
ས་ཀྐེ་སུ ས་མྦ་ཧུ་ལེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ར་བྦྷ བ་ཧུ་སཱུ་ཙི་གྷ་ར་ཝི་ཉྙཱ་པ་ན་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་པ་ཉྙ་ཏྟི, སཱ་ཎ་ཏྟི་ཀཾ, ཨ་ཏྟ་ནཱ ཝི་པྤ་ཀ་ཏཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཝཱ, པ་རེ་ཧི ཝཱ, པ་རེ་ཧི ཝི་པྤ་ཀ་ཏ་མྤི ཨ་ཏྟ་ནཱ ཝཱ, པ་རེ་ཧི ཝཱ པ་རི་ཡོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ལ་བྷ་ནྟ་སྶ ཙ་ཏུ་ཀྐ་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ. ཨ་ཉྙ་སྶ་ཏྠཱ་ཡ ཀ་ར་ཎ་ཀཱ་རཱ་པ་ནེ་སུ, ཨ་ཉྙེ་ན ཀ་ཏཾ པ་ཊི་ལ་བྷི་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནེ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ག་ཎྛི་ཀེ ཨ་ར་ཎི་ཀེ ཝི་དྷེ ཨ་ཉྫ་ནི་ཡཱ ཨ་ཉྫ་ནི་ས་ལཱ་ཀཱ་ཡ ཝཱ་སི་ཛ་ཊེ ཨུ་ད་ཀ་པུ་ཉྪ་ནི་ཡཱ་ཏི ཨེ་ཏེ་སུ ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཨ་ཊྛི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཀ་རོ་ནྟ་སྶ, ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. སཱུ་ཙི་གྷ་ར་ཏཱ, ཨ་ཊྛི་མ་ཡཱ་དི་ཏཱ, ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཀ་ར་ཎཾ ཝཱ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཝཱ པ་ཊི་ལཱ་བྷོ་ཏི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ཏཱི་ཎི ཨ་ངྒཱ་ནི. ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནི ས་ཉྩ་རི་ཏྟ་ས་དི་སཱ་ནཱི་ཏི.
སཱུ་ཙི་གྷ་ར་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༥. མ་ཉྩ་པཱི་ཋ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
པ་ཉྩ་མེ མ་ཉྩནྟི མ་སཱ་ར་ཀཱ་དཱི་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ. པཱི་ཋམྤི ཏཱ་དི་ས་མེ་ཝ, ཏཾ པ་ན མ་ཉྩོ ཝི་ཡ ཨ་ཏི་དཱི་གྷཾ, ཨཱ་ས་ནྡི་ཀོ ཝི་ཡ ཙ ས་མཾ ཙ་ཏུ་ར་སྶཾ ན ཧོ་ཏི. ཚེ་ད་ན་ཀཾ བྷེ་ད་ན་ཀ་ས་དི་ས་མེ་ཝ.
སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཨུ་པ་ན་ནྡཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨུ་ཙྩེ མ་ཉྩེ ས་ཡ་ན་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, པ་མཱ་ཎི་ཀཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ, པ་མཱ་ཎཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ པ་མཱ་ཎ་མེ་ཝ ཨུ་པ་རི དི་སྶ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ནི་ཁ་ཎི་ཏྭཱ ཝཱ, ཨུ་ཏྟཱ་ནཾ ཝཱ ཀ་ཏྭཱ, ཨ་ཊྚ་ཀཾ ཝཱ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ, ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. པ་མཱ་ཎཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་མ་ཉྩ་པཱི་ཋ་ཏཱ, ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཀ་ར་ཎཾ ཝཱ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཝཱ པ་ཊི་ལཱ་བྷོ་ཏི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ དྭེ ཨ་ངྒཱ་ནི. སེ་སཾ ས་བྦཾ སཱུ་ཙི་གྷ་ར་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ས་དི་ས་མེ་ཝཱ་ཏི.
མ་ཉྩ་པཱི་ཋ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༦. ཏཱུ་ལོ་ན་དྡྷ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཚ་ཊྛེ ཏཱུ་ལཾ ཨོ་ན་དྡྷ་མེ་ཏྠཱ་ཏི ཏཱུ་ལོ་ན་དྡྷཾ, ཙི་མི་ལི་ཀཾ པ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ ཏཱུ་ལཾ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི ཙི་མི་ལི་ཀཱ་ཡ ཨོ་ན་དྡྷ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨུ་དྡཱ་ལ་ན་ཀཾ བྷེ་ད་ན་ཀ་ས་དི་ས་མེ་ཝ.
སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཚ་བྦ་གྒི་ཡེ ཨཱ་ར་བྦྷ ཏཱུ་ལོ་ན་དྡྷ་ཀཱ་རཱ་པ་ན་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, ཨཱ་ཡོ་གེ ཀཱ་ཡ་བ་ནྡྷ་ནེ ཨཾ་ས་བ་དྡྷ་ཀེ པ་ཏྟ་ཏྠ་ཝི་ཀཱ་ཡ པ་རི་སྶཱ་ཝ་ནེ བི་མྦོ་ཧ་ནེ, ཨ་ཉྙེ་ན ཀ་ཏཾ ཏཱུ་ལོ་ན་དྡྷཾ པ་ཊི་ལ་བྷི་ཏྭཱ ཨུ་དྡཱ་ལེ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ, ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. བི་མྦོ་ཧ་ནཉྩེ་ཏྠ སཱི་ས་པྤ་མཱ་ཎ་མེ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏི, སཱི་ས་པྤ་མཱ་ཎཾ ནཱ་མ ཡ་སྶ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཏཱི་སུ ཀོ་ཎེ་སུ དྭི་ནྣཾ ཨ་ནྟ་རཾ ཝི་ད་ཏྠི་ཙ་ཏུ་ར་ངྒུ་ལཾ ཧོ་ཏི, མ་ཛ྄ཛྷེ མུ་ཊྛི་ར་ཏ་ནཾ, དཱི་གྷ་ཏོ དི་ཡ་ཌྜྷ་ར་ཏ་ནཾ ཝཱ དྭི་ར་ཏ་ནཾ ཝཱ. ཏཱུ་ལོ་ན་དྡྷ་མ་ཉྩ་པཱི་ཋ་ཏཱ, ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཀ་ར་ཎཾ ཝཱ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཝཱ པ་ཊི་ལཱ་བྷོ་ཏི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ དྭེ ཨ་ངྒཱ་ནི. སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦ་ནྟི.
ཏཱུ་ལོ་ན་དྡྷ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༧. ནི་སཱི་ད་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ས་ཏྟ་མེ ནི་སཱི་ད་ནནྟི ས་ནྠ་ཏ་ས་དི་སཾ ས་ནྠ་རི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཨ་ནྟེ སུ་ག་ཏ་ཝི་ད་ཏྠི་པྤ་མཱ་ཎཾ དྭཱི་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཕཱ་ལེ་ཏྭཱ ཀ་ཏཱ་ཧི ཏཱི་ཧི ད་སཱ་ཧི ཡུ་ཏྟ་སྶ པ་རི་ཀྑཱ་ར་སྶེ་ཏཾ ནཱ་མཾ.
སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཚ་བྦ་གྒི་ཡེ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨ་པྤ་མཱ་ཎི་ཀཱ་ནི ནི་སཱི་ད་ནཱ་ནི དྷཱ་ར་ཎ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, ‘‘ད་སཱ ཝི་ད་ཏྠཱི’’ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ནུ་པ་ཉྙ་ཏྟི, ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་པ་ཉྙ་ཏྟི, པ་མཱ་ཎི་ཀཾ ཝཱ ཨཱུ་ན་ཀཾ ཝཱ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ, ཨ་ཉྙེ་ན ཀ་ཏཾ པ་མཱ་ཎཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟཾ པ་ཊི་ལ་བྷི་ཏྭཱ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ, ཝི་ཏཱ་ནཱ་དཱི་སུ ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཀ་རོ་ནྟ་སྶ, ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ནི་སཱི་ད་ན་སྶ པ་མཱ་ཎཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་ཏཱ, ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཀ་ར་ཎཾ ཝཱ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཝཱ པ་ཊི་ལཱ་བྷོ་ཏི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ དྭེ ཨ་ངྒཱ་ནི. སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦ་ནྟི.
ནི་སཱི་ད་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༨. ཀ་ཎྜུ་པྤ་ཊི་ཙྪཱ་དི་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨ་ཊྛ་མེ ཀ་ཎྜུ་པྤ་ཊི་ཙྪཱ་དིནྟི ཨ་དྷོ་ནཱ་བྷི་ཨུ་བྦྷ་ཛཱ་ཎུ་མ་ཎྜ་ལཾ ཀ་ཎྜུ་པཱི་ལ༹་ཀ་ཨ་སྶཱ་ཝ་ཐུ་ལླ་ཀ་ཙྪཱ་བཱ་དྷཱ་ནཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ན་ཏྠཾ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ ཙཱི་ཝ་རཾ.
སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཚ་བྦ་གྒི་ཡེ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨ་པྤ་མཱ་ཎི་ཀཱ་ཡོ ཀ་ཎྜུ་པྤ་ཊི་ཙྪཱ་དི་ཀཱ་ཡོ དྷཱ་ར་ཎ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་པ་ཉྙ་ཏྟི, སེ་སཾ ནི་སཱི་ད་ནེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦ་ནྟི.
ཀ་ཎྜུ་པྤ་ཊི་ཙྪཱ་དི་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༩. ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་ཊི་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ན་ཝ་མེ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཚ་བྦ་གྒི་ཡེ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨ་པྤ་མཱ་ཎི་ཀཱ་ཡོ ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་ཊི་ཀཱ་ཡོ དྷཱ་ར་ཎ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, སེ་ས་མེ་ཏྠ ཡཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཏཾ ནི་སཱི་ད་ནེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝཱ་ཏི.
ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་ཊི་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༠. ན་ནྡ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ད་ས་མེ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ན་ནྡཾ ཨཱ་ར་བྦྷ སུ་ག་ཏ་ཙཱི་ཝ་ར་པྤ་མཱ་ཎཾ ཙཱི་ཝ་རཾ དྷཱ་ར་ཎ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་པ་ཉྙ་ཏྟི, སེ་སཾ ནི་སཱི་ད་ནེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝཱ་ཏི.
ན་ནྡ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ར་ཏ་ན་ཝ་གྒོ ན་ཝ་མོ.
ཀ་ངྑཱ་ཝི་ཏ་ར་ཎི་ཡཱ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ
སུ་དྡྷ་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.