༤. བྷོ་ཛ་ན་ཝ་གྒོ
༡. ཨཱ་ཝ་ས་ཐ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
བྷོ་ཛ་ན་ཝ་གྒ་སྶ པ་ཋ་མེ ཨ་གི་ལཱ་ནེ་ནཱཏི ཨ་དྡྷ་ཡོ་ཛ་ན་མྤི ག་ནྟུཾ ས་མ་ཏྠེ་ན. ཨེ་ཀོཏི ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སི་ཀོ. ཨཱ་ཝ་ས་ཐ་པི་ཎྜོཏི ‘‘ཨི་མེ་སཾ ཝཱ ཨེ་ཏྟ་ཀཱ་ནཾ ཝཱ’’ཏི ཨེ་ཀཾ པཱ་ས་ཎྜཾ ཝཱ, ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ བྷ་ཏྟཾ ཝཱ ཨ་ནོ་དི་སྶ སཱ་ལཱ་དཱི་སུ ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི པུ་ཉྙ་ཀཱ་མེ་ཧི པ་ཉྙ་ཏྟཾ བྷོ་ཛ་ནཾ. བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦོཏི ཨེ་ཀ་ཀུ་ལེ་ན ཝཱ ནཱ་ནཱ་ཀུ་ལེ་ཧི ཝཱ ཨེ་ཀ་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཝཱ ཋཱ་ནེ, ནཱ་ནཱ་ཋཱ་ནེ་སུ ཝཱ ‘‘ཨ་ཛྫ ཨེ་ཀ་སྨིཾ, སྭེ ཨེ་ཀ་སྨི’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཨ་ནི་ཡ་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ཝཱ པ་ཉྙ་ཏྟོ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་ས་མེ་ཝ བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦོ. ཏ་ཏོ ཙེ ཨུ་ཏྟ་རཱིཏི དུ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་ས་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཏ་སྨིཾ ཝཱ ཋཱ་ནེ ཨ་ཉྙ་སྨིཾ ཝཱ ཋཱ་ནེ ཏེ་སཾ ས་ནྟ་ཀ་སྶ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ དུ་ཀྐ་ཊཾ, ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧཱ་རེ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧཱ་རེ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ.
སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཚ་བྦ་གྒི་ཡེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨ་ནུ་ཝ་སི་ཏྭཱ ཨཱ་ཝ་ས་ཐ་པི་ཎྜ་བྷུ་ཉྫ་ན་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, ‘‘ཨ་གི་ལཱ་ནེ་ནཱ’’ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ནུ་པ་ཉྙ་ཏྟི, སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་པ་ཉྙ་ཏྟི, ཨ་ནཱ་ཎ་ཏྟི་ཀཾ, ཏི་ཀ་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ, གི་ལཱ་ན་སྶ ཨ་གི་ལཱ་ན་ས་ཉྙི་ནོ ཝེ་མ་ཏི་ཀ་སྶ ཝཱ དུ་ཀྐ་ཊཾ. གི་ལཱ་ན་སྶ གི་ལཱ་ན་ས་ཉྙི་ནོ, ཡོ ཙ ས་ཀིཾ བྷུ་ཉྫ་ཏི, ག་ཙྪ་ནྟོ ཝཱ ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ, ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ, པ་ཙྩཱ་ག་ནྟོ་པི ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ, ཨཱ་ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ, ག་མི་སྶཱ་མཱི’ཏི ཙ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ནི་ཀྑ་ནྟོ ཀེ་ན་ཙི ཨུ་པ་དྡ་ཝེ་ན ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ཁེ་མ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟོ པུ་ན ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ བྷུ་ཉྫ་ཏི, ཡ་སྶ ཝཱ སཱ་མི་ཀཱ ནི་མ་ནྟེ་ཏྭཱ དེ་ནྟི, ཡོ ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཨུ་དྡི་སྶ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, ན ཡཱ་ཝ་ད་ཏྠཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, ཋ་པེ་ཏྭཱ ཝཱ པ་ཉྩ བྷོ་ཛ་ནཱ་ནི ཨ་ཉྙཾ བྷུ་ཉྫ་ཏི, ཏ་སྶ ཙ, ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཨཱ་ཝ་ས་ཐ་པི་ཎྜ་ཏཱ, ཨ་གི་ལཱ་ན་ཏཱ, ཨ་ནུ་ཝ་སི་ཏྭཱ པ་རི་བྷོ་ཛ་ན་ནྟི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ཏཱི་ཎི ཨ་ངྒཱ་ནི. ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནི ཨེ་ལ༹་ཀ་ལོ་མ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ས་དི་སཱ་ནཱི་ཏི.
ཨཱ་ཝ་ས་ཐ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. ག་ཎ་བྷོ་ཛ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
དུ་ཏི་ཡེ ག་ཎ་བྷོ་ཛ་ནེཏི ག་ཎ་སྶ བྷོ་ཛ་ནེ. ཨི་དྷ ཙ ག་ཎོཏི ཙ་ཏྟཱ་རོ ཝཱ ཏ་ཏུ་ཏྟ་རི ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ, ཏེ་སཾ ནི་མ་ནྟ་ན་ཏོ ཝཱ ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཏོ ཝཱ ལ་དྡྷེ ཨོ་ད་ནཱ་དཱི་ནཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ བྷོ་ཛ་ནཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་བྷོ་ཛ་ནེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏྠཱ་ཡཾ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ – ས་ཙེ ཧི ཀོ་ཙི ཙ་ཏྟཱ་རོ བྷི་ཀྑཱུ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཝེ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཝཱ བྷཱ་ས་ནྟ་རེ་ན ཝཱ པ་ཉྩ་ནྣཾ བྷོ་ཛ་ནཱ་ནཾ ནཱ་མཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཨོ་ད་ནེ་ན ནི་མ་ནྟེ་མི, ཨོ་ད་ནཾ མེ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ནི་མ་ནྟེ་ཏི, ཏེ ཙེ ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀ་ཏོ ཝཱ ནཱ་ནཱ་ཏོ ཝཱ ནི་མ་ནྟི་ཏཱ ཨེ་ཀ་ཏོ ཝཱ ནཱ་ནཱ་ཏོ ཝཱ ག་ནྟྭཱ ཨེ་ཀ་ཏོ ག་ཎྷ་ནྟི, པ་ཙྪཱ ཨེ་ཀ་ཏོ ཝཱ ནཱ་ནཱ་ཏོ ཝཱ བྷུ་ཉྫ་ནྟི, ག་ཎ་བྷོ་ཛ་ནཾ ཧོ་ཏི. པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་མེ་ཝ ཧེ་ཏྠ པ་མཱ་ཎཾ. ས་ཙེ ཨོ་ད་ནཱ་དཱི་ནཾ ནཱ་མཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ཏོ ཝཱ ནཱ་ནཱ་ཏོ ཝཱ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ ཙ ག་ནྟྭཱ ཙ ཨེ་ཀ་ཏོ ག་ཎྷ་ནྟི, ཨེ་ཝ་མྤི ག་ཎ་བྷོ་ཛ་ན་མེ་ཝ. ཏ་སྶ དུ་ཝི་དྷ་སྶཱ་པི ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ དུ་ཀྐ་ཊཾ, ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧཱ་རེ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧཱ་རེ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ. གི་ལཱ་ན་ས་མ་ཡཱ་དཱི་སུ ཡ་དཱ པཱ་དཱ་ན་མྤི ཕ་ལི་ཏ་ཏྟཱ ན ས་ཀྐཱ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏུཾ, ཨ་ཡཾ གི་ལཱ་ན་ས་མ་ཡོ. ཨ་ཏྠ་ཏ་ཀ་ཐི་ནཱ་ནཾ པ་ཉྩ མཱ་སཱ, ཨི་ཏ་རེ་སཾ ཀ་ཏྟི་ཀ་མཱ་སོ་ཏི ཨ་ཡཾ ཙཱི་ཝ་ར་དཱ་ན་ས་མ་ཡོ. ཡ་དཱ ཡོ ཙཱི་ཝ་རེ ཀ་རི་ཡ་མཱ་ནེ ཀི་ཉྩི་དེ་ཝ ཙཱི་ཝ་རེ ཀ་ཏྟ་བྦཾ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཙཱི་ཝ་ར་ཀཱ་ར་ས་མ་ཡོ. ཡ་དཱ ཨ་དྡྷ་ཡོ་ཛ་ན་མྤི ག་ནྟུ་ཀཱ་མོ ཝཱ ཧོ་ཏི ག་ཙྪ་ཏི ཝཱ ག་ཏོ ཝཱ, ཨ་ཡཾ ཨ་དྡྷཱ་ན་ག་མ་ན་ས་མ་ཡོ. ནཱ་ཝཱ་བྷི་རུ་ཧ་ན་ས་མ་ཡེཔི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཡ་དཱ གོ་ཙ་ར་གཱ་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ བྷི་ཀྑཱུ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ ན ཡཱ་པེ་ནྟི, ཨ་ཡཾ མ་ཧཱ་ས་མ་ཡོ. ཡ་དཱ ཡོ་ཀོ་ཙི པ་བྦ་ཛི་ཏོ བྷ་ཏྟེ་ན ནི་མ་ནྟེ་ཏི, ཨ་ཡཾ ས་མ་ཎ་བྷ་ཏྟ་ས་མ་ཡོ, ཨེ་ཏེ་སུ ས་མ་ཡེ་སུ བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.
རཱ་ཛ་ག་ཧེ དེ་ཝ་ད་ཏྟཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫ་ན་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, ‘‘ཨ་ཉྙ་ཏྲ ས་མ་ཡཱ’’ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ས་ཏྟ་ཝི་དྷཱ ཨ་ནུ་པ་ཉྙ་ཏྟི, སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་པ་ཉྙ་ཏྟི, ཨ་ནཱ་ཎ་ཏྟི་ཀཾ, ཏི་ཀ་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ, ན་ག་ཎ་བྷོ་ཛ་ནེ ག་ཎ་བྷོ་ཛ་ན་ས་ཉྙི་སྶ ཝེ་མ་ཏི་ཀ་སྶ ཝཱ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ན་ག་ཎ་བྷོ་ཛ་ན་ས་ཉྙི་སྶ པ་ན, ཡེ ཙ དྭེ ཏ་ཡོ ཨེ་ཀ་ཏོ ག་ཎྷ་ནྟི, བ་ཧཱུ་ནཾ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ཏོ བྷུ་ཉྫ་ནྟཱ་ནཾ, ནི་ཙྩ་བྷ་ཏྟི་ཀཱ་དཱི་སུ, པ་ཉྩ བྷོ་ཛ་ནཱ་ནི ཋ་པེ་ཏྭཱ ས་བྦ་ཏྠ, ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ག་ཎ་བྷོ་ཛ་ན་ཏཱ, ས་མ་ཡཱ་བྷཱ་ཝོ, ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ར་ཎ་ནྟི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ཏཱི་ཎི ཨ་ངྒཱ་ནི. ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནི ཨེ་ལ༹་ཀ་ལོ་མ་ས་དི་སཱ་ནེ་ཝཱ་ཏི.
ག་ཎ་བྷོ་ཛ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༣. པ་ར་མྤ་ར་བྷོ་ཛ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཏ་ཏི་ཡེ པ་ར་མྤ་ར་བྷོ་ཛ་ནེཏི ག་ཎ་བྷོ་ཛ་ནེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ པ་ཉྩ་ཧི བྷོ་ཛ་ནེ་ཧི ནི་མ་ནྟི་ཏ་སྶ ཡེ་ན ཡེ་ན པ་ཋ་མཾ ནི་མ་ནྟི་ཏོ, ཏ་སྶ ཏ་སྶ བྷོ་ཛ་ན་ཏོ ཨུ་པྤ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཝཱ ཨ་ཝི་ཀ་པྤེ་ཏྭཱ ཝཱ པ་ར་སྶ པ་ར་སྶ བྷོ་ཛ་ནེ. ཏ་སྨཱ ཡོ བྷི་ཀྑུ པ་ཉྩ་སུ ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀེ་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྶ ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ བྷ་ཏྟ་པ་ཙྩཱ་སཾ ཏུ་ཡ྄ཧཾ ད་མྨཱི’’ཏི ཝཱ ‘‘ཝི་ཀ་པྤེ་མཱི’’ཏི ཝཱ ཨེ་ཝཾ ས་མྨུ་ཁཱ ཝཱ ‘‘ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མ་སྶ ད་མྨཱི’’ཏི (པཱ་ཙི. ༢༢༦) ཝཱ ‘‘ཝི་ཀ་པྤེ་མཱི’’ཏི ཝཱ ཨེ་ཝཾ པ་ར་མྨུ་ཁཱ་ཝཱ པ་ཋ་མ་ནི་མ་ནྟ་ནཾ ཨ་ཝི་ཀ་པྤེ་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ ནི་མ་ནྟི་ཏ་ཀུ་ལེ ལ་དྡྷ་བྷི་ཀྑ་ཏོ ཨེ་ཀ་སི་ཏྠ་མྤི ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ར་ཏི, པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ. ས་མ་ཡཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡཱ ཨེ་ཝ.
ཝེ་སཱ་ལི་ཡཾ ས་མྦ་ཧུ་ལེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ནི་མ་ནྟི་ཏ་བྷོ་ཛ་ན་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, ‘‘ཨ་ཉྙ་ཏྲ ས་མ་ཡཱ’’ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཏི་ཝི་དྷཱ ཨ་ནུ་པ་ཉྙ་ཏྟི, པ་རི་ཝཱ་རེ པ་ན ཝི་ཀ་པྤ་ན་མྤི ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཙ་ཏ་སྶོ ཨ་ནུ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡོ’’ཏི (པ་རི. ༨༦) ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་པ་ཉྙ་ཏྟི, ཨ་ནཱ་ཎ་ཏྟི་ཀཾ, ཏི་ཀ་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ, ན་པ་ར་མྤ་ར་བྷོ་ཛ་ནེ པ་ར་མྤ་ར་བྷོ་ཛ་ན་ས་ཉྙི་ནོ ཝེ་མ་ཏི་ཀ་སྶ ཝཱ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ན་པ་ར་མྤ་ར་བྷོ་ཛ་ན་ས་ཉྙི་སྶ པ་ན, ཡོ ཙ ས་མ་ཡེ ཝཱ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏྭཱ ཝཱ ཨེ་ཀ་སཾ་ས་ཊྛཱ་ནི ཝཱ དྭེ ཏཱི་ཎི ནི་མ་ནྟ་ནཱ་ནི ཨེ་ཀ་ཏོ ཝཱ ཀ་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫ་ཏི, ནི་མ་ནྟ་ན་པྤ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ བྷུ་ཉྫ་ཏི, ས་ཀ་ལེ་ན གཱ་མེ་ན ཝཱ པཱུ་གེ་ན ཝཱ ནི་མ་ནྟི་ཏོ ཏེ་སུ ཡ་ཏྠ་ཀ་ཏྠ་ཙི བྷུ་ཉྫ་ཏི, ནི་མ་ནྟི་ཡ་མཱ་ནོ ཝཱ ‘‘བྷི་ཀྑཾ ག་ཧེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ཏ་སྶ, ནི་ཙྩ་བྷ་ཏྟི་ཀཱ་དཱི་སུ, པ་ཉྩ བྷོ་ཛ་ནཱ་ནི ཋ་པེ་ཏྭཱ ས་བྦ་ཏྠ, ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. པ་ར་མྤ་ར་བྷོ་ཛ་ན་ཏཱ, ས་མ་ཡཱ་བྷཱ་ཝོ, ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ར་ཎ་ནྟི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ཏཱི་ཎི ཨ་ངྒཱ་ནི. ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནི པ་ཋ་མ་ཀ་ཐི་ན་ས་དི་སཱ་ནེ་ཝ, ཨི་དཾ པ་ན ཀི་རི་ཡཱ་ཀི་རི་ཡ་ནྟི.
པ་ར་མྤ་ར་བྷོ་ཛ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༤. ཀཱ་ཎ་མཱ་ཏཱ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཙ་ཏུ་ཏྠེ པཱུ་ཝེ་ཧཱིཏི པ་ཧེ་ཎ་ཀ་ཏྠཱ་ཡ པ་ཊི་ཡ་ཏྟེ་ཧི ཨ་ཏི་ར་ས་ཀ་མོ་ད་ཀ་ས་ཀྑ་ལི་ཀཱ་དཱི་ཧི ཡེ་ཧི ཀེ་ཧི་ཙི ཁ་ཛྫ་ཀེ་ཧི. མ་ནྠེ་ཧཱིཏི པཱ་ཐེ་ཡྻ་ཏྠཱ་ཡ པ་ཊི་ཡ་ཏྟེ་ཧི ཡེ་ཧི ཀེ་ཧི་ཙི ས་ཏྟུ་ཏི་ལ་ཏ་ཎྜུ་ལཱ་དཱི་ཧི. དྭ་ཏྟི་པ་ཏྟ་པཱུ་རཱཏི མུ་ཁ་ཝ་ཊྚི་ཡཱ ཧེ་ཊྛི་མ་ལེ་ཁཾ ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་ནྟཱ དྭེ ཝཱ ཏ་ཡོ ཝཱ པ་ཏྟ་པཱུ་རཱ. ཏ་ཏོ ཙེ ཨུ་ཏྟ་རཱིཏི ས་ཙེ་པི ཏ་ཏི་ཡཾ པ་ཏྟཾ ཐཱུ་པཱི་ཀ་ཏཾ ག་ཎྷཱ་ཏི, མུ་ཁ་ཝ་ཊྚི་ཡཱ ཧེ་ཊྛི་མ་ལེ་ཁ་ཏོ ཨུ་པ་རི་ཊྛི་ཏ་པཱུ་ཝ་ག་ཎ་ནཱ་ཡ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ. དྭ་ཏྟི་པ་ཏྟ་པཱུ་རེ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱཏི ཨེ་ཏྠ ཡེ་ན དྭེ ག་ཧི་ཏཱ ཧོ་ནྟི, ཏེ་ན བ་ཧི བྷི་ཀྑུཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨེ་ཏྠ མ་ཡཱ དྭེ པ་ཏྟ་པཱུ་རཱ ག་ཧི་ཏཱ, ཏྭཾ ཨེ་ཀཾ ག་ཎྷེ་ཡྻཱ་སཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཏེ་ནཱ་པི ཨ་ཉྙཾ པ་སྶི་ཏྭཱ ‘‘པ་ཋ་མཾ ཨཱ་ག་ཏེ་ན དྭེ པ་ཏྟ་པཱུ་རཱ ག་ཧི་ཏཱ, མ་ཡཱ ཨེ་ཀོ ག་ཧི་ཏོ, ཏྭཾ མཱ ག་ཎྷཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཡེ་ན པ་ཋ་མཾ ཨེ་ཀོ ག་ཧི་ཏོ, ཏ་སྶཱ་པི པ་ར་མྤ་རཱ་རོ་ཙ་ནེ ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཡེ་ན པ་ན ས་ཡ་མེ་ཝ ཏ་ཡོ ག་ཧི་ཏཱ, ཏེ་ན ཨ་ཉྙཾ དི་སྭཱ ‘‘མཱ ཁོ ཏྭཾ ཨེ་ཏྠ པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱི་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཨ་ཝ་ད་ནྟ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊཾ, ཏཾ སུ་ཏྭཱ ག་ཎྷ་ནྟ་སྶཱ་པི དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝ. ཏ་ཏོ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ས་དྡྷིཾ སཾ་ཝི་བྷ་ཛི་ཏ་བྦནྟི ལ་དྡྷ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ས་བྦཱ་ས་ནྣཾ ཨཱ་ས་ན་སཱ་ལཾ ཝཱ ཝི་ཧཱ་རཾ ཝཱ ཡ་ཏྠ ཝཱ པ་ན ནི་བ་དྡྷཾ པ་ཊི་ཀྐ་མ་ཏི, ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ ཨེ་ཀཾ པ་ཏྟ་པཱུ་རཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཋ་པེ་ཏྭཱ སེ་སཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ དཱ་ཏ་བྦཾ. ཡ་ཐཱ་མི་ཏྟཾ པ་ན དཱ་ཏུཾ ན ལ་བྦྷ་ཏི. ཡེ་ན ཨེ་ཀོ ག་ཧི་ཏོ, ན ཏེ་ན ཀི་ཉྩི ཨ་ཀཱ་མཱ དཱ་ཏ་བྦཾ, ཡ་ཐཱ་རུ་ཙི ཀཱ་ཏ་བྦཾ.
སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ས་མྦ་ཧུ་ལེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ར་བྦྷ ན མ་ཏྟཾ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་པ་ཉྙ་ཏྟི, ཨ་ནཱ་ཎ་ཏྟི་ཀཾ, ཏི་ཀ་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ, ཨཱུ་ན་ཀ་དྭ་ཏྟི་པ་ཏྟ་པཱུ་རེ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ས་ཉྙི་སྶ ཝེ་མ་ཏི་ཀ་སྶ ཝཱ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཨཱུ་ན་ཀ་ས་ཉྙི་སྶ པ་ན, ན པ་ཧེ་ཎ་ཀ་ཏྠཱ་ཡ ན པཱ་ཐེ་ཡྻ་ཏྠཱ་ཡ ཝཱ པ་ཊི་ཡ་ཏྟཾ, ཏ་ད་ཏྠཱ་ཡ པ་ཊི་ཡ་ཏྟ་སེ་ས་ཀཾ ཝཱ, ག་མ་ནེ ཝཱ པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷེ, ཉཱ་ཏ་ཀ་པྤ་ཝཱ་རི་ཏཱ་ནཾ ཝཱ དེ་ནྟཱ་ནཾ, ཨ་ཏྟ་ནོ དྷ་ནེ་ན ག་ཎྷ་ནྟ་སྶ, ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཝུ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎ་པཱུ་ཝ་མ་ནྠ་ཏཱ, ཨ་སེ་ས་ཀ་ཏཱ, ཨ་པྤ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷ་ག་མ་ན་ཏཱ, ཨ་ན་ཉྙཱ་ཏ་ཀཱ་དི་ཏཱ, ཨ་ཏི་རེ་ཀ་པྤ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་ནྟི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ པ་ཉྩ ཨ་ངྒཱ་ནི, ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནི ས་ཉྩ་རི་ཏྟ་ས་དི་སཱ་ནེ་ཝཱ་ཏི.
ཀཱ་ཎ་མཱ་ཏཱ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༥. པ་ཋ་མ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
པ་ཉྩ་མེ བྷུ་ཏྟཱ་ཝཱིཏི བྷུ་ཏྟ་ཝཱ, ཡེ་ན པ་ཉྩ་ནྣཾ བྷོ་ཛ་ནཱ་ནཾ སཱ་ས་པ་མ་ཏྟ་མྤི ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་རི་ཏཾ, སོ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི. པ་ཝཱ་རི་ཏོཏི ‘‘ཨ་ས་ནཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, བྷོ་ཛ་ནཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཧ་ཏྠ་པཱ་སེ ཋི་ཏོ ཨ་བྷི་ཧ་ར་ཏི, པ་ཊི་ཀྑེ་པོ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི (པཱ་ཙི. ༢༣༩) ཨེ་ཝཾ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་པ་ཉྩ་ངྒ་ཝ་སེ་ན ཀ་ཏ་པྤ་ཝཱ་ར་ཎོ, ཀ་ཏ་པྤ་ཊི་ཀྑེ་པོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏྠ ཡ་སྨཱ ‘‘ཨ་ས་ནཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཝི་པྤ་ཀ་ཏ་བྷོ་ཛ་ནོ ‘པ་ཝཱ་རི་ཏོ’ཏི ཝུ་ཏྟོ. ཡོ ཙ ཝི་པྤ་ཀ་ཏ་བྷོ་ཛ་ནོ, ཏེ་ན ཀི་ཉྩི བྷུ་ཏྟཾ, ཀི་ཉྩི ཨ་བྷུ་ཏྟཾ, ཡ་ཉྩ བྷུ་ཏྟཾ, ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘བྷུ་ཏྟཱ་ཝཱི’ཏི་པི ས་ངྑཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཏ་སྨཱ ‘བྷུ་ཏྟཱ་ཝཱི’ཏི་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཝི་སུཾ ཀི་ཉྩི ཨ་ཏྠ་སི་དྡྷིཾ ན པ་སྶཱ་མ, ‘‘དི་ར་ཏྟ་ཏི་ར་ཏྟ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (པཱ་ཙི. ༥༢) པ་ན དི་ར་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཙ་ནཾ ཝི་ཡ པ་ཝཱ་རི་ཏ་པ་ད་སྶ པ་རི་ཝཱ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན བྱ་ཉྫ་ན་སི་ལི་ཊྛ་ཏཱ་ཡ ཙེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
པ་ཝཱ་ར་ཎ་ངྒེ་སུ པ་ན ཨ་ས་ནཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱིཏི ཝི་པྤ་ཀ་ཏ་བྷོ་ཛ་ནཾ དི་སྶ་ཏི, ཏཾ བྷུ་ཉྫ་མཱ་ནོ ཙེ་ས པུ་གྒ་ལོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. བྷོ་ཛ་ནཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱིཏི པ་ཝཱ་ར་ཎ་པྤ་ཧོ་ན་ཀཾ བྷོ་ཛ་ནཾ དི་སྶ་ཏི, ཨོ་ད་ནཱ་དཱི་ནཾ ཙེ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏ་བྦཾ བྷོ་ཛ་ནཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཧ་ཏྠ་པཱ་སེ ཋི་ཏོཏི པ་ཝཱ་ར་ཎ་པྤ་ཧོ་ན་ཀཾ ཙེ བྷོ་ཛ་ནཾ ག་ཎྷི་ཏྭཱ དཱ་ཡ་ཀོ ཨ་ཌྜྷ་ཏེ་ཡྻ་ཧ་ཏྠ་པྤ་མཱ་ཎེ ཨོ་ཀཱ་སེ ཋི་ཏོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་བྷི་ཧ་ར་ཏཱིཏི སོ ཙེ དཱ་ཡ་ཀོ ཏ་སྶ ཏཾ བྷོ་ཛ་ནཾ ཀཱ་ཡེ་ན ཨ་བྷི་སཾ་ཧ་ར་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ཊི་ཀྑེ་པོ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱིཏི པ་ཊི་ཀྑེ་པོ དི་སྶ་ཏི, ཏཾ ཙེ ཨ་བྷི་ཧ་ཊཾ སོ བྷི་ཀྑུ ཀཱ་ཡེ་ན ཝཱ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝཱ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཝཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨ་ངྒཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན པ་ཝཱ་རི་ཏོ ཧོ་ཏི.
ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ – ‘ཨ་ས་ན’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཏཱ་ཝ ཡ་ཉྩ ཨ་སྣཱ་ཏི, ཡ་ཉྩ བྷོ་ཛ་ནཾ ཧ་ཏྠ་པཱ་སེ ཋི་ཏེ་ན ཨ་བྷི་ཧ་ཊཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི, ཏཾ ཨོ་ད་ནོ ཀུ་མྨཱ་སོ ས་ཏྟུ མ་ཙྪོ མཾ་ས་ནྟི ཨི་མེ་སཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་མེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏྠ ཨོ་ད་ནོ ནཱ་མ སཱ་ལི ཝཱི་ཧི ཡ་ཝོ གོ་དྷུ་མོ ཀ་ངྒུ ཝ་ར་ཀོ ཀུ་དྲཱུ་ས་ཀོ་ཏི ཨི་མེ་སཾ ས་ཏྟ་ནྣཾ དྷ་ཉྙཱ་ནཾ ཏ་ཎྜུ་ལེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘བྷ་ཏྟཾ པ་ཙཱ་མཱ’’ཏི ཝཱ ‘‘ཡཱ་གུཾ པ་ཙཱ་མཱ’’ཏི ཝཱ ཡཾ་ཀི་ཉྩི ས་ནྡྷཱ་ཡ པ་ཙ་ནྟུ, ས་ཙེ ཨུ་ཎྷཾ ཝཱ སཱི་ཏ་ལཾ ཝཱ བྷུ་ཉྫ་ནྟཱ་ནཾ བྷོ་ཛ་ན་ཀཱ་ལེ ག་ཧི་ཏ་ག་ཧི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ཨོ་དྷི པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཨོ་ད་ནོ ཧོ་ཏི, པ་ཝཱ་ར་ཎཾ ཛ་ནེ་ཏི. ཡོ པ་ན པཱ་ཡཱ་སོ ཝཱ ཨ་མྦི་ལ་ཡཱ་གུ ཝཱ ཨུ་དྡྷ་ན་ཏོ ཨོ་ཏཱ་རི་ཏ་མ་ཏྟཱ ཨ་བྦྷུ་ཎྷཱ ས་ཀྐཱ ཧོ་ཏི ཨཱ་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ པི་ཝི་ཏུཾ, སཱ ཡ་སྶ ཧ་ཏྠེ་ན ག་ཧི་ཏོ་ཀཱ་སེ་པི ཨོ་དྷི ན པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, པ་ཝཱ་ར་ཎཾ ན ཛ་ནེ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན ཨུ་སུ་མཱ་ཡ ཝི་ག་ཏཱ་ཡ གྷ་ན་བྷཱ་ཝཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཨོ་དྷིཾ ད་སྶེ་ཏི, པུ་ན པ་ཝཱ་ར་ཎཾ ཛ་ནེ་ཏི, པུ་བྦེ ཏ་ནུ་ཀ་བྷཱ་ཝོ ན ར་ཀྑ་ཏི. ས་ཙེ་པི བ་ཧཱུ པ་ཎྞ་ཕ་ལ་ཀ་ལཱི༹་རེ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ མུ་ཊྛི་མ་ཏྟཱ་པི ཏ་ཎྜུ་ལཱ པ་ཀྑི་ཏྟཱ ཧོ་ནྟི, བྷོ་ཛ་ན་ཀཱ་ལེ ཙེ ཨོ་དྷི པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, པ་ཝཱ་ར་ཎཾ ཛ་ནེ་ཏི. ཨ་ཡཱ་གུ་ཀེ ནི་མ་ནྟ་ནེ ‘‘ཡཱ་གུཾ ད་སྶཱ་མཱ’’ཏི བྷ་ཏྟེ ཨུ་ད་ཀ་ཀ་ཉྫི་ཀ་ཁཱི་རཱ་དཱི་ནི ཨཱ་ཀི་རི་ཏྭཱ ‘‘ཡཱ་གུཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི དེ་ནྟི, ཀི་ཉྩཱ་པི ཏ་ནུ་ཀཱ ཧོ་ཏི, པ་ཝཱ་ར་ཎཾ ཛ་ནེ་ཏི་ཡེ་ཝ. ས་ཙེ པ་ན པ་ཀྐུ་ཐི་ཏེ་སུ ཨུ་ད་ཀཱ་དཱི་སུ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པ་ཙི་ཏྭཱ དེ་ནྟི, ཡཱ་གུ་ས་ངྒ་ཧ་མེ་ཝ ག་ཙྪ་ཏི. ས་ཙེ ཡཱ་གུ་ཡཱ་པི སཱ་ས་པ་མ་ཏྟ་མྤི མ་ཙྪ་མཾ་ས་ཀྑ་ཎྜཾ ཝཱ ནྷཱ་རུ ཝཱ པ་ཀྑི་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, པ་ཝཱ་ར་ཎཾ ཛ་ནེ་ཏི. ཋ་པེ་ཏྭཱ སཱ་ནུ་ལོ་མཱ་ནཾ ཝུ་ཏྟ་དྷ་ཉྙཱ་ནཾ ཏ་ཎྜུ་ལེ ཨ་ཉྙེ་ཧི ཝེ་ལུ༹་ཏ་ཎྜུ་ལཱ་དཱི་ཧི ཝཱ ཀ་ནྡ་མཱུ་ལ་ཕ་ལེ་ཧི ཝཱ ཡེ་ཧི ཀེ་ཧི་ཙི ཀ་ཏ་བྷ་ཏྟཾ པ་ཝཱ་ར་ཎཾ ན ཛ་ནེ་ཏི. ཀུ་མྨཱ་སོ ནཱ་མ ཡ་ཝེ་ཧི ཀ་ཏོ. ཨ་ཉྙེ་ཧི པ་ན མུ་གྒཱ་དཱི་ཧི ཀ་ཏ་ཀུ་མྨཱ་སོ པ་ཝཱ་ར་ཎཾ ན ཛ་ནེ་ཏི. ས་ཏྟུ ནཱ་མ ས་ཏྟ དྷ་ཉྙཱ་ནི བྷ་ཛྫི་ཏྭཱ ཀ་ཏོ. ཨ་ནྟ་མ་སོ ཁ་ར་པཱ་ཀ་བྷ་ཛྫི་ཏཱ་ནཾ ཝཱི་ཧཱི་ནཾ ཏ་ཎྜུ་ལེ ཀོ་ཊྚེ་ཏྭཱ ཀ་ཏ་ཙུ་ཎྞ་མྤི ཀུ་ཎྜ་ཀ་མྤི ས་ཏྟུ་ས་ངྒ་ཧ་མེ་ཝ ག་ཙྪ་ཏི. ས་མ་པཱ་ཀ་བྷ་ཛྫི་ཏཱ་ནཾ པ་ན ཨཱ་ཏ་པ་སུ་ཀྑཱ་ནཾ ཀུ་ཎྜ་ཀཾ ཝཱ, ཡེ ཀེ་ཙི ཏ་ཎྜུ་ལཱ ཝཱ ལཱ་ཛཱ ཝཱ, ལཱ་ཛེ་ཧི ཀ་ཏ་བྷ་ཏྟ་ས་ཏྟུ་ཨཱ་དཱི་ནི ཝཱ ན པ་ཝཱ་རེ་ནྟི. མ་ཙྪ་མཾ་སེ་སུ ས་ཙེ ཡཱ་གུཾ པི་ཝ་ནྟ་སྶ ཡཱ་གུ་སི་ཏྠ་མ་ཏྟཱ་ནེ་ཝ དྭེ མ་ཙྪ་ཀྑ་ཎྜཱ་ནི ཝཱ མཾ་ས་ཀྑ་ཎྜཱ་ནི ཝཱ ཨེ་ཀ་བྷཱ་ཛ་ནེ ཝཱ ནཱ་ནཱ་བྷཱ་ཛ་ནེ ཝཱ དེ་ནྟི, ཏཱ་ནི ཙེ ཨ་ཁཱ་ད་ནྟོ ཨ་ཉྙཾ པ་ཝཱ་ར་ཎ་པྤ་ཧོ་ན་ཀཾ ཡཾ་ཀི་ཉྩི པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི, ན པ་ཝཱ་རེ་ཏི. ཏ་ཏོ ཨེ་ཀཾ ཁཱ་དི་ཏཾ, ཨེ་ཀཾ ཧ་ཏྠེ ཝཱ པ་ཏྟེ ཝཱ ཧོ་ཏི, ས་ཙེ ཨ་ཉྙཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི པ་ཝཱ་རེ་ཏི. དྭེ་པི ཁཱ་དི་ཏཱ་ནི ཧོ་ནྟི, མུ་ཁེ སཱ་ས་པ་མ་ཏྟ་མྤི ཨ་ཝ་སི་ཊྛཾ ན་ཏྠི, ས་ཙེ་པི ཨ་ཉྙཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི, ན པ་ཝཱ་རེ་ཏི. ཡོ པ་ན ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་མཾ་སཾ ཀུ་ལ་དཱུ་ས་ན་ཝེ་ཛྫ་ཀ་མྨ་ཨུ་ཏྟ་རི་མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨཱ་རོ་ཙ་ན་སཱ་དི་ཏ་རཱུ་པི་ཡཱ་དཱི་ཧི ནི་བྦ་ཏྟཾ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་བྷོ་ཛ་ན་ཉྩ ཨ་ཉྙཾ ཀ་པྤི་ཡཾ ཝཱ ཨ་ཀ་པྤི་ཡཾ ཝཱ ཁཱ་ད་ནྟོ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི, ན པ་ཝཱ་རེ་ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཡ་ཉྩ ཨ་སྣཱ་ཏི, ཡ་ཉྩ བྷོ་ཛ་ནཾ ཧ་ཏྠ་པཱ་སེ ཋི་ཏེ་ན ཨ་བྷི་ཧ་ཊཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ནྟོ པ་ཝཱ་ར་ཎཾ ཛ་ནེ་ཏི, ཏཾ ཉ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཡ་ཐཱ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྶ ཛཱ་ན་ན་ཏྠཾ ཨ་ཡཾ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ – ‘‘ཨ་ས་ནཾ བྷོ་ཛ་ན’’ནྟི ཨེ་ཏྠ ཏཱ་ཝ ཡེ་ན ཨེ་ཀ་སི་ཏྠ་མྤི ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ཊཾ ཧོ་ཏི, སོ ས་ཙེ པ་ཏྟ་མུ་ཁ་ཧ་ཏྠེ་སུ ཡ་ཏྠ་ཀ་ཏྠ་ཙི བྷོ་ཛ་ནེ ས་ཏི སཱ་པེ་ཀྑོ་ཝ ཨ་ཉྙཾ ཝུ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎཾ བྷོ་ཛ་ནཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི, པ་ཝཱ་རེ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན ནི་ར་པེ་ཀྑོ ཧོ་ཏི, ཡཾ པ་ཏྟཱ་དཱི་སུ ཨ་ཝ་སི་ཊྛཾ, ཏཾ ན ཙ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་རི་ཏུ་ཀཱ་མོ, ཨ་ཉྙ་སྶ ཝཱ དཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ, ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཝཱ ག་ནྟྭཱ བྷུ་ཉྫི་ཏུ་ཀཱ་མོ, སོ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ནྟོ་པི ན པ་ཝཱ་རེ་ཏི. ‘‘ཧ་ཏྠ་པཱ་སེ ཋི་ཏོ’’ཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན ས་ཙེ བྷི་ཀྑུ ནི་སི་ནྣོ ཧོ་ཏི, ཨཱ་ནི་ས་ད་སྶ པ་ཙྪི་མ་ནྟ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ, ས་ཙེ ཋི་ཏོ, པ་ཎྷཱི་ནཾ ཨ་ནྟ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ, ས་ཙེ ནི་པ་ནྣོ, ཡེ་ན པ་སྶེ་ན ནི་པ་ནྣོ, ཏ་སྶ པཱ་རི་མ་ནྟ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ དཱ་ཡ་ཀ་སྶ ནི་སི་ནྣ་སྶ ཝཱ ཋི་ཏ་སྶ ཝཱ ནི་པ་ནྣ་སྶ ཝཱ ཋ་པེ་ཏྭཱ པ་སཱ་རི་ཏ་ཧ་ཏྠཾ ཡཾ ཨཱ་ས་ནྣ་ཏ་རཾ ཨ་ངྒཾ, ཏ་སྶ ཨོ་རི་མ་ནྟེ་ན པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ཌྜྷ་ཏེ་ཡྻ་ཧ་ཏྠོ ‘ཧ་ཏྠ་པཱ་སོ’ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏ་སྨིཾ ཋ་ཏྭཱ ཨ་བྷི་ཧ་ཊཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ནྟ་སྶེ་ཝ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ ཧོ་ཏི, ན ཏ་ཏོ པ་རཾ. ‘ཨ་བྷི་ཧ་ར་ཏཱི’ཏི ཧ་ཏྠ་པཱ་ས་བྦྷ་ནྟ་རེ ཋི་ཏོ ག་ཧ་ཎ་ཏྠཾ ཨུ་པ་ནཱ་མེ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན ཨ་ན་ནྟ་ར་ནི་སི་ནྣོ་པི བྷི་ཀྑུ ཧ་ཏྠེ ཝཱ ཨཱ་དྷཱ་ར་ཀེ ཝཱ ཋི་ཏཾ པ་ཏྟཾ ཨ་ན་བྷི་ཧ་རི་ཏྭཱ་ཝ ‘‘བྷ་ཏྟཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ཏཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏོ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ ན་ཏྠི. བྷ་ཏྟ་པ་ཙྪིཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ པུ་ར་ཏོ བྷཱུ་མི་ཡཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨཱི་ས་ཀཾ པ་ན ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཝཱ ཨ་པ་ནཱ་མེ་ཏྭཱ ཝཱ ‘ག་ཎྷ་ཐཱ’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཏཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏོ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ ཧོ་ཏི. བྷ་ཏྟ་པ་ཙྪིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་རི་ཝི་ས་ནྟ་སྶ ཨ་ཉྙོ ‘‘ཨ་ཧཾ དྷཱ་རེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ག་ཧི་ཏ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཀ་རོ་ཏི, པ་རི་ཝེ་ས་ཀོ་ཡེ་ཝ པ་ན ཏཾ དྷཱ་རེ་ཏི, ཏ་སྨཱ སཱ ཨ་བྷི་ཧ་ཊཱ་ཝ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏོ དཱ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ག་ཎྷ་ནྟཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ནྟ་སྶ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ ཧོ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན པ་རི་ཝེ་ས་ཀེ་ན ཕུ་ཊྛ་མ་ཏྟཱ་ཝ ཧོ་ཏི, ཨི་ཏ་རོ་ཝ ནཾ དྷཱ་རེ་ཏི, ཏ་ཏོ དཱ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ག་ཎྷ་ནྟཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ནྟ་སྶ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ ན ཧོ་ཏི. ཀ་ཊ་ཙྪུ་ནཱ ཨུ་དྡྷ་ཊེ པ་ན ཧོ་ཏི, དྭི་ནྣཾ ས་མ་བྷཱ་རེ་པི པ་ཊི་ཀྑི་པ་ནྟོ པ་ཝཱ་རེ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཨ་ན་ནྟ་ར་སྶ དི་ཡྻ་མཱ་ནེ ཨི་ཏ་རོ པ་ཏྟཾ པི་ད་ཧ་ཏི, ཨ་ཉྙ་སྶ ཨ་བྷི་ཧ་ཊཾ ནཱ་མ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ ན་ཏྠི. ‘པ་ཊི་ཀྑེ་པོ’ཏི ཨེ་ཏྠ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཨ་བྷི་ཧ་ཊེ པ་ཊི་ཀྑེ་པོ ན རུ་ཧ་ཏི, ཀཱ་ཡེ་ན ཨ་བྷི་ཧ་ཊཾ པ་ན ཨ་ངྒུ་ལི་ཙ་ལ་ནཱ་དི་ནཱ ཀཱ་ཡ་ཝི་ཀཱ་རེ་ན ཝཱ ‘‘ཨ་ལཾ, མཱ དེ་ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝ་ཙཱི་ཝི་ཀཱ་རེ་ན ཝཱ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏོ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ ཧོ་ཏི.
ཨེ་ཀོ ས་མཾ་ས་ཀཾ ར་སཾ ཨ་བྷི་ཧ་ར་ཏི, ‘‘ར་སཾ པ་ཊི་གྒ་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ཏཾ སུ་ཏྭཱ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏོ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ ན་ཏྠི. ‘མཾ་ས་ར་ས’ནྟི ཝུ་ཏྟེ པ་ན པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏོ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ ཧོ་ཏི. ‘‘ཨི་མཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ་པི ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝ. མཾ་སཾ ཝི་སུཾ ཀ་ཏྭཱ ‘མཾ་ས་ར་ས’ནྟི ཝུ་ཏྟེ་པི ས་ཙེ སཱ་ས་པ་མ་ཏྟ་མྤི ཁ་ཎྜཾ ཨ་ཏྠི, པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏོ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ ཧོ་ཏི. ས་ཙེ ན་ཏྠི, ཝ་ཊྚ་ཏི. ཀ་ལཱི༹་ར་པ་ན་སཱ་དཱི་ཧི མི་སྶེ་ཏྭཱ མ་ཙྪ་མཾ་སཾ པ་ཙ་ནྟི, ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཀ་ལཱི༹་ར་སཱུ་པཾ ག་ཎྷ་ཐ, པ་ན་ས་བྱ་ཉྫ་ནཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ཨེ་ཝ་མྤི ན པ་ཝཱ་རེ་ཏི. ཀ་སྨཱ? ཨ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ར་ཧ་སྶ ནཱ་མེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ‘‘མ་ཙྪ་མཾ་སཾ བྱ་ཉྫ་ན’’ནྟི ཝཱ ‘‘ཨི་མཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཝཱ ཝུ་ཏྟེ པ་ན པ་ཝཱ་རེ་ཏི, ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པོ, ཝི་ཏྠཱ་རོ པ་ན ས་མ་ནྟ་པཱ་སཱ་དི་ཀཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟོ. ག་མ་ནཱ་དཱི་སུ པ་ན ཡ་སྨིཾ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ པ་ཝཱ་རེ་ཏི, ཏཾ ཨ་ཝི་ཀོ་པེ་ནྟེ་ནེ་ཝ བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ.
ཨ་ན་ཏི་རི་ཏྟནྟི ན ཨ་ཏི་རི་ཏྟཾ, ན ཨ་དྷི་ཀ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏཾ པ་ན ཀ་པྤི་ཡ་ཀ་ཏཱ་དཱི་ཧི ས་ཏྟ་ཧི ཝི་ན་ཡ་ཀ་མྨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཨ་ཀ་ཏཾ ཝཱ གི་ལཱ་ན་སྶ ཨ་ན་དྷི་ཀཾ ཝཱ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ (པཱ་ཙི. ༢༣༩) ‘ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཀ་ཏ’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་ཏྠ ཡཾ ཕ་ལཾ ཝཱ ཀ་ནྡ་མཱུ་ལཱ་དི ཝཱ པ་ཉྩ་ཧི ས་མ་ཎ་ཀ་པྤི་ཡེ་ཧི ཀ་པྤི་ཡཾ ཨ་ཀ་ཏཾ, ཡ་ཉྩ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་མཾ་སཾ ཝཱ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་བྷོ་ཛ་ནཾ ཝཱ, ཨེ་ཏཾ ཨ་ཀ་པྤི་ཡཾ ནཱ་མ, ཏཾ ཨ་ཀ་པྤི་ཡཾ ‘‘ཨ་ལ་མེ་ཏཾ ས་བྦ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏི་རི་ཏྟཾ ཀ་ཏཾ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཀ་ཏནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨ་པྤ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་ཀ་ཏནྟི བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཨ་པྤ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ་ཡེ་ཝ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ན ཨ་ཏི་རི་ཏྟཾ ཀ་ཏཾ. ཨ་ནུ་ཙྩཱ་རི་ཏ་ཀ་ཏནྟི ཀ་པྤི་ཡཾ ཀཱ་རེ་ཏུཾ ཨཱ་ག་ཏེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཨཱི་ས་ཀ་མྤི ཨ་ནུ་ཀྑི་ཏྟཾ ཝཱ ཨ་ན་པ་ནཱ་མི་ཏཾ ཝཱ ཀ་ཏཾ. ཨ་ཧ་ཏྠ་པཱ་སེ ཀ་ཏནྟི ཀ་པྤི་ཡཾ ཀཱ་རེ་ཏུཾ ཨཱ་ག་ཏ་སྶ ཧ་ཏྠ་པཱ་ས་ཏོ བ་ཧི ཋི་ཏེ་ན ཀ་ཏཾ. ཨ་བྷུ་ཏྟཱ་ཝི་ནཱ ཀ་ཏནྟི ཡོ ཨ་ཏི་རི་ཏྟཾ ཀ་རོ་ཏི, ཏེ་ན པ་ཝཱ་ར་ཎ་པྤ་ཧོ་ན་ཀཾ བྷོ་ཛ་ནཾ ཨ་བྷུ་ཏྟེ་ན ཀ་ཏཾ. བྷུ་ཏྟཱ་ཝི་ནཱ པ་ཝཱ་རི་ཏེ་ན ཨཱ་ས་ནཱ ཝུ་ཊྛི་ཏེ་ན ཀ་ཏནྟི ཨི་དཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ. ‘‘ཨ་ལ་མེ་ཏཾ ས་བྦ’’ནྟི ཨ་ཝུ་ཏྟནྟི ཝ་ཙཱི་བྷེ་དཾ ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ ཨ་ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨི་ཏི ཨི་མེ་ཧི ས་ཏྟ་ཧི ཝི་ན་ཡ་ཀ་མྨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཡཾ ཨ་ཏི་རི་ཏྟཾ ཀ་པྤི་ཡཾ ཨ་ཀ་ཏཾ, ཡ་ཉྩ པ་ན ན གི་ལཱ་ནཱ་ཏི་རི་ཏྟཾ, ཏ་དུ་བྷ་ཡ་མྤི ཨ་ན་ཏི་རི་ཏྟཾ. ཨ་ཏི་རི་ཏྟཾ པ་ན ཏ་སྶེ་ཝ པ་ཊི་པ་ཀྑ་ན་ཡེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཨ་པི་ཙེ་ཏྠ བྷུ་ཏྟཱ་ཝི་ནཱ ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏཱིཏི (པཱ་ཙི. ༢༣༩) ཨ་ནྟ་མ་སོ ཨ་ན་ནྟ་ར་ནི་སི་ནྣ་སྶ པ་ཏྟ་ཏོ ཨེ་ཀ་མྤི སི་ཏྠཾ ཝཱ མཾ་ས་ཧཱི་རཾ ཝཱ ཁཱ་དི་ཏྭཱ ཀ་ཏ་མྤི བྷུ་ཏྟཱ་ཝི་ནཱ ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཡོ པཱ་ཏོ་ཝ ཨེ་ཝཾ བྷུ་ཏྟཱ་ཝཱི པ་ཝཱ་རི་ཏོ ནི་སཱི་ད་ཏི་ཡེ་ཝ, སོ ཨུ་པ་ཀ་ཊྛེ་པི ཀཱ་ལེ ཨ་བྷི་ཧ་ཊཾ པི་ཎྜཾ བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཨུ་པ་ནཱི་ཏཾ ཀ་པྤི་ཡཾ ཀཱ་ཏུཾ ལ་བྷ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན ཏ་སྨིཾ ཀ་པྤི་ཡེ ཀ་ཏེ བྷུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ ཨ་ཉྙཾ ཨཱ་མི་སཾ ཨཱ་ཀི་ར་ནྟི, ཏཾ སོ པུ་ན ཀཱ་ཏུཾ ན ལ་བྷ་ཏི. ཡ་ཉྷི ཨ་ཀ་ཏཾ, ཏཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ཡེ་ན ཙ ཨ་ཀ་ཏཾ, ཏེ་ན ཙ ཀཱ་ཏ་བྦ་ནྟི (པཱ་ཙི. ཨ་ཊྛ. ༢༣༨-༩) ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ ཏ་སྨིཾ བྷཱ་ཛ་ནེ ཀ་རི་ཡ་མཱ་ནེ པ་ཋ་མ་ཀ་ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཏཾ ཀཱ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་ཉྙ་སྨིཾ པ་ན བྷཱ་ཛ་ནེ ཏེ་ན ཝཱ ཨ་ཉྙེ་ན ཝཱ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཀ་ཏཾ པ་ཋ་མ་ཀ་ཏེ་ན མི་སྶེ་ཏྭཱ་པི བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ན ཀེ་ཝ་ལ་ཉྩ ཏ་སྶ ཡེ་ན པ་ན ཀ་ཏཾ, ཏཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙེ་སཾ པ་ཝཱ་རི་ཏཱ་ན་མྤི བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཡ་ཐཱ པ་ན ཨ་ཀ་ཏེ་ན མི་སྶཾ ན ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ མུ་ཁ་ཉྩ ཧ་ཏྠ་ཉྩ སུ་དྡྷཾ ཀ་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ. གི་ལཱ་ནཱ་ཏི་རི་ཏྟཾ པ་ན ན ཀེ་ཝ་ལཾ གི་ལཱ་ན་སྶ བྷུ་ཏྟཱ་ཝ་སེ་ས་མེ་ཝ, ཨ་ཐ ཁོ ཡཾ་ཀི་ཉྩི གི་ལཱ་ནཾ ཨུ་དྡི་སྶ ‘‘ཨ་ཛྫ ཝཱ སྭེ ཝཱ ཡ་དཱ ཝཱ ཨི་ཙྪ་ཏི, ཏ་དཱ ཁཱ་དི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ་ཊཾ, ཏཾ ས་བྦཾ ‘གི་ལཱ་ནཱ་ཏི་རི་ཏྟ’ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ ཝཱ བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཾ ཝཱཏི ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀཾ. ཁཱ་དེ་ཡྻ ཝཱ བྷུ་ཉྫེ་ཡྻ ཝཱ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡནྟི ཨེ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན པ་ཝཱ་རི་ཏ་སྶ ཨ་ན་ཏི་རི་ཏྟཾ ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཨཱ་མི་སཾ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ པ་ཊི་གྒ་ཎྷ་ཏོ ག་ཧ་ཎེ དུ་ཀྐ་ཊཾ, ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧཱ་རེ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧཱ་རེ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ.
སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ས་མྦ་ཧུ་ལེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨ་ཉྙ་ཏྲ བྷུ་ཉྫ་ན་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, ‘‘ཨ་ན་ཏི་རི་ཏྟ’’ནྟི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ནུ་པ་ཉྙ་ཏྟི, ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་པ་ཉྙ་ཏྟི, ཨ་ནཱ་ཎ་ཏྟི་ཀཾ, ཏི་ཀ་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ, ཡཱ་མ་ཀཱ་ལི་ཀཱ་དཱི་ནི ཨཱ་ཧཱ་ར་ཏྠཱ་ཡ ག་ཎྷ་ཏོ, ནི་རཱ་མི་སཱ་ནི ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ར་ཏོ ཙ དུ་ཀྐ་ཊཾ, ཏ་ཐཱ ཨ་ཏི་རི་ཏྟེ ཨ་ན་ཏི་རི་ཏྟ་ས་ཉྙི་ནོ ཙེ་ཝ ཝེ་མ་ཏི་ཀ་སྶ ཙ. ཨ་ཏི་རི་ཏྟ་ས་ཉྙི་ནོ པ་ན, ‘‘ཨ་ཏི་རི་ཏྟཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ག་ཎྷ་ནྟ་སྶ, ཨ་ཉྙ་སྶ་ཏྠཱ་ཡ ག་ཎྷ་ནྟ་སྶ, ཡཱ་མ་ཀཱ་ལི་ཀཱ་དཱི་ནི ཏེ་སཾ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་པ་རི་བྷོ་ག་ཝ་སེ་ན ནི་རཱ་མི་སཱ་ནི པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ, ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. པ་ཝཱ་རི་ཏ་བྷཱ་ཝོ, ཨཱ་མི་ས་སྶ ཨ་ན་ཏི་རི་ཏྟ་ཏཱ, ཀཱ་ལེ་ན ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ར་ཎ་ནྟི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ཏཱི་ཎི ཨ་ངྒཱ་ནི. ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནི པ་ཋ་མ་ཀ་ཐི་ན་ས་དི་སཱ་ནེ་ཝ, ཨི་དཾ པ་ན ཀི་རི་ཡཱ་ཀི་རི་ཡ་ནྟི.
པ་ཋ་མ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༦. དུ་ཏི་ཡ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཚ་ཊྛེ ཨ་བྷི་ཧ་ཊྛུཾ པ་ཝཱ་རེ་ཡྻཱཏི ཨ་བྷི་ཧ་རི་ཏྭཱ ‘‘ཧ་ནྡ, བྷི་ཀྑུ ཁཱ་ད ཝཱ བྷུ་ཉྫ ཝཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཝཱ་རེ་ཡྻ. ཛཱ་ནནྟི སུ་ཏྭཱ ཝཱ དི་སྭཱ ཝཱ ཏ་སྶ པ་ཝཱ་རི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཛཱ་ན་ནྟོ. ཨཱ་སཱ་ད་ནཱ་པེ་ཀྑོཏི ཨཱ་སཱ་ད་ནཾ ཙོ་ད་ནཾ མ་ངྐུ་ཀ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་པེ་ཀྑ་མཱ་ནོ. བྷུ་ཏྟ་སྨིཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡནྟི ཨེ་ཏྠ ཨ་བྷི་ཧཱ་རེ ཏཱ་ཝ དུ་ཀྐ་ཊཾ, ས་ཙེ སོ ཏཾ ག་ཎྷཱ་ཏི, པུ་ན ཨ་བྷི་ཧཱ་ར་ཀ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊཾ, ཏ་སྨིཾ པ་ན བྷུ་ཉྫ་ནྟེ ཨ་བྷི་ཧཱ་ར་ཀ་སྶ ཏ་སྶ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧཱ་རེ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧཱ་རེ དུ་ཀྐ་ཊཾ, བྷོ་ཛ་ན་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ.
སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨ་ན་ཏི་རི་ཏྟེ་ན བྷོ་ཛ་ནེ་ན ཨ་བྷི་ཧ་ཊྛུཾ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་པ་ཉྙ་ཏྟི, ཨ་ནཱ་ཎ་ཏྟི་ཀཾ, པ་ཝཱ་རི་ཏེ པ་ཝཱ་རི་ཏ་ས་ཉྙི་ནོ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ. ཝེ་མ་ཏི་ཀ་སྶ, ཡཱ་མ་ཀཱ་ལི་ཀཱ་དཱི་ནི ཨཱ་ཧཱ་ར་ཏྠཱ་ཡ ཨ་བྷི་ཧ་ར་ནྟ་སྶ, ཏེ་ས་ཉྩ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧཱ་རེ་སུ, ཨ་པྤ་ཝཱ་རི་ཏེ ཙ པ་ཝཱ་རི་ཏ་ས་ཉྙི་ནོ, ཝེ་མ་ཏི་ཀ་སྶ ཙ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཨ་པྤ་ཝཱ་རི་ཏ་ས་ཉྙི་སྶ པ་ན, ཡོ ཙ ཨ་ཏི་རི་ཏྟཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ དེ་ཏི, ‘‘ཀཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཝཱ བྷུ་ཉྫཱ་ཧཱི’’ཏི དེ་ཏི, ཡོ ཝཱ ‘‘ཨ་ཉྙ་སྶ་ཏྠཱ་ཡ ཧ་ར་ནྟོ ག་ཙྪཱ་ཧཱི’’ཏི དེ་ཏི, ཡོ ཙ ཡཱ་མ་ཀཱ་ལི་ཀཱ་དཱི་ནི ‘‘ས་ཏི པ་ཙྩ་ཡེ པ་རི་བྷུ་ཉྫཱ་ཧཱི’’ཏི དེ་ཏི, ཏ་སྶ, ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. པ་ཝཱ་རི་ཏ་ཏཱ, པ་ཝཱ་རི་ཏ་ས་ཉྙི་ཏཱ, ཨཱ་སཱ་ད་ནཱ་པེ་ཀྑ་ཏཱ, ཨ་ན་ཏི་རི་ཏྟེ་ན ཨ་བྷི་ཧ་ཊྛུཾ པ་ཝཱ་ར་ཎ་ཏཱ, བྷོ་ཛ་ན་པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ནྟི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ པ་ཉྩ ཨ་ངྒཱ་ནི. ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནི ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ན་ས་དི་སཱ་ནི, ཨི་དཾ པ་ན དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ན་ནྟི.
དུ་ཏི་ཡ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༧. ཝི་ཀཱ་ལ་བྷོ་ཛ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ས་ཏྟ་མེ ཝི་ཀཱ་ལེཏི ཝི་ག་ཏེ ཀཱ་ལེ, མ་ཛ྄ཛྷ་ནྷི་ཀཱ་ཏི་ཀྐ་མ་ན་ཏོ ཡཱ་ཝ ཨ་རུ་ཎུ་གྒ་མ་ནཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཏ་སྨཱ ཡོ བྷི་ཀྑུ ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཨ་ནྟ་རེ ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཝ་ན་མཱུ་ལ་ཕ་ལཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨཱ་མཾ ཝཱ པ་ཀྐཾ ཝཱ ཨཱ་མི་ས་ས་ངྑེ་པ་ག་ཏཾ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ ཝཱ བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཾ ཝཱ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི, ཏ་སྶ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ དུ་ཀྐ་ཊཾ, ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧཱ་རེ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧཱ་རེ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ.
རཱ་ཛ་ག་ཧེ ས་ཏྟ་ར་ས་ཝ་གྒི་ཡེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ར་བྦྷ ཝི་ཀཱ་ལེ བྷོ་ཛ་ན་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་པ་ཉྙ་ཏྟི, ཨ་ནཱ་ཎ་ཏྟི་ཀཾ, ཏི་ཀ་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ, ཡཱ་མ་ཀཱ་ལི་ཀཱ་དཱི་ནི ཨཱ་ཧཱ་ར་ཏྠཱ་ཡ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧཱ་རེ་སུ, ཀཱ་ལེ ཝི་ཀཱ་ལ་ས་ཉྙི་སྶ, ཝེ་མ་ཏི་ཀ་སྶ ཙ དུ་ཀྐ་ཊཾ, ཀཱ་ལེ ཀཱ་ལ་ས་ཉྙི་སྶ ཡཱ་མ་ཀཱ་ལི་ཀཱ་དཱི་ནི ས་ཏི པ་ཙྩ་ཡེ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, རོ་མ་ཊྛ་ཀ་སྶ རོ་མ་ཊྛཾ, ན ཙ བྷི་ཀྑ་ཝེ བ་ཧི་མུ་ཁ་དྭཱ་རཱ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་རི་ཏ་བྦ’’ནྟི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༢༧༣) ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ན་ཡེ་ན རོ་མ་ཊྛ་ཀ་སྶཱ་པི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཝི་ཀཱ་ལ་ཏཱ, ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀ་ཏཱ, ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ར་ཎ་ནྟི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ཏཱི་ཎི ཨ་ངྒཱ་ནི. ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནི ཨེ་ལ༹་ཀ་ལོ་མ་ས་དི་སཱ་ནཱི་ཏི.
ཝི་ཀཱ་ལ་བྷོ་ཛ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༨. ས་ནྣི་དྷི་ཀཱ་ར་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨ་ཊྛ་མེ ས་ནྣི་དྷི་ཀཱ་ར་ཀནྟི ཀཱ་རོ ཀ་ར་ཎཾ ཀི་རི་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨེ་ཀཾ, ས་ནྣི་དྷི ཀཱ་རོ ཨ་སྶཱ་ཏི ས་ནྣི་དྷི་ཀཱ་རཾ, ས་ནྣི་དྷི་ཀཱ་ར་མེ་ཝ ས་ནྣི་དྷི་ཀཱ་ར་ཀཾ, པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ར་ཏྟིཾ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མི་ཏ་སྶེ་ཏཾ ནཱ་མཾ. ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝཾ ས་ནྣི་དྷི་ཀ་ཏཾ ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ཝཱ ཡཱ་མ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ཝཱ ‘ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་རི་སྶཱ་མཱི’ཏི ག་ཎྷ་ནྟ་སྶ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ དུ་ཀྐ་ཊཾ, ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧཱ་རེ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧཱ་རེ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ. ས་ཙེ་པི པ་ཏྟོ དུ་དྡྷོ་ཏོ ཧོ་ཏི, ཡཾ ཨ་ངྒུ་ལི་ཡཱ གྷཾ་ས་ནྟ་སྶ ལེ་ཁཱ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ག་ཎྛི་ཀ་པ་ཏྟ་སྶ ཝཱ ག་ཎྛི་ཀ་ནྟ་རེ སྣེ་ཧོ པ་ཝི་ཊྛོ ཧོ་ཏི, ཡོ ཨུ་ཎྷེ ཨོ་ཏཱ་པེ་ནྟ་སྶ པ་གྒྷ་ར་ཏི, ཨུ་ཎྷ་ཡཱ་གུ་ཡཱ ཝཱ ག་ཧི་ཏཱ་ཡ ས་ནྡི་སྶ་ཏི, ཏཱ་དི་སེ པ་ཏྟེ་པི པུ་ན་དི་ཝ་སེ བྷུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ. ཡཾ པ་ན བྷི་ཀྑུ ནི་ར་པེ་ཀྑོ སཱ་མ་ཎེ་རཱ་ནཾ པ་རི་ཙྩ་ཛི་ཏྭཱ ཏེ་ཧི ནི་ཧི་ཏཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫ་ཏི, ཏཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ཡཾ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་པ་རི་ཙྩ་ཏྟ་མེ་ཝ ཧི དུ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ ཀ་པྤི་ཡ་བྷོ་ཛ་ནཾ བྷུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ. ཨ་ཀ་པྤི་ཡེ་སུ པ་ན མ་ནུ་སྶ་མཾ་སེ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡེ་ན ས་དྡྷིཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ, སེ་སེ་སུ པ་ན དུ་ཀྐ་ཊེ་ན ས་དྡྷིཾ. ཡཱ་མ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ས་ཏི པ་ཙྩ་ཡེ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ར་ཏོ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ, ཨཱ་ཧཱ་ར་ཏྠཱ་ཡ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ར་ཏོ དུ་ཀྐ་ཊེ་ན ས་དྡྷིཾ. ཡོ པ་ན པ་ཝཱ་རི་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ན་ཏི་རི་ཏྟ་ཀ་ཏཾ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ར་ཏི, ཏ་སྶ ས་བྦ་ཝི་ཀ་པྤེ་སུ ཨ་པ་ར་མྤི པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ ཝ་ཌྜྷ་ཏི. ས་ཙེ ཝི་ཀཱ་ལེ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ར་ཏི, ཨ་ན་ཏི་རི་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡཱ ས་བྦ་ཝི་ཀ་པྤེ་སུ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི, ས་ཏི པ་ཙྩ་ཡེ ཝི་ཀཱ་ལ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཡཱ་མ་ཀཱ་ལི་ཀཱ་དཱི་སུ ཙ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཨ་ཝ་སེ་སེ་སུ ཝི་ཀཱ་ལ་པ་ཙྩ་ཡཱ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ ཝ་ཌྜྷ་ཏི་ཡེ་ཝ. བྷི་ཀྑུ་སྶ པ་ན ས་ནྣི་དྷི བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཝ་ཊྚ་ཏི, བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཙ ས་ནྣི་དྷི བྷི་ཀྑུ་སྶ ཝ་ཊྚ་ཏི, བྷི་ཀྑུ་ནི་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༤༢༡-༤༢༢) ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཏྟཱ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི.
སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ བེ་ལ་ཊྛ་སཱི་སཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ས་ནྣི་དྷི་ཀཱ་ར་ཀ་བྷོ་ཛ་ན་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་པ་ཉྙ་ཏྟི, ཨ་ནཱ་ཎ་ཏྟི་ཀཾ, ཏི་ཀ་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ, ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀཱ་ནཾ པ་ན ཨཱ་ཧཱ་ར་ཏྠཱ་ཡ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧཱ་རེ ཙ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཡ་ཐཱ ཙེ་ཏཱ་ནི ཨཱ་ཧཱ་ར་ཏྠཱ་ཡ ན ཀ་པྤ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀཱ་དཱི་ཧི སཾ་ས་ཊྛཱ་ནི་པི, ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ ‘‘ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀེ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡཱ་མ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ཏ་ད་ཧུ་པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ ཀཱ་ལེ ཀ་པྤ་ཏི, ཝི་ཀཱ་ལེ ན ཀ་པྤ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི (མ་ཧཱ་ཝ. ༣༠༥). ཏ་སྨཱ ས་ཙེ་པི ཏཾ ཏཾ ཏེ་ན ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ སཾ་ས་ཊྛཾ ལ་བྷ་ཏི, ས་ཙེ ཨ་ས་མྦྷི་ནྣ་ར་སཾ ཝཱ ཧོ་ཏི སུ་དྷོ་ཏཾ ཝཱ, ཡ་ཐཱ ཨི་ཏ་རེ་ན སཾ་ས་གྒོ ན པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཨ་ཏྟ་ནོ ཀཱ་ལཱ་ནུ་རཱུ་པེ་ན པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.
ས་ཙེ པ་ན ས་མྦྷི་ནྣ་ར་སཾ ཝཱ ཧོ་ཏི དུ་དྡྷོ་ཏཾ ཝཱ, ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀ་ཉྷི ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་དྡྷིཾ ས་མྦྷི་ནྣ་ར་སཱ་ནི ཏཱི་ཎི་པི ཡཱ་མ་ཀཱ་ལི་ཀཱ་དཱི་ནི ཨ་ཏྟ་ནོ ས་བྷཱ་ཝཾ ཨུ་པ་ནེ་ཏི, ཡཱ་མ་ཀཱ་ལི་ཀཾ དྭེ་པི ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀཱ་དཱི་ནི ཨ་ཏྟ་ནོ ས་བྷཱ་ཝཾ ཨུ་པ་ནེ་ཏི, ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀ་མེ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་བྷཱ་ཝཾ ཨུ་པ་ནེ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཏེ་ན ཏ་ད་ཧུ་པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ ཏ་ད་ཧུ་པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ ཝཱ པུ་རེ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ ཝཱ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀཾ ས་ཏྟཱ་ཧཾ ཀ་པྤ་ཏི, དྭཱི་ཧ་པྤ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏེ་ན ཚཱ་ཧཾ, ཏཱི་ཧ་པྤ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏེ་ན པ་ཉྩཱ་ཧཾ…པེ… ས་ཏྟཱ་ཧ་པྤ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏེ་ན ཏ་ད་ཧེ་ཝ ཀ་པྤ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏ་སྨཱ་ཡེ་ཝ ཧི ‘‘ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀེ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀཾ ཏ་ད་ཧུ་པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ’’ནྟི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘‘པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ ས་ཏྟཱ་ཧཾ ཀ་པྤ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཀཱ་ལ་ཡཱ་མ་ས་ཏྟཱ་ཧཱ་ཏི་ཀྐ་མེ་སུ ཙེ་ཏྠ ཝི་ཀཱ་ལ་བྷོ་ཛ་ན ས་ནྣི་དྷི་བྷེ་ས་ཛྫ་སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ, ཨི་མེ་སུ པ་ན ཙ་ཏཱུ་སུ ཀཱ་ལི་ཀེ་སུ ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ཡཱ་མ་ཀཱ་ལི་ཀ་ནྟི ཨི་མ་མེ་ཝ དྭ་ཡཾ ཨ་ནྟོ་ཝུ་ཊྛ་ཉྩེ་ཝ ས་ནྣི་དྷི་ཀཱ་ར་ཀ་ཉྩ, ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀ་ཉྩ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཀུ་ཊི་ཡཾ ནི་ཀྑི་པི་ཏུ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི, ས་ནྣི་དྷི་མྤི ན ཛ་ནེ་ཏི. ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཀུ་ཊི་ཡཾ ཨ་ནྟོ་ཝུ་ཊྛེ་ན པ་ན ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨི་ཏ་ར་དྭ་ཡཾ ཏ་ད་ཧུ་པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་མྤི ན ཝ་ཊྚ་ཏི, མུ་ཁ་ས་ནྣི་དྷི ནཱ་མ ཧོ་ཏི, མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡཾ པ་ན ཨ་ནྟོ་ཝུ་ཊྛཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ནཱ་མ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎཾ, ཨཱ་པ་ཏྟི པ་ན དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཀུ་ཊི ནཱ་མ ས་ངྒྷ་སྶ ཝཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་པུ་གྒ་ལ་སྶ ཝཱ ས་ནྟ་ཀཾ ཝ་ས་ན་ཏྠཱ་ཡ ཀ་ཏ་གེ་ཧཾ, ཏ་ཏྠ ས་ཧ་སེ་ཡྻ་པྤ་ཧོ་ན་ཀེ པ་དེ་སེ ཝུ་ཊྛཾ ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀ་ཉྩ ཡཱ་མ་ཀཱ་ལི་ཀ་ཉྩ ས་ངྒྷི་ཀཾ ཝཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་པུ་གྒ་ལ་སྶ ཝཱ ས་ནྟ་ཀཾ ཨ་ནྟོ་ཝུ་ཊྛཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏྠ པ་ཀྐཾ ཨ་ནྟོ་པ་ཀྐཾ ནཱ་མ, ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི པ་ན ས་ཡཾ པ་ཀྐཾ སཱ་མཾ པ་ཀྐཾ ནཱ་མ, ཏཾ ས་བྦཾ ཨ་ན་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ར་ཎཱི་ཡཾ. ཏེ་ན ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ སཾ་ས་ཊྛ་མྤི ཏཾ་ག་ཏི་ཀ་མེ་ཝ, ས་བྦཾ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ར་ནྟ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཏ་སྨཱ ཨ་ནྟོ་ཝུ་ཊྛ་ཨ་ནྟོ་པ་ཀྐ་མོ་ཙ་ན་ཏྠཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཙ་ཏ་སྶོ ཀ་པྤི་ཡ་བྷཱུ་མི་ཡོ (མ་ཧཱ་ཝ. ༢༩༥) ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཱ, ཏཱ་སཾ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ས་མ་ནྟ་པཱ་སཱ་དི་ཀཱ་ཡཾ (མ་ཧཱ་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༢༩༥) ཝུ་ཏྟོ. ཡ་ཏྠ པ་ནེ་ཏཱ ན ས་ནྟི, ཏ་ཏྠ ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ ས་ནྟ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. སཱ་མཾ པཱ་ཀ་མྤི པུ་ན་པཱ་ཀཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨ་ས་ནྣི་དྷི་ཀཱ་ར་ཀེ ས་ནྣི་དྷི་ཀཱ་ར་ཀ་ས་ཉྙི་ནོ, ཝེ་མ་ཏི་ཀ་སྶ ཝཱ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཨ་ས་ནྣི་དྷི་ཀཱ་ར་ཀ་ས་ཉྙི་ནོ, ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀཱ་དཱི་ནི ཏཱི་ཎི ནི་ད་ཧི་ཏྭཱ ས་ཀཾ ས་ཀཾ ཀཱ་ལཾ ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ, ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀཾ ས་དཱ་པི ས་ཏི པ་ཙྩ་ཡེ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ, ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཨཱ་མི་སཾ, ས་ནྣི་དྷི་བྷཱ་ཝོ, ཏ་སྶ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ར་ཎ་ནྟི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ཏཱི་ཎི ཨ་ངྒཱ་ནི. ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནི ཨེ་ལ༹་ཀ་ལོ་མ་ས་དི་སཱ་ནེ་ཝཱ་ཏི.
ས་ནྣི་དྷི་ཀཱ་ར་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༩. པ་ཎཱི་ཏ་བྷོ་ཛ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ན་ཝ་མེ པ་ཎཱི་ཏ་བྷོ་ཛ་ནཱ་ནཱིཏི པ་ཎཱི་ཏ་སཾ་ས་ཊྛཱ་ནི ས་ཏྟ་དྷ་ཉྙ་ནི་བྦ་ཏྟཱ་ནི བྷོ་ཛ་ནཱ་ནི. ཡ་ཐཱ ཧི ཨཱ་ཛ་ཉྙ་ཡུ་ཏྟོ ར་ཐོ ‘ཨཱ་ཛ་ཉྙ་ར་ཐོ’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨེ་ཝ་མི་དྷཱ་པི པ་ཎཱི་ཏ་སཾ་ས་ཊྛཱ་ནི བྷོ་ཛ་ནཱ་ནི པ་ཎཱི་ཏ་བྷོ་ཛ་ནཱ་ནཱི་ཏི. ཡེ་ཧི པ་ན པ་ཎཱི་ཏེ་ཧི སཾ་ས་ཊྛཱ་ནི, ཏཱ་ནི ‘པ་ཎཱི་ཏ་བྷོ་ཛ་ནཱ་ནཱི’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི, ཏེ་སཾ པ་བྷེ་ད་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ ས་པྤི ན་ཝ་ནཱི་ཏནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ, ཏ་ཏྠ ས་པྤིཨཱ་དཱི་ནི བྷེ་ས་ཛྫ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ (ཀ་ངྑཱ. ཨ་ཊྛ. བྷེ་ས་ཛྫ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ) ཝུ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. མ་ཙྪཱ་དཱི་སུ པ་ན ས་བྦོ་པི ‘ཨོ་ད་ཀོ’ཏི (པཱ་ཙི. ༢༦༠) ཝུ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎོ མ་ཙྪོ མ་ཙྪོཡེ་ཝ. ཡེ་སཾ པ་ན མཾ་སཾ ཀ་པྤ་ཏི, ཏེ་སཾ མཾ་སཉྩ ཁཱི་ར་ད་དྷཱི་ནི ཙ ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏཱ་ནི. ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ་ནི པ་ཎཱི་ཏ་བྷོ་ཛ་ནཱ་ནཱིཏི ཡཱ་ནི ཨེ་ཏེ་ཧི ས་པྤི་ཨཱ་དཱི་ཧི སཾ་ས་ཊྛ་ཏྟཱ ‘པ་ཎཱི་ཏ་བྷོ་ཛ་ནཱ་ནཱི’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི, ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཱ་ནི པ་ཎཱི་ཏ་བྷོ་ཛ་ནཱ་ནི. ཨ་གི་ལཱ་ནོཏི ཡ་སྶ ཏེ་ཧི ཝི་ནཱ་པི ཕཱ་སུ ཧོ་ཏི. ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན ཡོ ཨ་གི་ལཱ་ནོ སུ་དྡྷཱ་ནི ས་པྤི་ཨཱ་དཱི་ནི བྷེ་ས་ཛྫ་ཏྠཱ་ཡ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏི, སོ མ་ཧཱ་ནཱ་མ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ་ན (པཱ་ཙི. ༣༠༣) ཀཱ་རེ་ཏ་བྦོ, མ་ཙྪཱ་དཱི་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི ཝི་ཉྙཱ་པེ་ནྟོ སཱུ་པོ་ད་ན་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ (པཱ་ཙི. ༦༡༢-༦༡༣) ཀཱ་རེ་ཏ་བྦོ, ས་པྤི་ཨཱ་དཱི་ཧི སཾ་ས་ཊྛ་བྷོ་ཛ་ནཱ་ནི ཝི་ཉྙཱ་པེ་ནྟོ ཨི་མི་ནཱ ཀཱ་རེ་ཏ་བྦོ. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ – ‘‘ས་པྤི་ནཱ བྷ་ཏྟཾ དེ་ཧི, ས་པྤིཾ ཨཱ་ཀི་རི་ཏྭཱ དེ་ཧི, ས་པྤི་མི་སྶ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ དེ་ཧི, ས་ཧ ས་པྤི་ནཱ དེ་ཧི, ས་པྤི་ཉྩ བྷ་ཏྟ་ཉྩ དེ་ཧཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ནྟ་སྶ ཏཱ་ཝ ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ དུ་ཀྐ་ཊཾ, པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ དུ་ཀྐ་ཊཾ, ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ར་ཎེ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ར་ཎེ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ. ‘‘ས་པྤི་བྷ་ཏྟཾ དེ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ པ་ན ཡ་སྨཱ སཱ་ལི་བྷ་ཏྟཾ ཝི་ཡ ས་པྤི་བྷ་ཏྟཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ སཱུ་པོ་ད་ན་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན ‘‘ས་པྤི་ནཱ བྷ་ཏྟཾ དེ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ བྷ་ཏྟཾ ད་ཏྭཱ ‘‘ས་པྤིཾ ཀ་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫཱ་ཧཱི’’ཏི ན་ཝ་ནཱི་ཏ་ཁཱི་རཱ་དཱི་ནི ཝཱ ཀ་པྤི་ཡ་བྷ་ཎྜཾ ཝཱ དེ་ཏི ‘‘ཨི་མི་ནཱ ས་པྤིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫཱ་ཧཱི’’ཏི, ཡ་ཐཱ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་མེ་ཝ. ‘‘གོ་ས་པྤི་ནཱ བྷ་ཏྟཾ དེ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ པ་ན གོ་ས་པྤིཾ ཝཱ དེ་ཏུ, ཏ་སྨིཾ ཨ་ས་ཏི པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ན ན་ཝ་ནཱི་ཏཱ་དཱི་ནི ཝཱ, གཱ་ཝིཾ་ཡེ་ཝ ཝཱ དེ་ཏུ ‘‘ཨི་ཏོ ས་པྤི་ནཱ བྷུ་ཉྫཱ་ཧཱི’’ཏི, ཡ་ཐཱ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་མེ་ཝ. ས་ཙེ པ་ན ‘‘གོ་ས་པྤི་ནཱ དེ་ཧཱི’’ཏི ཡཱ་ཙི་ཏོ ཨ་ཛི་ཀཱ་ས་པྤི་ཨཱ་དཱི་ཧི དེ་ཏི, ཝི་ས་ངྐེ་ཏཾ. ཨེ་ཝ་ཉྷི ས་ཏི ཨ་ཉྙཾ ཡཱ་ཙི་ཏེ་ན ཨ་ཉྙཾ དི་ནྣཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི, ཨེ་ས ན་ཡོ ‘‘ཨ་ཛི་ཀཱ་ས་པྤི་ནཱ དེ་ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི. ‘‘ཀ་པྤི་ཡ་ས་པྤི་ནཱ དེ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ས་པྤི་ནཱ དེ་ཏི, ཝི་ས་ངྐེ་ཏ་མེ་ཝ. ‘‘ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ས་པྤི་ནཱ དེ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ས་པྤི་ནཱ་ཝ དེ་ཏི, པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ་པི པ་རི་བྷོ་གེ་པི དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝ. ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན ས་བྦ་པ་དེ་སུ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ས་ཙེ པ་ན ས་བྦེ་ཧི་པི ས་པྤི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཨེ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ཝཱ ནཱ་ནཱ་ཊྛཱ་ནེ ཝཱ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ཊི་ལ་དྡྷཾ ཨེ་ཀ་ཏོ ས་མྦྷི་ནྣ་ར་སཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཀུ་ས་གྒེ་ན ཨེ་ཀ་བི་ནྡུ་མྤི ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ར་ཏི, ན་ཝ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཱ་ནི.
སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཚ་བྦ་གྒི་ཡེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ར་བྦྷ པ་ཎཱི་ཏ་བྷོ་ཛ་ན་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, ‘‘ཨ་གི་ལཱ་ནོ’’ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ནུ་པ་ཉྙ་ཏྟི, ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་པ་ཉྙ་ཏྟི, ཨ་ནཱ་ཎ་ཏྟི་ཀཾ, ཏི་ཀ་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ, གི་ལཱ་ན་སྶ ཨ་གི་ལཱ་ན་ས་ཉྙི་ནོ, ཝེ་མ་ཏི་ཀ་སྶ ཝཱ དུ་ཀྐ་ཊཾ. གི་ལཱ་ན་ས་ཉྙི་སྶ, གི་ལཱ་ན་ཀཱ་ལེ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་གི་ལཱ་ན་སྶ བྷུ་ཉྫ་ཏོ, གི་ལཱ་ན་སྶ སེ་ས་ཀེ, ཉཱ་ཏ་ཀ་པྤ་ཝཱ་རི་ཏ་ཊྛཱ་ན་ཏོ, ཨ་ཉྙ་སྶ་ཏྠཱ་ཡ ཝི་ཉྙ་ཏྟེ, ཨ་ཏྟ་ནོ དྷ་ནེ་ན ག་ཧི་ཏེ, ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. པ་ཎཱི་ཏ་བྷོ་ཛ་ན་ཏཱ, ཨ་གི་ལཱ་ན་ཏཱ, ཀ་ཏ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ པ་ཊི་ལཱ་བྷོ, ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ར་ཎ་ནྟི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་ངྒཱ་ནི. ཨ་དྡྷཱ་ན་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ, ཀི་རི་ཡཾ, ནོ་ས་ཉྙཱ་ཝི་མོ་ཀྑཾ, ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀཾ, པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝ་ཛྫཾ, ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ, ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ, ཏི་ཙི་ཏྟཾ, ཏི་ཝེ་ད་ན་ནྟི.
པ་ཎཱི་ཏ་བྷོ་ཛ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༠. ད་ནྟ་པོ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ད་ས་མེ ཨ་དི་ནྣནྟི ཀཱ་ཡེ་ན ཝཱ ཀཱ་ཡ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷེ་ན ཝཱ ག་ཎྷ་ནྟ་སྶ ཧ་ཏྠ་པཱ་སེ ཋ་ཏྭཱ ཀཱ་ཡ་ཀཱ་ཡ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷ་ནི་སྶ་གྒི་ཡཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རེ་ན ན དི་ནྣཾ, ཨ་པྤ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་ཀ་སྶེ་ཏཾ ནཱ་མཾ. ཨ་པྤ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་ཀ་ཉྷི བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀ་མྤི ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་རི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ ཨ་ནྟ་མ་སོ ཝི་སྶཱ་སི་ཀ་ས་ནྟ་ཀ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏ་སྶ ལ་ཀྑ་ཎཾ ཝུ་ཏྟ་ཝི་པ་ལླཱ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ཧི ཡོ ཀོ་ཙི ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣོ ཨ་ནྟ་མ་སོ ཏི་ར་ཙྪཱ་ནོ་པི བྷི་ཀྑུ་སྶ ཝཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཝཱ ཧ་ཏྠ་པཱ་སེ ཋི་ཏོ ཀཱ་ཡཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རེ་ན དེ་ཏི, ཏ་ཉྩེ བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ས་རཱི་རཱ་ཝ་ཡ་ཝེ་ན ཝཱ, ཏ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷེ་ན ཝཱ, སཾ་ཧཱ་རི་མེ་ན ཙ ཨ་ནྟ་མ་སོ མ་ཉྩེ་ནཱ་པི, དྷཱ་རེ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠེ་ན ཙ ཨ་ནྟ་མ་སོ ཨ་ཏ་ཏྠ་ཛཱ་ཏ་ཀ་རུ་ཀྑ་པ་ཎྞེ་ནཱ་པི, སཱུ་ཙི་ཡཱ པ་རཱ་མ་ཊྛ་མ་ཏྟེ་ནཱ་པི པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ, པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. པ་ཊི་བ་དྡྷ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷཾ ནཱ་མ ཨི་དྷ ན་ཏྠི, ཡ་མྤི ན་ཏྠུ་ཀ་ར་ཎི་ཡཱ དི་ཡྻ་མཱ་ནཾ ནཱ་སི་ཀཱ་ཡ, ཨ་ཀ་ལླ་ཀོ ཝཱ མུ་ཁེ་ན པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི, ས་བྦཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨཱ་བྷོ་ག་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཧེ་ཏྠ པ་མཱ་ཎཾ. པུ་བྦཱ་བྷོ་གེ ཙ ས་ཏི པ་ཙྪཱ ནི་དྡཱ་ཡ་ནྟ་སྶ པ་ཏྟེ དི་ནྣ་མྤི ཧ་ཏྠ་པཱ་སེ ས་ཏི པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཡ་མྤི ‘‘པ་ཏྟེ་ན པ་ཊི་གྒ་ཎྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ནི་སི་ནྣ་སྶེ་ཝ ཧ་ཏྠེ པ་ཏ་ཏི, ཏཾ ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཨ་བྷི་ཧ་ཊ་བྷཱ་ཛ་ན་ཏོ པ་ཏི་ཏ་ར་ཛ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཋི་ཏ་ནི་སི་ནྣ་ནི་པ་ནྣཱ་ནཾ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཧ་ཏྠ་པཱ་སོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ས་ཙེ པ་ན དཱ་ཡ་ཀ་པྤ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀེ་སུ ཨེ་ཀོ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཀོ བྷཱུ་མི་ཡཾ, བྷཱུ་མ་ཊྛ་སྶ སཱི་སེ་ན ཨཱ་ཀཱ་ས་ཊྛ་སྶ ཙ ཋ་པེ་ཏྭཱ དཱ་ཏུཾ ཝཱ ག་ཧེ་ཏུཾ ཝཱ པ་སཱ་རི་ཏ་ཧ་ཏྠཾ ཡཾ ཨཱ་ས་ནྣ་ཏ་རཾ ཨ་ངྒཾ, ཏ་སྶ ཨོ་རི་མ་ནྟེ་ན ཧ་ཏྠ་པཱ་ས་པྤ་མཱ་ཎཾ པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ་པི ཨེ་ཀོ ཀཱུ་པེ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཀོ ཀཱུ་པ་ཏ་ཊེ, ཨེ་ཀོ ཝཱ རུ་ཀྑེ, ཨེ་ཀོ པ་ཐ་ཝི་ཡཾ, ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཧ་ཏྠ་པཱ་ས་པྤ་མཱ་ཎཾ པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏ་བྦཾ. ཏ་སྨིཾ ཋ་ཏྭཱ ས་ཙེ་པི དྭེ ཏ་ཡོ ཝཱ སཱ་མ་ཎེ་རཱ ཡཾ མ་ཛ྄ཛྷི་མོ པུ་རི་སོ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ བྷཱ་རཾ པ་ཝ་ཊྚེ་ནྟཱ བྷི་ཀྑུ་ནོ བྷཱུ་མི་ཡཾ ཋ་པི་ཏ་ཧ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་པེ་ནྟི, ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཝཱ བྷི་ཀྑུ་ནོ པ་སཱ་རི་ཏ་ཧ་ཏྠེ ཨེ་ཀ་དེ་སེ་ནཱ་པི ཋ་པེ་ནྟི, ཏཾ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཡཾ པ་ན པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་ནྟ་སྶ པ་ཏྟེ ར་ཛཾ པ་ཏ་ཏི, ཏཾ ཨ་པྤ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ་ཝ བྷི་ཀྑཱ ག་ཎྷི་ཏ་བྦཱ. ཨ་པྤ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ག་ཎྷ་ནྟ་སྶ ཝི་ན་ཡ་དུ་ཀྐ་ཊཾ, ཏཾ པ་ན པུ་ན པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ས་ཙེ ‘‘པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ དེ་ཐཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་སྶུ་ཏྭཱ ཝཱ ཨ་ནཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ཝཱ བྷི་ཀྑཾ དེ་ནྟི་ཡེ་ཝ, ཝི་ན་ཡ་དུ་ཀྐ་ཊཱ མུ་ཙྩ་ཏི, པུ་ན པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཱ བྷི་ཀྑཱ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦཱ. ས་ཙེ མ་ཧཱ་ཝཱ་ཏོ ཏ་ཏོ ཏ་ཏོ ར་ཛཾ པཱ་ཏེ་ཏི, ན ས་ཀྐཱ ཧོ་ཏི བྷི་ཀྑཾ ག་ཧེ་ཏུཾ, ‘‘ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི སུ་དྡྷ་ཙི་ཏྟེ་ན ཨཱ་བྷོ་གཾ ཀ་ཏྭཱ ག་ཎྷི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏཾ ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ ད་ཏྭཱ པུ་ན ཏེ་ན དི་ནྣཾ ཝཱ ཏ་སྶ ཝི་སྶཱ་སེ་ན ཝཱ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་སྶུ་ཁེ་ལ༹་སི་ངྒྷཱ་ཎི་ཀཱ་དཱི་སུ ཡཾ ཋཱ་ན་ཏོ ཙ་ཝི་ཏྭཱ ཧ་ཏྠེ ཝཱ པ་ཏྟེ ཝཱ པ་ཏ་ཏི, ཏཾ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦཾ, ཨ་ངྒ་ལ་གྒཾ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་མེ་ཝ. པ་ཏ་ནྟ་མྤི ཝོ་ཙྪི་ནྣ་ཉྩེ ཨ་ནྟ་རཱ ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ, ཨུ་གྒ་ཧི་ཏ་ཀཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཏཾ པ་ཙྪཱ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་མྤི ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཡཾ པ་ན བྷེ་ས་ཛྫཾ ཝཱ མཱུ་ལ་ཕ་ལཾ ཝཱ མཱ་ཏཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཚཱ་ཡ་ཏྠཱ་ཡ ཝཱ ཕ་ལི་ནི་སཱ་ཁཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ཏི, ཏ་ཏོ ཡཾ ཨི་ཙྪ་ཏི, ཏཾ པུ་ན པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཡོ པ་ན ཏ་ཏྠ ཛཱ་ཏ་ཀ་ཕ་ལི་ནི་སཱ་ཁཱ་ཡ ཝཱ ཝ་ལླི་ཡཱ ཝཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཙཱ་ལེ་ཏི. ཏ་སྶ ཏ་ཏོ ལ་དྡྷཾ ཕ་ལཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, དུ་རུ་པ་ཙི་ཎྞ་དུ་ཀྐ་ཊ་ཉྩ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཨ་ཉྙ་སྶ ཏཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཕ་ལི་རུ་ཀྑཾ པ་ན ཨ་པ་སྶ་ཡི་ཏུཾ ཝཱ ཨཱ་ལ་མྦི་ཏུཾ ཝཱ ཝ་ཊྚ་ཏི, པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏེ ཡཾ ཨ་ཉྙཾ ཨ་ངྐུ་རཱ་དི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་མེ་ཝ ཏཾ. ཡཱ་ཝ ཧི ཧ་ཏྠ་ཏོ མུ་ཏྟེ ནི་ར་པེ་ཀྑོ ན ཧོ་ཏི, ནི་ར་པེ་ཀྑ་ཏཱ་ཡ ཝཱ ཧ་ཏྠ་ཏོ ན མུ་ཙྩ་ཏི, ཏཱ་ཝ ན པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཾ ཝི་ཛ་ཧ་ཏི, ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པོ, ཝི་ཏྠཱ་རོ པ་ན ས་མ་ནྟ་པཱ་སཱ་དི་ཀཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟོ.
མུ་ཁ་དྭཱ་རནྟི ག་ལ་ནཱ་ལི༹་ཀཾ. མུ་ཁེ་ན ཝཱ ཧི པ་ཝི་ཊྛཾ ཧོ་ཏུ, ནཱ་སི་ཀཱ་ཡ ཝཱ, ག་ལེ་ན ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ར་ཎཱི་ཡ་ཏཱ་ཡ ས་བྦ་མྤི ཏཾ མུ་ཁ་དྭཱ་རཾ པ་ཝེ་སི་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨཱ་ཧཱ་རནྟི ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ཝཱ ཡཱ་མ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ཝཱ ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ཝཱ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀཾ ཝཱ. ས་བྦ་ཉྷེ་ཏཾ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ར་ཎཱི་ཡ་ཏྟཱ ‘ཨཱ་ཧཱ་རོ’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་ཏྠ ས་བྦ་མྤི དྷ་ཉྙཾ ཝཱ དྷ་ཉྙཱ་ནུ་ལོ་མཾ ཝཱ ཏཱ་ལ་ནཱ་ལི༹་ཀེ་ར་པ་ན་ས་ལ་བུ་ཛ་ཨ་ལཱ་བུ་ཀུ་མྦྷ་ཎྜ་པུ་སྶ་ཕ་ལ་ཏི་པུ་ས་ཕ་ལ་ཨེ་ལཱ༹་ལུ་ཀ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ན་ཝ་ཝི་དྷཾ མ་ཧཱ་ཕ་ལ་ཉྩེ་ཝ ཨ་པ་ར་ཎྞ་ཉྩ, ཡ་ཉྩ་ཉྙཾ ཝ་ན་མཱུ་ལ་པ་ཏྟ་པུ་པྥ་ཕ་ལཱ་དི ཨཱ་ཧཱ་ར་ཏྠཾ ཕ་ར་ཏི, ཏཾ ས་བྦཾ ཡཱ་ཝ མ་ཛ྄ཛྷ་ནྷི་ཀ་ཀཱ་ལོ, ཏཱ་ཝ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦ་ཏོ ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ནཱ་མ. ཨ་མྦ་པཱ་ནཾ ཛ་མྦུ་པཱ་ནཾ ཙོ་ཙ་པཱ་ནཾ མོ་ཙ་པཱ་ནཾ མ་དྷུ་ཀ་པཱ་ནཾ མུ་དྡི་ཀ་པཱ་ནཾ སཱ་ལཱུ་ཀ་པཱ་ནཾ ཕཱ་རུ་ས་ཀ་པཱ་ན་ནྟི ཨི་མཱ་ནི ཨ་ཊྛ པཱ་ནཱ་ནི, ཡཱ་ནི ཙ ཏེ་སཾ ཨ་ནུ་ལོ་མཱ་ནི ཝེ་ཏྟ་ཏི་ནྟི་ཎི་ཀ་མཱ་ཏུ་ལུ་ངྒ་ཀ་པི་ཊྛ་ཀོ་ས་མྦ་ཀ་ར་མ་ནྡཱ་དི་ཁུ་དྡ་ཀ་ཕ་ལ་པཱ་ནཱ་ནི, ཨེ་ཏཱ་ནི ས་བྦཱ་ནི ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣེ་ཧི སཱི་ཏོ་ད་ཀེ་ན མ་དྡི་ཏྭཱ ཀ་ཏཱ་ནི ཨཱ་དི་ཙྩ་པཱ་ཀཱ་ནི ཝཱ ཡཱ་ཝ ར་ཏྟི་ཡཱ པ་ཙྪི་མ་ཡཱ་མཾ ནི་ད་ཧི་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦ་ཏོ ཡཱ་མ་ཀཱ་ལི་ཀཱ་ནི ནཱ་མ. ཨ་ཝ་སེ་སེ་སུ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཕ་ལ་པ་ཏྟ་པུ་པྥ་ར་སེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ས་པྤི་ཨཱ་དཱི་ནི པ་ཉྩ བྷེ་ས་ཛྫཱ་ནི ས་ཏྟཱ་ཧཾ ནི་ད་ཧི་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦ་ཏོ ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀཱ་ནི ནཱ་མ. ཨི་དཾ པ་ན ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀཱ་དི་ཏྟ་ཡཾ ཀཱ་ལ་ཝི་མུ་ཏྟ་ཉྩ ཨུ་ད་ཀཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཝ་སེ་ས་མཱུ་ལ་ཕ་ལཱ་ཕ་ལཱ་དི ཡཾ ནེ་ཝ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡ་ཏྠཾ ན བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཏྠཾ ཕ་ར་ཏི, ཏཾ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ ནི་ད་ཧི་ཏྭཱ ས་ཏི པ་ཙྩ་ཡེ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦ་ཏོ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀཾ ནཱ་མ. ཨཱ་ཧ་རེ་ཡྻཱཏི པ་ཝེ་སེ་ཡྻ. ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཨུ་ད་ཀ་ད་ནྟ་པོ་ནཱཏི ཨི་དཾ ཨ་ནཱ་ཧཱ་རེ་པི ཨུ་ད་ཀེ ཨཱ་ཧཱ་ར་ས་ཉྙཱ་ཡ, ད་ནྟ་པོ་ནེ ཙ ‘‘མུ་ཁ་དྭཱ་རཾ ཨཱ་ཧ་ཊཾ ཨི་ད’’ནྟི ས་ཉྙཱ་ཡ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཱ་ཡ་ནྟཱ་ནཾ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་ཝི་ནོ་ད་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨུ་ད་ཀ་ཉྷི ཡ་ཐཱ་སུ་ཁཾ པཱ་ཏུཾ, ད་ནྟ་ཀ་ཊྛ་ཉྩ ད་ནྟ་པོ་ན་པ་རི་བྷོ་གེ་ན པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཋ་པེ་ཏྭཱ པ་ན ཨི་དཾ དྭ་ཡཾ ཨ་ཝ་སེ་སཾ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ག་ཎྷ་ཏོ ག་ཧ་ཎེ དུ་ཀྐ་ཊཾ, ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧཱ་རེ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧཱ་རེ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ, ས་ཙེ་པི ད་ནྟ་ཀ་ཊྛ་ར་སོ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟ་སྶ ཨ་ནྟོ པ་ཝི་ས་ཏི, པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་མེ་ཝ.
ཝེ་སཱ་ལི་ཡཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨ་དི་ནྣཾ ཨཱ་ཧཱ་རཾ ཨཱ་ཧ་ར་ཎ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, ‘‘ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཨུ་ད་ཀ་ད་ནྟ་པོ་ནཱ’’ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ནུ་པ་ཉྙ་ཏྟི, སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་པ་ཉྙ་ཏྟི, ཨ་ནཱ་ཎ་ཏྟི་ཀཾ, ཏི་ཀ་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ, པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་ཀེ ཨ་པྤ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་ས་ཉྙི་ནོ, ཝེ་མ་ཏི་ཀ་སྶ ཝཱ དུ་ཀྐ་ཊཾ. པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་ས་ཉྙི་སྶ, ཨུ་ད་ཀ་ད་ནྟ་པོ་ནེ, ཙ་ཏྟཱ་རི མ་ཧཱ་ཝི་ཀ་ཊཱ་ནི ས་ཏི པ་ཙྩ་ཡེ ཨ་ས་ཏི ཀ་པྤི་ཡ་ཀཱ་ར་ཀེ སཱ་མཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ, ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཨེ་ཏྠ དུ་བྦ་ཙོ་པི ཨ་ས་མ་ཏྠོ་པི ཀ་པྤི་ཡ་ཀཱ་ར་ཀོ ཨ་ས་ནྟ་པ་ཀྑེ་ཡེ་ཝ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཚཱ་རི་ཀཱ་ཡ ཨ་ས་ཏི སུ་ཀྑ་དཱ་རུཾ ཛྷཱ་པེ་ཏྭཱ, ཏ་སྨི་ཉྩ ཨ་ས་ཏི ཨ་ལླ་དཱ་རུཾ རུ་ཀྑ་ཏོ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ་པི ཀཱ་ཏུཾ, མ་ཏྟི་ཀ་ཏྠཱ་ཡ ཙ པ་ཐ་ཝིཾ ཁ་ཎི་ཏུ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨི་དཾ པ་ན ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་མྤི མ་ཧཱ་ཝི་ཀ་ཊཾ ཀཱ་ལོ་དི་སྶཾ ནཱ་མ ས་པྤ་ད་ཊྛ་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ སཱ་མཾ ག་ཧེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨ་ཉྙ་དཱ པ་ཊི་གྒཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ. ཨ་པྤ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་ཀ་ཏཱ, ཨ་ན་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཏཱ, དྷཱུ་མཱ་དི་ཨ་བྦོ་ཧཱ་རི་ཀཱ་བྷཱ་ཝོ, ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ར་ཎ་ནྟི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་ངྒཱ་ནི. ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནི ཨེ་ལ༹་ཀ་ལོ་མ་ས་དི་སཱ་ནཱི་ཏི.
ད་ནྟ་པོ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
བྷོ་ཛ་ན་ཝ་གྒོ ཙ་ཏུ་ཏྠོ.