༧. ས་པྤཱ་ཎ་ཀ་ཝ་གྒོ
༡. ས་ཉྩི་ཙྩ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ས་པྤཱ་ཎ་ཀ་ཝ་གྒ་སྶ པ་ཋ་མེ པཱ་ཎོཏི ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏ་པཱ་ཎོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ཏཾ ཁུ་དྡ་ཀ་མྤི མ་ཧ་ནྟ་མྤི མཱ་རེ་ནྟ་སྶ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་མེ་ཝ, མ་ཧ་ནྟེ པ་ན ཨུ་པ་ཀྐ་མ་མ་ཧ་ནྟ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ མ་ཧ་ནྟཾ ཧོ་ཏི.
སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཨུ་དཱ་ཡི་ཏྠེ་རཾ ཨཱ་ར་བྦྷ པཱ་ཎཾ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པ་ན་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་པ་ཉྙ་ཏྟི, སཱ་ཎ་ཏྟི་ཀཾ, པཱ་ཎེ ཝེ་མ་ཏི་ཀ་སྶ, ཨ་པཱ་ཎེ པཱ་ཎ་ས་ཉྙི་ནོ, ཝེ་མ་ཏི་ཀ་སྶ ཝཱ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཨ་པཱ་ཎ་ས་ཉྙི་སྶ, ཨ་ས་ཉྩི་ཙྩ, ཨ་ཛཱ་ན་ནྟ་སྶ, ན་མ་ར་ཎཱ་དྷི་པྤཱ་ཡ་སྶ, ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. སེ་སཾ མ་ནུ་སྶ་ཝི་གྒ་ཧེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝཱ་ཏི.
ས་ཉྩི་ཙྩ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. ས་པྤཱ་ཎ་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
དུ་ཏི་ཡེ ས་པྤཱ་ཎ་ཀནྟི ཡེ པཱ་ཎ་ཀཱ པ་རི་བྷོ་གེ་ན མ་ར་ནྟི, ཏེ་ཧི ས་པྤཱ་ཎ་ཀཾ, ཏཱ་དི་ས་ཉྷི ཛཱ་ནཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ པ་ཡོ་གེ པ་ཡོ་གེ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ.
སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཚ་བྦ་གྒི་ཡེ ཨཱ་ར་བྦྷ ཛཱ་ནཾ ས་པྤཱ་ཎ་ཀཾ ཨུ་ད་ཀཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ན་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, སེ་ས་མེ་ཏྠ སི་ཉྩ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦ་ནྟི.
ས་པྤཱ་ཎ་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༣. ཨུ་ཀྐོ་ཊ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཏ་ཏི་ཡེ ཡ་ཐཱ་དྷ་མྨནྟི ཡོ ཡ་སྶ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་སྶ ཝཱུ་པ་ས་མཱ་ཡ དྷ་མྨོ ཝུ་ཏྟོ, ཏེ་ནེ་ཝ དྷ་མྨེ་ན. ནི་ཧ་ཏཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎནྟི ནི་ཧ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ, ས་མ་ཐ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༡༨༥ ཨཱ་ད་ཡོ) ས་ཏྠཱ་རཱ ཝུ་ཏྟ་དྷ་མྨེ་ནེ་ཝ ཝཱུ་པ་ས་མི་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ, ཝཱུ་པ་ས་མ་ན་ན་ཡཾ པ་ན་སྶ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ས་མ་ཐེ་སུ ད་སྶ་ཡི་སྶཱ་མ. པུ་ན་ཀ་མྨཱ་ཡ ཨུ་ཀྐོ་ཊེ་ཡྻཱཏི ཏ་སྶ ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ‘‘ཨ་ཀ་ཏཾ ཀ་མྨ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་ནི (པཱ་ཙི. ༣༩༤) ཝ་ད་ནྟོ པུ་ན་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ཨུ་ཙྩཱ་ལེ་ཡྻ. ཡ་ཐཱ་ཋི་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏུཾ ན ད་དེ་ཡྻ, ཏ་སྶེ་ཝཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ. ཡཾ པ་ན དྷ་མྨེ་ན ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ནི་ཧ་ཏཾ, ཏཾ སུ་ནི་ཧ་ཏ་མེ་ཝ. ས་ཙེ ཝི་པྤ་ཀ་ཏེ ཀ་མྨེ པ་ཊི་ཀྐོ་ས་ཏི, ཏཾ ས་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ཨི་ཏ་ར་ཐཱ ཀ་མྨ་ཉྩ ཀུ་པྤ་ཏི, ཀཱ་ར་ཀཱ་ན་ཉྩ ཨཱ་པ་ཏྟི.
སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཚ་བྦ་གྒི་ཡེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨུ་ཀྐོ་ཊ་ན་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་པ་ཉྙ་ཏྟི, ཨ་ནཱ་ཎ་ཏྟི་ཀཾ, དྷ་མྨ་ཀ་མྨེ ཝེ་མ་ཏི་ཀ་སྶ, ཨ་དྷ་མྨ་ཀ་མྨེ དྷ་མྨ་ཀ་མྨ་ས་ཉྙི་ནོ, ཝེ་མ་ཏི་ཀ་སྶ ཝཱ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཨུ་བྷ་ཡེ་སུ ཨ་དྷ་མྨ་ཀ་མྨ་ས་ཉྙི་སྶ, ‘‘ཨ་དྷ་མྨེ་ན ཝཱ ཝ་གྒེ་ན ཝཱ ཨ་ཀ་མྨཱ་ར་ཧ་སྶ ཝཱ ཀ་མྨཾ ཀ་ཏ’’ནྟི ཛཱ་ན་ནྟ་སྶ, ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཡ་ཐཱ་དྷ་མྨཾ ནི་ཧ་ཏ་བྷཱ་ཝོ, ཛཱ་ན་ནཱ, ཨུ་ཀྐོ་ཊ་ནཱ་ཏི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ཏཱི་ཎི ཨ་ངྒཱ་ནི. ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནི ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ན་ས་དི་སཱ་ནི, ཨི་དཾ པ་ན དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ན་ནྟི.
ཨུ་ཀྐོ་ཊ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༤. དུ་ཊྛུ་ལླ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཙ་ཏུ་ཏྠེ དུ་ཊྛུ་ལླནྟི ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ, ཏཾ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཨུ་པཱ་ཡེ་ན ཉ་ཏྭཱ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ནྟ་སྶ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ. ས་ཙེ་པི ‘‘ན དཱ་ནི ནཾ ཀ་སྶ་ཙི བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི དྷུ་རཾ ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏི, པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ, ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ་ཝ ཨཱ་རོ་ཙེ་སྶ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན ཨེ་ཝཾ དྷུ་རཾ ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ན་ཏྠ་མེ་ཝ ཨ་ཉྙ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏི, སོ་པི ཨ་ཉྙ་སྶཱ་ཏི ཨེ་ཏེ་ནུ་པཱ་ཡེ་ན ས་མ་ཎ་ས་ཏ་མྤི ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི་ཡེ་ཝ ཏཱ་ཝ, ཡཱ་ཝ ཀོ་ཊི ན ཚི་ཛྫ་ཏི. ཀ་ཐཾ པ་ན ཀོ་ཊི ཚི་ཛྫ་ཏི? ས་ཙེ ཧི ཨཱ་པ་ནྣོ ཨེ་ཀ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏི, སོ་པི ཨ་ཉྙ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏི, སོ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ཡེ་ན་སྶ ཨཱ་རོ་ཙི་ཏཾ, ཏ་སྶེ་ཝ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཏ་ཏི་ཡེ་ན པུ་གྒ་ལེ་ན དུ་ཏི་ཡ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙི་ཏེ ཀོ་ཊི ཚི་ནྣཱ ཧོ་ཏི.
སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་ར་བྦྷ དུ་ཊྛུ་ལླཱ་པ་ཏྟི་པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ན་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་པ་ཉྙ་ཏྟི, ཨ་ནཱ་ཎ་ཏྟི་ཀཾ, དུ་ཊྛུ་ལླཱ་ཡ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨཱ་དི་པ་དེ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ, ཨི་ཏ་རེ་སུ དྭཱི་སུ དུ་ཀྐ་ཊཾ, ཨ་དུ་ཊྛུ་ལླཱ་ཡ ཏི་ཀ་དུ་ཀྐ་ཊཾ, ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ དུ་ཊྛུ་ལླེ ཝཱ ཨ་དུ་ཊྛུ་ལླེ ཝཱ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙཱ་རེ དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝ. ‘‘ས་ངྒྷ་སྶ བྷ་ཎྜ་ནཱ་དཱི་ནི བྷ་ཝི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི (པཱ་ཙི. ༤༠༡) ཝཱ ‘‘ཨ་ཡཾ ཀ་ཀྑ་ལོ༹ ཕ་རུ་སོ ཛཱི་ཝི་ཏ་ནྟ་རཱ་ཡཾ ཝཱ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ནྟ་རཱ་ཡཾ ཝཱ ཀ་རི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཝཱ ཨ་ནཱ་རོ་ཙེ་ནྟ་སྶ, པ་ཏི་རཱུ་པཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨ་པ་སྶ་ཏོ, ན ཚཱ་དེ་ཏུ་ཀཱ་མ་སྶ, ‘‘པ་ཉྙཱ་ཡི་སྶ་ཏི ས་ཀེ་ན ཀ་མྨེ་ནཱ’’ཏི ཨ་ནཱ་རོ་ཙེ་ནྟ་སྶ, ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ དུ་ཊྛུ་ལླཱ་པ་ཏྟི་ཛཱ་ན་ནཾ, ‘‘པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ནཱ་རོ་ཙེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི དྷུ་ར་ནི་ཀྑེ་པོ་ཏི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ དྭེ ཨ་ངྒཱ་ནི. ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནི ས་མ་ནུ་བྷཱ་ས་ན་ས་ཨ་སཱ་ནེ་ཝཱ་ཏི.
དུ་ཊྛུ་ལླ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༥. ཨཱུ་ན་ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་སྶ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
པ་ཉྩ་མེ ཨཱུ་ན་ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་སྶནྟི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་གྒ་ཧ་ཎ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་པ་རི་པུ་ཎྞ་ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་སྶཾ. ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཡྻཱཏི ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཡྻ. སོ ཙ པུ་གྒ་ལོ ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣོཏི ཛཱ་ན་ནྟེ་ནཱ་པི ཨ་ཛཱ་ན་ནྟེ་ནཱ་པི ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དི་ཏོ ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣོ་ཝ. ས་ཙེ པ་ན སོ ད་ས་ཝ་སྶ་ཙྩ་ཡེ་ན ཨ་ཉྙཾ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཏི, ཏ་ཉྩེ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ག་ཎོ པཱུ་ར་ཏི, སཱུ་པ་ས་མྤ་ནྣོ. སོ་པི ཡཱ་ཝ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཏཱ་ཝ ཏ་སྶ ནེ་ཝ ས་གྒ་ནྟ་རཱ་ཡོ ན མོ་ཀྑ་ནྟ་རཱ་ཡོ, ཉ་ཏྭཱ པ་ན པུ་ན ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ. ཏེ ཙ བྷི་ཀྑཱུ གཱ་ར་ཡ྄ཧཱཏི ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཾ ཨ་ཝ་སེ་སཱ གཱ་ར་ཡ྄ཧཱ ཧོ་ནྟི, ས་བྦེ དུ་ཀྐ་ཊཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟི. ཨི་དཾ ཏ་སྨིཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡནྟི ཡོ པ་ན ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཏི, ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ པུ་གྒ་ལེ ཨི་དཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏ་སྨཱ ཡོ ‘‘ཨེ་ཝཾ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ག་ཎཾ ཝཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཾ ཝཱ པ་ཏྟཾ ཝཱ ཙཱི་ཝ་རཾ ཝཱ པ་རི་ཡེ་ས་ཏི, སཱི་མཾ ཝཱ ས་མྨ་ནྣ་ཏི (པཱ་ཙི. ༤༠༤), ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པཾ ཝཱ པ་རི་ཙྪི་ནྡ་ཏི, སོ ཨེ་ཏེ་སུ ས་བྦ་ཀི་ཙྩེ་སུ ཉ་ཏྟི་ཡཱ, དྭཱི་སུ ཙ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་སུ དུ་ཀྐ་ཊཱ་ནི ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི.
རཱ་ཛ་ག་ཧེ ས་མྦ་ཧུ་ལེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨཱུ་ན་ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་སྶཾ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་ད་ན་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་པ་ཉྙ་ཏྟི, ཨ་ནཱ་ཎ་ཏྟི་ཀཾ, ཨཱུ་ན་ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་སྶེ ཝེ་མ་ཏི་ཀ་སྶ, པ་རི་པུ་ཎྞ་ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་སྶེ ཨཱུ་ན་ཀ་ས་ཉྙི་ནོ, ཝེ་མ་ཏི་ཀ་སྶ ཙ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠ པ་རི་པུ་ཎྞ་ས་ཉྙི་སྶ, ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཨཱུ་ན་ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་སྶ་ཏཱ, ཨཱུ་ན་ཀ་ས་ཉྙི་ཏཱ, ཨུ་པ་ས་མྤཱ་ད་ན་ནྟི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ཏཱི་ཎི ཨ་ངྒཱ་ནི. ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནི ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ན་ས་དི་སཱ་ནི, ཨི་དཾ པ་ན པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝ་ཛྫཾ, ཏི་ཙི་ཏྟཾ, ཏི་ཝེ་ད་ན་ནྟི.
ཨཱུ་ན་ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་སྶ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༦. ཐེ་ཡྻ་ས་ཏྠ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཚ་ཊྛེ ཡེ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཝཱ ཝ་ཉྩེ་ཏྭཱ སུ་ངྐཾ ཝཱ པ་རི་ཧ་རི་ཏུ་ཀཱ་མཱ ཙོ་རཱ ཀ་ཏ་ཀ་མྨཱ ཙེ་ཝ ཨ་ཀ་ཏ་ཀ་མྨཱ ཙ མ་གྒ་པྤ་ཊི་པ་ནྣཱ, ཏེ་སུ ཨི་དྷ ཐེ་ཡྻ་ས་ཏྠས་ཉྙི་ནོ ཏ་སྶ ཐེ་ཡྻ་ས་ཏྠ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ སཾ་ཝི་དྷཱ་ཡ ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ སཾ་ཝི་དྷཱ་ནེ ཙ ག་མ་ནེ ཙ ཨོ་ཝཱ་ད་ཝ་གྒེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཨཱ་པ་ཏྟི་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཐེ་ཡྻ་ས་ཏྠེ་ན ས་དྡྷིཾ སཾ་ཝི་དྷཱ་ཡ ཨེ་ཀ་དྡྷཱ་ན་མ་གྒཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ན་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་པ་ཉྙ་ཏྟི, ཨ་ནཱ་ཎ་ཏྟི་ཀཾ, མ་ནུ་སྶེ་སུ ཨ་སཾ་ཝི་ད་ཧ་ནྟེ་སུ ས་ཡ་མེ་ཝ སཾ་ཝི་ད་ཧི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ, ཐེ་ཡྻ་ས་ཏྠེ ཝེ་མ་ཏི་ཀ་སྶ, ཨ་ཐེ་ཡྻ་ས་ཏྠེ ཐེ་ཡྻ་ས་ཏྠ་ས་ཉྙི་ནོ, ཝེ་མ་ཏི་ཀ་སྶ ཙ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཨ་ཐེ་ཡྻ་ས་ཏྠ་ས་ཉྙི་སྶ, ཨ་སཾ་ཝི་ད་ཧི་ཏྭཱ ཝཱ ཀཱ་ལ་ཝི་ས་ངྐེ་ཏེ་ན ཝཱ, ཨཱ་པ་དཱ་སུ ཝཱ, ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ, ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཐེ་ཡྻ་ས་ཏྠ་བྷཱ་ཝོ, ཛཱ་ན་ནཾ, སཾ་ཝི་དྷཱ་ནཾ, ཨ་ཝི་ས་ངྐེ་ཏེ་ན ག་མ་ན་ནྟི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་ངྒཱ་ནི. ཐེ་ཡྻ་ས་ཏྠ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ, ཀི་རི་ཡཾ, ས་ཉྙཱ་ཝི་མོ་ཀྑཾ, ས་ཙི་ཏྟ་ཀཾ, པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝ་ཛྫཾ, ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ, ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ, ཏི་ཙི་ཏྟཾ, ཏི་ཝེ་ད་ན་ནྟི.
ཐེ་ཡྻ་ས་ཏྠ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༧. སཾ་ཝི་དྷཱ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ས་ཏྟ་མེ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་ར་བྦྷ མཱ་ཏུ་གཱ་མེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀ་དྡྷཱ་ན་མ་གྒཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ན་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, སེ་ས་མེ་ཏྠ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ས་དྡྷིཾ སཾ་ཝི་དྷཱ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦ་ནྟི.
སཾ་ཝི་དྷཱ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༨. ཨ་རི་ཊྛ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨ་ཊྛ་མེ ས་གྒ་མོ་ཀྑཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡཾ ཀ་རོ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀཱ, ཏེ ཀ་མྨ་ཀི་ལེ་ས་ཝི་པཱ་ཀ་ཨུ་པ་ཝཱ་ད་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཉྩ་ཝི་དྷཱ. ཏེ་སུ མུ་དུ་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཏྠ་ར་ཎཱ་དཱི་ནཾ ཕ་སྶོ ཝི་ཡ ཨི་ཏྠི་ས་མྥ་སྶོ་པི ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི མེ་ཐུ་ན་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ནེ དོ་སཾ ཨ་དི་སྭཱ པ་ཉྙ་ཏྟི་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀེ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཡེ་མེ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀཱ དྷ་མྨཱ ཝུ་ཏྟཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ, ཏེ པ་ཊི་སེ་ཝ་ཏོ ནཱ་ལཾ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡཱ་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ནེ་ཀ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ནཱཏི ‘‘ཨ་ཊྛི་ཀ་ངྐ་ལཱུ་པ་མཱ ཀཱ་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི (མ. ནི. ༢.༤༢; པཱ་ཙི. ༤༡༧; ཙཱུ་ལ༹་ནི. ཁ་གྒ་ཝི་སཱ་ཎ་སུ་ཏྟ་ནི་དྡེ་ས ༡༤༧) ནེ་ཀེ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི. སོ བྷི་ཀྑུ བྷི་ཀྑཱུ་ཧཱིཏི ཡེ པ་སྶ་ནྟི ཝཱ སུ་ཎ་ནྟི ཝཱ, ཏེ་ཧི ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྟ་བྦོ ‘‘མཱ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨེ་ཝཾ ཨ་ཝ་ཙ…པེ… ཨ་ལ་ཉྩ པ་ན ཏེ པ་ཊི་སེ་ཝ་ཏོ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡཱ་ཡཱ’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ཨ་པྤ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫ་ནྟ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊཾ, སུ་ཏྭཱ ཨ་ཝ་ད་ནྟཱ་ན་མྤི དུ་ཀྐ་ཊཾ. པུ་ན ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷ་མྤི ཨཱ་ཀ་ཌྜྷི་ཏྭཱ ཏ་ཐེ་ཝ ཝ་ཏྟ་བྦོ, ཏ་ཏྲཱ་པི ཏ་སྶ ཨ་པྤ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫ་ནེ, ཨི་ཏ་རེ་ས་ཉྩ ཨ་ཝ་ཙ་ནེ དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝ. ཨེ་ཝ་མྤི ཨ་པྤ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫ་ནྟོ པུ་ན ཉ་ཏྟི་ཙ་ཏུ་ཏྠེ་ན ཀ་མྨེ་ན ཡཱ་ཝ་ཏ་ཏི་ཡཾ ས་མ་ནུ་བྷཱ་སི་ཏ་བྦོ, ཨ་ཐ་སྶ ཨ་པྤ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫ་ཏོ པུ་ན ཉ་ཏྟི་ཡཱ ཙ དྭཱི་ཧི ཙ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ཧི དུ་ཀྐ་ཊཾ, ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ.
སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཨ་རི་ཊྛཾ ཨཱ་ར་བྦྷ པཱ་པི་ཀཱ་ཡ དི་ཊྛི་ཡཱ ཨ་པྤ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫ་ན་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་པ་ཉྙ་ཏྟི, ཨ་ནཱ་ཎ་ཏྟི་ཀཾ, ཏི་ཀ་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ, ཨ་དྷ་མྨ་ཀ་མྨེ ཏི་ཀ་དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཨ་ས་མ་ནུ་བྷཱ་སི་ཡ་མཱ་ན་སྶ, པ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫ་ནྟ་སྶ, ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. དྷ་མྨ་ཀ་མྨ་ཏཱ, ས་མ་ནུ་བྷཱ་ས་ནཱ, ཨ་པྤ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫ་ན་ནྟི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ཏཱི་ཎི ཨ་ངྒཱ་ནི. ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནི ས་མ་ནུ་བྷཱ་ས་ན་ས་དི་སཱ་ནེ་ཝཱ་ཏི.
ཨ་རི་ཊྛ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༩. ཨུ་ཀྑི་ཏྟ་ས་མྦྷོ་ག་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ན་ཝ་མེ ཏ་ཐཱ་ཝཱ་དི་ནཱཏི ‘‘ཏ་ཐཱ་ཧཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དྷ་མྨ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ཝཱ་དི་ནཱ. ཨ་ཀ་ཏཱ་ནུ་དྷ་མྨེ་ནཱཏི ཨ་ནུ་དྷ་མྨོ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ད་སྶ་ནེ ཝཱ ཨ་པྤ་ཊི་ཀ་མྨེ ཝཱ པཱ་པི་ཀཱ་ཡ དི་ཊྛི་ཡཱ ཨ་པྤ་ཊི་ནི་སྶ་གྒེ ཝཱ དྷ་མྨེ་ན ཝི་ན་ཡེ་ན ཨུ་ཀྑི་ཏྟ་ཀ་སྶ ཨ་ནུ་ལོ་མ་ཝ་ཏྟཾ དི་སྭཱ ཀ་ཏ་ཨོ་སཱ་ར་ཎཱ, སོ ཨོ་སཱ་ར་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏོ ཨ་ནུ་དྷ་མྨོ ཡ་སྶ ན ཀ་ཏོ, ཨ་ཡཾ ཨ་ཀ་ཏཱ་ནུ་དྷ་མྨོ ནཱ་མ, ཏཱ་དི་སེ་ན ས་དྡྷི་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ས་མྦྷུ་ཉྫེ་ཡྻ ཝཱཏི ཨཱ་མི་ས་ས་མྦྷོ་གཾ ཝཱ དྷ་མྨ་ས་མྦྷོ་གཾ ཝཱ ཀ་རེ་ཡྻ. སཾ་ཝ་སེ་ཡྻ ཝཱཏི ཨུ་པོ་ས་ཐཱ་དི་ཀཾ ས་ངྒྷ་ཀ་མྨཾ ཀ་རེ་ཡྻ. ས་ཧ ཝཱ སེ་ཡྻཾ ཀ་པྤེ་ཡྻཱཏི ནཱ་ནཱུ་པ་ཙཱ་རེ་པི ཨེ་ཀ་ཙྪ་ནྣེ ནི་པ་ཛྫེ་ཡྻ. ཏ་ཏྠ ཨཱ་མི་ས་པ་རི་བྷོ་གེ ཨེ་ཀ་པྤ་ཡོ་གེ་ན བ་ཧཱུ་པི ད་ད་ཏོ ཝཱ ག་ཎྷ་ཏོ ཝཱ ཨེ་ཀཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ, ཝི་ཙྪི་ནྡ་ནེ ས་ཏི པ་ཡོ་གེ པ་ཡོ་གེ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ. དྷ་མྨ་ས་མྦྷོ་གེ པ་དཱ་དཱི་ཧི ཨུ་དྡི་ས་ནྟ་སྶ ཝཱ ཨུ་དྡི་སཱ་པེ་ནྟ་སྶ ཝཱ པ་ད་སོ་དྷ་མྨེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན, སཾ་ཝཱ་སེ ཀ་མྨ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཝ་སེ་ན, ས་ཧ་སེ་ཡྻཱ་ཡ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ནི་པ་ནྣེ ཨི་ཏ་ར་སྶ ནི་པ་ཛྫ་ན་པྤ་ཡོ་ག་ཝ་སེ་ན ཨཱ་པ་ཏྟི་པ་རི་ཙྪེ་དོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཚ་བྦ་གྒི་ཡེ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨ་རི་ཊྛེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ས་དྡྷིཾ ས་མྦྷུ་ཉྫ་ན་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་པ་ཉྙ་ཏྟི, ཨ་ནཱ་ཎ་ཏྟི་ཀཾ, ཨུ་ཀྑི་ཏྟ་ཀེ ཝེ་མ་ཏི་ཀ་སྶ, ཨ་ནུ་ཀྑི་ཏྟ་ཀེ ཨུ་ཀྑི་ཏྟ་ཀ་ས་ཉྙི་ནོ ཙེ་ཝ ཝེ་མ་ཏི་ཀ་སྶ ཙ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཨུ་བྷོ་སུ ཨ་ནུ་ཀྑི་ཏྟ་ཀ་ས་ཉྙི་སྶ, ‘‘ཨོ་སཱ་རི་ཏོ’’ཏི ཝཱ ‘‘ཏཾ དི་ཊྛིཾ པ་ཊི་ནི་སྶ་ཊྛོ’’ཏི ཝཱ ཛཱ་ན་ནྟ་སྶ, ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཨ་ཀ་ཏཱ་ནུ་དྷ་མྨ་ཏཱ, ཛཱ་ན་ནཱ, ས་མྦྷོ་གཱ་དི་ཀ་ར་ཎ་ནྟི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ཏཱི་ཎི ཨ་ངྒཱ་ནི. ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནི ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ན་ས་དི་སཱ་ནི, ཨི་དཾ པ་ན པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝ་ཛྫཾ, ཏི་ཙི་ཏྟཾ, ཏི་ཝེ་ད་ན་ནྟི.
ཨུ་ཀྑི་ཏྟ་ས་མྦྷོ་ག་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༠. ཀ་ཎྚ་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ད་ས་མེ ས་མ་ཎུ་དྡེ་སོཏི སཱ་མ་ཎེ་རོ. ཙ་རཱཏི ག་ཙྪ. པི་རེཏི པ་ར ཨ་མཱ་མ་ཀ. ཝི་ན་སྶཱཏི ན་སྶ, ཡ་ཏྠ ཏཾ ན པ་སྶཱ་མ, ཏ་ཏྠ ག་ཙྪཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཏ་ཐཱ་ནཱ་སི་ཏནྟི་ཨེ་ཏྠ སཾ་ཝཱ་ས་ནཱ་ས་ནཱ ལི་ངྒ་ནཱ་ས་ནཱ ད་ཎྜ་ཀ་མྨ་ནཱ་ས་ནཱ་ཏི ཏི་སྶོ ནཱ་ས་ནཱ. ཏ་ཏྠ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ད་སྶ་ནཱ་དཱི་སུ ཨུ་ཀྑེ་པ་ནཱ སཾ་ཝཱ་ས་ནཱ་ས་ནཱ ནཱ་མ. དཱུ་ས་ཀོ ནཱ་སེ་ཏ་བྦོ (པཱ་རཱ. ༦༦), མེ་ཏྟི་ཡཾ བྷི་ཀྑུ་ནིཾ ནཱ་སེ་ཐཱ་ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༡༩༣; པཱ་རཱ. ༣༨༤) ཨ་ཡཾ ལི་ངྒ་ནཱ་ས་ནཱ ནཱ་མ. ‘‘ཨ་ཛྫ་ཏ་གྒེ ཏེ, ཨཱ་ཝུ་སོ ས་མ་ཎུ་དྡེ་ས, ན ཙེ་ཝ སོ བྷ་ག་ཝཱ ས་ཏྠཱ ཨ་པ་དི་སི་ཏ་བྦོ’’ཏི (པཱ་ཙི. ༤༢༩) ཨ་ཡཾ ད་ཎྜ་ཀ་མྨ་ནཱ་ས་ནཱ ནཱ་མ, ཨ་ཡཾ ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏཱ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཏ་ཐཱ་ནཱ་སི་ཏ’’ནྟི. ཨུ་པ་ལཱ་པེ་ཡྻཱཏི ‘‘པ་ཏྟཾ ཝཱ ཙཱི་ཝ་རཾ ཝཱ ཨུ་དྡེ་སཾ ཝཱ པ་རི་པུ་ཙྪཾ ཝཱ ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི ས་ངྒ་ཎྷེ་ཡྻ. ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཡྻཱཏི ཙུ་ཎྞ་མ་ཏྟི་ཀཱ་དཱི་ནི སཱ་དི་ཡ་ནྟོ ཏེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ཡྻ. ས་མྦྷོ་ག་ས་ཧ་སེ་ཡྻཱ ཨ་ན་ནྟ་ར་སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡཱ ཨེ་ཝ, ཏ་སྨཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་པ་རི་ཙྪེ་དོ་པེ་ཏྠ ཏ་སྨིཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཚ་བྦ་གྒི་ཡེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཎྚ་ཀ་ས་མ་ཎུ་དྡེ་ས་ཨུ་པ་ལཱ་པ་ན་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, སེ་སཾ ཨ་རི་ཊྛ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཝུ་ཏྟ་ས་དི་ས་མེ་ཝཱ་ཏི.
ཀ་ཎྚ་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ས་པྤཱ་ཎ་ཀ་ཝ་གྒོ ས་ཏྟ་མོ.