པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་ཀ་ཎྜོ
༡. མུ་སཱ་ཝཱ་ད་ཝ་གྒོ
༡. མུ་སཱ་ཝཱ་ད་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡེ་སུ མུ་སཱ་ཝཱ་ད་ཝ་གྒ་སྶ པ་ཋ་མེ ས་མྤ་ཛཱ་ན་མུ་སཱ་ཝཱ་དེཏི པུ་བྦེ་པི ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཝ་ཙ་ན་ཀྑ་ཎེ་པི ཛཱ་ན་ནྟ་སྶེ་ཝ མུ་སཱ་ཝཱ་ད་བྷ་ཎ་ནེ. བྷ་ཎ་ན་ཉྩ ནཱ་མ ཨི་དྷ ཨ་བྷཱུ་ཏ་སྶ ཝཱ བྷཱུ་ཏ་ཏཾ, བྷཱུ་ཏ་སྶ ཝཱ ཨ་བྷཱུ་ཏ་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ ཀཱ་ཡེ་ན ཝཱ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝཱ ཝི་ཉྙཱ་པ་ན་པྤ་ཡོ་གོ, ནི་མི་ཏྟ་ཏྠེ ཙེ་ཏཾ བྷུ་མྨ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏ་སྨཱ ཡོ ས་མྤ་ཛཱ་ན་མུ་སཱ་ཝཱ་དཾ ཝ་ད་ཏི, ཏ་སྶ ཏཾ་ནི་མི་ཏྟཾ ཏཾ་ཧེ་ཏུ ཏ་པྤ་ཙྩ་ཡཱ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཉྙེ་སུ ཙ ཨཱི་དི་སེ་སུ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཧ་ཏྠ་ཀཾ ས་ཀྱ་པུ་ཏྟཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨ་ཝ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ པ་ཊི་ཛཱ་ན་ནཱ་དི་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་པ་ཉྙ་ཏྟི, ཨ་ནཱ་ཎ་ཏྟི་ཀཾ, ཨུ་ཏྟ་རི་མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨཱ་རོ་ཙ་ན་ཏྠཾ མུ་སཱ བྷ་ཎ་ནྟ་སྶ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ, ཨ་མཱུ་ལ་ཀེ་ན པཱ་རཱ་ཛི་ཀེ་ན ཨ་ནུ་དྡྷཾ་ས་ན་ཏྠཾ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ, ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སེ་ན ཨ་ནུ་དྡྷཾ་ས་ན་ཏྠཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ, ཨཱ་ཙཱ་ར་ཝི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ནུ་དྡྷཾ་ས་ན་ཏྠཾ དུ་ཀྐ་ཊཾ, ‘‘ཡོ ཏེ ཝི་ཧཱ་རེ ཝ་སཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (པཱ་རཱ. ༢༢༠) པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨུ་ཏྟ་རི་མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨཱ་རོ་ཙ་ན་ཏྠཾ པ་ཊི་ཝི་ཛཱ་ན་ནྟ་སྶ མུ་སཱ བྷ་ཎི་ཏེ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ, ཨ་པྤ་ཊི་ཝི་ཛཱ་ན་ནྟ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊཾ, ཀེ་ཝ་ལཾ མུ་སཱ བྷ་ཎ་ནྟ་སྶ ཨི་དྷ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ. ཨ་ནུ་པ་དྷཱ་རེ་ཏྭཱ ས་ཧ་སཱ བྷ་ཎ་ནྟ་སྶ, ‘‘ཨ་ཉྙཾ བྷ་ཎི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨ་ཉྙཾ བྷ་ཎ་ནྟ་སྶ, ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཝི་སཾ་ཝཱ་ད་ན་པུ་རེ་ཀྑཱ་ར་ཏཱ, ཝི་སཾ་ཝཱ་ད་ན་ཙི་ཏྟེ་ན ཡ་མ་ཏྠཾ ཝ་ཏྟུ་ཀཱ་མོ, ཏ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཝི་ཉྙཱ་པ་ན་པ་ཡོ་གོ ཙཱ་ཏི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ དྭེ ཨ་ངྒཱ་ནི. ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནི ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ན་ས་དི་སཱ་ནཱི་ཏི.
མུ་སཱ་ཝཱ་ད་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. ཨོ་མ་ས་ཝཱ་ད་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
དུ་ཏི་ཡེ ཨོ་མ་ས་ཝཱ་དེཏི ཨོ་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཝ་ཙ་ནེ, ཛཱ་ཏི་ནཱ་མ་གོ་ཏྟ་ཀ་མྨ་སི་པྤ་ཨཱ་བཱ་དྷ་ལི་ངྒ་ཀི་ལེ་ས་ཨཱ་པ་ཏྟི་ཨ་ཀྐོ་སེ་སུ བྷཱུ་ཏེ་ན ཝཱ ཨ་བྷཱུ་ཏེ་ན ཝཱ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ ཨཱ་པ་ནྣཾ ཝཱ ཨ་ནཱ་པ་ནྣཾ ཝཱ ཡཾ་ཀི་ཉྩི བྷི་ཀྑུཾ ཡཱ་ཡ ཀཱ་ཡ་ཙི ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝཱ ཧ་ཏྠ་མུ་དྡཱ་ཡ ཝཱ ཨ་ན་ཉྙཱ་པ་དེ་སེ་ན ཨ་ཀྐོ་ས་ན་ཝ་ཙ་ནེ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཚ་བྦ་གྒི་ཡེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨོ་མ་ས་ན་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་པ་ཉྙ་ཏྟི, ཨ་ནཱ་ཎ་ཏྟི་ཀཾ, ཏེ་ཧི་ཡེ་ཝ ད་ས་ཧི ཨ་ཀྐོ་ས་ཝ་ཏྠཱུ་ཧི ‘‘ས་ནྟི ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩེ ཙ་ཎྜཱ་ལཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (པཱ་ཙི. ༢༦) ན་ཡེ་ན ཨ་ཉྙཱ་པ་དེ་སཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཀྐོ་ས་ནྟ་སྶ, ‘‘ཙོ་རོ་སི ག་ཎྛི་བྷེ་ད་ཀོ་སཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི པཱ་ལི༹་མུ་ཏྟ་ཀ་པ་དེ་ཧི ཨ་ཀྐོ་ས་ནྟ་སྶ, ཡ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཝཱ ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣཾ ཨ་ཀྐོ་ས་ནྟ་སྶ ཙ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཨི་དྷ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་པི ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་ས་ངྑྱཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཨ་ན་ཀྐོ་སི་ཏུ་ཀཱ་མ་སྶ ཀེ་ཝ་ལཾ ད་ཝ་ཀ་མྱ་ཏཱ་ཡ ཝ་ད་ཏོ ས་བྦ་ཏྠ དུ་བྦྷཱ་སི་ཏཾ. ཨ་ཏྠ་དྷ་མྨ་ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནི་པུ་རེ་ཀྑཱ་རཱ་ནཾ, ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཡཾ ཨ་ཀྐོ་ས་ཏི, ཏ་སྶ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་ཏཱ, ཨ་ན་ཉྙཱ་པ་དེ་སེ་ན ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཨ་ཀྐོ་ས་ནཾ, ‘‘མཾ ཨ་ཀྐོ་ས་ཏཱི’’ཏི ཛཱ་ན་ནཱ, ཨ་ཏྠ་པུ་རེ་ཀྑཱ་ར་ཏཱ་དཱི་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་ངྒཱ་ནི. ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནི ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ན་ས་དི་སཱ་ནི, ཝེ་ད་ནཱ པ་ན ཨི་དྷ དུ་ཀྑཱ་ཏི.
ཨོ་མ་ས་ཝཱ་ད་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༣. པེ་སུ་ཉྙ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཏ་ཏི་ཡེ བྷི་ཀྑུ་པེ་སུ་ཉྙེཏི བྷི་ཀྑུ་སྶ པེ་སུ་ཉྙེ, ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཨ་ཀྐོ་ས་ཝ་ཏྠཱུ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ཀྐོ་ས་ནྟ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ སུ་ཏྭཱ ཝ་ཙ་ནཾ བྷི་ཀྑུ་ནོ པི་ཡ་ཀ་མྱ་ཏཱ་ཡ ཝཱ བྷེ་དཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཝཱ ཡོ ཨ་ཀྐུ་དྡྷོ, ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་སྶ ཀཱ་ཡེ་ན ཝཱ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝཱ ཨུ་པ་སཾ་ཧ་ཊེ ཏ་སྨིཾ པེ་སུ་ཉྙ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནེ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཚ་བྦ་གྒི་ཡེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ར་བྦྷ པེ་སུ་ཉྙ་ཨུ་པ་སཾ་ཧ་ར་ཎ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་པ་ཉྙ་ཏྟི, ཨ་ནཱ་ཎ་ཏྟི་ཀཾ, ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཨ་ཉྙཱ་པ་དེ་སེ་ན ཨ་ཀྐོ་ས་ནྟ་སྶ ཝ་ཙ་ནཱུ་པ་སཾ་ཧཱ་རེ ཝཱ པཱ་ལི༹་མུ་ཏྟ་ཀ་ཨ་ཀྐོ་སཱུ་པ་སཾ་ཧཱ་རེ ཝཱ ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ ཙ ཨུ་པ་སཾ་ཧཱ་རེ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཨི་དྷཱ་པི བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་ཊྛཱ་ནེ ཋི་ཏཱ. ན པི་ཡ་ཀ་མྱ་ཏཱ་ཡ, ན བྷེ་དཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཀེ་ཝ་ལཾ པཱ་པ་ག་ར་ཧི་ཏཱ་ཡ ཝ་ད་ནྟ་སྶ, ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཨ་ན་ཉྙཱ་པ་དེ་སེ་ན ཨ་ཀྐོ་ས་ནྟ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ སུ་ཏྭཱ ཝ་ཙ་ནཾ བྷི་ཀྑུ་སྶ ཨུ་པ་སཾ་ཧ་ར་ཎཾ, པི་ཡ་ཀ་མྱ་ཏཱ་བྷེ་དཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་ཏཱ, ཏ་སྶ ཝི་ཛཱ་ན་ནཱ་ཏི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ཏཱི་ཎི ཨ་ངྒཱ་ནི. ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནི ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ན་ས་དི་སཱ་ནེ་ཝཱ་ཏི.
པེ་སུ་ཉྙ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༤. པ་ད་སོ་དྷ་མྨ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཙ་ཏུ་ཏྠེ པ་ད་སོ དྷ་མྨཾ ཝཱ་ཙེ་ཡྻཱཏི ས་ངྒཱི་ཏི་ཏྟ་ཡཾ ཨ་ནཱ་རུ་ལ༹ྷ་མྤི རཱ་ཛོ་ཝཱ་ད་ཏི་ཀྑི་ནྡྲི་ཡ་ཙ་ཏུ་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ན་ན་ནྡོ་པ་ན་ནྡ་ཀུ་ལུ་མྤ་སུ་ཏྟ་མ་གྒ་ཀ་ཐཱ་དི་དྷ་མྨ་ཉྩ ས་ངྒཱི་ཏི་ཏྟ་ཡ་མཱ་རུ་ལ༹ྷཾ ཏི་པི་ཊ་ཀ་དྷ་མྨ་ཉྩ པ་དཾ པ་དཾ ཝཱ་ཙེ་ཡྻ, པ་དཱ་ནུ་པ་ད་ཨ་ནྭ་ཀྑ་ར་ཨ་ནུ་བྱ་ཉྫ་ནེ་སུ ཨེ་ཀེ་ཀཾ ཀོ་ཊྛཱ་ས་ནྟི ཨ་ཏྠོ. པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡནྟི ཨེ་ཏེ་སུ པ་དཱ་དཱི་སུ བྷི་ཀྑུ་ཉྩ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཉྩ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཡཾ་ཀ་ཉྩི ཀོ་ཊྛཱ་སཾ ཨ་ཝ་སེ་ས་པུ་གྒ་ལེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀ་ཏོ བྷ་ཎ་ནྟ་སྶ པ་དཱ་དི་ག་ཎ་ནཱ་ཡ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ.
སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཚ་བྦ་གྒི་ཡེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ར་བྦྷ པ་ད་སོ དྷ་མྨ་ཝཱ་ཙ་ན་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་པ་ཉྙ་ཏྟི, ཨ་ནཱ་ཎ་ཏྟི་ཀཾ, ཏི་ཀ་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ. ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣེ ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་ས་ཉྙི་ནོ ཝེ་མ་ཏི་ཀ་སྶ ཝཱ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀ་ཏོ ཨུ་དྡེ་ས་གྒ་ཧ་ཎེ, ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཀ་ར་ཎེ, ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཨུ་དྡེ་ས་གྒ་ཧ་ཎེ, ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན པ་གུ་ཎ་ག་ནྠཾ བྷ་ཎ་ནྟ་སྶ, ཨོ་སཱ་རེ་ནྟ་སྶ ཙ ཁ་ལི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ‘‘ཨེ་ཝཾ བྷ་ཎཱ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ནེ ཙ ཨེ་ཀ་ཏོ བྷ་ཎ་ནྟ་སྶཱ་པི, ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་ཏཱ, ཝུ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎཾ དྷ་མྨཾ པ་ད་སོ ཝཱ་ཙ་ན་ཏཱ, ཨེ་ཀ་ཏོ ཨོ་སཱ་པ་ན་ཉྩཱ་ཏི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ཏཱི་ཎི ཨ་ངྒཱ་ནི. པ་ད་སོ་དྷ་མྨ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ, ཀི་རི་ཡཾ, ནོ་ས་ཉྙཱ་ཝི་མོ་ཀྑཾ, ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀཾ, པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝ་ཛྫཾ, ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ, ཏི་ཙི་ཏྟཾ, ཏི་ཝེ་ད་ན་ནྟི.
པ་ད་སོ་དྷ་མྨ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༥. པ་ཋ་མ་ས་ཧ་སེ་ཡྻ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
པ་ཉྩ་མེ ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣེ་ནཱཏི བྷི་ཀྑུཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ནྟ་མ་སོ པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཝ་ཏྠུ་བྷཱུ་ཏེ་ན ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏེ་ནཱ་པི. ཨུ་ཏྟ་རི་དི་ར་ཏྟ་ཏི་ར་ཏྟནྟི དྭི་ནྣཾ ཝཱ ཏི་ཎྞཾ ཝཱ ར་ཏྟཱི་ནཾ ཨུ་པ་རི. ས་ཧ་སེ་ཡྻནྟི ས་བྦ་ཙྪ་ནྣ་པ་རི་ཙྪ་ནྣེ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཚ་ནྣ་པ་རི་ཙྪ་ནྣེ ཝཱ སེ་ནཱ་ས་ནེ པུ་བྦཱ་པ་རི་ཡེ་ན ཝཱ ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎེ་ན ཝཱ ཨེ་ཀ་ཏོ ནི་པ་ཛྫ་ནཾ. ཀ་པྤེ་ཡྻཱཏི ཝི་ད་ཧེ་ཡྻ ས་མྤཱ་དེ་ཡྻ. ཏ་ཏྠ ཚ་ད་ནཾ ཨ་ནཱ་ཧ་ཙྩ དི་ཡ་ཌྜྷ་ཧ་ཏྠུ་བྦེ་དྷེ་ན པཱ་ཀཱ་རཱ་དི་ནཱ པ་རི་ཙྪི་ནྣ་མྤི ས་བྦ་པ་རི་ཙྪ་ནྣ་མི་ཙྩེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ, ཏ་སྨཱ ཨི་མི་ནཱ ལ་ཀྑ་ཎེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ས་ཙེ་པི ས་ཏྟ་བྷཱུ་མི་ཀོ པཱ་སཱ་དོ ཨེ་ཀཱུ་པ་ཙཱ་རོ ཧོ་ཏི, ས་ཏ་ག་བྦྷཾ ཝཱ ཙ་ཏུ་སཱ་ལཾ, ཡོ ཏ་ཏྠ ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ཝཱ ཏཱ་དི་སེ ཏེ་ན ཝཱ ཨ་ཉྙེ་ན ཝཱ ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣེ་ན ས་ཧ ཏི་སྶོ ར་ཏྟི་ཡོ ས་ཡི་ཏྭཱ ཙ་ཏུ་ཏྠ་དི་ཝ་སེ ཨ་ཏྠ་ངྒ་ཏེ སཱུ་རི་ཡེ ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣེ ནི་པ་ནྣེ ག་བྦྷ་དྭཱ་རཾ པི་དྷཱ་ཡ ཝཱ ཨ་པི་དྷཱ་ཡ ཝཱ ནི་པ་ཛྫ་ཏི, པ་ཋ་མ་ནི་པ་ནྣོ ཝཱ ཏ་སྨིཾ ནི་པ་ཛྫ་ནྟེ ན ཝུ་ཊྛཱ་ཏི, ཏ་སྶ ཨུ་བྷི་ནྣཾ ཨུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ནི་པ་ཛྫ་ན་པྤ་ཡོ་ག་ག་ཎ་ནཱ་ཡ ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་ག་ཎ་ནཱ་ཡ ཙ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ. ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པོ, ཝི་ཏྠཱ་རོ པ་ན ས་མ་ནྟ་པཱ་སཱ་དི་ཀཱ་ཡཾ (པཱ་ཙི. ཨ་ཊྛ. ༥༡) ས་བྦ་པྤ་ཀཱ་ར་ཏོ ཝུ་ཏྟོ.
ཨཱ་ལ༹་ཝི་ཡཾ ས་མྦ་ཧུ་ལེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣེ་ན ས་ཧ་སེ་ཡྻ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, ‘‘ཨུ་ཏྟ་རི་དི་ར་ཏྟ་ཏི་ར་ཏྟ’’ནྟི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ནུ་པ་ཉྙ་ཏྟི, སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་པ་ཉྙ་ཏྟི, ཨ་ནཱ་ཎ་ཏྟི་ཀཾ, ཏི་ཀ་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ, ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣེ ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་ས་ཉྙི་ནོ ཝེ་མ་ཏི་ཀ་སྶ ཝཱ ཨུ་པ་དྡྷ་ཙྪ་ནྣ་པ་རི་ཙྪ་ནྣཱ་དཱི་སུ ཙ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཨཱུ་ན་ཀ་དི་ར་ཏྟ་ཏི་ར་ཏྟཾ ཝ་ས་ནྟ་སྶ, ཏ་ཏི་ཡཱ་ཡ ར་ཏྟི་ཡཱ པུ་རཱ་རུ་ཎཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ པུ་ན ཝ་ས་ནྟ་སྶ, ས་བྦ་ཙྪ་ནྣ་ས་བྦཱ་པ་རི་ཙྪ་ནྣཱ་དཱི་སུ ཝ་ས་ནྟ་སྶ, ཨི་ཏ་ར་སྨིཾ ནི་སི་ནྣེ ནི་པ་ཛྫ་ནྟ་སྶ, ནི་པ་ནྣེ ཝཱ ནི་སཱི་ད་ནྟ་སྶ, ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་སེ་ནཱ་ས་ནཾ, ཏ་ཏྠ ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣེ་ན ས་ཧ ནི་པ་ཛྫ་ནཾ, ཙ་ཏུ་ཏྠ་དི་ཝ་སེ སཱུ་རི་ཡ་ཏྠ་ངྒ་མ་ན་ནྟི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ཏཱི་ཎི ཨ་ངྒཱ་ནི. ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནི ཨེ་ལ༹་ཀ་ལོ་མ་ས་དི་སཱ་ནེ་ཝཱ་ཏི.
པ་ཋ་མ་ས་ཧ་སེ་ཡྻ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༦. དུ་ཏི་ཡ་ས་ཧ་སེ་ཡྻ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཚ་ཊྛེ མཱ་ཏུ་གཱ་མེ་ནཱཏི ཨ་ནྟ་མ་སོ ཏ་ད་ཧུ་ཛཱ་ཏཱ་ཡ་པི མ་ནུ་སྶི་ཏྠི་ཡཱ. དི་སྶ་མཱ་ན་རཱུ་པཱ པ་ན ཡ་ཀྑི་པེ་ཏི་ཡོ པ་ཎྜ་ཀོ མེ་ཐུ་ན་ཝ་ཏྠུ་བྷཱུ་ཏཱ ཙ ཏི་ར་ཙྪཱ་ནི་ཏྠི་ཡོ ཨི་དྷ དུ་ཀྐ་ཊ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ ཧོ་ནྟི.
སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨ་ནུ་རུ་དྡྷ་ཏྠེ་རཾ ཨཱ་ར་བྦྷ མཱ་ཏུ་གཱ་མེ་ན ས་ཧ་སེ་ཡྻ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, སེ་སཾ ཨ་ན་ནྟ་ར་སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ར་ཏྟི་པ་རི་ཙྪེ་དཱ, ཏ་ཏྲ ཧི ཙ་ཏུ་ཏྠ་དི་ཝ་སེ ཨཱ་པ་ཏྟི, ཨི་དྷ པ་ན པ་ཋ་མ་དི་ཝ་སེ་པཱི་ཏི.
དུ་ཏི་ཡ་ས་ཧ་སེ་ཡྻ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༧. དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ས་ཏྟ་མེ ཨུ་ཏྟ་རི་ཚ་པྤ་ཉྩ་ཝཱ་ཙཱ་ཧཱིཏི་ཨེ་ཏྠ ཨེ་ཀོ གཱ་ཐཱ་པཱ་དོ ཨེ་ཀཱ ཝཱ་ཙཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་ཏྠ ཝཱ་ཙཱ་པ་མཱ་ཎཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཡྻཱཏི པ་ད་སོ་དྷ་མྨ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཝུ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎཾ དྷ་མྨཾ ཝཱ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་དྷ་མྨཾ ཝཱ བྷཱ་སེ་ཡྻ. ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཝི་ཉྙུ་ནཱ པུ་རི་ས་ཝི་གྒ་ཧེ་ནཱཏི ཝི་ནཱ ཝི་ཉྙུ་ནཱ པུ་རི་སེ་ན. མ་ནུ་སྶ་ཝི་གྒ་ཧཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཋི་ཏེ་ན པ་ན ཡ་ཀྑེ་ན ཝཱ པེ་ཏེ་ན ཝཱ ཏི་ར་ཙྪཱ་ནེ་ན ཝཱ ས་དྡྷིཾ ཋི་ཏཱ་ཡ་པི དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡནྟི དུ་ཏི་ཡཱ་ནི་ཡ་ཏེ ཝུ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎེ་ན མ་ནུ་སྶེ་ན ཝི་ནཱ ཝི་ཉྙུ་མ་ནུ་སྶི་ཏྠི་ཡཱ ཚ་ནྣཾ ཝཱ་ཙཱ་ནཾ ཨུ་པ་རི པ་དཱ་དི་ཝ་སེ་ན དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟ་སྶ པ་དཱ་དི་ག་ཎ་ནཱ་ཡ, བ་ཧཱུ་ནཾ དེ་ས་ཡ་ཏོ མཱ་ཏུ་གཱ་མ་ག་ཎ་ནཱ་ཡ ཙ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ.
སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཨུ་དཱ་ཡི་ཏྠེ་རཾ ཨཱ་ར་བྦྷ མཱ་ཏུ་གཱ་མ་སྶ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, ‘‘ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཝི་ཉྙུ་ནཱ’’ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ནུ་པ་ཉྙ་ཏྟི, སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་པ་ཉྙ་ཏྟི, ཨ་ནཱ་ཎ་ཏྟི་ཀཾ, ཏི་ཀ་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ, ཨ་མཱ་ཏུ་གཱ་མེ མཱ་ཏུ་གཱ་མ་ས་ཉྙི་ནོ ཝེ་མ་ཏི་ཀ་སྶ ཝཱ ཡ་ཀྑི་པེ་ཏི་པ་ཎྜ་ཀ་མ་ནུ་སྶ་ཝི་གྒ་ཧ་ཏི་ར་ཙྪཱ་ནི་ཏྠཱི་ནཾ དེ་སེ་ནྟ་སྶ ཙ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཚ་ཧི ཝཱ་ཙཱ་ཧི, ཏ་ཏོ ཝཱ ཨོ་རཾ དེ་སེ་ནྟ་སྶ, ཝུ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎེ ཝཱ པུ་རི་སེ ས་ཏི, ས་ཡཾ ཝཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ, པུ་ན ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ མཱ་ཏུ་གཱ་མ་སྶ ཝཱ ཨུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ པུ་ན ནི་སི་ནྣ་སྶ, ཨ་ཉྙ་སྶ ཝཱ མཱ་ཏུ་གཱ་མ་སྶ དེ་ས་ཡ་ཏོ, ‘‘དཱི་གྷ་ནི་ཀཱ་ཡོ ནཱ་མ བྷ་ནྟེ ཀི་མ་ཏྠི་ཡོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ན པུ་ཊྛེ ས་བྦ་མྤི དཱི་གྷ་ནི་ཀཱ་ཡཾ དེ་སེ་ནྟ་སྶ, ཨ་ཉྙ་སྶ་ཏྠཱ་ཡ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཾ མཱ་ཏུ་གཱ་མེ སུ་ཎ་ནྟེ, ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཝུ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ ཚ་ནྣཾ ཝཱ་ཙཱ་ནཾ ཨུ་པ་རི དེ་ས་ནཱ, ཝུ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎོ མཱ་ཏུ་གཱ་མོ, ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་པ་རི་ཝ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝོ, ཀ་པྤི་ཡ་ཀཱ་ར་ཀ་སྶཱ་བྷཱ་ཝོ, ཨ་པ་ཉྷཱ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཱ་ཏི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ པ་ཉྩ ཨ་ངྒཱ་ནི. ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནི པ་ད་སོ་དྷ་མྨ་ས་དི་སཱ་ནེ་ཝ, ཀེ་ཝ་ལཾ ཨི་དྷ ཀི་རི་ཡཱ་ཀི་རི་ཡཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི.
དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༨. བྷཱུ་ཏཱ་རོ་ཙ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨ་ཊྛ་མེ ཨུ་ཏྟ་རི་མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨནྟི ཙ་ཏུ་ཏྠ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀེ ཝུ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨུ་ཏྟ་རི་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཛྷཱ་ཡཱི་ན་ཉྩེ་ཝ ཨ་རི་ཡཱ་ན་ཉྩ དྷ་མྨཾ. བྷཱུ་ཏ་སྨིཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡནྟི ཨ་ཏྟ་ནི ཛྷཱ་ནཱ་དི་དྷ་མྨེ ས་ཏི ཏཾ བྷི་ཀྑུ་ཉྩ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཉྩ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙ་ཡ་ཏོ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ.
ཝེ་སཱ་ལི་ཡཾ ཝ་གྒུ་མུ་དཱ་ཏཱི་རི་ཡེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ར་བྦྷ ཏེ་སཾ བྷཱུ་ཏཱ་རོ་ཙ་ན་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་པ་ཉྙ་ཏྟི, ཨ་ནཱ་ཎ་ཏྟི་ཀཾ, ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨ་ཏྟ་ནི ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཾ ཛྷཱ་ནཱ་དི་དྷ་མྨཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ནྟ་སྶ ས་ཙེ ཡ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏི, སོ ཨ་ན་ནྟ་ར་མེ་ཝ ‘‘ཨ་ཡཾ ཛྷཱ་ན་ལཱ་བྷཱི’’ཏི ཝཱ ‘‘ཨ་རི་ཡོ’’ཏི ཝཱ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན ཏ་མ་ཏྠཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ. ནོ ཙེ ཛཱ་ནཱ་ཏི, དུ་ཀྐ་ཊཾ. པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨཱ་རོ་ཙི་ཏཾ པ་ན ཛཱ་ནཱ་ཏུ ཝཱ, མཱ ཝཱ, དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝ. ཏ་ཐཱ་རཱུ་པེ ཀཱ་ར་ཎེ ས་ཏི ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙ་ཡ་ཏོ, ཨཱ་དི་ཀ་མྨི་ཀ་སྶ ཙ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཡ་སྨཱ པ་ན ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀཱ་དི་བྷཱ་ཝོ ན་ཏྠི, ཛྷཱ་ན་ལཱ་བྷི་ནོ པ་ན ཏ་སྨིཾ ས་ཏི ཛྷཱ་ནཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཏེ ཨི་དྷ ན ག་ཧི་ཏཱ. ཨུ་ཏྟ་རི་མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨ་སྶ བྷཱུ་ཏ་ཏཱ, ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙ་ནཾ, ཏ་ངྑ་ཎ་ཝི་ཛཱ་ན་ནཱ, ཨ་ན་ཉྙཱ་པ་དེ་སོ་ཏི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་ངྒཱ་ནི. བྷཱུ་ཏཱ་རོ་ཙ་ན་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ, ཀི་རི་ཡཾ, ནོ་ས་ཉྙཱ་ཝི་མོ་ཀྑཾ, ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀཾ, པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝ་ཛྫཾ, ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ, ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ, ཀུ་ས་ལཱ་བྱཱ་ཀ་ཏ་ཙི་ཏྟེ་ཧི དྭི་ཙི་ཏྟཾ, སུ་ཁ་མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ཝེ་ད་ནཱ་ཧི དྭི་ཝེ་ད་ན་ནྟི.
བྷཱུ་ཏཱ་རོ་ཙ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༩. དུ་ཊྛུ་ལླཱ་རོ་ཙ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ན་ཝ་མེ བྷི་ཀྑུ་སྶཱཏི པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ ཨ་ན་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ནྣ་སྶ. དུ་ཊྛུ་ལླནྟི ཀི་ཉྩཱ་པི དྭི་ནྣཾ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཀྑ་ནྡྷཱ་ན་མེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ, ཨི་དྷ པ་ན ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་ས་མེ་ཝ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. ཨ་ཉྙ་ཏྲ བྷི་ཀྑུ་ས་མྨུ་ཏི་ཡཱཏི ཡཾ ས་ངྒྷོ ཨ་བྷི་ཎྷཱ་པ་ཏྟི་ཀ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ སཾ་ཝ་ར་ཏྠཱ་ཡ ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ན་ཉྩ ཀུ་ལཱ་ན་ཉྩ པ་རི་ཡ་ནྟཾ ཀ་ཏྭཱ ཝཱ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཝཱ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཨ་པ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཀ་ཏི་ཀཾ ཀ་རོ་ཏི, ཏཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ, ཨ་ཡ་ཐཱ་ཀ་ཏི་ཀཱ་ཡ ‘‘ཨ་ཡཾ ཨ་སུ་ཙིཾ མོ་ཙེ་ཏྭཱ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཾ ཨཱ་པ་ནྣོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཝ་ཏྠུ་ནཱ ས་དྡྷིཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ གྷ་ཊེ་ཏྭཱ ཨཱ་རོ་ཙེ་ནྟ་སྶ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ.
སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཚ་བྦ་གྒི་ཡེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ར་བྦྷ དུ་ཊྛུ་ལླཱ་པ་ཏྟི་ཨཱ་རོ་ཙ་ན་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་པ་ཉྙ་ཏྟི, ཨ་ནཱ་ཎ་ཏྟི་ཀཾ, ཏི་ཀ་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ, ཨ་དུ་ཊྛུ་ལླཱ་ཡ དུ་ཊྛུ་ལླ་ས་ཉྙི་ནོ ཝེ་མ་ཏི་ཀ་སྶ ཝཱ དུ་ཀྐ་ཊཾ, ཨ་ཝ་སེ་སེ ཚ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཀྑ་ནྡྷེ, ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ པུ་རི་མ་པ་ཉྩ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ས་ངྑཱ་ཏཾ དུ་ཊྛུ་ལླཾ ཝཱ ཨི་ཏ་རཾ ཨ་དུ་ཊྛུ་ལླཾ ཝཱ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙཱ་རཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ནྟ་སྶཱ་པི དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝ. ཝ་ཏྠུ་མ་ཏྟཾ ཝཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་མ་ཏྟཾ ཝཱ ཨཱ་རོ་ཙེ་ནྟ་སྶ, བྷི་ཀྑུ་ས་མྨུ་ཏི་པ་རི་ཙྪེ་དཾ ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་རོ་ཙེ་ནྟ་སྶ, ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཝུ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ས་ཝ་ཏྠུ་ཀོ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ, ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙ་ནཾ, བྷི་ཀྑུ་ས་མྨུ་ཏི་ཡཱ ཨ་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ཏཱི་ཎི ཨ་ངྒཱ་ནི. ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནི ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ན་ས་དི་སཱ་ནི, ཝེ་ད་ནཱ པ་ན ཨི་དྷ དུ་ཀྑཱ་ཡེ་ཝཱ་ཏི.
དུ་ཊྛུ་ལླཱ་རོ་ཙ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༠. པ་ཐ་ཝཱི་ཁ་ཎ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ད་ས་མེ པ་ཐ་ཝིནྟི དུ་ཝི་དྷཱ པ་ཐ་ཝཱི ཛཱ་ཏ་པ་ཐ་ཝཱི ཨ་ཛཱ་ཏ་པ་ཐ་ཝཱི་ཏི. ཏ་ཏྠ ཛཱ་ཏ་པ་ཐ་ཝཱི སུ་དྡྷ་མི་སྶ་པུ་ཉྫ་ཝ་སེ་ན ཏི་ཝི་དྷཱ, ཏ་ཏྠ སུ་དྡྷ་པ་ཐ་ཝཱི ནཱ་མ པ་ཀ་ཏི་ཡཱ སུ་དྡྷ་པཾ་སུ ཝཱ སུ་དྡྷ་མ་ཏྟི་ཀཱ ཝཱ. མི་སྶ་པ་ཐ་ཝཱི ནཱ་མ ཡ་ཏྠ པཾ་སུ་ཏོ ཝཱ མ་ཏྟི་ཀཱ་ཏོ ཝཱ པཱ་སཱ་ཎ་ས་ཀྑ་ར་ཀ་ཐ་ལ་མ་རུ་མྦ་ཝཱ་ལུ་ཀཱ་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྶ ཏ་ཏི་ཡ་བྷཱ་གོ ཧོ་ཏི. པུ་ཉྫ་པ་ཐ་ཝཱི ནཱ་མ ‘‘ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཙཱ་ཏུ་མཱ་སཾ ཨོ་ཝ་ཊྛོ པཾ་སུ་པུ་ཉྫོ ཝཱ མ་ཏྟི་ཀཱ་པུ་ཉྫོ ཝཱ’’ཏི (པཱ་ཙི. ༨༦) ཝུ་ཏྟཾ, ཝུ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎེ་ན པ་ན མི་སྶ་ཀ་པུ་ཉྫོ་པི པི་ཊྛི་པཱ་སཱ་ཎེ ཋི་ཏ་སུ་ཁུ་མ་ར་ཛ་མྤི ཙ དེ་ཝེ ཕུ་སཱ་ཡ་ནྟེ ས་ཀིཾ ཏི་ནྟཾ ཙ་ཏུ་མཱ་ས་ཙྩ་ཡེ་ན ཏི་ནྟོ་ཀཱ་སོ པུ་ཉྫ་པ་ཐ་ཝི་ས་ངྑ་མེ་ཝ ག་ཙྪ་ཏི. ཏི་ཝི་དྷཱ་པི ཙེ་སཱ པ་ཐ་ཝཱི ཨུ་དྡྷ་ན་པ་ཏྟ་པ་ཙ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཡ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཝཱ ཨ་ད་ཌྜྷཱ ‘ཛཱ་ཏ་པ་ཐ་ཝཱི’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ད་ཌྜྷཱ པ་ན ཝུ་ཏྟ་པྤ་མཱ་ཎ་ཏོ ཨ་དྷི་ཀ་ཏ་ར་པཱ་སཱ་ཎཱ་དི་མི་སྶཱ ཝཱ ཨ་ཛཱ་ཏ་པ་ཐ་ཝཱི ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཀོ པ་ན ཝཱ་དོ སུ་དྡྷ་པཱ་སཱ་ཎཱ་དི་བྷེ་དཱ་ཡ. ཏ་ཏྠ ཡཱ ‘ཛཱ་ཏ་པ་ཐ་ཝཱི’ཏི ཝུ་ཏྟཱ, ཨ་ཡཾ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་པ་ཐ་ཝཱི. ཡོ བྷི་ཀྑུ ཏཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ པ་ཐ་ཝིཾ ས་ཡཾ ཁ་ཎ་ཏི, ཁ་ཎ་ན་བྷེ་ད་ན་ཝི་ལེ་ཁ་ན་པ་ཙ་ནཱ་དཱི་ཧི ཝི་ཀོ་པེ་ཏི, ཏ་སྶ པ་ཡོ་ག་ག་ཎ་ནཱ་ཡ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ. ཡོ པ་ན ཁ་ཎཱ་པེ་ཏི, ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝི་ཀོ་པཱ་པེ་ཏི, ཏ་སྶ ‘‘ཨི་མཾ པ་དེ་ས’’ནྟི ཝཱ ‘‘ཨི་མཾ པ་ཐ་ཝི’’ནྟི ཝཱ ཨེ་ཝཾ ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ ‘‘ཁ་ཎ, བྷི་ནྡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨཱ་ཎཱ་པེ་ནྟ་སྶ ཨཱ་ཎ་ཏྟི་ཡཱ དུ་ཀྐ་ཊཾ, ས་ཀིཾ ཨཱ་ཎ་ཏྟེ དི་ཝ་ས་མྤི ཁ་ཎ་ནྟེ ཨཱ་ཎཱ་པ་ཀ་སྶ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ, ས་ཙེ ཨི་ཏ་རོ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཨཱ་ཎཱ་པེ་ཏི, ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝཱ་ཙཱ་ཡ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ.
ཨཱ་ལ༹་ཝི་ཡཾ ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ར་བྦྷ པ་ཐ་ཝི་ཁ་ཎ་ན་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་པ་ཉྙ་ཏྟི, སཱ་ཎ་ཏྟི་ཀཾ, པ་ཐ་ཝི་ཡཱ ཝེ་མ་ཏི་ཀ་སྶ, ཨ་པ་ཐ་ཝི་ཡཱ པ་ཐ་ཝི་ས་ཉྙི་ནོ ཙེ་ཝ ཝེ་མ་ཏི་ཀ་སྶ ཙ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཨོ་ཀཱ་སཾ ཨ་ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ ‘‘པོ་ཀྑ་ར་ཎིཾ ཁ་ཎ, ཨཱ་ཝཱ་ཊཾ ཁ་ཎ, ཀ་ནྡཾ ཁ་ཎཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི བྷ་ཎ་ནྟ་སྶ, ཨཱ་ཏ་པེ་ན སུ་སྶི་ཏྭཱ ཕ་ལི་ཏ་ཀ་དྡ་མཾ ཝཱ གོ་ཀ་ཎྚ་ཀཾ ཝཱ ཧེ་ཊྛཱ པ་ཐ་ཝི་ཡཱ ཨ་ས་མྦ་དྡྷཾ བྷི་ཛྫི་ཏྭཱ པ་ཏི་ཏ་ན་དི་ཏ་ཊཾ ཝཱ མ་ཧ་ནྟ་མྤི ན་ངྒ་ལ་ཙྪི་ནྣ་མ་ཏྟི་ཀཱ་པི་ཎྜ་ནྟི་ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ནི ས་བྦ་ཉྩ ཨ་ཛཱ་ཏ་པ་ཐ་ཝིཾ ཝི་ཀོ་པེ་ནྟ་སྶ, ‘‘ཨི་མ་སྶ ཐ་མྦྷ་སྶ ཨཱ་ཝཱ་ཊཾ ཛཱ་ན, མ་ཏྟི་ཀཾ དེ་ཧི, མ་ཏྟི་ཀཾ ཨཱ་ཧ་ར, པཾ་སུ་ནཱ མེ ཨ་ཏྠོ, མ་ཏྟི་ཀཾ ཀ་པྤི་ཡཾ ཀ་རོ་ཧཱི’’ཏི བྷ་ཎ་ནྟ་སྶ, ཨ་ས་ཉྩི་ཙྩ རུ་ཀྑཱ་དི་པ་ཝ་ཊྚ་ནེ་ན བྷི་ནྡ་ནྟ་སྶ, ཨ་ས་ཏི་ཡཱ པཱ་ད་ངྒུ་ཊྛ་ཀཱ་དཱི་ཧི ཝི་ལེ་ཁ་ནྟ་སྶ, ཛཱ་ཏ་པ་ཐ་ཝི་བྷཱ་ཝཾ ཝཱ, ‘‘ཁ་ཎཱ་མི ཝཱ ཨ་ཧ’’ནྟི ཨ་ཛཱ་ན་ནྟ་སྶ, ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཛཱ་ཏ་པ་ཐ་ཝཱི, པ་ཐ་ཝི་ས་ཉྙི་ཏཱ, ཁ་ཎ་ན་ཁ་ཎཱ་པ་ནཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་ནྟི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ཏཱི་ཎི ཨ་ངྒཱ་ནི. ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནི ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ན་ས་དི་སཱ་ནི, ཨི་དཾ པ་ན པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝ་ཛྫཾ, ཏི་ཙི་ཏྟཾ, ཏི་ཝེ་ད་ན་ནྟི.
པ་ཐ་ཝཱི་ཁ་ཎ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
མུ་སཱ་ཝཱ་ད་ཝ་གྒོ པ་ཋ་མོ.
༢. བྷཱུ་ཏ་གཱ་མ་ཝ་གྒོ
༡. བྷཱུ་ཏ་གཱ་མ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
བྷཱུ་ཏ་གཱ་མ་ཝ་གྒ་སྶ པ་ཋ་མེ བྷཱུ་ཏ་གཱ་མ་པཱ་ཏ་བྱ་ཏཱ་ཡཱཏི ཨེ་ཏྠ བྷ་ཝ་ནྟི ཨ་ཧེ་སུ་ཉྩཱ་ཏི བྷཱུ་ཏཱ, ཛཱ་ཡ་ནྟི ཝ་ཌྜྷ་ནྟི ཛཱ་ཏཱ ཝ་ཌྜྷི་ཏཱ ཙཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. གཱ་མོཏི རཱ་སི, བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ གཱ་མོ, བྷཱུ་ཏཱ ཨེ་ཝ ཝཱ གཱ་མོ་ཏི བྷཱུ་ཏ་གཱ་མོ, པ་ཏི་ཊྛི་ཏ་ཧ་རི་ཏ་ཏི་ཎ་རུ་ཀྑཱ་དཱི་ན་མེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. པཱ་ཏ་བྱ་སྶ བྷཱ་ཝོ པཱ་ཏ་བྱ་ཏཱ, ཚེ་ད་ན་བྷེ་ད་ནཱ་དཱི་ཧི ཡ་ཐཱ་རུ་ཙི པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦ་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ, ཏ་སྶཾ བྷཱུ་ཏ་གཱ་མ་པཱ་ཏ་བྱ་ཏཱ་ཡ, ནི་མི་ཏྟ་ཏྠེ ཙེ་ཏཾ བྷུ་མྨ་ཝ་ཙ་ནཾ, བྷཱུ་ཏ་གཱ་མ་པཱ་ཏ་བྱ་ཏཱ་ཧེ་ཏུ བྷཱུ་ཏ་གཱ་མ་སྶ ཚེ་ད་ནཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡཱ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏ་སྨཱ ཡོ བྷི་ཀྑུ པ་ཐ་ཝི་ཨུ་ད་ཀ་པཱ་ཀཱ་རཱ་དཱི་སུ ཡ་ཏྠ་ཀ་ཏྠ་ཙི ཛཱ་ཏཾ ཨ་སུ་ཀྑཾ ཨ་ནྟ་མ་སོ ཨ་ཏི་སུ་ཁུ་མ་ཏི་ཎ་མྤི སཱ་ས་པ་བཱི་ཛ་ཀ་སེ་ཝཱ་ལ་མྤི ཨུ་དྡྷ་ར་ཎ་ཙྪེ་ད་ན་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནཱ་དཱི་ཧི ཝི་ཀོ་པེ་ཏི ཝཱ པ་ཐ་ཝི་ཁ་ཎ་ནེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཝི་ཀོ་པཱ་པེ་ཏི ཝཱ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི.
ཨཱ་ལ༹་ཝི་ཡཾ ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ར་བྦྷ རུ་ཀྑ་ཚི་ནྡ་ན་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་པ་ཉྙ་ཏྟི, སཱ་ཎ་ཏྟི་ཀཾ, བྷཱུ་ཏ་གཱ་མ་ཏོ ཝི་ཡོ་ཛི་ཏ་མཱུ་ལ་བཱི་ཛ་ཁ་ནྡྷ་བཱི་ཛ་ཕ་ལུ་བཱི་ཛ་ཨ་གྒ་བཱི་ཛ་བཱི་ཛ་བཱི་ཛཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ བྷཱ་ཛ་ན་ག་ཏཾ ཝཱ རཱ་སི་ཀ་ཏཾ ཝཱ བྷཱུ་མི་ཡཾ རོ་པི་ཏ་མྤི ནི་ཀྑ་ནྟ་མཱུ་ལ་མ་ཏྟཾ ཝཱ ནི་ཀྑ་ནྟ་ཨ་ངྐུ་ར་མ་ཏྟཾ ཝཱ ས་ཙེ་པི་སྶ ཝི་ད་ཏྠི་མ་ཏྟཱ པ་ཏྟ་ཝ་ཊྚི ནི་གྒ་ཙྪ་ཏི, ཨ་ནི་ཀྑ་ནྟེ ཝཱ མཱུ་ལེ ནི་ཀྑ་ནྟེ ཝཱ མཱུ་ལེ ཡཱ་ཝ ཨ་ངྐུ་རོ ཧ་རི་ཏོ ན ཧོ་ཏི, ཏཱ་ཝ ཏཾ ཝི་ཀོ་པེ་ནྟ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊཾ, ཏ་ཐཱ བྷཱུ་ཏ་གཱ་མ་བཱི་ཛ་གཱ་མེ ཝེ་མ་ཏི་ཀ་སྶ, ཨ་བྷཱུ་ཏ་གཱ་མ་བཱི་ཛ་གཱ་མེ བྷཱུ་ཏ་གཱ་མ་བཱི་ཛ་གཱ་མ་ས་ཉྙི་ནོ ཙེ་ཝ ཝེ་མ་ཏི་ཀ་སྶ ཙ. ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠ པ་ན ཨ་ཏ་ཐཱ་ས་ཉྙི་སྶ, ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི, ཨ་ས་ཉྩི་ཙྩ ཨ་ས་ཏི་ཡཱ ཨ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཝཱ ཝི་ཀོ་པེ་ནྟ་སྶ, ‘ཨི་མཾ རུ་ཀྑ’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཨ་ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ ‘‘རུ་ཀྑཾ ཚི་ནྡ, ཝ་ལླིཾ ཚི་ནྡཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི བྷ་ཎ་ནྟ་སྶ, ‘‘ཨི་མཾ པུ་པྥཾ ཝཱ ཕ་ལཾ ཝཱ ཛཱ་ན, ཨི་མཾ དེ་ཧི, ཨི་མཾ ཨཱ་ཧ་ར, ཨི་མི་ནཱ མེ ཨ་ཏྠོ, ཨི་མཾ ཀ་པྤི་ཡཾ ཀ་རོ་ཧཱི’’ཏི བྷ་ཎ་ནྟ་སྶ ཙ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཨེ་ཝཾ ཀ་པྤི་ཡ་ཝ་ཙ་ནེ་ན བྷཱུ་ཏ་གཱ་མ་ཏོ ཝི་ཡོ་ཛི་ཏཾ པ་ན བཱི་ཛ་ཛཱ་ཏཾ པུ་ན པི ‘‘ཀ་པྤི་ཡཾ ཀ་རོ་ཧཱི’’ཏི ཀཱ་རེ་ཏྭཱ་ཝ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཝ་ཉྷི་སྶ བཱི་ཛ་གཱ་མ་པ་རི་མོ་ཙ་ན་མྤི ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏི.
ཀ་པྤི་ཡཾ ཀ་རོ་ནྟེ་ན པ་ན ཨ་གྒི་ནཱ ཝཱ ན་ཁེ་ན ཝཱ ས་ཏྠེ་ན ཝཱ ཀ་ཏྟ་བྦཾ, ཨ་གྒི་ནཱ ཀ་རོ་ནྟེ་ན ཙ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཨ་གྒི་ནཱ ཨེ་ཀ་དེ་སེ ཕུ་ས་ནྟེ་ན ‘ཀ་པྤི་ཡ’ནྟི ཝ་ཏྭཱ་ཝ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ས་ཏྠེ་ན ཀ་རོ་ནྟེ་ན ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི ཏི་ཁི་ཎ་ས་ཏྠ་སྶ ཨ་ནྟ་མ་སོ སཱུ་ཙི་ན་ཁ་ཙྪེ་ད་ནཱ་དཱི་ན་མྤི ཏུ་ཎྜེ་ན ཝཱ དྷཱ་རཱ་ཡ ཝཱ ཝེ་དྷཾ ཝཱ ཚེ་དཾ ཝཱ ད་སྶེ་ནྟེ་ན ཏ་ཐེ་ཝ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ན་ཁེ་ན ཀ་རོ་ནྟེ་ན ཋ་པེ་ཏྭཱ གོ་མ་ཧིཾ་སཱ་དཱི་ནཾ ཁུ་རེ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཨ་པཱུ་ཏི་ནཱ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཝཱ ཏི་ར་ཙྪཱ་ནཱ་ནཾ ཝཱ ན་ཁེ་ན ཨ་ནྟ་མ་སོ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ་ཊེ་ནཱ་པི ས་ཏྠེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏྠ ས་ཙེ་པི བཱི་ཛཱ་ནཾ པ་བྦ་ཏ་མ་ཏྟོ རཱ་སི, རུ་ཀྑ་ས་ཧ་སྶཾ ཝཱ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཨེ་ཀཱ་བ་དྡྷཾ, ཨུ་ཙྪཱུ་ནཾ ཝཱ མ་ཧཱ་བྷཱ་རོ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏོ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཀ་སྨིཾ བཱི་ཛེ ཝཱ རུ་ཀྑ་སཱ་ཁཱ་ཡ ཝཱ ཨུ་ཙྪུ་མྷི ཝཱ ཀ་པྤི་ཡེ ཀ་ཏེ ས་བྦཾ ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཨུ་ཙྪུཾ ‘‘ཀ་པྤི་ཡཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ བ་དྡྷཾ དཱ་རུ་ཀཾ ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝ. ས་ཙེ པ་ན ཡཱ་ཡ ཝ་ལླི་ཡཱ བྷཱ་རོ བ་དྡྷོ, ཏཾ ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ན ཝ་ཊྚ་ཏི. མ་རི་ཙ་པ་ཀྐཱ་དཱི་ཧི མི་སྶེ་ཏྭཱ བྷ་ཏྟཾ ཨཱ་ཧ་ར་ནྟི, ‘‘ཀ་པྤི་ཡཾ ཀ་རོ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ས་ཙེ་པི བྷ་ཏྟ་སི་ཏྠེ ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝ, ཏི་ལ་ཏ་ཎྜུ་ལེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཡཱ་གུ་ཡཱ པ་ཀྑི་ཏྟཱ་ནི པ་ན ཨེ་ཀཱ་བ་དྡྷཱ་ནི ཧུ་ཏྭཱ ན ས་ནྟི་ཊྛ་ནྟི, ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀེ་ཀཾ ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ་ཝ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ཀ་པི་ཊྛ་ཕ་ལཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ནྟོ མི་ཉྫཾ ཀ་ཊཱ་ཧཾ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ས་ཉྩ་ར་ཏི, བྷི་ནྡཱ་པེ་ཏྭཱ ཀ་པྤི་ཡཾ ཀཱ་རེ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཀཱ་བ་དྡྷཱ ཙེ, ཀ་ཊཱ་ཧེ་པི ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཡཾ པ་ན ཕ་ལཾ ཏ་རུ་ཎཾ ཧོ་ཏི ཨ་བཱི་ཛཾ ཡ་ཉྩ ནི་བྦ་ཏྟ་བཱི་ཛཾ བཱི་ཛཾ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ, ཏ་ཏྠ ཀ་པྤི་ཡ་ཀ་ར་ཎ་ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠི. བྷཱུ་ཏ་གཱ་མོ, བྷཱུ་ཏ་གཱ་མ་ས་ཉྙི་ཏཱ, ཝི་ཀོ་པ་ནཾ ཝཱ ཝི་ཀོ་པཱ་པ་ནཾ ཝཱ་ཏི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ཏཱི་ཎི ཨ་ངྒཱ་ནི. ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནི པ་ཐ་ཝི་ཁ་ཎ་ན་ས་དི་སཱ་ནེ་ཝཱ་ཏི.
བྷཱུ་ཏ་གཱ་མ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. ཨ་ཉྙ་ཝཱ་ད་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
དུ་ཏི་ཡེ ཡ་མ་ཏྠཾ ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཝི་ན་ཡ་དྷ་རོ པུ་ཙྪ་ཏི, ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙཾ ཝ་ད་ཏཱི་ཏི ཨ་ཉྙ་ཝཱ་ད་ཀོ, ཨ་ཉྙེ་ན་ཉྙཾ པ་ཊི་ཙ་ར་ཎ་སྶེ་ཏཾ ནཱ་མཾ. ཝི་ཧེ་ས་ཏཱི་ཏི ཝི་ཧེ་ས་ཀོ, ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱ་ཝ་སྶེ་ཏཾ ནཱ་མཾ, ཏ་སྨིཾ ཨ་ཉྙ་ཝཱ་ད་ཀེ ཝི་ཧེ་ས་ཀེ. པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡནྟི ཝ་ཏྠུ་དྭ་ཡེ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་དྭ་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྨཱ ཡོ བྷི་ཀྑུ སཱ་ཝ་སེ་སཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ནྣོ ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫི་ཡ་མཱ་ནོ ཏཾ ན ཀ་ཐེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨ་ཉྙེ་ན ཝ་ཙ་ནེ་ན ཨ་ཉྙཾ ཚཱ་དེ་ནྟོ ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཝི་ཀྑི་པ་ཏི, ཡོ ཙ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱ་ཝེ་ན ཝི་ཧེ་སེ་ཏི, ཏེ་སཾ ཡཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨ་ཉྙ་ཝཱ་ད་ཀ་ཀ་མྨ་ཉྩེ་ཝ ཝི་ཧེ་ས་ཀ་ཀ་མྨ་ཉྩ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ, ཏ་སྨིཾ ས་ངྒྷེ་ན ཀ་ཏེ པུ་ན ཏ་ཐཱ ཀ་རོ་ནྟཱ་ནཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ.
ཀོ་ས་མྦི་ཡཾ ཚ་ནྣ་ཏྠེ་རཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨ་ཉྙེ་ན་ཉྙཾ པ་ཊི་ཙ་ར་ཎ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་པ་ཉྙ་ཏྟི, ཨ་ནཱ་ཎ་ཏྟི་ཀཾ, དྷ་མྨ་ཀ་མྨེ ཏི་ཀ་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ, ཨ་དྷ་མྨ་ཀ་མྨེ ཏི་ཀ་དུ་ཀྐ་ཊཾ, ཨ་ནཱ་རོ་པི་ཏེ པ་ན ཨ་ཉྙ་ཝཱ་ད་ཀེ ཝཱ ཝི་ཧེ་ས་ཀེ ཝཱ ཏ་ཐཱ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝ. ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ནྣ་བྷཱ་ཝཾ ཝཱ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟ་སྶ ‘‘ཀིཾ ཏུ་མྷེ བྷ་ཎ་ཐཱ’’ཏི པུ་ཙྪ་ཏོ, གེ་ལ་ཉྙེ་ན ཝཱ, ‘‘ས་ངྒྷ་སྶ བྷ་ཎྜ་ནཱ་དཱི་ནི ཝཱ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི, ཨ་དྷ་མྨེ་ན ཝཱ ཝ་གྒེ་ན ཝཱ ན་ཀ་མྨཱ་ར་ཧ་སྶ ཝཱ ཀ་མྨཾ ཀ་རི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ན ཀ་ཐེ་ནྟ་སྶ, ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. དྷ་མྨ་ཀ་མྨེ་ན ཨཱ་རོ་པི་ཏ་ཏཱ, ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཝཱ ཝ་ཏྠུ་ནཱ ཝཱ ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫི་ཡ་མཱ་ན་ཏཱ, ཚཱ་དེ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཉྙེ་ན་ཉྙཾ པ་ཊི་ཙ་ར་ཎཾ ཝཱ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱ་ཝོ ཝཱ་ཏི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ཏཱི་ཎི ཨ་ངྒཱ་ནི. ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནི ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ན་ས་དི་སཱ་ནི, ཨི་དཾ པ་ན སི་ཡཱ ཀི་རི་ཡཾ, སི་ཡཱ ཨ་ཀི་རི་ཡཾ, དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ན་ཉྩ ཧོ་ཏཱི་ཏི.
ཨ་ཉྙ་ཝཱ་ད་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༣. ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ན་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཏ་ཏི་ཡེ ཡེ་ན ཝ་ཙ་ནེ་ན ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་པེ་ནྟི ‘‘ཚ་ནྡཱ་ཡ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མོ ཨི་དཾ ནཱ་མ ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝ་ད་ནྟཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣཾ ས་ངྒྷེ་ན ས་མྨ་ཏཾ སེ་ནཱ་ས་ན་པ་ཉྙཱ་པ་ཀཱ་དི་བྷེ་དཾ ཏ་སྶ ཨ་ཡ་ས་ཀཱ་མཱ ཧུ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཨ་ཝ་ཛཱ་ནཱ་པེ་ནྟི, ཨ་ཝ་ཉྙཱ་ཡ ཨོ་ལོ་ཀཱ་པེ་ནྟི, ལཱ་མ་ཀ་ཏོ ཝཱ ཙི་ནྟཱ་པེ་ནྟི, ཏཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ན་ཀཾ. ཡེ་ན ཙ ཏ་ཐེ་ཝ ཝ་ད་ནྟཱ ཁི་ཡྻ་ནྟི, ས་བྦ་ཏྠ ཏ་སྶ ཨ་ཝ་ཎྞཾ པ་ཀཱ་སེ་ནྟི, ཏཾ ཁི་ཡྻ་ན་ཀཾ, ཏ་སྨིཾ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ན་ཀེ ཁི་ཡྻ་ན་ཀེ. པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡནྟི ཝ་ཏྠུ་དྭ་ཡེ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་དྭ་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྨཱ ཡོ ས་མྨ་ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་ཡ་ས་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ ཝ་ད་ནྟོ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་པེ་ཏི ཝཱ ཁི་ཡྻ་ཏི ཝཱ, ཏ་སྶ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ ཧོ་ཏི.
རཱ་ཛ་ག་ཧེ མེ་ཏྟི་ཡ་བྷཱུ་མ་ཛ་ཀེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ན་ཁི་ཡྻ་ན་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་པ་ཉྙ་ཏྟི, ཨ་ནཱ་ཎ་ཏྟི་ཀཾ, ཡཾ ཏ་སྶ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ ས་མྨུ་ཏི་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏཾ, ཏ་སྨིཾ དྷ་མྨ་ཀ་མྨེ ཏི་ཀ་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ, ཨ་དྷ་མྨ་ཀ་མྨེ ཏི་ཀ་དུ་ཀྐ་ཊཾ, ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ པ་ན ས་ནྟི་ཀེ ཏ་ཐཱ བྷ་ཎ་ནྟ་སྶ, ཨ་ས་མྨ་ཏ་སྶ ཙ ཨ་ཝ་ཎྞཾ ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི ས་ནྟི་ཀེ བྷ་ཎ་ནྟ་སྶ, ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ པ་ན ས་མྨ་ཏ་སྶ ཝཱ ཨ་ས་མྨ་ཏ་སྶ ཝཱ ཨ་ཝ་ཎྞཾ ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི་དེ་ཝ ས་ནྟི་ཀེ བྷ་ཎ་ནྟ་སྶ ཙ དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝ. པ་ཀ་ཏི་ཡཱ་ཝ ཚ་ནྡཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཀ་རོ་ནྟཾ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་པེ་ནྟ་སྶ ཝཱ ཁི་ཡྻ་ནྟ་སྶ ཝཱ, ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. དྷ་མྨ་ཀ་མྨེ་ན ས་མྨ་ཏ་ཏཱ, ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་ཏཱ, ཨ་ག་ཏི་ག་མ་ནཱ་བྷཱ་ཝོ, ཏ་སྶ ཨ་ཝ་ཎྞ་ཀཱ་མ་ཏཱ, ཡ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཝ་ད་ཏི, ཏ་སྶ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་ཏཱ, ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ནཾ ཝཱ ཁི་ཡྻ་ནཾ ཝཱ་ཏི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ཚ ཨ་ངྒཱ་ནི. ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནི ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ན་ས་དི་སཱ་ནི, ཨི་དཾ པ་ན དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ན་མེ་ཝཱ་ཏི.
ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ན་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༤. པ་ཋ་མ་སེ་ནཱ་ས་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཙ་ཏུ་ཏྠེ ས་ངྒྷི་ཀནྟི ས་ངྒྷ་སྶ ས་ནྟ་ཀཾ. མ་ཉྩཱ་དཱི་སུ ཡོ་ཀོ་ཙི མ་ཉྩ་ས་ངྑེ་པེ་ན ཀ་ཏོ ས་བྦོ་པི མ་ཉྩོཡེ་ཝ, པཱི་ཋེཔི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི པ་ན ཙོ་ལེ༹་ན ཝཱ ཀ་པྤི་ཡ་ཙ་མྨེ་ན ཝཱ ཚ་ཝིཾ ཀ་ཏྭཱ ཋ་པེ་ཏྭཱ མ་ནུ་སྶ་ལོ་མཾ ཏཱ་ལཱི་ས་པ་ཏྟ་ཉྩ ཡེ་ཧི ཀེ་ཧི་ཙི ལོ་མ་པ་ཎྞ་ཏི་ཎ་ཝཱ་ཀ་ཙོ་ལེ༹་ཧི པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཀ་ཏ་སེ་ནཱ་ས་ནཾ བྷི་སཱིཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་ཏྠ ནི་སཱི་དི་ཏུ་མྤི ནི་པ་ཛྫི་ཏུ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི, པ་མཱ་ཎ་པ་རི་ཙྪེ་དོ་པི ཙེ་ཏྠ ན་ཏྠི. ཀོ་ཙྪཾ པ་ན ཝཱ་ཀ་ཨུ་སཱི་ར་མུ་ཉྫ་པ་བྦ་ཛཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་མ་ཡཾ ཨ་ནྟོ སཾ་ཝེ་ལླི་ཏྭཱ བ་དྡྷཾ ཧེ་ཊྛཱ ཙ ཨུ་པ་རི ཙ ཝི་ཏྠ་ཏཾ པ་ཎ་ཝ་ས་ཎྛཱ་ནཾ མ་ཛ྄ཛྷེ སཱི་ཧ་ཙ་མྨཱ་དི་པ་རི་ཀྑི་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཙ་མྨཾ ནཱ་མེ་ཏྠ ན་ཏྠི. སེ་ནཱ་ས་ན་ཉྷི སོ་ཝ་ཎྞ་མ་ཡ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཀཱ་སེཏི ཨེ་ཏྠ ཡེ ཨ་ཝ་སྶི་ཀ་ས་ངྐེ་ཏཱ ཝ་སྶཱ་ན་མཱ་སཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ས་ཉྙི་ཏཱ ཨ་ཊྛ མཱ་སཱ, ཏེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨི་ཏ་རེ་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ མཱ་སེ་སུ ས་ཙེ་པི དེ་ཝོ ན ཝ་སྶ་ཏི. ཏ་ཐཱ་པི པ་ཀ་ཏི་ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཀཱ་སེ ཙ ཨོ་ཝ་སྶ་ཀ་མ་ཎྜ་པེ ཙ ས་ནྠ་རི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཡ་ཏྠ པ་ན ཧེ་མ་ནྟེ ཝ་སྶ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཨ་པ་རེ་པི ཙ་ཏྟཱ་རོ མཱ་སེ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. གི་མྷེ པ་ན ས་བྦ་ཏྠ ཝི་ག་ཏ་ཝ་ལཱ་ཧ་ཀཾ ཝི་སུ་དྡྷཾ ན་བྷཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏ་དཱ ཀེ་ན་ཙི་དེ་ཝ ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ན ག་ཙྪ་ཏི, ཝ་ཊྚ་ཏི. ཀཱ་ཀཱ་དཱི་ནཾ ནི་བ་དྡྷ་ཝཱ་ས་རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ པ་ན ཀ་དཱ་ཙི་པི ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨི་ཏི ཡ་ཏྠ ཙ ཡ་དཱ ཙ ས་ནྠ་རི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏཾ ས་བྦ་མི་དྷ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཀཱ་ས་ས་ངྑ་མེ་ཝ ག་ཏ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ས་ནྠ་རི་ཏྭཱཏི ཏ་ཐཱ་རཱུ་པེ ཋཱ་ནེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱ པ་ར་སྶ ཝཱ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ས་ནྠ་རི་ཏྭཱ. ཨ་ཉྙ་སྶ་ཏྠཱ་ཡ ས་ནྠ་ཏ་མྤི ཧི ཡཱ་ཝ སོ ཏ་ཏྠ ན ནི་སཱི་ད་ཏི, ‘ག་ཙྪ ཏྭ’ནྟི ཝཱ ན བྷ་ཎ་ཏི, ཏཱ་ཝ ས་ནྠཱ་ར་ཀ་སྶེ་ཝ བྷཱ་རོ. ས་ནྠ་རཱ་པེ་ཏྭཱཏི ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣེ་ན ས་ནྠ་རཱ་པེ་ཏྭཱ. ཨེ་ཏ་དེ་ཝ ཧི ཏ་སྶ པ་ལི་བོ་དྷོ ཧོ་ཏི, ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣེ་ན ས་ནྠ་ཏཾ ས་ནྠཱ་ར་ཀ་སྶེ་ཝ བྷཱ་རོ, ཏ་ཉྩ ཁོ ཡཱ་ཝ ཨཱ་ཎཱ་པ་ཀོ ཏ་ཏྠ ན ནི་སཱི་ད་ཏི, ‘ག་ཙྪ ཏྭ’ནྟི ཝཱ ན བྷ་ཎ་ཏི. ཡ་སྨི་ཉྷི ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་ནྠ་རཱ་པི་ཏེ ཝཱ པ་ཀ་ཏི་ས་ནྠ་ཏེ ཝཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣོ ནི་སཱི་ད་ཏི, ས་བྦཾ ཏཾ ནི་སི་ནྣ་སྶེ་ཝ བྷཱ་རོ, ཏ་སྨཱ ས་ནྠ་རཱ་པི་ཏ་ནྟྭེ་ཝ ས་ངྑཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཏཾ པ་ཀྐ་མ་ནྟོ ནེ་ཝ ཨུ་དྡྷ་རེ་ཡྻ, ན ཨུ་དྡྷ་རཱ་པེ་ཡྻཱཏི ཨ་ཏྟ་ནཱ ཝཱ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ པ་ཏི་རཱུ་པེ ཋཱ་ནེ ན ཋ་པེ་ཡྻ, པ་རེ་ན ཝཱ ཏ་ཐཱ ན ཀཱ་རཱ་པེ་ཡྻ. ཨ་ནཱ་པུ་ཙྪཾ ཝཱ ག་ཙྪེ་ཡྻཱཏི ཡོ བྷི་ཀྑུ ཝཱ སཱ་མ་ཎེ་རོ ཝཱ ཨཱ་རཱ་མི་ཀོ ཝཱ ལ་ཛྫཱི ཧོ་ཏི, ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ལི་བོ་དྷཾ ཝི་ཡ མ་ཉྙ་ཏི, ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཾ ཨ་ནཱ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཏཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཏ་སྶ ཨ་ནི་ཡྻཱ་ཏེ་ཏྭཱ ནི་ར་པེ་ཀྑོ ག་ཙྪ་ཏི, ཐཱ་མ་མ་ཛ྄ཛྷི་མ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ ལེ་ཌྜུ་པཱ་ཏཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མེ་ཡྻ, ཏ་སྶ ཨེ་ཀེ་ན པཱ་དེ་ན ལེ་ཌྜུ་པཱ་ཏཱ་ཏི་ཀྐ་མེ དུ་ཀྐ་ཊཾ, དུ་ཏི་ཡ་པཱ་དཱ་ཏི་ཀྐ་མེ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ. བྷོ་ཛ་ན་སཱ་ལཱ་ཡ ཋི་ཏོ པ་ན ‘‘ཨ་སུ་ཀ་སྨིཾ ནཱ་མ དི་ཝཱ་ཝི་ཧཱ་ར་ཊྛཱ་ནེ པ་ཉྙ་པེ་ཏྭཱ ག་ཙྪཱ་ཧཱི’’ཏི པེ་སེ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ག་ཙྪ་ནྟོ པཱ་དུ་དྡྷཱ་རེ་ན ཀཱ་རེ་ཏ་བྦོ.
སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ས་མྦ་ཧུ་ལེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ར་བྦྷ ས་ནྠ་ཏཾ ཨ་ནུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཨ་ནཱ་པུ་ཙྪཾ པ་ཀྐ་མ་ན་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་པ་ཉྙ་ཏྟི, ཨ་ནཱ་ཎ་ཏྟི་ཀཾ, ཏི་ཀ་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ, པུ་གྒ་ལི་ཀེ ཏི་ཀ་དུ་ཀྐ་ཊཾ, ཙི་མི་ལི་ཀཾ ཝཱ ཨུ་ཏྟ་ར་ཏྠ་ར་ཎཾ ཝཱ བྷཱུ་མ་ཏྠ་ར་ཎཾ ཝཱ ཏ་ཊྚི་ཀཾ ཝཱ ཙ་མྨ་ཀྑ་ཎྜཾ ཝཱ པཱ་ད་པུ་ཉྪ་ནཾ ཝཱ ཕ་ལ་ཀ་པཱི་ཋཾ ཝཱ ཡཾ ཝཱ པ་ན་ཉྙཾ ཀ་ཉྩི དཱ་རུ་བྷ་ཎྜཾ མ་ཏྟི་ཀཱ་བྷ་ཎྜཾ ཨ་ནྟ་མ་སོ པ་ཏྟཱ་དྷཱ་ར་ཀ་མྤི ཝུ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎེ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཀཱ་སེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝ. ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀེ་ན པ་ན ཨ་ས་ཏི ཨ་ནོ་ཝ་སྶ་ཀེ ས་བྦཾ རུ་ཀྑེ ལ་གྒེ་ཏྭཱ་པི ཡ་ཐཱ ཝཱ ཨུ་པ་ཙི་ཀཱ་ཧི ན ཁ་ཛྫ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཀ་ཏྭཱ་པི ག་ནྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་སི་ཀེ་ན པ་ན ཙཱི་ཝ་ར་ཀུ་ཊི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ་པི ར་ཀྑི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀེ, ཝི་སྶཱ་སི་ཀ་པུ་གྒ་ལི་ཀེ, ཨུ་དྡྷ་ར་ཎཱ་དཱི་ནི ཀ་ཏྭཱ ག་མ་ནེ, ཨོ་ཏཱ་པེ་ནྟ་སྶ, ‘‘ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨུ་དྡྷ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ག་ཙྪ་ཏོ, ཝུ་ཌྜྷ་ཏ་རཱ ཨུ་ཊྛཱ་པེ་ནྟི, ཨ་མ་ནུ་སྶོ ཏ་ཏྠ ནི་སཱི་ད་ཏི, ཀོ་ཙི ཨི་སྶ་རོ ག་ཎྷཱ་ཏི, སཱི་ཧཱ་ད་ཡོ ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཏི་ཊྛ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ པ་ལི་བུ་དྡྷཾ ཧོ་ཏི, ཏ་ཐཱ པ་ལི་བུ་དྡྷེ ཝཱ སེ་ནཱ་ས་ནེ, ཛཱི་ཝི་ཏ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ནྟ་རཱ་ཡ་ཀ་རཱ་སུ ཨཱ་པ་དཱ་སུ ཝཱ ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ, ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. མ་ཉྩཱ་དཱི་ནཾ ས་ངྒྷི་ཀ་ཏཱ, ཝུ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎེ དེ་སེ ས་ནྠ་ར་ཎཾ ཝཱ ས་ནྠ་རཱ་པ་ནཾ ཝཱ, ཨ་པ་ལི་བུ་དྡྷ་ཏཱ, ཨཱ་པ་དཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝོ, ནི་ར་པེ་ཀྑ་ཏཱ, ལེ་ཌྜུ་པཱ་ཏཱ་ཏི་ཀྐ་མོ་ཏི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ཚ ཨ་ངྒཱ་ནི. ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནི པ་ཋ་མ་ཀ་ཐི་ན་ས་དི་སཱ་ནེ་ཝ, ཨི་དཾ པ་ན ཀི་རི་ཡཱ་ཀི་རི་ཡ་ནྟི.
པ་ཋ་མ་སེ་ནཱ་ས་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༥. དུ་ཏི་ཡ་སེ་ནཱ་ས་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
པ་ཉྩ་མེ ཝི་ཧཱ་རེཏི ག་བྦྷེ ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ ཝཱ ས་བྦ་པ་རི་ཙྪ་ནྣེ ཝུ་ཏྟ་སེ་ནཱ་ས་ནེ. སེ་ཡྻནྟི སེ་ཡྻཱ ནཱ་མ བྷི་སཱི ཙི་མི་ལི་ཀཱ ཨུ་ཏྟ་ར་ཏྠ་ར་ཎཾ བྷཱུ་མ་ཏྠ་ར་ཎཾ ཏ་ཊྚི་ཀཱ ཙ་མྨ་ཀྑ་ཎྜོ ནི་སཱི་ད་ནཾ པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎཾ ཏི་ཎ་ས་ནྠཱ་རོ པ་ཎྞ་ས་ནྠཱ་རོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཙི་མི་ལི་ཀཱ ནཱ་མ པ་རི་ཀ་མྨ་ཀ་ཏཱ་ཡ བྷཱུ་མི་ཡཱ ཝ་ཎྞཱ་ནུ་ར་ཀྑ་ཎ་ཏྠཾ ཀ་ཏཱ. ཨུ་ཏྟ་ར་ཏྠ་ར་ཎཾ ནཱ་མ མ་ཉྩ་པཱི་ཋཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་པ་རི ཨ་ཏྠ་རི་ཏ་བྦ་ཡུ་ཏྟ་ཀཾ པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎཾ. བྷཱུ་མ་ཏྠ་ར་ཎཾ ནཱ་མ ཙི་མི་ལི་ཀཱ་ཡ ས་ཏི ཏ་སྶཱ ཨུ་པ་རི, ཨ་ས་ཏི སུ་དྡྷ་བྷཱུ་མི་ཡཾ ཨ་ཏྠ་རི་ཏ་བྦཱ ཀ་ཊ་སཱ་ར་ཀཱ་དི ཝི་ཀ་ཏི. ཏ་ཊྚི་ཀཱ ནཱ་མ ཏཱ་ལ་པ་ཎྞཱ་དཱི་ཧི ཀ་ཏ་ཏ་ཊྚི་ཀཱ. ཙ་མྨ་ཀྑ་ཎྜོ ནཱ་མ ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཙ་མྨཾ, སཱི་ཧ་ཙ་མྨཱ་དཱི་ན་ཉྷི པ་རི་ཧ་ར་ཎེ་ཡེ་ཝ པ་རི་ཀྑེ་པོ, སེ་ནཱ་ས་ན་པ་རི་བྷོ་གེ པ་ན ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཙ་མྨཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི. པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎཾ ནཱ་མ པཱ་ཝཱ་རོ ཀོ་ཛ་ཝོ་ཏི ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ, སེ་སཾ པཱ་ཀ་ཊ་མེ་ཝ. ཨི་ཏི ཨི་མཱ་སུ ད་ས་སུ སེ་ཡྻཱ་སུ ཨེ་ཀ་མྤི སེ་ཡྻཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་སྶ་གྒེ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎེ ཝི་ཧཱ་རེ ས་ནྠ་རི་ཏྭཱ ཝཱ ས་ནྠ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཝཱ ཡོ བྷི་ཀྑུ དི་སཾ་ག་མི་ཀོ ཡ་ཐཱ ཋ་པི་ཏཾ ཨུ་པ་ཙི་ཀཱ་ཧི ན ཁ་ཛྫ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཋ་པ་ན་ཝ་སེ་ན ནེ་ཝ ཨུ་དྡྷ་རེ་ཡྻ, ན ཨུ་དྡྷ་རཱ་པེ་ཡྻ, པུ་རི་མ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཨ་ནཱ་པུ་ཙྪཾ ཝཱ ག་ཙྪེ་ཡྻ, ཏ་སྶ པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ ཨཱ་རཱ་མ་སྶ པ་རི་ཀྑེ་པཾ, ཨ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ ཨུ་པ་ཙཱ་རཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་ནྟ་སྶ པ་ཋ་མ་པཱ་དེ དུ་ཀྐ་ཊཾ, དུ་ཏི་ཡ་པཱ་དེ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ. ཡ་ཏྠ པ་ན ཨུ་པ་ཙི་ཀཱ་ས་ངྐཱ ན་ཏྠི, ཏ་ཏོ ཨ་ནཱ་པུ་ཙྪཱ་པི ག་ནྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨཱ་པུ་ཙྪ་ནཾ པ་ན ཝ་ཏྟཾ.
སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ས་ཏྟ་ར་ས་ཝ་གྒི་ཡེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ར་བྦྷ ས་ངྒྷི་ཀེ ཝི་ཧཱ་རེ སེ་ཡྻཾ ས་ནྠ་རི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཨ་ནཱ་པུ་ཙྪཱ པ་ཀྐ་མ་ན་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་པ་ཉྙ་ཏྟི, ཨ་ནཱ་ཎ་ཏྟི་ཀཾ, ཏི་ཀ་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ, པུ་གྒ་ལི་ཀེ ཏི་ཀ་དུ་ཀྐ་ཊཾ, ཝུ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎ་སྶ པ་ན ཝི་ཧཱ་ར་སྶ ཨུ་པ་ཙཱ་རེ བ་ཧི ཨཱ་ས་ནྣེ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་སཱ་ལཱ་ཡ ཝཱ ཨ་པ་རི་ཙྪ་ནྣ་མ་ཎྜ་པེ ཝཱ པ་རི་ཙྪ་ནྣེ ཝཱ་པི བ་ཧཱུ་ནཾ ས་ནྣི་པཱ་ཏ་བྷཱུ་ཏེ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ ཝཱ ས་ནྠ་རི་ཏྭཱ ཝཱ ས་ནྠ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཝཱ, མ་ཉྩ་པཱི་ཋ་ཉྩ ཝི་ཧཱ་རེ ཝཱ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རེ ཝི་ཧཱ་རཱུ་པ་ཙཱ་རེ ཝཱ ས་ནྠ་རི་ཏྭཱ ཝཱ ས་ནྠ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཝཱ ཨུ་དྡྷ་ར་ཎཱ་དཱི་ནི ཨ་ཀ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝ. ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀེ, ཝི་སྶཱ་སི་ཀ་པུ་གྒ་ལི་ཀེ, ཨུ་དྡྷ་ར་ཎཱ་དཱི་ནི ཀ་ཏྭཱ, པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ པ་ལི་བུ་དྡྷཾ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ ག་མ་ནེ, ཡོ ཙ ‘‘ཨ་ཛྫེ་ཝ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ པ་ཊི་ཛ་གྒི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ སཱ་པེ་ཀྑོ ན་དི་པཱ་རཾ ཝཱ གཱ་མ་ནྟ་རཾ ཝཱ ག་ནྟྭཱ ཡ་ཏྠ་སྶ ག་མ་ན་ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ, ཏ་ཏྠེ་ཝ ཋི་ཏོ ཀ་ཉྩི པེ་སེ་ཏྭཱ ཝཱ ཨཱ་པུ་ཙྪ་ཏི, ན་དི་པཱུ་ར་རཱ་ཛ་ཙོ་རཱ་དཱི་སུ ཝཱ ཀེ་ན་ཙི པ་ལི་བུ་དྡྷོ ན ས་ཀྐོ་ཏི པ་ཙྩཱ་ག་ནྟུཾ, ཏ་སྶ ཙ, ཨཱ་པ་དཱ་སུ ཙ, ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཝུ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎ་སེ་ཡྻཱ, ཏ་སྶཱ ས་ངྒྷི་ཀ་ཏཱ, ཝུ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎེ ཝི་ཧཱ་རེ ས་ནྠ་ར་ཎཾ ཝཱ ས་ནྠ་རཱ་པ་ནཾ ཝཱ, ཨ་པ་ལི་བུ་དྡྷ་ཏཱ, ཨཱ་པ་དཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝོ, ཨ་ན་པེ་ཀྑ་སྶ དི་སཱ་པ་ཀྐ་མ་ནཾ, ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མཱ་ཏི་ཀྐ་མོ་ཏི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ས་ཏྟ ཨ་ངྒཱ་ནི. ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནི ཨ་ན་ནྟ་ར་སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡཱ་ནེ་ཝཱ་ཏི.
དུ་ཏི་ཡ་སེ་ནཱ་ས་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༦. ཨ་ནུ་པ་ཁ་ཛྫ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཚ་ཊྛེ ཛཱ་ནནྟི ‘‘ཨ་ནུ་ཊྛཱ་པ་ནཱི་ཡོ ཨ་ཡ’’ནྟི ཛཱ་ན་ནྟོ, ཏེ་ནེ་ཝ་སྶ པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ ‘‘ཝུ་ཌྜྷོ’ཏི ཛཱ་ནཱ་ཏི, ‘གི་ལཱ་ནོ’ཏི ཛཱ་ནཱ་ཏི, ‘ས་ངྒྷེ་ན དི་ནྣོ’ཏི ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི (པཱ་ཙི. ༡༢༡) ཝུ་ཏྟཾ. ཝུ་ཌྜྷོ ཧི ཨ་ཏྟ་ནོ ཝུ་ཌྜྷ་ཏཱ་ཡ ཨ་ནུ་ཊྛཱ་པ་ནཱི་ཡོ, གི་ལཱ་ནོ གི་ལཱ་ན་ཏཱ་ཡ, ས་ངྒྷོ པ་ན བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རི་ཀ་སྶ ཝཱ དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀ་ཝི་ན་ཡ་དྷ་ར་ག་ཎ་ཝཱ་ཙ་ཀཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ནཾ ཝཱ བ་ཧཱུ་པ་ཀཱ་ར་ཏཾ གུ་ཎ་ཝི་སི་ཊྛ་ཏ་ཉྩ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ དྷུ་ཝ་ཝཱ་ས་ཏྠཱ་ཡ ཝི་ཧཱ་རཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ས་མྨ་ནྣི་ཏྭཱ དེ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཡ་སྶ ས་ངྒྷེ་ན དི་ནྣོ, སོ་པི ཨ་ནུ་ཊྛཱ་པ་ནཱི་ཡོ. པུ་བྦུ་པ་ག་ཏནྟི པུ་བྦཾ ཨུ་པ་ག་ཏཾ. ཨ་ནུ་པ་ཁ་ཛྫཱཏི མ་ཉྩ་པཱི་ཋཱ་ནཾ ཝཱ ཏ་སྶ ཝཱ བྷི་ཀྑུ་ནོ པ་ཝི་ས་ནྟ་སྶ ཝཱ ནི་ཀྑ་མ་ནྟ་སྶ ཝཱ ཨུ་པ་ཙཱ་རཾ ཨ་ནུ་པ་ཝི་སི་ཏྭཱ. ཏ་ཏྠ མ་ཉྩ་པཱི་ཋཱ་ནཾ ཏཱ་ཝ མ་ཧ་ལླ་ཀེ ཝི་ཧཱ་རེ ས་མ་ནྟཱ དི་ཡ་ཌྜྷོ ཧ་ཏྠོ ཨུ་པ་ཙཱ་རོ, ཁུ་དྡ་ཀེ ཡ་ཏོ པ་ཧོ་ཏི, ཏ་ཏོ དི་ཡ་ཌྜྷོ ཧ་ཏྠོ, ཏ་སྶ པ་ན པ་ཝི་ས་ནྟ་སྶ པཱ་ད་དྷོ་ཝ་ན་པཱ་སཱ་ཎ་ཏོ ཡཱ་ཝ མ་ཉྩ་པཱི་ཋཾ, ནི་ཀྑ་མ་ནྟ་སྶ མ་ཉྩ་པཱི་ཋ་ཏོ ཡཱ་ཝ པ་སྶཱ་ཝ་ཊྛཱ་ནཾ, ཏཱ་ཝ ཨུ་པ་ཙཱ་རོ. སེ་ཡྻཾ ཀ་པྤེ་ཡྻཱཏི ཏ་སྶ ས་མྦཱ་དྷཾ ཀ་ཏྟུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ཏ་སྨིཾ ཨུ་པ་ཙཱ་རེ ད་ས་སུ སེ་ཡྻཱ་སུ ཨེ་ཀ་མྤི ས་ནྠ་ར་ནྟ་སྶ ཝཱ ས་ནྠ་རཱ་པེ་ནྟ་སྶ ཝཱ དུ་ཀྐ་ཊཾ, ཏ་ཏྠ ནི་སཱི་ད་ནྟ་སྶ ཝཱ ནི་པ་ཛྫ་ནྟ་སྶ ཝཱ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ, དྭེ་པི ཀ་རོ་ནྟ་སྶ དྭེ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཱ་ནི, པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ པ་ཡོ་ག་ག་ཎ་ནཱ་ཡ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ.
སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཚ་བྦ་གྒི་ཡེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨ་ནུ་པ་ཁ་ཛྫ སེ་ཡྻ་ཀ་པྤ་ན་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་པ་ཉྙ་ཏྟི, ཨ་ནཱ་ཎ་ཏྟི་ཀཾ, ཏི་ཀ་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ, པུ་གྒ་ལི་ཀེ ཏི་ཀ་དུ་ཀྐ་ཊཾ, ཝུ་ཏྟཱུ་པ་ཙཱ་ར་ཏོ ཝཱ བ་ཧི, ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་སཱ་ལཱ་དི་ཀེ ཝཱ, ཝི་ཧཱ་ར་སྶ ཨུ་པ་ཙཱ་རེ ཝཱ, ས་ནྠ་ར་ཎ་ས་ནྠ་རཱ་པ་ནེ་སུ་པི ནི་ས་ཛྫ་ས་ཡ་ནེ་སུ་པི དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝ. ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱ, ཝི་སྶཱ་སི་ཀ་སྶ ཝཱ ས་ནྟ་ཀེ པ་ན ཝི་ཧཱ་རེ ས་ནྠ་ར་ནྟ་སྶ, ཡོ ཙ གི་ལཱ་ནོ ཝཱ སཱི་ཏུ་ཎྷ་པཱི་ལི༹་ཏོ ཝཱ པ་ཝི་ས་ཏི, ཏ་སྶ ཙ, ཨཱ་པ་དཱ་སུ ཙ, ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ས་ངྒྷི་ཀ་ཝི་ཧཱ་ར་ཏཱ, ཨ་ནུ་ཊྛཱ་པ་ནཱི་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཛཱ་ན་ནཾ, ས་མྦཱ་དྷེ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ, ཨུ་པ་ཙཱ་རེ ནི་སཱི་ད་ནཾ ཝཱ ནི་པ་ཛྫ་ནཾ ཝཱ་ཏི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་ངྒཱ་ནི. ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནི པ་ཋ་མ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ས་དི་སཱ་ནེ་ཝ, ཨི་དཾ པ་ན དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ན་མེ་ཝཱ་ཏི.
ཨ་ནུ་པ་ཁ་ཛྫ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༧. ནི་ཀྐ་ཌྜྷ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ས་ཏྟ་མེ ཀུ་པི་ཏོཏི ཀུ་དྡྷོ. ཨ་ན་ཏྟ་མ་ནོཏི ཨ་ཏུ་ཊྛ་ཙི་ཏྟོ. ནི་ཀྐ་ཌྜྷེ་ཡྻ ཝཱ ནི་ཀྐ་ཌྜྷཱ་པེ་ཡྻ ཝཱ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡནྟི ཨེ་ཏྠ ཡེ ཨ་ནེ་ཀ་བྷཱུ་མ་ཀཱ པཱ་སཱ་དཱ, ཨ་ནེ་ཀ་ཀོ་ཊྛ་ཀཱ་ནི ཝཱ ཙ་ཏུ་སྶཱ་ལཱ་ནི, ཏཱ་དི་སེ་སུ སེ་ནཱ་ས་ནེ་སུ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ནྟ་རཱ ཨ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀེ་ནེ་ཝ པ་ཡོ་གེ་ན ཨ་ཏི་ཀྐཱ་མེ་ནྟ་སྶ ཨེ་ཀཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ, ཋ་པེ་ཏྭཱ ཋ་པེ་ཏྭཱ ནཱ་ནཱ་པ་ཡོ་གེ་ཧི ཨ་ཏི་ཀྐཱ་མེ་ནྟ་སྶ དྭཱ་ར་ག་ཎ་ནཱ་ཡ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཱ་ནི, ཧ་ཏྠེ་ན ཨ་ནཱ་མ་སི་ཏྭཱ ‘ནི་ཀྑ་མཱ’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ནི་ཀྐ་ཌྜྷ་ནྟ་སྶཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ནི་ཀྐ་ཌྜྷཱ་པེ་ནྟ་སྶ པ་ན ‘ནི་ཀྐ་ཌྜྷཱ’ཏི ཨཱ་ཎ་ཏྟ་མ་ཏྟེ དུ་ཀྐ་ཊཾ, ས་ཀིཾ ཨཱ་ཎ་ཏྟེ པ་ན ཏ་སྨིཾ བ་ཧུ་ཀེ་པི དྭཱ་རེ ནི་ཀྑ་མ་ནྟེ ཨི་ཏ་ར་སྶ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ. ས་ཙེ པ་ན ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀཱ་ནི དྭཱ་རཱ་ནི ནི་ཀྐ་ཌྜྷཱ་ཧཱི’’ཏི ཝཱ, ‘‘ཡཱ་ཝ མ་ཧཱ་དྭཱ་རཾ, ཏཱ་ཝ ནི་ཀྐ་ཌྜྷཱ་ཧཱི’’ཏི ཝཱ ཨེ་ཝཾ ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཎ་ཏྟོ ཧོ་ཏི, དྭཱ་ར་ག་ཎ་ནཱ་ཡ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཱ་ནི.
སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཚ་བྦ་གྒི་ཡེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ར་བྦྷ བྷི་ཀྑུཾ ས་ངྒྷི་ཀཱ ཝི་ཧཱ་རཱ ནི་ཀྐ་ཌྜྷ་ན་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ
པ་ཉྙ་ཏྟཾ, སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་པ་ཉྙ་ཏྟི, སཱ་ཎ་ཏྟི་ཀཾ, ཏི་ཀ་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ, པུ་གྒ་ལི་ཀེ ཏི་ཀ་དུ་ཀྐ་ཊཾ, ཏ་སྶ པ་རི་ཀྑཱ་ར་ནི་ཀྐ་ཌྜྷ་ནེ, ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་སཱ་ལཱ་དི་ཀཱ ཝི་ཧཱ་རཱུ་པ་ཙཱ་རཱ ཏ་སྶ ཝཱ ཏ་སྶ པ་རི་ཀྑཱ་ར་སྶ ཝཱ ནི་ཀྐ་ཌྜྷ་ནེ, ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ པ་ན ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་པ་རི་ཀྑཱ་ར་སྶ ཝཱ ཝི་ཧཱ་རཱ ཝཱ ཝི་ཧཱ་རཱུ་པ་ཙཱ་རཱ ཝཱ ནི་ཀྐ་ཌྜྷ་ནེ ནི་ཀྐ་ཌྜྷཱ་པ་ནེ ཙ དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝ. ཏ་ཉྩ ཁོ ཨ་ས་མྦ་དྡྷེ་སུ པ་རི་ཀྑཱ་རེ་སུ པ་རི་ཀྑཱ་ར་ག་ཎ་ནཱ་ཡ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱ, ཝི་སྶཱ་སི་ཀ་སྶ ཝཱ ས་ནྟ་ཀཱ ཝི་ཧཱ་རཱ ནི་ཀྐ་ཌྜྷ་ནེ, ས་ཀ་ལ་ས་ངྒྷཱ་རཱ་མ་ཏོ་པི བྷ་ཎྜ་ན་ཀཱ་ར་ཀ་སྶ ཝཱ ཏ་སྶ པ་རི་ཀྑཱ་ར་སྶ ཝཱ ནི་ཀྐ་ཌྜྷ་ནེ ནི་ཀྐ་ཌྜྷཱ་པ་ནེ ཝཱ, ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཨ་ལ་ཛྫི་སྶ, ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀ་སྶ, ན ས་མྨཱ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱ་ནཾ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀ་ས་ཨ་ཝི་ཧཱ་རི་ཀཱ་ནཾ, ཏེ་སཾ པ་རི་ཀྑཱ་ར་སྶ ཝཱ ནི་ཀྐ་ཌྜྷ་ནེ ཙ, ས་ཡཾ ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ས་ངྒྷི་ཀ་ཝི་ཧཱ་རོ, ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ བྷ་ཎྜ་ན་ཀཱ་ར་ཀ་བྷཱ་ཝཱ་དི་ཝི་ནི་མུ་ཏྟ་ཏཱ, ཀོ་པེ་ན ནི་ཀྐ་ཌྜྷ་ནཾ ཝཱ ནི་ཀྐ་ཌྜྷཱ་པ་ནཾ ཝཱ་ཏི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ཏཱི་ཎི ཨ་ངྒཱ་ནི. ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནི ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ན་ས་དི་སཱ་ནི, ཨི་དཾ པ་ན དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ན་ནྟི.
ནི་ཀྐ་ཌྜྷ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༨. ཝེ་ཧཱ་ས་ཀུ་ཊི་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨ་ཊྛ་མེ ཨུ་པ་རི་ཝེ་ཧཱ་ས་ཀུ་ཊི་ཡཱཏི ཨུ་པ་རི ཨ་ཙྪ་ནྣ་ཏ་ལཱ་ཡ དྭི་བྷཱུ་མི་ཀ་ཀུ་ཊི་ཡཱ ཝཱ ཏི་བྷཱུ་མི་ཀ་ཀུ་ཊི་ཡཱ ཝཱ, པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ པ་ན ཨི་དྷ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ ཀུ་ཊིཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘མ་ཛ྄ཛྷི་མ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ ཨ་སཱི་ས་གྷ་ཊྚཱ’’ཏི (པཱ་ཙི. ༡༣༡) ཝུ་ཏྟཾ. ཨཱ་ཧ་ཙྩ་པཱ་ད་ཀནྟི ཨ་ངྒེ ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ པ་ཝེ་སི་ཏ་པཱ་ད་ཀཾ. ཨ་བྷི་ནི་སཱི་དེ་ཡྻཱཏི ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ ནི་སཱི་དེ་ཡྻ, བྷུ་མྨ་ཏྠེ ཝཱ ཨེ་ཏཾ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ, མ་ཉྩེ ཝཱ པཱི་ཋེ ཝཱ ནི་སཱི་དེ་ཡྻ ཝཱ ནི་པ་ཛྫེ་ཡྻ ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་བྷཱིཏི ཨི་དཾ པ་ན པ་ད་སོ་བྷ་ཎ་ཏྠེ ཨུ་པ་ས་གྒ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ, ཏ་སྨཱ ཡོ བྷི་ཀྑུ ཝུ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ཡ ཝེ་ཧཱ་ས་ཀུ་ཊི་ཡཱ ས་བྦ་ནྟི་མེ་ན པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན ཡཱ་ཝ པ་མཱ་ཎ་མ་ཛ྄ཛྷི་མ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ ས་བྦ་སོ ཧེ་ཊྛི་མཱ་ཧི ཏུ་ལཱ་ཧི སཱི་སཾ ན གྷ་ཊྚེ་ཏི, ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཨུ་ཙྩཱ་ཡ ཏུ་ལཱ་ནཾ ཨུ་པ་རི ཋ་པི་ཏེ ཨཱ་ཧ་ཙྩ་པཱ་ད་ཀེ མ་ཉྩེ ཝཱ པཱི་ཋེ ཝཱ ནི་སཱི་ད་ཏི ཝཱ ནི་པ་ཛྫ་ཏི ཝཱ, ཏ་སྶ ཨ་ནུ་པ་ཁ་ཛྫ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན པ་ཡོ་ག་ག་ཎ་ནཱ་ཡ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ.
སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨུ་པ་རི་ཝེ་ཧཱ་ས་ཀུ་ཊི་ཡཱ ཨཱ་ཧ་ཙྩ་པཱ་ད་ཀཾ མ་ཉྩཾ པཱི་ཋཾ ས་ཧ་སཱ ཨ་བྷི་ནི་སཱི་ད་ན་ཨ་བྷི་ནི་པ་ཛྫ་ན་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་པ་ཉྙ་ཏྟི, ཨ་ནཱ་ཎ་ཏྟི་ཀཾ, ཏི་ཀ་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ, པུ་གྒ་ལི་ཀེ ཏི་ཀ་དུ་ཀྐ་ཊཾ, ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱ, ཝི་སྶཱ་སི་ཀ་སྶ ཝཱ ས་ནྟ་ཀེ ཝི་ཧཱ་རེ, ཨ་ཝེ་ཧཱ་ས་ཀུ་ཊི་ཡཱ, སཱི་ས་གྷ་ཊྚཱ་ཡ, ཡ་སྶ ཝཱ ཧེ་ཊྛཱ ད་བྦ་ས་མྦྷཱ་རཱ་དཱི་ནཾ ནི་ཀྑི་ཏྟ་ཏྟཱ ཨ་པ་རི་བྷོ་གཾ ཧོ་ཏི, ཨུ་པ་རི་ཏ་ལཾ ཝཱ པ་ད་ར་ས་ཉྩི་ཏཾ སུ་དྷཱ་དི་པ་རི་ཀ་མྨ་ཀ་ཏཾ ཝཱ, ཏ་ཏྠ ཨཱ་ཧ་ཙྩ་པཱ་ད་ཀེ ནི་སཱི་ད་ནྟ་སྶ, ཡོ ཙེ ཏ་སྨིཾ ཝེ་ཧཱ་ས་ཊྛེ་པི ཨཱ་ཧ་ཙྩ་པཱ་ད་ཀེ ཋི་ཏོ ཀི་ཉྩི ག་ཎྷཱ་ཏི ཝཱ ལ་གྒ་ཏི ཝཱ, ཡ་སྶ ཙ པ་ཊཱ་ཎཱི དི་ནྣཱ ཧོ་ཏི, པཱ་ད་སཱི་སཱ་ནཾ ཨུ་པ་རི ཨཱ་ཎཱི པ་ཝེ་སི་ཏཱ, ཏ་ཏྠ ནི་སཱི་ད་ནྟ་སྶ, ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ས་ངྒྷི་ཀོ ཝི་ཧཱ་རོ, ཨ་སཱི་ས་གྷ་ཊྚཱ ཝེ་ཧཱ་ས་ཀུ་ཊི, ཧེ་ཊྛཱ ས་པ་རི་བྷོ་གཾ, ཨ་པ་ཊཱ་ཎི་དི་ནྣེ ཨཱ་ཧ་ཙྩ་པཱ་ད་ཀེ ནི་སཱི་ད་ནཾ ཝཱ ནི་པ་ཛྫ་ནཾ ཝཱ་ཏི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་ངྒཱ་ནི. ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནི ཨེ་ལ༹་ཀ་ལོ་མ་ས་དི་སཱ་ནཱི་ཏི.
ཝེ་ཧཱ་ས་ཀུ་ཊི་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༩. མ་ཧ་ལླ་ཀ་ཝི་ཧཱ་ར་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ན་ཝ་མེ མ་ཧ་ལླ་ཀནྟི ས་སྶཱ་མི་ཀཾ. ཝི་ཧཱ་རནྟི ཨུ་ལླི་ཏྟཱ་ཝ་ལླི་ཏྟཾ. ཡཱ་ཝ དྭཱ་ར་ཀོ་སཱཏི་ཨེ་ཏྠ དྭཱ་ར་ཀོ་སོ ནཱ་མ ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན པི་ཊྛ་ས་ངྒྷཱ་ཊ་སྶ སཱ་མ་ནྟཱ ཨ་ཌྜྷ་ཏེ་ཡྻ་ཧ་ཏྠོ པ་དེ་སོ. ཨ་གྒ་ལ༹་ཊྛ་པ་ནཱ་ཡཱཏི ས་ཀ་ཝཱ་ཊ་ཀ་སྶ དྭཱ་ར་བ་ནྡྷ་སྶ ནི་ཙྩ་ལ་བྷཱ་ཝ་ཏྠཱ་ཡ. ཀ་ཝཱ་ཊ་ཉྷི ལ་ཧུ་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ཀཾ ཝི་ཝ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ བྷི་ཏྟིཾ ཨཱ་ཧ་ན་ཏི, པི་ད་ཧ་ན་ཀཱ་ལེ དྭཱ་ར་བ་ནྡྷཾ. ཏེ་ན ཨཱ་ཧ་ནེ་ན བྷི་ཏྟི ཀ་མྤ་ཏི, ཏ་ཏོ མ་ཏྟི་ཀཱ ཙ་ལ་ཏི, ཙ་ལི་ཏྭཱ སི་ཐི་ལཱ ཝཱ ཧོ་ཏི པ་ཏ་ཏི ཝཱ, ཏེ་ནཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཡཱ་ཝ དྭཱ་ར་ཀོ་སཱ ཨ་གྒ་ལ༹་ཊྛ་པ་ནཱ་ཡཱ’’ཏི. ཏ་ཏྠ ཀི་ཉྩཱ་པི ‘‘ཨི་དཾ ནཱ་མ ཀ་ཏྟ་བྦ’’ནྟི ནེ་ཝ མཱ་ཏི་ཀཱ་ཡཾ, ན པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི་ཡཾ པ་ན ‘‘པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཚཱ་དཱ་པེ་སི, པུ་ན་པྤུ་ནཾ ལེ་པཱ་པེ་སཱི’’ཏི (པཱ་ཙི. ༡༣༤) ཨ་དྷི་ཀཱ་ར་ཏོ ཡཱ་ཝ དྭཱ་ར་ཀོ་སཱ ཨ་གྒ་ལ༹་ཊྛ་པ་ནཱ་ཡ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ལི་མྤི་ཏ་བྦོ ཝཱ ལེ་པཱ་པེ་ཏ་བྦོ ཝཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨཱ་ལོ་ཀ་ས་ནྡྷི་པ་རི་ཀ་མྨཱ་ཡཱཏི་ཨེ་ཏྠ ཨཱ་ལོ་ཀ་ས་ནྡྷཱིཏི ཝཱ་ཏ་པཱ་ན་ཀ་ཝཱ་ཊ་ཀཱ ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཏེ ཝི་ཝ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ ཝི་ད་ཏྠི་མ་ཏྟ་མྤི ཨ་ཏི་རེ་ཀ་མྤི བྷི་ཏྟི་པྤ་དེ་སཾ པ་ཧ་ར་ནྟི, ཨུ་པ་ཙཱ་རོ པ་ནེ་ཏྠ ས་བྦ་དི་སཱ་སུ ལ་བྦྷ་ཏི, ཏ་སྨཱ ས་བྦ་དི་སཱ་སུ ཀ་ཝཱ་ཊ་ཝི་ཏྠཱ་ར་པྤ་མཱ་ཎོ ཨོ་ཀཱ་སོ ཨཱ་ལོ་ཀ་ས་ནྡྷི་པ་རི་ཀ་མྨ་ཏྠཱ་ཡ ལི་མྤི་ཏ་བྦོ ཝཱ ལེ་པཱ་པེ་ཏ་བྦོ ཝཱ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
ཨེ་ཝཾ ལེ་པ་ཀ་མྨེ ཡཾ ཀ་ཏྟ་བྦཾ, ཏཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཚ་ད་ནེ ཀ་ཏྟ་བྦཾ ད་སྶེ་ཏུཾ དྭ་ཏྟི་ཙྪ་ད་ན་སྶཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ དྭ་ཏྟི་ཙྪ་ད་ན་སྶ པ་རི་ཡཱ་ཡནྟི ཚ་ད་ན་སྶ དྭ་ཏྟི་པ་རི་ཡཱ་ཡཾ, པ་རི་ཡཱ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི པ་རི་ཀྑེ་པོ, པ་རི་ཀྑེ་པ་དྭ་ཡཾ ཝཱ པ་རི་ཀྑེ་པ་ཏྟ་ཡཾ ཝཱ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨ་པྤ་ཧ་རི་ཏེ ཋི་ཏེ་ནཱཏི ཨ་ཧ་རི་ཏེ ཋི་ཏེ་ན. ཧ་རི་ཏནྟི ཙེ་ཏྠ ས་ཏྟ་དྷ་ཉྙཱ་དི་བྷེ་དཾ པུ་བྦ་ཎྞཾ, མུ་གྒ་མཱ་ས་ཏི་ལ་ཀུ་ལ་ཏྠ་ཨ་ལཱ་བུ་ཀུ་མྦྷ་ཎྜཱ་དི་བྷེ་ད་ཉྩ ཨ་པ་ར་ཎྞཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. ཡཾ ཏ་སྨིཾ ཁེ་ཏྟེ ཝུ་ཏྟཾ ན ཏཱ་ཝ ས་མྤ་ཛྫ་ཏི, ཝ་སྶེ པ་ན པ་ཏི་ཏེ ས་མྤ་ཛྫི་སྶ་ཏི, ཏ་མྤི ཧ་རི་ཏ་ས་ངྑ་མེ་ཝ ག་ཙྪ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཏ་སྨིཾ ཋ་ཏྭཱ ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧ་ནྟོ དུ་ཀྐ་ཊཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཨ་པྤ་ཧ་རི་ཏེ ཋ་ཏྭཱ ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧ་ནྟ་སྶཱ་པི ཨ་ཡཾ པ་རི་ཙྪེ་དོ, པི་ཊྛི་ཝཾ་ས་སྶ ཝཱ ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་ར་ཐཱུ་པི་ཀཱ་ཡ ཝཱ པ་སྶེ ནི་སི་ནྣོ པུ་རི་སོ ཚ་ད་ན་མུ་ཁ་ཝ་ཊྚི་ཨ་ནྟེ་ན ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཡ་སྨིཾ བྷཱུ་མི་བྷཱ་གེ ཋི་ཏཾ བྷི་ཀྑུཾ པ་སྶ་ཏི, ཡ་སྨི་ཉྩ ཋི་ཏོ ཏཾ ཨུ་པ་རི ནི་སི་ནྣ་ཀཾ ཏ་ཐེ་ཝ ཨུ་ལློ་ཀེ་ནྟོ པ་སྶ་ཏི, ཏ་སྨིཾ ཋཱ་ཏ་བྦཾ, ཏ་སྶ ཨ་ནྟོ ཨ་ཧ་རི་ཏེ་པི ཋཱ་ཏུཾ ན ལ་བྷ་ཏི. ཏ་ཏོ ཙེ ཨུ་ཏྟ་རཱིཏི མ་གྒེ་ན ཚཱ་དི་ཡ་མཱ་ནེ ཏི་ཎྞཾ མ་གྒཱ་ནཾ, པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཚཱ་དི་ཡ་མཱ་ནེ ཏི་ཎྞཾ པ་རི་ཡཱ་ཡཱ་ནཾ ཨུ་པ་རི ཨི་ཊྛ་ཀ་སི་ལཱ་སུ་དྷཱ་ཧི ཚཱ་དི་ཡ་མཱ་ནེ ཨི་ཊྛ་ཀ་སི་ལཱ་སུ་དྷཱ་པི་ཎྜ་ག་ཎ་ནཱ་ཡ, ཏི་ཎ་པ་ཎྞེ་ཧི ཚཱ་དི་ཡ་མཱ་ནེ པ་ཎྞ་ག་ཎ་ནཱ་ཡ ཙེ་ཝ ཏི་ཎ་མུ་ཊྛི་ག་ཎ་ནཱ་ཡ ཙ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ.
ཀོ་ས་མྦི་ཡཾ ཚ་ནྣ་ཏྠེ་རཾ ཨཱ་ར་བྦྷ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཚཱ་དཱ་པ་ན་ལེ་པཱ་པ་ན་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་པ་ཉྙ་ཏྟི, ཨ་ནཱ་ཎ་ཏྟི་ཀཾ, ཏི་ཀ་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ, ཨཱུ་ན་དྭ་ཏྟི་པ་རི་ཡཱ་ཡེ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ས་ཉྙི་ནོ ཝེ་མ་ཏི་ཀ་སྶ ཝཱ དུ་ཀྐ་ཊཾ. སེ་ཏ་ཝ་ཎྞཱ་དི་ཀ་ར་ཎེ, དྭ་ཏྟི་པ་རི་ཡཱ་ཡེ ཝཱ ཨཱུ་ན་ཀ་དྭ་ཏྟི་པ་རི་ཡཱ་ཡེ ཝཱ, ལེ་ཎ་གུ་ཧཱ་ཏི་ཎ་ཀུ་ཊི་ཀཱ་དཱི་སུ, ཨ་ཉྙ་སྶ་ཏྠཱ་ཡ, ཨ་ཏྟ་ནོ དྷ་ནེ་ན ཀཱ་རེ་ནྟ་སྶ, ཝཱ་སཱ་གཱ་རཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ སེ་སཱ་ནི ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧ་ནྟ་སྶ, ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. མ་ཧ་ལླ་ཀ་ཝི་ཧཱ་ར་ཏཱ, ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱ་སཱ་གཱ་ར་ཏཱ, ཨུ་ཏྟ་རི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ནྟི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ཏཱི་ཎི ཨ་ངྒཱ་ནི. ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནི ས་ཉྩ་རི་ཏྟེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡཱ་ནེ་ཝཱ་ཏི.
མ་ཧ་ལླ་ཀ་ཝི་ཧཱ་ར་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༠. ས་པྤཱ་ཎ་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ད་ས་མེ ཛཱ་ནཾ ས་པྤཱ་ཎ་ཀནྟི ‘‘ས་པྤཱ་ཎ་ཀཾ ཨེ་ཏ’’ནྟི དི་སྭཱ ཝཱ སུ་ཏྭཱ ཝཱ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན ཛཱ་ན་ནྟོ. སི་ཉྩེ་ཡྻ ཝཱ སི་ཉྩཱ་པེ་ཡྻ ཝཱཏི ཏེ་ན ཨུ་ད་ཀེ་ན ས་ཡཾ ཝཱ སི་ཉྩེ་ཡྻ, ཨ་ཉྙཾ ཝཱ ཨཱ་ཎཱ་པེ་ཏྭཱ སི་ཉྩཱ་པེ་ཡྻ. ཏ་ཏྠ དྷཱ་རཾ ཨ་ཝི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ སི་ཉྩ་ནྟ་སྶ ཨེ་ཀ་སྨིཾ གྷ་ཊེ ཨེ་ཀཱ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟི, ཝི་ཙྪི་ནྡ་ནྟ་སྶ པ་ཡོ་ག་ག་ཎ་ནཱ་ཡ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ. མཱ་ཏི་ཀཾ པ་མུ་ཁཾ ཀ་རོ་ཏི, དི་ཝ་ས་མྤི ས་ནྡ་ཏུ, ཨེ་ཀཱ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟི. ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་ཏོ ནེ་ནྟ་སྶ པ་ཡོ་ག་ག་ཎ་ནཱ་ཡ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ. བ་ཧུ་ཀ་མྤི ཏི་ཎ་པ་ཎྞ་སཱ་ཁཱ་དིཾ ཨེ་ཀ་པྤ་ཡོ་གེ་ན ཨུ་ད་ཀེ པ་ཀྑི་པ་ནྟ་སྶ ཨེ་ཀཱ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟི, ཨེ་ཀེ་ཀཾ པ་ཀྑི་པ་ནྟ་སྶ པ་ཡོ་ག་ག་ཎ་ནཱ་ཡ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ. ཨི་ད་ཉྩ ཡཾ ཨེ་ཝཾ པ་ཀྑི་པི་ཡ་མཱ་ནེ པ་རི་ཡཱ་དཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཨཱ་ཝི་ལཾ ཝཱ ཧོ་ཏི, ཡ་ཐཱ པཱ་ཎ་ཀཱ མ་ར་ནྟི, ཏཱ་དི་སཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ན མ་ཧཱ་ཨུ་ད་ཀཾ. སི་ཉྩཱ་པ་ནེ ཨཱ་ཎ་ཏྟི་ཡཱ དུ་ཀྐ་ཊཾ, ཨེ་ཀཱ་ཎ་ཏྟི་ཡཱ བ་ཧུ་ཀ་མྤི སི་ཉྩ་ཏུ, ཨཱ་ཎཱ་པ་ཀ་སྶ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ.
ཨཱ་ལ༹་ཝི་ཡཾ ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ར་བྦྷ སི་ཉྩ་ན་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་པ་ཉྙ་ཏྟི, སཱ་ཎ་ཏྟི་ཀཾ, ཨ་པྤཱ་ཎ་ཀེ ས་པྤཱ་ཎ་ཀ་ས་ཉྙི་ནོ, ཨུ་བྷོ་སུ ཝེ་མ་ཏི་ཀ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཨ་པྤཱ་ཎ་ཀ་ས་ཉྙི་ནོ, ཨ་ས་ཉྩི་ཙྩ ཨ་སྶ་ཏི་ཡཱ ཝཱ སི་ཉྩ་ནྟ་སྶ, ཨ་ཛཱ་ན་ནྟ་སྶ, ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཨུ་ད་ཀ་སྶ ས་པྤཱ་ཎ་ཀ་ཏཱ, ‘‘སི་ཉྩ་ནེ་ན པཱ་ཎ་ཀཱ མ་རི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ཛཱ་ན་ནཾ, ཏ་ཉྩ ཨུ་ད་ཀཾ ཏཱ་དི་ས་མེ་ཝ, ཝི་ནཱ ཝ་དྷ་ཀ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ན ཏི་ཎཱ་དཱི་ནཾ སི་ཉྩ་ན་ནྟི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་ངྒཱ་ནི. ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནི ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ན་ས་དི་སཱ་ནི, ཨི་དཾ པ་ན པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝ་ཛྫཾ, ཏི་ཙི་ཏྟཾ, ཏི་ཝེ་ད་ན་ནྟི.
ས་པྤཱ་ཎ་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
བྷཱུ་ཏ་གཱ་མ་ཝ་གྒོ དུ་ཏི་ཡོ.
༣. ཨོ་ཝཱ་ད་ཝ་གྒོ
༡. ཨོ་ཝཱ་ད་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨོ་ཝཱ་ད་ཝ་གྒ་སྶ པ་ཋ་མེ ཨ་ས་མྨ་ཏོཏི ཡཱ ཨ་ཊྛ་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཉ་ཏྟི་ཙ་ཏུ་ཏྠེ་ན ཀ་མྨེ་ན (པཱ་ཙི. ༡༤༦) བྷི་ཀྑུ་ནོ་ཝཱ་ད་ཀ་ས་མྨུ་ཏི ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཱ, ཏཱ་ཡ ཨ་ས་མྨ་ཏོ. ཨོ་ཝ་དེ་ཡྻཱཏི བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷཾ ཝཱ ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ཝཱ ཨེ་ཀཾ བྷི་ཀྑུ་ནིཾ ཝཱ ‘‘ཝ་སྶ་ས་ཏཱུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཏ་ད་ཧུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་བྷི་ཝཱ་ད་ནཾ པ་ཙྩུ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ཉྫ་ལི་ཀ་མྨཾ སཱ་མཱི་ཙི་ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཨཱ་དི་ཀེ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༤༠༣) ཨ་ཊྛ ག་རུ་དྷ་མྨེ ཨོ་ཝཱ་ད་ཝ་སེ་ན ཨོ་སཱ་རེ་ནྟོ ཨོ་ཝ་དེ་ཡྻ. པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡནྟི ཨོ་ཝཱ་ད་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ.
སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཚ་བྦ་གྒི་ཡེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨོ་ཝ་ད་ན་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་པ་ཉྙ་ཏྟི, ཨ་ནཱ་ཎ་ཏྟི་ཀཾ, ཨ་ཉྙེ་ན ཝཱ དྷ་མྨེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱི་སུ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་མ་ཏྟཾ ཝཱ ཨོ་ཝ་ད་ཏོ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ས་མྨ་ཏ་སྶཱ་པི ཏ་ཉྩེ ས་མྨུ་ཏི་ཀ་མྨཾ ཨ་དྷ་མྨ་ཀ་མྨཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨིཾ ཨ་དྷ་མྨ་ཀ་མྨེ ཨ་དྷ་མྨ་ཀ་མྨ་ས་ཉྙི་ནོ ཝ་གྒེ བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷེ ཨོ་ཝ་ད་ཏོ ཏི་ཀ་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ, ཏ་ཐཱ ཝེ་མ་ཏི་ཀ་སྶ དྷ་མྨ་ཀ་མྨ་ས་ཉྙི་ནོ ཙཱ་ཏི ན་ཝ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཱ་ནི, ས་མ་གྒེ་པི བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷེ་ན ཝཱ་ཏི ཨ་དྷ་མྨ་ཀ་མྨ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཊྛཱ་ར་ས. ས་ཙེ པ་ན ཏཾ དྷ་མྨ་ཀ་མྨཾ ཧོ་ཏི, ‘‘དྷ་མྨ་ཀ་མྨེ དྷ་མྨ་ཀ་མྨ་ས་ཉྙཱི ས་མ་གྒཾ བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷཾ ས་མ་གྒ་ས་ཉྙཱི ཨོ་ཝ་ད་ཏཱི’’ཏི (པཱ་ཙི. ༡༥༡) ཨི་དཾ ཨ་ཝ་སཱ་ན་པ་དཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཏེ་ནེ་ཝ ན་ཡེ་ན ས་ཏྟ་ར་ས དུ་ཀྐ་ཊཱ་ནི, ‘‘ས་མ་གྒ་མྷཱ་ཡྻཱ’’ཏི ཙ ཝུ་ཏྟེ ཨ་ཉྙཾ དྷ་མྨཾ, ‘‘ཝ་གྒ་མྷཱ་ཡྻཱ’’ཏི ཙ ཝུ་ཏྟེ ཨ་ཊྛ ག་རུ་དྷ་མྨེ བྷ་ཎ་ནྟ་སྶ, ཨོ་ཝཱ་ད་ཉྩ ཨ་ནི་ཡྻཱ་ཏེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཾ དྷ་མྨཾ བྷ་ཎ་ནྟ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝ. ཡོ པ་ན དྷ་མྨ་ཀ་མྨེ དྷ་མྨ་ཀ་མྨ་ས་ཉྙཱི ས་མ་གྒཾ བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷཾ ས་མ་གྒ་ས་ཉྙཱི ཨོ་ཝ་ད་ཏི, ག་རུ་དྷ་མྨ་པཱ་ལི༹ཾ ཨུ་དྡེ་སཾ དེ་ཏི, པ་རི་པུ་ཙྪཾ དེ་ཏི, ‘‘ཨོ་སཱ་རེ་ཧི ཨ་ཡྻཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནོ ཨོ་སཱ་རེ་ཏི, པ་ཉྷཾ པུ་ཊྛོ ཀ་ཐེ་ཏི, བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ སུ་ཎ་མཱ་ནཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་སྶ་ཏྠཱ་ཡ བྷ་ཎ་ཏི, སི་ཀྑ་མཱ་ནཱ་ཡ ཝཱ སཱ་མ་ཎེ་རི་ཡཱ ཝཱ བྷ་ཎ་ཏི, ཏ་སྶ, ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཨ་ས་མྨ་ཏ་ཏཱ, བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ པ་རི་པུ་ཎྞཱུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་ཏཱ, ཨོ་ཝཱ་ད་ཝ་སེ་ན ཨ་ཊྛ་ག་རུ་དྷ་མྨ་བྷ་ཎ་ན་ནྟི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ཏཱི་ཎི ཨ་ངྒཱ་ནི. ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནི པ་ད་སོ་དྷ་མྨ་ས་དི་སཱ་ནེ་ཝཱ་ཏི.
ཨོ་ཝཱ་ད་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. ཨ་ཏྠ་ངྒ་ཏ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
དུ་ཏི་ཡེ ཨོ་ཝ་དེ་ཡྻཱཏི ཨ་ཊྛ་ག་རུ་དྷ་མྨེ་ཧི ཝཱ ཨ་ཉྙེ་ན ཝཱ དྷ་མྨེ་ན ཨོ་ཝ་ད་ནྟ་སྶ ས་མྨ་ཏ་སྶཱ་པི པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་མེ་ཝ.
སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཙཱུ་ལ༹་པ་ནྠ་ཀཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨ་ཏྠ་ངྒ་ཏེ སཱུ་རི་ཡེ ཨོ་ཝ་ད་ན་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་པ་ཉྙ་ཏྟི, ཨ་ནཱ་ཎ་ཏྟི་ཀཾ, ཏི་ཀ་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ, སཱུ་རི་ཡེ ཨ་ཏྠ་ངྒ་ཏེ ཨ་ཏྠ་ངྒ་ཏ་ས་ཉྙི་ནོ ཝེ་མ་ཏི་ཀ་སྶ ཝཱ, ཨེ་ཀ་ཏོ་ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣཾ ཨོ་ཝ་ད་ནྟ་སྶ ཙ དུ་ཀྐ་ཊཾ. པུ་རི་མ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཝི་ཡ ཨུ་དྡེ་སཱ་དི་ན་ཡེ་ན ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཨ་ཏྠ་ངྒ་ཏ་སཱུ་རི་ཡ་ཏཱ, པ་རི་པུ་ཎྞཱུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་ཏཱ, ཨོ་ཝ་ད་ན་ནྟི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ཏཱི་ཎི ཨ་ངྒཱ་ནི. ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནི པ་ད་སོ་དྷ་མྨ་ས་དི་སཱ་ནེ་ཝཱ་ཏི.
ཨ་ཏྠ་ངྒ་ཏ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༣. བྷི་ཀྑུ་ནུ་པ་སྶ་ཡ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཏ་ཏི་ཡེ བྷི་ཀྑུ་ནུ་པ་སྶ་ཡནྟི བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཨེ་ཀ་ར་ཏྟཾ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ན་མྤི. ཨོ་ཝ་དེ་ཡྻཱཏི ཨི་དྷ ག་རུ་དྷ་མྨེ་ཧི ཨོ་ཝ་ད་ནྟ་སྶེ་ཝ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ. ས་ཙེ པ་ན ཨ་ས་མྨ་ཏོ ཧོ་ཏི, དྭེ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཱ་ནི. ས་ཙེ པ་ན སཱུ་རི་ཡེ་པི ཨ་ཏྠ་ངྒ་ཏེ ཨོ་ཝ་ད་ཏི, ཏཱི་ཎི ཧོ་ནྟི. ས་མྨ་ཏ་སྶ པ་ན ར་ཏྟིཾ ཨོ་ཝ་ད་ནྟ་སྶ་པི དྭེ ཨེ་ཝ ཧོ་ནྟི. ས་མྨ་ཏ་ཏྟཱ ཧི བྷི་ཀྑུ་སྶ ག་རུ་དྷ་མྨོ་ཝཱ་ད་མཱུ་ལ་ཀཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ ན་ཏྠི. གི་ལཱ་ནཱཏི ན ས་ཀྐོ་ཏི ཨོ་ཝཱ་དཱ་ཡ ཝཱ སཾ་ཝཱ་སཱ་ཡ ཝཱ ག་ནྟུཾ.
ས་ཀྐེ་སུ ཚ་བྦ་གྒི་ཡེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ར་བྦྷ བྷི་ཀྑུ་ནུ་པ་སྶ་ཡཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨོ་ཝ་ད་ན་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, ‘‘ཨ་ཉྙ་ཏྲ ས་མ་ཡཱ’’ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ནུ་པ་ཉྙ་ཏྟི, ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་པ་ཉྙ་ཏྟི, ཨ་ནཱ་ཎ་ཏྟི་ཀཾ, ཏི་ཀ་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ, ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་ས་ཉྙི་ནོ ཝེ་མ་ཏི་ཀ་སྶ ཝཱ, ཨེ་ཀ་ཏོ་ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣཾ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི, ཨི་ཏ་རཾ ཨ་ཉྙེ་ན དྷ་མྨེ་ན ཨོ་ཝ་ད་ནྟ་སྶ ཙ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ས་མ་ཡེ, ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ་ཡ, པུ་རི་མ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཝི་ཡ ཨུ་དྡེ་སཱ་དི་ན་ཡེ་ན ཙ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཨུ་པ་སྶ་ཡཱུ་པ་ག་མ་ནཾ, པ་རི་པུ་ཎྞཱུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་ཏཱ, ས་མ་ཡཱ་བྷཱ་ཝོ, ག་རུ་དྷ་མྨེ་ཧི ཨོ་ཝ་ད་ན་ནྟི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་ངྒཱ་ནི. ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནི པ་ཋ་མ་ཀ་ཐི་ན་ས་དི་སཱ་ནི, ཨི་དཾ པ་ན ཀི་རི་ཡཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི.
བྷི་ཀྑུ་ནུ་པ་སྶ་ཡ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༤. ཨཱ་མི་ས་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཙ་ཏུ་ཏྠེ ཨཱ་མི་ས་ཧེ་ཏཱུཏི ཙཱི་ཝ་རཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་ཧེ་ཏུ. བྷི་ཀྑཱུཏི ས་མྨ་ཏཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏཱ. པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡནྟི ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ཝ་ཎྞ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝཾ བྷ་ཎ་ནྟ་སྶ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ.
སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཚ་བྦ་གྒི་ཡེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ར་བྦྷ ‘‘ཨཱ་མི་ས་ཧེ་ཏུ ཨོ་ཝ་ད་ནྟཱི’’ཏི བྷ་ཎ་ན་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་པ་ཉྙ་ཏྟི, ཨ་ནཱ་ཎ་ཏྟི་ཀཾ, དྷ་མྨ་ཀ་མྨེ ཏི་ཀ་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ, ཨ་དྷ་མྨ་ཀ་མྨེ ཏི་ཀ་དུ་ཀྐ་ཊཾ, ཨ་ས་མྨ་ཏཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་ཉྩ, ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་ཉྩ ས་མྨ་ཏཾ ཝཱ ཨ་ས་མྨ་ཏཾ ཝཱ ཨེ་ཝཾ བྷ་ཎ་ནྟ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝ. ཏ་ཏྠ ཡོ བྷི་ཀྑུ ཀཱ་ལེ ས་མྨུ་ཏིཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ སཱ་མ་ཎེ་ར་བྷཱུ་མི་ཡཾ ས་ཎྛི་ཏོ, ཨ་ཡཾ ས་མྨ་ཏོ ནཱ་མ ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣོ. པ་ཀ་ཏི་ཡཱ ཙཱི་ཝ་རཱ་དི་ཧེ་ཏུ ཨོ་ཝ་ད་ནྟཾ པ་ན ཨེ་ཝཾ བྷ་ཎ་ནྟ་སྶ, ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་ཏཱ, དྷ་མྨེ་ན ལ་དྡྷ་ས་མྨུ་ཏི་ཏཱ, ཨ་ནཱ་མི་ས་ནྟ་ར་ཏཱ, ཨ་ཝ་ཎྞ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝཾ བྷ་ཎ་ན་ནྟི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་ངྒཱ་ནི. ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནི ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ན་ས་དི་སཱ་ནི, ཨི་དཾ པ་ན དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ན་མེ་ཝཱ་ཏི.
ཨཱ་མི་ས་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༥. ཙཱི་ཝ་ར་དཱ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
པ་ཉྩ་མེ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཙཱི་ཝ་ར་དཱ་ན་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, སེ་ས་ཀ་ཐཱ་མ་གྒོ པ་ནེ་ཏྠ ཙཱི་ཝ་ར་པྤ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏ་ཏྲ ཧི བྷི་ཀྑུ པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀོ, ཨི་དྷ བྷི་ཀྑུ་ནཱི, ཨ་ཡཾ ཝི་སེ་སོ, སེ་སཾ ཏཱ་དི་ས་མེ་ཝཱ་ཏི.
ཙཱི་ཝ་ར་དཱ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༦. ཙཱི་ཝ་ར་སི་བྦ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཚ་ཊྛེ ཙཱི་ཝ་རནྟི ནི་ཝཱ་ས་ན་པཱ་རུ་པ་ནུ་པ་གཾ. སི་བྦེ་ཡྻ ཝཱ སི་བྦཱ་པེ་ཡྻཱ ཝཱཏི ཨེ་ཏྠ ས་ཡཾ སི་བྦ་ནྟ་སྶ སཱུ་ཙིཾ པ་ཝེ་སེ་ཏྭཱ པ་ཝེ་སེ་ཏྭཱ ནཱི་ཧ་ར་ཎེ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ, ས་ཏ་ཀྑ་ཏྟུ་མྤི ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ས་ཀིཾ ནཱི་ཧ་ར་ནྟ་སྶ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ. ‘སི་བྦཱ’ཏི ཝུ་ཏྟོ པ་ན ས་ཙེ་པི ས་བྦཾ སཱུ་ཙི་ཀ་མྨཾ ནི་ཊྛཱ་པེ་ཏི, ཨཱ་ཎཱ་པ་ཀ་སྶ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ. ཨ་ཐ ‘‘ཡཾ ཨེ་ཏྠ ཙཱི་ཝ་རེ ཀ་ཏྟ་བྦཾ, ས་བྦཾ ཏཾ ཏ་ཝ བྷཱ་རོ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ ནི་ཊྛཱ་པེ་ཏི, ཏ་སྶ ཨཱ་རཱ་པ་ཐེ ཨཱ་རཱ་པ་ཐེ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ. ཨཱ་ཎཱ་པ་ཀ་སྶ ཨེ་ཀ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ ས་མྦ་ཧུ་ལཱ་ནི་པི, པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཨཱ་ཎ་ཏྟི་ཡཾ པ་ན ཝ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝ ན་ཏྠི.
སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཨུ་དཱ་ཡི་ཏྠེ་རཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཙཱི་ཝ་ར་སི་བྦ་ན་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་པ་ཉྙ་ཏྟི, སཱ་ཎ་ཏྟི་ཀཾ, ཏི་ཀ་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ, ཉཱ་ཏི་ཀཱ་ཡ ཨ་ཉྙཱ་ཏི་ཀ་ས་ཉྙི་ནོ ཝཱ ཝེ་མ་ཏི་ཀ་སྶ ཝཱ, ཨེ་ཀ་ཏོ་ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ་ཡ སི་བྦ་ནྟ་སྶ ཙ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཨ་ཉྙཾ ཐ་ཝི་ཀཱ་དི་པ་རི་ཀྑཱ་རཾ སི་བྦ་ནྟ་སྶ, ཉཱ་ཏི་ཀཱ་ཡ, སི་ཀྑ་མཱ་ན་སཱ་མ་ཎེ་རཱི་ན་ཉྩ ཙཱི་ཝ་ར་མྤི སི་བྦ་ནྟ་སྶ, ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཨ་ཉྙཱ་ཏི་ཀཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ས་ནྟ་ཀ་ཏཱ, ནི་ཝཱ་ས་ན་པཱ་རུ་པ་ནུ་པ་ག་ཏཱ, ཝུ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎཾ སི་བྦ་ནཾ ཝཱ སི་བྦཱ་པ་ནཾ ཝཱ་ཏི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ཏཱི་ཎི ཨ་ངྒཱ་ནི. ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནི ས་ཉྩ་རི་ཏྟ་ས་དི་སཱ་ནེ་ཝཱ་ཏི.
ཙཱི་ཝ་ར་སི་བྦ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༧. སཾ་ཝི་དྷཱ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ས་ཏྟ་མེ སཾ་ཝི་དྷཱ་ཡཱཏི སཾ་ཝི་ད་ཧི་ཏྭཱ, ག་མ་ན་ཀཱ་ལེ ས་ངྐེ་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཀ་དྡྷཱ་ན་མ་གྒནྟི ཨེ་ཀཾ ཨ་དྡྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏཾ མ་གྒཾ, ཨེ་ཀ་ཏོ ཝཱ ཨ་དྡྷཱ་ན་མ་གྒཾ. ས་ཏྠ་ག་མ་ནཱི་ཡོཏི ས་ཏྠེ་ན ས་དྡྷིཾ ག་ནྟ་བྦོ, སེ་སཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་པ་ད་ཏྠ་མེ་ཝ. ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ – ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་བྷཱུ་མི་ཡཾ སཾ་ཝི་ད་ཧ་ནྟ་སྶ སཾ་ཝི་ད་ཧ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ ཏཱ་ཝ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཏ་ཏྠ ཋ་པེ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུ་ནུ་པ་སྶ་ཡཾ ཨ་ནྟ་རཱ་རཱ་མཾ ཨཱ་ས་ན་སཱ་ལཾ ཏི་ཏྠི་ཡ་སེ་ཡྻ་ཉྩ སེ་སཱ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་བྷཱུ་མི, ཏ་ཏྠ ཋ་ཏྭཱ སཾ་ཝི་ད་ཧ་ནྟ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སཾ་ཝི་ད་ཧི་ཏྭཱ པ་ན ‘‘ཨ་ཛྫ ཝཱ སྭེ ཝཱ’’ཏི ནི་ཡ་མི་ཏཾ ཀཱ་ལཾ ཝི་ས་ངྐེ་ཏཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ, དྭཱ་ར་ཝི་ས་ངྐེ་ཏཾ པ་ན མ་གྒ་ཝི་ས་ངྐེ་ཏཾ ཝཱ ཀ་ཏྭཱ་པི བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ས་དྡྷིཾ ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ ཡཱ་ཝ ཨཱ་ས་ནྣ་སྶཱ་པི ཨ་ཉྙ་སྶ གཱ་མ་སྶ ‘‘ཨ་ཡཾ ཨི་མ་སྶ ཨུ་པ་ཙཱ་རོ’’ཏི མ་ནུ་སྶེ་ཧི ཋ་པི་ཏཾ ཨུ་པ་ཙཱ་རཾ ན ཨོ་ཀྐ་མ་ཏི, ཏཱ་ཝ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཏཾ ཨོ་ཀྐ་མ་ནྟ་སྶ པ་ན པ་ཋ་མ་པཱ་དེ དུ་ཀྐ་ཊཾ, དུ་ཏི་ཡ་པཱ་དེ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ, ཨི་ཏི གཱ་མཱུ་པ་ཙཱ་རོ་ཀྐ་མ་ན་ག་ཎ་ནཱ་ཡ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཱ་ནི. ཨ་དྡྷ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ཏི་ཀྐ་མེ པ་ན གཱ་མེ ཨ་ས་ཏི ཨ་དྡྷ་ཡོ་ཛ་ན་ག་ཎ་ནཱ་ཡ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ.
སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཚ་བྦ་གྒི་ཡེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨེ་ཀ་དྡྷཱ་ན་མ་གྒ་པྤ་ཊི་པ་ཛྫ་ན་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, ‘‘ཨ་ཉྙ་ཏྲ ས་མ་ཡཱ’’ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ནུ་པ་ཉྙ་ཏྟི, ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་པ་ཉྙ་ཏྟི, ཨ་ནཱ་ཎ་ཏྟི་ཀཾ, ཏི་ཀ་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ, ཨ་སཾ་ཝི་ད་ཧི་ཏེ སཾ་ཝི་ད་ཧི་ཏ་ས་ཉྙི་ནོ ཝེ་མ་ཏི་ཀ་སྶ ཝཱ, ཡོ ཙ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཨ་སཾ་ཝི་ད་ཧ་ནྟི་ཡཱ ཀེ་ཝ་ལཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ སཾ་ཝི་ད་ཧ་ཏི, ཏ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ས་མ་ཡེ སཾ་ཝི་ད་ཧི་ཏྭཱ་པི ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ, ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨ་སཾ་ཝི་ད་ཧ་ནྟ་སྶ, ཝི་ས་ངྐེ་ཏེ་ན ཝཱ, ཨཱ་པ་དཱ་སུ ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ, ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. དྭི་ནྣ་མྤི སཾ་ཝི་ད་ཧི་ཏྭཱ མ་གྒ་པྤ་ཊི་པ་ཏྟི, ཨ་ཝི་ས་ངྐེ་ཏ་ཏཱ, ས་མ་ཡཱ་བྷཱ་ཝོ, ཨ་ནཱ་པ་དཱ, གཱ་མ་ནྟ་རོ་ཀྐ་མ་ནཾ ཝཱ ཨ་དྡྷ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ཏི་ཀྐ་མོ ཝཱ་ཏི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ པ་ཉྩ ཨ་ངྒཱ་ནི. ཨེ་ཀ་ཏོ་ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ་དཱི་ཧི པ་ན ས་དྡྷིཾ མཱ་ཏུ་གཱ་མ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ་ན ཨཱ་པ་ཏྟི, ཨ་དྡྷཱ་ན་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ, ཀི་རི་ཡཾ, ནོ་ས་ཉྙཱ་ཝི་མོ་ཀྑཾ, ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀཾ, པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝ་ཛྫཾ, ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ, ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ, ཏི་ཙི་ཏྟཾ, ཏི་ཝེ་ད་ན་ནྟི.
སཾ་ཝི་དྷཱ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༨. ནཱ་ཝཱ་བྷི་རུ་ཧ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨ་ཊྛ་མེ སཾ་ཝི་དྷཱ་ཡཱཏི ཀཱི་ལཱ༹་པུ་རེ་ཀྑཱ་རོ སཾ་ཝི་ད་ཧི་ཏྭཱ, ཨ་བྷི་རུ་ཧ་ན་ཀཱ་ལེ ས་ངྐེ་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨུ་དྡྷཾ་གཱ་མི་ནིནྟི ཀཱི་ལཱ༹་ཝ་སེ་ན ཨུ་དྡྷཾ ན་དི་ཡཱ པ་ཊི་སོ་ཏཾ ག་ཙྪ་ནྟིཾ. ཨ་དྷོ་གཱ་མི་ནིནྟི ཏ་ཐེ་ཝ ཨ་དྷོ ཨ་ནུ་སོ་ཏཾ ག་ཙྪ་ནྟིཾ. ཡཾ པ་ན ཏི་ཏྠ་པྤ་ཊི་པཱ་ད་ན་ཏྠཾ ཨུ་དྡྷཾ ཝཱ ཨ་དྷོ ཝཱ ཧ་ར་ནྟི, ཨེ་ཏྠ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཏི་རི་ཡཾ ཏ་ར་ཎཱ་ཡཱཏི ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཏྠེ ནི་སྶ་ཀྐ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཡཱ ཏི་རི་ཡཾ ཏ་ར་ཎཱ, ཏཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡནྟི ས་གཱ་མ་ཀ་ཏཱི་ར་པ་སྶེ་ན ག་མ་ན་ཀཱ་ལེ གཱ་མ་ནྟ་ར་ག་ཎ་ནཱ་ཡ, ཨ་གཱ་མ་ཀ་ཏཱི་ར་པ་སྶེ་ན ཝཱ ཡོ་ཛ་ན་ཝི་ཏྠ་ཏཱ་ཡ ན་དི་ཡཱ མ་ཛ྄ཛྷེ་ན ཝཱ ག་མ་ན་ཀཱ་ལེ ཨ་དྡྷ་ཡོ་ཛ་ན་ག་ཎ་ནཱ་ཡ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ, ས་མུ་དྡེ པ་ན ཡ་ཐཱ་སུ་ཁཾ ག་ནྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.
སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཚ་བྦ་གྒི་ཡེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ར་བྦྷ ནཱ་ཝཱ་བྷི་རུ་ཧ་ན་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, ‘‘ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཏི་རི་ཡཾ ཏ་ར་ཎཱ་ཡཱ’’ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ནུ་པ་ཉྙ་ཏྟི, སེ་སཾ ཨ་ན་ནྟ་ར་སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦ་ནྟི.
ནཱ་ཝཱ་བྷི་རུ་ཧ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༩. པ་རི་པཱ་ཙི་ཏ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ན་ཝ་མེ བྷི་ཀྑུ་ནི་པ་རི་པཱ་ཙི་ཏནྟི བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ པ་རི་པཱ་ཙི་ཏཾ, ནེ་ཝ ཏ་སྶ ནཱ་ཏྟ་ནོ ཉཱ་ཏ་ཀ་པྤ་ཝཱ་རི་ཏཱ་ནཾ གི་ཧཱི་ནཾ ས་ནྟི་ཀེ བྷི་ཀྑུ་སྶ གུ་ཎཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏྭཱ ‘‘དེ་ཐ ཨ་ཡྻ་སྶ, ཀ་རོ་ཐ ཨ་ཡྻ་སྶཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ནི་པྥཱ་དི་ཏཾ ལ་དྡྷ་བྦཾ ཀ་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. པུ་བྦེ གི་ཧི་ས་མཱ་ར་མྦྷཱཏི ཨེ་ཏྠ ས་མཱ་ར་མྦྷོཏི ས་མཱ་ར་དྡྷཾ, པ་ཊི་ཡཱ་དི་ཏ་སྶེ་ཏཾ ནཱ་མཾ. གི་ཧཱི་ནཾ ས་མཱ་ར་མྦྷོ གི་ཧི་ས་མཱ་ར་མྦྷོ, བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ པ་རི་པཱ་ཙ་ན་ཏོ པུ་བྦེ པ་ཋ་མ་ཏ་རཾ་ཡེ་ཝ ཡཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ གི་ཧཱི་ནཾ པ་ཊི་ཡཱ་དི་ཏ་བྷ་ཏྟཾ, ཉཱ་ཏ་ཀ་པྤ་ཝཱ་རི་ཏཱ་ནཾ ཝཱ ས་ནྟ་ཀཾ, ཏཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཾ ཛཱ་ནཾ བྷུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཉྩ ཁོ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ར་ཎ་ག་ཎ་ནཱ་ཡ, པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ པ་ན་སྶ དུ་ཀྐ་ཊཾ.
རཱ་ཛ་ག་ཧེ དེ་ཝ་ད་ཏྟཾ ཨཱ་ར་བྦྷ བྷི་ཀྑུ་ནི་པ་རི་པཱ་ཙི་ཏ་པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་བྷུ་ཉྫ་ན་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, ‘‘ཨ་ཉྙ་ཏྲ པུ་བྦེ གི་ཧི་ས་མཱ་ར་མྦྷཱ’’ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ནུ་པ་ཉྙ་ཏྟི, ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་པ་ཉྙ་ཏྟི, ཨ་ནཱ་ཎ་ཏྟི་ཀཾ, ཨེ་ཀ་ཏོ་ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ་ཡ པ་རི་པཱ་ཙི་ཏཾ བྷུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ, ཨ་པ་རི་པཱ་ཙི་ཏེ པ་རི་པཱ་ཙི་ཏ་ས་ཉྙི་ནོ, ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠ ཝེ་མ་ཏི་ཀ་སྶ ཙ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠ ཨ་པ་རི་པཱ་ཙི་ཏ་ས་ཉྙི་ནོ, གི་ཧི་ས་མཱ་ར་མྦྷེ, སི་ཀྑ་མཱ་ན་སཱ་མ་ཎེ་རཱ་དཱི་ཧི པ་རི་པཱ་ཙི་ཏེ, པ་ཉྩ བྷོ་ཛ་ནཱ་ནི ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཝ་སེ་སེ, ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ པ་རི་པཱ་ཙི་ཏ་ཏཱ, པ་རི་པཱ་ཙི་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཛཱ་ན་ནཾ, གི་ཧི་ས་མཱ་ར་མྦྷཱ་བྷཱ་ཝོ, ཨོ་ད་ནཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་ཏཱ, ཏ་སྶ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ར་ཎ་ནྟི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ པ་ཉྩ ཨ་ངྒཱ་ནི. ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནི པ་ཋ་མ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ས་ཨ་སཱ་ནི, ཨི་དཾ པ་ན པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝ་ཛྫཾ, ཏི་ཙི་ཏྟཾ, ཏི་ཝེ་ད་ན་ནྟི.
པ་རི་པཱ་ཙི་ཏ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༠. ར་ཧོ་ནི་ས་ཛྫ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ད་ས་མེ ས་བྦོ་པི ཀ་ཐཱ་མ་གྒོ དུ་ཏི་ཡ་ཨ་ནི་ཡ་ཏེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨི་ད་ཉྷི སི་ཀྑཱ་པ་དཾ དུ་ཏི་ཡ་ཨ་ནི་ཡ་ཏེ་ན ཙ ཨུ་པ་རི ཨུ་པ་ན་ནྡ་སྶ ཙ་ཏུ་ཏྠ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ་ན ཙ ཨེ་ཀ་པ་རི་ཙྪེ་དཾ, ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན པ་ན ཝི་སུཾ པ་ཉྙ་ཏྟ་ནྟི.
ར་ཧོ་ནི་ས་ཛྫ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཨོ་ཝཱ་ད་ཝ་གྒོ ཏ་ཏི་ཡོ.
༤. བྷོ་ཛ་ན་ཝ་གྒོ
༡. ཨཱ་ཝ་ས་ཐ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
བྷོ་ཛ་ན་ཝ་གྒ་སྶ པ་ཋ་མེ ཨ་གི་ལཱ་ནེ་ནཱཏི ཨ་དྡྷ་ཡོ་ཛ་ན་མྤི ག་ནྟུཾ ས་མ་ཏྠེ་ན. ཨེ་ཀོཏི ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སི་ཀོ. ཨཱ་ཝ་ས་ཐ་པི་ཎྜོཏི ‘‘ཨི་མེ་སཾ ཝཱ ཨེ་ཏྟ་ཀཱ་ནཾ ཝཱ’’ཏི ཨེ་ཀཾ པཱ་ས་ཎྜཾ ཝཱ, ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ བྷ་ཏྟཾ ཝཱ ཨ་ནོ་དི་སྶ སཱ་ལཱ་དཱི་སུ ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི པུ་ཉྙ་ཀཱ་མེ་ཧི པ་ཉྙ་ཏྟཾ བྷོ་ཛ་ནཾ. བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦོཏི ཨེ་ཀ་ཀུ་ལེ་ན ཝཱ ནཱ་ནཱ་ཀུ་ལེ་ཧི ཝཱ ཨེ་ཀ་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཝཱ ཋཱ་ནེ, ནཱ་ནཱ་ཋཱ་ནེ་སུ ཝཱ ‘‘ཨ་ཛྫ ཨེ་ཀ་སྨིཾ, སྭེ ཨེ་ཀ་སྨི’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཨ་ནི་ཡ་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ཝཱ པ་ཉྙ་ཏྟོ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་ས་མེ་ཝ བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦོ. ཏ་ཏོ ཙེ ཨུ་ཏྟ་རཱིཏི དུ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་ས་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཏ་སྨིཾ ཝཱ ཋཱ་ནེ ཨ་ཉྙ་སྨིཾ ཝཱ ཋཱ་ནེ ཏེ་སཾ ས་ནྟ་ཀ་སྶ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ དུ་ཀྐ་ཊཾ, ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧཱ་རེ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧཱ་རེ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ.
སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཚ་བྦ་གྒི་ཡེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨ་ནུ་ཝ་སི་ཏྭཱ ཨཱ་ཝ་ས་ཐ་པི་ཎྜ་བྷུ་ཉྫ་ན་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, ‘‘ཨ་གི་ལཱ་ནེ་ནཱ’’ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ནུ་པ་ཉྙ་ཏྟི, སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་པ་ཉྙ་ཏྟི, ཨ་ནཱ་ཎ་ཏྟི་ཀཾ, ཏི་ཀ་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ, གི་ལཱ་ན་སྶ ཨ་གི་ལཱ་ན་ས་ཉྙི་ནོ ཝེ་མ་ཏི་ཀ་སྶ ཝཱ དུ་ཀྐ་ཊཾ. གི་ལཱ་ན་སྶ གི་ལཱ་ན་ས་ཉྙི་ནོ, ཡོ ཙ ས་ཀིཾ བྷུ་ཉྫ་ཏི, ག་ཙྪ་ནྟོ ཝཱ ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ, ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ, པ་ཙྩཱ་ག་ནྟོ་པི ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ, ཨཱ་ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ, ག་མི་སྶཱ་མཱི’ཏི ཙ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ནི་ཀྑ་ནྟོ ཀེ་ན་ཙི ཨུ་པ་དྡ་ཝེ་ན ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ཁེ་མ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟོ པུ་ན ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ བྷུ་ཉྫ་ཏི, ཡ་སྶ ཝཱ སཱ་མི་ཀཱ ནི་མ་ནྟེ་ཏྭཱ དེ་ནྟི, ཡོ ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཨུ་དྡི་སྶ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, ན ཡཱ་ཝ་ད་ཏྠཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, ཋ་པེ་ཏྭཱ ཝཱ པ་ཉྩ བྷོ་ཛ་ནཱ་ནི ཨ་ཉྙཾ བྷུ་ཉྫ་ཏི, ཏ་སྶ ཙ, ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཨཱ་ཝ་ས་ཐ་པི་ཎྜ་ཏཱ, ཨ་གི་ལཱ་ན་ཏཱ, ཨ་ནུ་ཝ་སི་ཏྭཱ པ་རི་བྷོ་ཛ་ན་ནྟི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ཏཱི་ཎི ཨ་ངྒཱ་ནི. ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནི ཨེ་ལ༹་ཀ་ལོ་མ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ས་དི་སཱ་ནཱི་ཏི.
ཨཱ་ཝ་ས་ཐ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. ག་ཎ་བྷོ་ཛ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
དུ་ཏི་ཡེ ག་ཎ་བྷོ་ཛ་ནེཏི ག་ཎ་སྶ བྷོ་ཛ་ནེ. ཨི་དྷ ཙ ག་ཎོཏི ཙ་ཏྟཱ་རོ ཝཱ ཏ་ཏུ་ཏྟ་རི ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ, ཏེ་སཾ ནི་མ་ནྟ་ན་ཏོ ཝཱ ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཏོ ཝཱ ལ་དྡྷེ ཨོ་ད་ནཱ་དཱི་ནཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ བྷོ་ཛ་ནཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་བྷོ་ཛ་ནེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏྠཱ་ཡཾ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ – ས་ཙེ ཧི ཀོ་ཙི ཙ་ཏྟཱ་རོ བྷི་ཀྑཱུ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཝེ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཝཱ བྷཱ་ས་ནྟ་རེ་ན ཝཱ པ་ཉྩ་ནྣཾ བྷོ་ཛ་ནཱ་ནཾ ནཱ་མཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཨོ་ད་ནེ་ན ནི་མ་ནྟེ་མི, ཨོ་ད་ནཾ མེ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ནི་མ་ནྟེ་ཏི, ཏེ ཙེ ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀ་ཏོ ཝཱ ནཱ་ནཱ་ཏོ ཝཱ ནི་མ་ནྟི་ཏཱ ཨེ་ཀ་ཏོ ཝཱ ནཱ་ནཱ་ཏོ ཝཱ ག་ནྟྭཱ ཨེ་ཀ་ཏོ ག་ཎྷ་ནྟི, པ་ཙྪཱ ཨེ་ཀ་ཏོ ཝཱ ནཱ་ནཱ་ཏོ ཝཱ བྷུ་ཉྫ་ནྟི, ག་ཎ་བྷོ་ཛ་ནཾ ཧོ་ཏི. པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་མེ་ཝ ཧེ་ཏྠ པ་མཱ་ཎཾ. ས་ཙེ ཨོ་ད་ནཱ་དཱི་ནཾ ནཱ་མཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ཏོ ཝཱ ནཱ་ནཱ་ཏོ ཝཱ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ ཙ ག་ནྟྭཱ ཙ ཨེ་ཀ་ཏོ ག་ཎྷ་ནྟི, ཨེ་ཝ་མྤི ག་ཎ་བྷོ་ཛ་ན་མེ་ཝ. ཏ་སྶ དུ་ཝི་དྷ་སྶཱ་པི ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ དུ་ཀྐ་ཊཾ, ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧཱ་རེ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧཱ་རེ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ. གི་ལཱ་ན་ས་མ་ཡཱ་དཱི་སུ ཡ་དཱ པཱ་དཱ་ན་མྤི ཕ་ལི་ཏ་ཏྟཱ ན ས་ཀྐཱ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏུཾ, ཨ་ཡཾ གི་ལཱ་ན་ས་མ་ཡོ. ཨ་ཏྠ་ཏ་ཀ་ཐི་ནཱ་ནཾ པ་ཉྩ མཱ་སཱ, ཨི་ཏ་རེ་སཾ ཀ་ཏྟི་ཀ་མཱ་སོ་ཏི ཨ་ཡཾ ཙཱི་ཝ་ར་དཱ་ན་ས་མ་ཡོ. ཡ་དཱ ཡོ ཙཱི་ཝ་རེ ཀ་རི་ཡ་མཱ་ནེ ཀི་ཉྩི་དེ་ཝ ཙཱི་ཝ་རེ ཀ་ཏྟ་བྦཾ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཙཱི་ཝ་ར་ཀཱ་ར་ས་མ་ཡོ. ཡ་དཱ ཨ་དྡྷ་ཡོ་ཛ་ན་མྤི ག་ནྟུ་ཀཱ་མོ ཝཱ ཧོ་ཏི ག་ཙྪ་ཏི ཝཱ ག་ཏོ ཝཱ, ཨ་ཡཾ ཨ་དྡྷཱ་ན་ག་མ་ན་ས་མ་ཡོ. ནཱ་ཝཱ་བྷི་རུ་ཧ་ན་ས་མ་ཡེཔི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཡ་དཱ གོ་ཙ་ར་གཱ་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ བྷི་ཀྑཱུ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ ན ཡཱ་པེ་ནྟི, ཨ་ཡཾ མ་ཧཱ་ས་མ་ཡོ. ཡ་དཱ ཡོ་ཀོ་ཙི པ་བྦ་ཛི་ཏོ བྷ་ཏྟེ་ན ནི་མ་ནྟེ་ཏི, ཨ་ཡཾ ས་མ་ཎ་བྷ་ཏྟ་ས་མ་ཡོ, ཨེ་ཏེ་སུ ས་མ་ཡེ་སུ བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.
རཱ་ཛ་ག་ཧེ དེ་ཝ་ད་ཏྟཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫ་ན་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, ‘‘ཨ་ཉྙ་ཏྲ ས་མ་ཡཱ’’ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ས་ཏྟ་ཝི་དྷཱ ཨ་ནུ་པ་ཉྙ་ཏྟི, སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་པ་ཉྙ་ཏྟི, ཨ་ནཱ་ཎ་ཏྟི་ཀཾ, ཏི་ཀ་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ, ན་ག་ཎ་བྷོ་ཛ་ནེ ག་ཎ་བྷོ་ཛ་ན་ས་ཉྙི་སྶ ཝེ་མ་ཏི་ཀ་སྶ ཝཱ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ན་ག་ཎ་བྷོ་ཛ་ན་ས་ཉྙི་སྶ པ་ན, ཡེ ཙ དྭེ ཏ་ཡོ ཨེ་ཀ་ཏོ ག་ཎྷ་ནྟི, བ་ཧཱུ་ནཾ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ཏོ བྷུ་ཉྫ་ནྟཱ་ནཾ, ནི་ཙྩ་བྷ་ཏྟི་ཀཱ་དཱི་སུ, པ་ཉྩ བྷོ་ཛ་ནཱ་ནི ཋ་པེ་ཏྭཱ ས་བྦ་ཏྠ, ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ག་ཎ་བྷོ་ཛ་ན་ཏཱ, ས་མ་ཡཱ་བྷཱ་ཝོ, ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ར་ཎ་ནྟི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ཏཱི་ཎི ཨ་ངྒཱ་ནི. ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནི ཨེ་ལ༹་ཀ་ལོ་མ་ས་དི་སཱ་ནེ་ཝཱ་ཏི.
ག་ཎ་བྷོ་ཛ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༣. པ་ར་མྤ་ར་བྷོ་ཛ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཏ་ཏི་ཡེ པ་ར་མྤ་ར་བྷོ་ཛ་ནེཏི ག་ཎ་བྷོ་ཛ་ནེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ པ་ཉྩ་ཧི བྷོ་ཛ་ནེ་ཧི ནི་མ་ནྟི་ཏ་སྶ ཡེ་ན ཡེ་ན པ་ཋ་མཾ ནི་མ་ནྟི་ཏོ, ཏ་སྶ ཏ་སྶ བྷོ་ཛ་ན་ཏོ ཨུ་པྤ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཝཱ ཨ་ཝི་ཀ་པྤེ་ཏྭཱ ཝཱ པ་ར་སྶ པ་ར་སྶ བྷོ་ཛ་ནེ. ཏ་སྨཱ ཡོ བྷི་ཀྑུ པ་ཉྩ་སུ ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀེ་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྶ ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ བྷ་ཏྟ་པ་ཙྩཱ་སཾ ཏུ་ཡ྄ཧཾ ད་མྨཱི’’ཏི ཝཱ ‘‘ཝི་ཀ་པྤེ་མཱི’’ཏི ཝཱ ཨེ་ཝཾ ས་མྨུ་ཁཱ ཝཱ ‘‘ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མ་སྶ ད་མྨཱི’’ཏི (པཱ་ཙི. ༢༢༦) ཝཱ ‘‘ཝི་ཀ་པྤེ་མཱི’’ཏི ཝཱ ཨེ་ཝཾ པ་ར་མྨུ་ཁཱ་ཝཱ པ་ཋ་མ་ནི་མ་ནྟ་ནཾ ཨ་ཝི་ཀ་པྤེ་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ ནི་མ་ནྟི་ཏ་ཀུ་ལེ ལ་དྡྷ་བྷི་ཀྑ་ཏོ ཨེ་ཀ་སི་ཏྠ་མྤི ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ར་ཏི, པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ. ས་མ་ཡཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡཱ ཨེ་ཝ.
ཝེ་སཱ་ལི་ཡཾ ས་མྦ་ཧུ་ལེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ནི་མ་ནྟི་ཏ་བྷོ་ཛ་ན་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, ‘‘ཨ་ཉྙ་ཏྲ ས་མ་ཡཱ’’ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཏི་ཝི་དྷཱ ཨ་ནུ་པ་ཉྙ་ཏྟི, པ་རི་ཝཱ་རེ པ་ན ཝི་ཀ་པྤ་ན་མྤི ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཙ་ཏ་སྶོ ཨ་ནུ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡོ’’ཏི (པ་རི. ༨༦) ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་པ་ཉྙ་ཏྟི, ཨ་ནཱ་ཎ་ཏྟི་ཀཾ, ཏི་ཀ་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ, ན་པ་ར་མྤ་ར་བྷོ་ཛ་ནེ པ་ར་མྤ་ར་བྷོ་ཛ་ན་ས་ཉྙི་ནོ ཝེ་མ་ཏི་ཀ་སྶ ཝཱ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ན་པ་ར་མྤ་ར་བྷོ་ཛ་ན་ས་ཉྙི་སྶ པ་ན, ཡོ ཙ ས་མ་ཡེ ཝཱ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏྭཱ ཝཱ ཨེ་ཀ་སཾ་ས་ཊྛཱ་ནི ཝཱ དྭེ ཏཱི་ཎི ནི་མ་ནྟ་ནཱ་ནི ཨེ་ཀ་ཏོ ཝཱ ཀ་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫ་ཏི, ནི་མ་ནྟ་ན་པྤ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ བྷུ་ཉྫ་ཏི, ས་ཀ་ལེ་ན གཱ་མེ་ན ཝཱ པཱུ་གེ་ན ཝཱ ནི་མ་ནྟི་ཏོ ཏེ་སུ ཡ་ཏྠ་ཀ་ཏྠ་ཙི བྷུ་ཉྫ་ཏི, ནི་མ་ནྟི་ཡ་མཱ་ནོ ཝཱ ‘‘བྷི་ཀྑཾ ག་ཧེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ཏ་སྶ, ནི་ཙྩ་བྷ་ཏྟི་ཀཱ་དཱི་སུ, པ་ཉྩ བྷོ་ཛ་ནཱ་ནི ཋ་པེ་ཏྭཱ ས་བྦ་ཏྠ, ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. པ་ར་མྤ་ར་བྷོ་ཛ་ན་ཏཱ, ས་མ་ཡཱ་བྷཱ་ཝོ, ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ར་ཎ་ནྟི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ཏཱི་ཎི ཨ་ངྒཱ་ནི. ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནི པ་ཋ་མ་ཀ་ཐི་ན་ས་དི་སཱ་ནེ་ཝ, ཨི་དཾ པ་ན ཀི་རི་ཡཱ་ཀི་རི་ཡ་ནྟི.
པ་ར་མྤ་ར་བྷོ་ཛ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༤. ཀཱ་ཎ་མཱ་ཏཱ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཙ་ཏུ་ཏྠེ པཱུ་ཝེ་ཧཱིཏི པ་ཧེ་ཎ་ཀ་ཏྠཱ་ཡ པ་ཊི་ཡ་ཏྟེ་ཧི ཨ་ཏི་ར་ས་ཀ་མོ་ད་ཀ་ས་ཀྑ་ལི་ཀཱ་དཱི་ཧི ཡེ་ཧི ཀེ་ཧི་ཙི ཁ་ཛྫ་ཀེ་ཧི. མ་ནྠེ་ཧཱིཏི པཱ་ཐེ་ཡྻ་ཏྠཱ་ཡ པ་ཊི་ཡ་ཏྟེ་ཧི ཡེ་ཧི ཀེ་ཧི་ཙི ས་ཏྟུ་ཏི་ལ་ཏ་ཎྜུ་ལཱ་དཱི་ཧི. དྭ་ཏྟི་པ་ཏྟ་པཱུ་རཱཏི མུ་ཁ་ཝ་ཊྚི་ཡཱ ཧེ་ཊྛི་མ་ལེ་ཁཾ ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་ནྟཱ དྭེ ཝཱ ཏ་ཡོ ཝཱ པ་ཏྟ་པཱུ་རཱ. ཏ་ཏོ ཙེ ཨུ་ཏྟ་རཱིཏི ས་ཙེ་པི ཏ་ཏི་ཡཾ པ་ཏྟཾ ཐཱུ་པཱི་ཀ་ཏཾ ག་ཎྷཱ་ཏི, མུ་ཁ་ཝ་ཊྚི་ཡཱ ཧེ་ཊྛི་མ་ལེ་ཁ་ཏོ ཨུ་པ་རི་ཊྛི་ཏ་པཱུ་ཝ་ག་ཎ་ནཱ་ཡ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ. དྭ་ཏྟི་པ་ཏྟ་པཱུ་རེ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱཏི ཨེ་ཏྠ ཡེ་ན དྭེ ག་ཧི་ཏཱ ཧོ་ནྟི, ཏེ་ན བ་ཧི བྷི་ཀྑུཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨེ་ཏྠ མ་ཡཱ དྭེ པ་ཏྟ་པཱུ་རཱ ག་ཧི་ཏཱ, ཏྭཾ ཨེ་ཀཾ ག་ཎྷེ་ཡྻཱ་སཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཏེ་ནཱ་པི ཨ་ཉྙཾ པ་སྶི་ཏྭཱ ‘‘པ་ཋ་མཾ ཨཱ་ག་ཏེ་ན དྭེ པ་ཏྟ་པཱུ་རཱ ག་ཧི་ཏཱ, མ་ཡཱ ཨེ་ཀོ ག་ཧི་ཏོ, ཏྭཾ མཱ ག་ཎྷཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཡེ་ན པ་ཋ་མཾ ཨེ་ཀོ ག་ཧི་ཏོ, ཏ་སྶཱ་པི པ་ར་མྤ་རཱ་རོ་ཙ་ནེ ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཡེ་ན པ་ན ས་ཡ་མེ་ཝ ཏ་ཡོ ག་ཧི་ཏཱ, ཏེ་ན ཨ་ཉྙཾ དི་སྭཱ ‘‘མཱ ཁོ ཏྭཾ ཨེ་ཏྠ པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱི་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཨ་ཝ་ད་ནྟ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊཾ, ཏཾ སུ་ཏྭཱ ག་ཎྷ་ནྟ་སྶཱ་པི དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝ. ཏ་ཏོ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ས་དྡྷིཾ སཾ་ཝི་བྷ་ཛི་ཏ་བྦནྟི ལ་དྡྷ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ས་བྦཱ་ས་ནྣཾ ཨཱ་ས་ན་སཱ་ལཾ ཝཱ ཝི་ཧཱ་རཾ ཝཱ ཡ་ཏྠ ཝཱ པ་ན ནི་བ་དྡྷཾ པ་ཊི་ཀྐ་མ་ཏི, ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ ཨེ་ཀཾ པ་ཏྟ་པཱུ་རཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཋ་པེ་ཏྭཱ སེ་སཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ དཱ་ཏ་བྦཾ. ཡ་ཐཱ་མི་ཏྟཾ པ་ན དཱ་ཏུཾ ན ལ་བྦྷ་ཏི. ཡེ་ན ཨེ་ཀོ ག་ཧི་ཏོ, ན ཏེ་ན ཀི་ཉྩི ཨ་ཀཱ་མཱ དཱ་ཏ་བྦཾ, ཡ་ཐཱ་རུ་ཙི ཀཱ་ཏ་བྦཾ.
སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ས་མྦ་ཧུ་ལེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ར་བྦྷ ན མ་ཏྟཾ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་པ་ཉྙ་ཏྟི, ཨ་ནཱ་ཎ་ཏྟི་ཀཾ, ཏི་ཀ་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ, ཨཱུ་ན་ཀ་དྭ་ཏྟི་པ་ཏྟ་པཱུ་རེ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ས་ཉྙི་སྶ ཝེ་མ་ཏི་ཀ་སྶ ཝཱ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཨཱུ་ན་ཀ་ས་ཉྙི་སྶ པ་ན, ན པ་ཧེ་ཎ་ཀ་ཏྠཱ་ཡ ན པཱ་ཐེ་ཡྻ་ཏྠཱ་ཡ ཝཱ པ་ཊི་ཡ་ཏྟཾ, ཏ་ད་ཏྠཱ་ཡ པ་ཊི་ཡ་ཏྟ་སེ་ས་ཀཾ ཝཱ, ག་མ་ནེ ཝཱ པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷེ, ཉཱ་ཏ་ཀ་པྤ་ཝཱ་རི་ཏཱ་ནཾ ཝཱ དེ་ནྟཱ་ནཾ, ཨ་ཏྟ་ནོ དྷ་ནེ་ན ག་ཎྷ་ནྟ་སྶ, ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཝུ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎ་པཱུ་ཝ་མ་ནྠ་ཏཱ, ཨ་སེ་ས་ཀ་ཏཱ, ཨ་པྤ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷ་ག་མ་ན་ཏཱ, ཨ་ན་ཉྙཱ་ཏ་ཀཱ་དི་ཏཱ, ཨ་ཏི་རེ་ཀ་པྤ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་ནྟི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ པ་ཉྩ ཨ་ངྒཱ་ནི, ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནི ས་ཉྩ་རི་ཏྟ་ས་དི་སཱ་ནེ་ཝཱ་ཏི.
ཀཱ་ཎ་མཱ་ཏཱ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༥. པ་ཋ་མ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
པ་ཉྩ་མེ བྷུ་ཏྟཱ་ཝཱིཏི བྷུ་ཏྟ་ཝཱ, ཡེ་ན པ་ཉྩ་ནྣཾ བྷོ་ཛ་ནཱ་ནཾ སཱ་ས་པ་མ་ཏྟ་མྤི ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་རི་ཏཾ, སོ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི. པ་ཝཱ་རི་ཏོཏི ‘‘ཨ་ས་ནཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, བྷོ་ཛ་ནཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཧ་ཏྠ་པཱ་སེ ཋི་ཏོ ཨ་བྷི་ཧ་ར་ཏི, པ་ཊི་ཀྑེ་པོ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི (པཱ་ཙི. ༢༣༩) ཨེ་ཝཾ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་པ་ཉྩ་ངྒ་ཝ་སེ་ན ཀ་ཏ་པྤ་ཝཱ་ར་ཎོ, ཀ་ཏ་པྤ་ཊི་ཀྑེ་པོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏྠ ཡ་སྨཱ ‘‘ཨ་ས་ནཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཝི་པྤ་ཀ་ཏ་བྷོ་ཛ་ནོ ‘པ་ཝཱ་རི་ཏོ’ཏི ཝུ་ཏྟོ. ཡོ ཙ ཝི་པྤ་ཀ་ཏ་བྷོ་ཛ་ནོ, ཏེ་ན ཀི་ཉྩི བྷུ་ཏྟཾ, ཀི་ཉྩི ཨ་བྷུ་ཏྟཾ, ཡ་ཉྩ བྷུ་ཏྟཾ, ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘བྷུ་ཏྟཱ་ཝཱི’ཏི་པི ས་ངྑཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཏ་སྨཱ ‘བྷུ་ཏྟཱ་ཝཱི’ཏི་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཝི་སུཾ ཀི་ཉྩི ཨ་ཏྠ་སི་དྡྷིཾ ན པ་སྶཱ་མ, ‘‘དི་ར་ཏྟ་ཏི་ར་ཏྟ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (པཱ་ཙི. ༥༢) པ་ན དི་ར་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཙ་ནཾ ཝི་ཡ པ་ཝཱ་རི་ཏ་པ་ད་སྶ པ་རི་ཝཱ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན བྱ་ཉྫ་ན་སི་ལི་ཊྛ་ཏཱ་ཡ ཙེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
པ་ཝཱ་ར་ཎ་ངྒེ་སུ པ་ན ཨ་ས་ནཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱིཏི ཝི་པྤ་ཀ་ཏ་བྷོ་ཛ་ནཾ དི་སྶ་ཏི, ཏཾ བྷུ་ཉྫ་མཱ་ནོ ཙེ་ས པུ་གྒ་ལོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. བྷོ་ཛ་ནཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱིཏི པ་ཝཱ་ར་ཎ་པྤ་ཧོ་ན་ཀཾ བྷོ་ཛ་ནཾ དི་སྶ་ཏི, ཨོ་ད་ནཱ་དཱི་ནཾ ཙེ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏ་བྦཾ བྷོ་ཛ་ནཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཧ་ཏྠ་པཱ་སེ ཋི་ཏོཏི པ་ཝཱ་ར་ཎ་པྤ་ཧོ་ན་ཀཾ ཙེ བྷོ་ཛ་ནཾ ག་ཎྷི་ཏྭཱ དཱ་ཡ་ཀོ ཨ་ཌྜྷ་ཏེ་ཡྻ་ཧ་ཏྠ་པྤ་མཱ་ཎེ ཨོ་ཀཱ་སེ ཋི་ཏོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་བྷི་ཧ་ར་ཏཱིཏི སོ ཙེ དཱ་ཡ་ཀོ ཏ་སྶ ཏཾ བྷོ་ཛ་ནཾ ཀཱ་ཡེ་ན ཨ་བྷི་སཾ་ཧ་ར་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ཊི་ཀྑེ་པོ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱིཏི པ་ཊི་ཀྑེ་པོ དི་སྶ་ཏི, ཏཾ ཙེ ཨ་བྷི་ཧ་ཊཾ སོ བྷི་ཀྑུ ཀཱ་ཡེ་ན ཝཱ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝཱ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཝཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨ་ངྒཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན པ་ཝཱ་རི་ཏོ ཧོ་ཏི.
ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ – ‘ཨ་ས་ན’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཏཱ་ཝ ཡ་ཉྩ ཨ་སྣཱ་ཏི, ཡ་ཉྩ བྷོ་ཛ་ནཾ ཧ་ཏྠ་པཱ་སེ ཋི་ཏེ་ན ཨ་བྷི་ཧ་ཊཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི, ཏཾ ཨོ་ད་ནོ ཀུ་མྨཱ་སོ ས་ཏྟུ མ་ཙྪོ མཾ་ས་ནྟི ཨི་མེ་སཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་མེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏྠ ཨོ་ད་ནོ ནཱ་མ སཱ་ལི ཝཱི་ཧི ཡ་ཝོ གོ་དྷུ་མོ ཀ་ངྒུ ཝ་ར་ཀོ ཀུ་དྲཱུ་ས་ཀོ་ཏི ཨི་མེ་སཾ ས་ཏྟ་ནྣཾ དྷ་ཉྙཱ་ནཾ ཏ་ཎྜུ་ལེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘བྷ་ཏྟཾ པ་ཙཱ་མཱ’’ཏི ཝཱ ‘‘ཡཱ་གུཾ པ་ཙཱ་མཱ’’ཏི ཝཱ ཡཾ་ཀི་ཉྩི ས་ནྡྷཱ་ཡ པ་ཙ་ནྟུ, ས་ཙེ ཨུ་ཎྷཾ ཝཱ སཱི་ཏ་ལཾ ཝཱ བྷུ་ཉྫ་ནྟཱ་ནཾ བྷོ་ཛ་ན་ཀཱ་ལེ ག་ཧི་ཏ་ག་ཧི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ཨོ་དྷི པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཨོ་ད་ནོ ཧོ་ཏི, པ་ཝཱ་ར་ཎཾ ཛ་ནེ་ཏི. ཡོ པ་ན པཱ་ཡཱ་སོ ཝཱ ཨ་མྦི་ལ་ཡཱ་གུ ཝཱ ཨུ་དྡྷ་ན་ཏོ ཨོ་ཏཱ་རི་ཏ་མ་ཏྟཱ ཨ་བྦྷུ་ཎྷཱ ས་ཀྐཱ ཧོ་ཏི ཨཱ་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ པི་ཝི་ཏུཾ, སཱ ཡ་སྶ ཧ་ཏྠེ་ན ག་ཧི་ཏོ་ཀཱ་སེ་པི ཨོ་དྷི ན པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, པ་ཝཱ་ར་ཎཾ ན ཛ་ནེ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན ཨུ་སུ་མཱ་ཡ ཝི་ག་ཏཱ་ཡ གྷ་ན་བྷཱ་ཝཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཨོ་དྷིཾ ད་སྶེ་ཏི, པུ་ན པ་ཝཱ་ར་ཎཾ ཛ་ནེ་ཏི, པུ་བྦེ ཏ་ནུ་ཀ་བྷཱ་ཝོ ན ར་ཀྑ་ཏི. ས་ཙེ་པི བ་ཧཱུ པ་ཎྞ་ཕ་ལ་ཀ་ལཱི༹་རེ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ མུ་ཊྛི་མ་ཏྟཱ་པི ཏ་ཎྜུ་ལཱ པ་ཀྑི་ཏྟཱ ཧོ་ནྟི, བྷོ་ཛ་ན་ཀཱ་ལེ ཙེ ཨོ་དྷི པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, པ་ཝཱ་ར་ཎཾ ཛ་ནེ་ཏི. ཨ་ཡཱ་གུ་ཀེ ནི་མ་ནྟ་ནེ ‘‘ཡཱ་གུཾ ད་སྶཱ་མཱ’’ཏི བྷ་ཏྟེ ཨུ་ད་ཀ་ཀ་ཉྫི་ཀ་ཁཱི་རཱ་དཱི་ནི ཨཱ་ཀི་རི་ཏྭཱ ‘‘ཡཱ་གུཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི དེ་ནྟི, ཀི་ཉྩཱ་པི ཏ་ནུ་ཀཱ ཧོ་ཏི, པ་ཝཱ་ར་ཎཾ ཛ་ནེ་ཏི་ཡེ་ཝ. ས་ཙེ པ་ན པ་ཀྐུ་ཐི་ཏེ་སུ ཨུ་ད་ཀཱ་དཱི་སུ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པ་ཙི་ཏྭཱ དེ་ནྟི, ཡཱ་གུ་ས་ངྒ་ཧ་མེ་ཝ ག་ཙྪ་ཏི. ས་ཙེ ཡཱ་གུ་ཡཱ་པི སཱ་ས་པ་མ་ཏྟ་མྤི མ་ཙྪ་མཾ་ས་ཀྑ་ཎྜཾ ཝཱ ནྷཱ་རུ ཝཱ པ་ཀྑི་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, པ་ཝཱ་ར་ཎཾ ཛ་ནེ་ཏི. ཋ་པེ་ཏྭཱ སཱ་ནུ་ལོ་མཱ་ནཾ ཝུ་ཏྟ་དྷ་ཉྙཱ་ནཾ ཏ་ཎྜུ་ལེ ཨ་ཉྙེ་ཧི ཝེ་ལུ༹་ཏ་ཎྜུ་ལཱ་དཱི་ཧི ཝཱ ཀ་ནྡ་མཱུ་ལ་ཕ་ལེ་ཧི ཝཱ ཡེ་ཧི ཀེ་ཧི་ཙི ཀ་ཏ་བྷ་ཏྟཾ པ་ཝཱ་ར་ཎཾ ན ཛ་ནེ་ཏི. ཀུ་མྨཱ་སོ ནཱ་མ ཡ་ཝེ་ཧི ཀ་ཏོ. ཨ་ཉྙེ་ཧི པ་ན མུ་གྒཱ་དཱི་ཧི ཀ་ཏ་ཀུ་མྨཱ་སོ པ་ཝཱ་ར་ཎཾ ན ཛ་ནེ་ཏི. ས་ཏྟུ ནཱ་མ ས་ཏྟ དྷ་ཉྙཱ་ནི བྷ་ཛྫི་ཏྭཱ ཀ་ཏོ. ཨ་ནྟ་མ་སོ ཁ་ར་པཱ་ཀ་བྷ་ཛྫི་ཏཱ་ནཾ ཝཱི་ཧཱི་ནཾ ཏ་ཎྜུ་ལེ ཀོ་ཊྚེ་ཏྭཱ ཀ་ཏ་ཙུ་ཎྞ་མྤི ཀུ་ཎྜ་ཀ་མྤི ས་ཏྟུ་ས་ངྒ་ཧ་མེ་ཝ ག་ཙྪ་ཏི. ས་མ་པཱ་ཀ་བྷ་ཛྫི་ཏཱ་ནཾ པ་ན ཨཱ་ཏ་པ་སུ་ཀྑཱ་ནཾ ཀུ་ཎྜ་ཀཾ ཝཱ, ཡེ ཀེ་ཙི ཏ་ཎྜུ་ལཱ ཝཱ ལཱ་ཛཱ ཝཱ, ལཱ་ཛེ་ཧི ཀ་ཏ་བྷ་ཏྟ་ས་ཏྟུ་ཨཱ་དཱི་ནི ཝཱ ན པ་ཝཱ་རེ་ནྟི. མ་ཙྪ་མཾ་སེ་སུ ས་ཙེ ཡཱ་གུཾ པི་ཝ་ནྟ་སྶ ཡཱ་གུ་སི་ཏྠ་མ་ཏྟཱ་ནེ་ཝ དྭེ མ་ཙྪ་ཀྑ་ཎྜཱ་ནི ཝཱ མཾ་ས་ཀྑ་ཎྜཱ་ནི ཝཱ ཨེ་ཀ་བྷཱ་ཛ་ནེ ཝཱ ནཱ་ནཱ་བྷཱ་ཛ་ནེ ཝཱ དེ་ནྟི, ཏཱ་ནི ཙེ ཨ་ཁཱ་ད་ནྟོ ཨ་ཉྙཾ པ་ཝཱ་ར་ཎ་པྤ་ཧོ་ན་ཀཾ ཡཾ་ཀི་ཉྩི པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི, ན པ་ཝཱ་རེ་ཏི. ཏ་ཏོ ཨེ་ཀཾ ཁཱ་དི་ཏཾ, ཨེ་ཀཾ ཧ་ཏྠེ ཝཱ པ་ཏྟེ ཝཱ ཧོ་ཏི, ས་ཙེ ཨ་ཉྙཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི པ་ཝཱ་རེ་ཏི. དྭེ་པི ཁཱ་དི་ཏཱ་ནི ཧོ་ནྟི, མུ་ཁེ སཱ་ས་པ་མ་ཏྟ་མྤི ཨ་ཝ་སི་ཊྛཾ ན་ཏྠི, ས་ཙེ་པི ཨ་ཉྙཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི, ན པ་ཝཱ་རེ་ཏི. ཡོ པ་ན ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་མཾ་སཾ ཀུ་ལ་དཱུ་ས་ན་ཝེ་ཛྫ་ཀ་མྨ་ཨུ་ཏྟ་རི་མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨཱ་རོ་ཙ་ན་སཱ་དི་ཏ་རཱུ་པི་ཡཱ་དཱི་ཧི ནི་བྦ་ཏྟཾ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་བྷོ་ཛ་ན་ཉྩ ཨ་ཉྙཾ ཀ་པྤི་ཡཾ ཝཱ ཨ་ཀ་པྤི་ཡཾ ཝཱ ཁཱ་ད་ནྟོ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི, ན པ་ཝཱ་རེ་ཏི.