༣. ཨོ་ཝཱ་ད་ཝ་གྒོ
༡. ཨོ་ཝཱ་ད་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨོ་ཝཱ་ད་ཝ་གྒ་སྶ པ་ཋ་མེ ཨ་ས་མྨ་ཏོཏི ཡཱ ཨ་ཊྛ་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཉ་ཏྟི་ཙ་ཏུ་ཏྠེ་ན ཀ་མྨེ་ན (པཱ་ཙི. ༡༤༦) བྷི་ཀྑུ་ནོ་ཝཱ་ད་ཀ་ས་མྨུ་ཏི ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཱ, ཏཱ་ཡ ཨ་ས་མྨ་ཏོ. ཨོ་ཝ་དེ་ཡྻཱཏི བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷཾ ཝཱ ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ཝཱ ཨེ་ཀཾ བྷི་ཀྑུ་ནིཾ ཝཱ ‘‘ཝ་སྶ་ས་ཏཱུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཏ་ད་ཧུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་བྷི་ཝཱ་ད་ནཾ པ་ཙྩུ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ཉྫ་ལི་ཀ་མྨཾ སཱ་མཱི་ཙི་ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཨཱ་དི་ཀེ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༤༠༣) ཨ་ཊྛ ག་རུ་དྷ་མྨེ ཨོ་ཝཱ་ད་ཝ་སེ་ན ཨོ་སཱ་རེ་ནྟོ ཨོ་ཝ་དེ་ཡྻ. པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡནྟི ཨོ་ཝཱ་ད་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ.
སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཚ་བྦ་གྒི་ཡེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨོ་ཝ་ད་ན་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་པ་ཉྙ་ཏྟི, ཨ་ནཱ་ཎ་ཏྟི་ཀཾ, ཨ་ཉྙེ་ན ཝཱ དྷ་མྨེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱི་སུ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་མ་ཏྟཾ ཝཱ ཨོ་ཝ་ད་ཏོ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ས་མྨ་ཏ་སྶཱ་པི ཏ་ཉྩེ ས་མྨུ་ཏི་ཀ་མྨཾ ཨ་དྷ་མྨ་ཀ་མྨཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨིཾ ཨ་དྷ་མྨ་ཀ་མྨེ ཨ་དྷ་མྨ་ཀ་མྨ་ས་ཉྙི་ནོ ཝ་གྒེ བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷེ ཨོ་ཝ་ད་ཏོ ཏི་ཀ་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ, ཏ་ཐཱ ཝེ་མ་ཏི་ཀ་སྶ དྷ་མྨ་ཀ་མྨ་ས་ཉྙི་ནོ ཙཱ་ཏི ན་ཝ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཱ་ནི, ས་མ་གྒེ་པི བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷེ་ན ཝཱ་ཏི ཨ་དྷ་མྨ་ཀ་མྨ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཊྛཱ་ར་ས. ས་ཙེ པ་ན ཏཾ དྷ་མྨ་ཀ་མྨཾ ཧོ་ཏི, ‘‘དྷ་མྨ་ཀ་མྨེ དྷ་མྨ་ཀ་མྨ་ས་ཉྙཱི ས་མ་གྒཾ བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷཾ ས་མ་གྒ་ས་ཉྙཱི ཨོ་ཝ་ད་ཏཱི’’ཏི (པཱ་ཙི. ༡༥༡) ཨི་དཾ ཨ་ཝ་སཱ་ན་པ་དཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཏེ་ནེ་ཝ ན་ཡེ་ན ས་ཏྟ་ར་ས དུ་ཀྐ་ཊཱ་ནི, ‘‘ས་མ་གྒ་མྷཱ་ཡྻཱ’’ཏི ཙ ཝུ་ཏྟེ ཨ་ཉྙཾ དྷ་མྨཾ, ‘‘ཝ་གྒ་མྷཱ་ཡྻཱ’’ཏི ཙ ཝུ་ཏྟེ ཨ་ཊྛ ག་རུ་དྷ་མྨེ བྷ་ཎ་ནྟ་སྶ, ཨོ་ཝཱ་ད་ཉྩ ཨ་ནི་ཡྻཱ་ཏེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཾ དྷ་མྨཾ བྷ་ཎ་ནྟ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝ. ཡོ པ་ན དྷ་མྨ་ཀ་མྨེ དྷ་མྨ་ཀ་མྨ་ས་ཉྙཱི ས་མ་གྒཾ བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷཾ ས་མ་གྒ་ས་ཉྙཱི ཨོ་ཝ་ད་ཏི, ག་རུ་དྷ་མྨ་པཱ་ལི༹ཾ ཨུ་དྡེ་སཾ དེ་ཏི, པ་རི་པུ་ཙྪཾ དེ་ཏི, ‘‘ཨོ་སཱ་རེ་ཧི ཨ་ཡྻཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནོ ཨོ་སཱ་རེ་ཏི, པ་ཉྷཾ པུ་ཊྛོ ཀ་ཐེ་ཏི, བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ སུ་ཎ་མཱ་ནཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་སྶ་ཏྠཱ་ཡ བྷ་ཎ་ཏི, སི་ཀྑ་མཱ་ནཱ་ཡ ཝཱ སཱ་མ་ཎེ་རི་ཡཱ ཝཱ བྷ་ཎ་ཏི, ཏ་སྶ, ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཨ་ས་མྨ་ཏ་ཏཱ, བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ པ་རི་པུ་ཎྞཱུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་ཏཱ, ཨོ་ཝཱ་ད་ཝ་སེ་ན ཨ་ཊྛ་ག་རུ་དྷ་མྨ་བྷ་ཎ་ན་ནྟི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ཏཱི་ཎི ཨ་ངྒཱ་ནི. ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནི པ་ད་སོ་དྷ་མྨ་ས་དི་སཱ་ནེ་ཝཱ་ཏི.
ཨོ་ཝཱ་ད་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. ཨ་ཏྠ་ངྒ་ཏ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
དུ་ཏི་ཡེ ཨོ་ཝ་དེ་ཡྻཱཏི ཨ་ཊྛ་ག་རུ་དྷ་མྨེ་ཧི ཝཱ ཨ་ཉྙེ་ན ཝཱ དྷ་མྨེ་ན ཨོ་ཝ་ད་ནྟ་སྶ ས་མྨ་ཏ་སྶཱ་པི པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་མེ་ཝ.
སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཙཱུ་ལ༹་པ་ནྠ་ཀཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨ་ཏྠ་ངྒ་ཏེ སཱུ་རི་ཡེ ཨོ་ཝ་ད་ན་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་པ་ཉྙ་ཏྟི, ཨ་ནཱ་ཎ་ཏྟི་ཀཾ, ཏི་ཀ་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ, སཱུ་རི་ཡེ ཨ་ཏྠ་ངྒ་ཏེ ཨ་ཏྠ་ངྒ་ཏ་ས་ཉྙི་ནོ ཝེ་མ་ཏི་ཀ་སྶ ཝཱ, ཨེ་ཀ་ཏོ་ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣཾ ཨོ་ཝ་ད་ནྟ་སྶ ཙ དུ་ཀྐ་ཊཾ. པུ་རི་མ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཝི་ཡ ཨུ་དྡེ་སཱ་དི་ན་ཡེ་ན ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཨ་ཏྠ་ངྒ་ཏ་སཱུ་རི་ཡ་ཏཱ, པ་རི་པུ་ཎྞཱུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་ཏཱ, ཨོ་ཝ་ད་ན་ནྟི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ཏཱི་ཎི ཨ་ངྒཱ་ནི. ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནི པ་ད་སོ་དྷ་མྨ་ས་དི་སཱ་ནེ་ཝཱ་ཏི.
ཨ་ཏྠ་ངྒ་ཏ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༣. བྷི་ཀྑུ་ནུ་པ་སྶ་ཡ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཏ་ཏི་ཡེ བྷི་ཀྑུ་ནུ་པ་སྶ་ཡནྟི བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཨེ་ཀ་ར་ཏྟཾ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ན་མྤི. ཨོ་ཝ་དེ་ཡྻཱཏི ཨི་དྷ ག་རུ་དྷ་མྨེ་ཧི ཨོ་ཝ་ད་ནྟ་སྶེ་ཝ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ. ས་ཙེ པ་ན ཨ་ས་མྨ་ཏོ ཧོ་ཏི, དྭེ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཱ་ནི. ས་ཙེ པ་ན སཱུ་རི་ཡེ་པི ཨ་ཏྠ་ངྒ་ཏེ ཨོ་ཝ་ད་ཏི, ཏཱི་ཎི ཧོ་ནྟི. ས་མྨ་ཏ་སྶ པ་ན ར་ཏྟིཾ ཨོ་ཝ་ད་ནྟ་སྶ་པི དྭེ ཨེ་ཝ ཧོ་ནྟི. ས་མྨ་ཏ་ཏྟཱ ཧི བྷི་ཀྑུ་སྶ ག་རུ་དྷ་མྨོ་ཝཱ་ད་མཱུ་ལ་ཀཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ ན་ཏྠི. གི་ལཱ་ནཱཏི ན ས་ཀྐོ་ཏི ཨོ་ཝཱ་དཱ་ཡ ཝཱ སཾ་ཝཱ་སཱ་ཡ ཝཱ ག་ནྟུཾ.
ས་ཀྐེ་སུ ཚ་བྦ་གྒི་ཡེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ར་བྦྷ བྷི་ཀྑུ་ནུ་པ་སྶ་ཡཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨོ་ཝ་ད་ན་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, ‘‘ཨ་ཉྙ་ཏྲ ས་མ་ཡཱ’’ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ནུ་པ་ཉྙ་ཏྟི, ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་པ་ཉྙ་ཏྟི, ཨ་ནཱ་ཎ་ཏྟི་ཀཾ, ཏི་ཀ་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ, ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་ས་ཉྙི་ནོ ཝེ་མ་ཏི་ཀ་སྶ ཝཱ, ཨེ་ཀ་ཏོ་ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣཾ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི, ཨི་ཏ་རཾ ཨ་ཉྙེ་ན དྷ་མྨེ་ན ཨོ་ཝ་ད་ནྟ་སྶ ཙ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ས་མ་ཡེ, ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ་ཡ, པུ་རི་མ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཝི་ཡ ཨུ་དྡེ་སཱ་དི་ན་ཡེ་ན ཙ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཨུ་པ་སྶ་ཡཱུ་པ་ག་མ་ནཾ, པ་རི་པུ་ཎྞཱུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་ཏཱ, ས་མ་ཡཱ་བྷཱ་ཝོ, ག་རུ་དྷ་མྨེ་ཧི ཨོ་ཝ་ད་ན་ནྟི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་ངྒཱ་ནི. ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནི པ་ཋ་མ་ཀ་ཐི་ན་ས་དི་སཱ་ནི, ཨི་དཾ པ་ན ཀི་རི་ཡཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི.
བྷི་ཀྑུ་ནུ་པ་སྶ་ཡ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༤. ཨཱ་མི་ས་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཙ་ཏུ་ཏྠེ ཨཱ་མི་ས་ཧེ་ཏཱུཏི ཙཱི་ཝ་རཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་ཧེ་ཏུ. བྷི་ཀྑཱུཏི ས་མྨ་ཏཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏཱ. པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡནྟི ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ཝ་ཎྞ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝཾ བྷ་ཎ་ནྟ་སྶ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ.
སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཚ་བྦ་གྒི་ཡེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ར་བྦྷ ‘‘ཨཱ་མི་ས་ཧེ་ཏུ ཨོ་ཝ་ད་ནྟཱི’’ཏི བྷ་ཎ་ན་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་པ་ཉྙ་ཏྟི, ཨ་ནཱ་ཎ་ཏྟི་ཀཾ, དྷ་མྨ་ཀ་མྨེ ཏི་ཀ་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ, ཨ་དྷ་མྨ་ཀ་མྨེ ཏི་ཀ་དུ་ཀྐ་ཊཾ, ཨ་ས་མྨ་ཏཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་ཉྩ, ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་ཉྩ ས་མྨ་ཏཾ ཝཱ ཨ་ས་མྨ་ཏཾ ཝཱ ཨེ་ཝཾ བྷ་ཎ་ནྟ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝ. ཏ་ཏྠ ཡོ བྷི་ཀྑུ ཀཱ་ལེ ས་མྨུ་ཏིཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ སཱ་མ་ཎེ་ར་བྷཱུ་མི་ཡཾ ས་ཎྛི་ཏོ, ཨ་ཡཾ ས་མྨ་ཏོ ནཱ་མ ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣོ. པ་ཀ་ཏི་ཡཱ ཙཱི་ཝ་རཱ་དི་ཧེ་ཏུ ཨོ་ཝ་ད་ནྟཾ པ་ན ཨེ་ཝཾ བྷ་ཎ་ནྟ་སྶ, ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་ཏཱ, དྷ་མྨེ་ན ལ་དྡྷ་ས་མྨུ་ཏི་ཏཱ, ཨ་ནཱ་མི་ས་ནྟ་ར་ཏཱ, ཨ་ཝ་ཎྞ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝཾ བྷ་ཎ་ན་ནྟི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་ངྒཱ་ནི. ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནི ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ན་ས་དི་སཱ་ནི, ཨི་དཾ པ་ན དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ན་མེ་ཝཱ་ཏི.
ཨཱ་མི་ས་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༥. ཙཱི་ཝ་ར་དཱ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
པ་ཉྩ་མེ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཙཱི་ཝ་ར་དཱ་ན་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, སེ་ས་ཀ་ཐཱ་མ་གྒོ པ་ནེ་ཏྠ ཙཱི་ཝ་ར་པྤ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏ་ཏྲ ཧི བྷི་ཀྑུ པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀོ, ཨི་དྷ བྷི་ཀྑུ་ནཱི, ཨ་ཡཾ ཝི་སེ་སོ, སེ་སཾ ཏཱ་དི་ས་མེ་ཝཱ་ཏི.
ཙཱི་ཝ་ར་དཱ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༦. ཙཱི་ཝ་ར་སི་བྦ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཚ་ཊྛེ ཙཱི་ཝ་རནྟི ནི་ཝཱ་ས་ན་པཱ་རུ་པ་ནུ་པ་གཾ. སི་བྦེ་ཡྻ ཝཱ སི་བྦཱ་པེ་ཡྻཱ ཝཱཏི ཨེ་ཏྠ ས་ཡཾ སི་བྦ་ནྟ་སྶ སཱུ་ཙིཾ པ་ཝེ་སེ་ཏྭཱ པ་ཝེ་སེ་ཏྭཱ ནཱི་ཧ་ར་ཎེ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ, ས་ཏ་ཀྑ་ཏྟུ་མྤི ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ས་ཀིཾ ནཱི་ཧ་ར་ནྟ་སྶ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ. ‘སི་བྦཱ’ཏི ཝུ་ཏྟོ པ་ན ས་ཙེ་པི ས་བྦཾ སཱུ་ཙི་ཀ་མྨཾ ནི་ཊྛཱ་པེ་ཏི, ཨཱ་ཎཱ་པ་ཀ་སྶ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ. ཨ་ཐ ‘‘ཡཾ ཨེ་ཏྠ ཙཱི་ཝ་རེ ཀ་ཏྟ་བྦཾ, ས་བྦཾ ཏཾ ཏ་ཝ བྷཱ་རོ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ ནི་ཊྛཱ་པེ་ཏི, ཏ་སྶ ཨཱ་རཱ་པ་ཐེ ཨཱ་རཱ་པ་ཐེ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ. ཨཱ་ཎཱ་པ་ཀ་སྶ ཨེ་ཀ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ ས་མྦ་ཧུ་ལཱ་ནི་པི, པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཨཱ་ཎ་ཏྟི་ཡཾ པ་ན ཝ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝ ན་ཏྠི.
སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཨུ་དཱ་ཡི་ཏྠེ་རཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཙཱི་ཝ་ར་སི་བྦ་ན་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་པ་ཉྙ་ཏྟི, སཱ་ཎ་ཏྟི་ཀཾ, ཏི་ཀ་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ, ཉཱ་ཏི་ཀཱ་ཡ ཨ་ཉྙཱ་ཏི་ཀ་ས་ཉྙི་ནོ ཝཱ ཝེ་མ་ཏི་ཀ་སྶ ཝཱ, ཨེ་ཀ་ཏོ་ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ་ཡ སི་བྦ་ནྟ་སྶ ཙ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཨ་ཉྙཾ ཐ་ཝི་ཀཱ་དི་པ་རི་ཀྑཱ་རཾ སི་བྦ་ནྟ་སྶ, ཉཱ་ཏི་ཀཱ་ཡ, སི་ཀྑ་མཱ་ན་སཱ་མ་ཎེ་རཱི་ན་ཉྩ ཙཱི་ཝ་ར་མྤི སི་བྦ་ནྟ་སྶ, ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཨ་ཉྙཱ་ཏི་ཀཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ས་ནྟ་ཀ་ཏཱ, ནི་ཝཱ་ས་ན་པཱ་རུ་པ་ནུ་པ་ག་ཏཱ, ཝུ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎཾ སི་བྦ་ནཾ ཝཱ སི་བྦཱ་པ་ནཾ ཝཱ་ཏི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ཏཱི་ཎི ཨ་ངྒཱ་ནི. ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནི ས་ཉྩ་རི་ཏྟ་ས་དི་སཱ་ནེ་ཝཱ་ཏི.
ཙཱི་ཝ་ར་སི་བྦ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༧. སཾ་ཝི་དྷཱ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ས་ཏྟ་མེ སཾ་ཝི་དྷཱ་ཡཱཏི སཾ་ཝི་ད་ཧི་ཏྭཱ, ག་མ་ན་ཀཱ་ལེ ས་ངྐེ་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཀ་དྡྷཱ་ན་མ་གྒནྟི ཨེ་ཀཾ ཨ་དྡྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏཾ མ་གྒཾ, ཨེ་ཀ་ཏོ ཝཱ ཨ་དྡྷཱ་ན་མ་གྒཾ. ས་ཏྠ་ག་མ་ནཱི་ཡོཏི ས་ཏྠེ་ན ས་དྡྷིཾ ག་ནྟ་བྦོ, སེ་སཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་པ་ད་ཏྠ་མེ་ཝ. ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ – ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་བྷཱུ་མི་ཡཾ སཾ་ཝི་ད་ཧ་ནྟ་སྶ སཾ་ཝི་ད་ཧ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ ཏཱ་ཝ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཏ་ཏྠ ཋ་པེ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུ་ནུ་པ་སྶ་ཡཾ ཨ་ནྟ་རཱ་རཱ་མཾ ཨཱ་ས་ན་སཱ་ལཾ ཏི་ཏྠི་ཡ་སེ་ཡྻ་ཉྩ སེ་སཱ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་བྷཱུ་མི, ཏ་ཏྠ ཋ་ཏྭཱ སཾ་ཝི་ད་ཧ་ནྟ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སཾ་ཝི་ད་ཧི་ཏྭཱ པ་ན ‘‘ཨ་ཛྫ ཝཱ སྭེ ཝཱ’’ཏི ནི་ཡ་མི་ཏཾ ཀཱ་ལཾ ཝི་ས་ངྐེ་ཏཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ, དྭཱ་ར་ཝི་ས་ངྐེ་ཏཾ པ་ན མ་གྒ་ཝི་ས་ངྐེ་ཏཾ ཝཱ ཀ་ཏྭཱ་པི བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ས་དྡྷིཾ ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ ཡཱ་ཝ ཨཱ་ས་ནྣ་སྶཱ་པི ཨ་ཉྙ་སྶ གཱ་མ་སྶ ‘‘ཨ་ཡཾ ཨི་མ་སྶ ཨུ་པ་ཙཱ་རོ’’ཏི མ་ནུ་སྶེ་ཧི ཋ་པི་ཏཾ ཨུ་པ་ཙཱ་རཾ ན ཨོ་ཀྐ་མ་ཏི, ཏཱ་ཝ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཏཾ ཨོ་ཀྐ་མ་ནྟ་སྶ པ་ན པ་ཋ་མ་པཱ་དེ དུ་ཀྐ་ཊཾ, དུ་ཏི་ཡ་པཱ་དེ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ, ཨི་ཏི གཱ་མཱུ་པ་ཙཱ་རོ་ཀྐ་མ་ན་ག་ཎ་ནཱ་ཡ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཱ་ནི. ཨ་དྡྷ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ཏི་ཀྐ་མེ པ་ན གཱ་མེ ཨ་ས་ཏི ཨ་དྡྷ་ཡོ་ཛ་ན་ག་ཎ་ནཱ་ཡ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ.
སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཚ་བྦ་གྒི་ཡེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨེ་ཀ་དྡྷཱ་ན་མ་གྒ་པྤ་ཊི་པ་ཛྫ་ན་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, ‘‘ཨ་ཉྙ་ཏྲ ས་མ་ཡཱ’’ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ནུ་པ་ཉྙ་ཏྟི, ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་པ་ཉྙ་ཏྟི, ཨ་ནཱ་ཎ་ཏྟི་ཀཾ, ཏི་ཀ་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ, ཨ་སཾ་ཝི་ད་ཧི་ཏེ སཾ་ཝི་ད་ཧི་ཏ་ས་ཉྙི་ནོ ཝེ་མ་ཏི་ཀ་སྶ ཝཱ, ཡོ ཙ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཨ་སཾ་ཝི་ད་ཧ་ནྟི་ཡཱ ཀེ་ཝ་ལཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ སཾ་ཝི་ད་ཧ་ཏི, ཏ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ས་མ་ཡེ སཾ་ཝི་ད་ཧི་ཏྭཱ་པི ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ, ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨ་སཾ་ཝི་ད་ཧ་ནྟ་སྶ, ཝི་ས་ངྐེ་ཏེ་ན ཝཱ, ཨཱ་པ་དཱ་སུ ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ, ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. དྭི་ནྣ་མྤི སཾ་ཝི་ད་ཧི་ཏྭཱ མ་གྒ་པྤ་ཊི་པ་ཏྟི, ཨ་ཝི་ས་ངྐེ་ཏ་ཏཱ, ས་མ་ཡཱ་བྷཱ་ཝོ, ཨ་ནཱ་པ་དཱ, གཱ་མ་ནྟ་རོ་ཀྐ་མ་ནཾ ཝཱ ཨ་དྡྷ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ཏི་ཀྐ་མོ ཝཱ་ཏི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ པ་ཉྩ ཨ་ངྒཱ་ནི. ཨེ་ཀ་ཏོ་ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ་དཱི་ཧི པ་ན ས་དྡྷིཾ མཱ་ཏུ་གཱ་མ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ་ན ཨཱ་པ་ཏྟི, ཨ་དྡྷཱ་ན་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ, ཀི་རི་ཡཾ, ནོ་ས་ཉྙཱ་ཝི་མོ་ཀྑཾ, ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀཾ, པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝ་ཛྫཾ, ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ, ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ, ཏི་ཙི་ཏྟཾ, ཏི་ཝེ་ད་ན་ནྟི.
སཾ་ཝི་དྷཱ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༨. ནཱ་ཝཱ་བྷི་རུ་ཧ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨ་ཊྛ་མེ སཾ་ཝི་དྷཱ་ཡཱཏི ཀཱི་ལཱ༹་པུ་རེ་ཀྑཱ་རོ སཾ་ཝི་ད་ཧི་ཏྭཱ, ཨ་བྷི་རུ་ཧ་ན་ཀཱ་ལེ ས་ངྐེ་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨུ་དྡྷཾ་གཱ་མི་ནིནྟི ཀཱི་ལཱ༹་ཝ་སེ་ན ཨུ་དྡྷཾ ན་དི་ཡཱ པ་ཊི་སོ་ཏཾ ག་ཙྪ་ནྟིཾ. ཨ་དྷོ་གཱ་མི་ནིནྟི ཏ་ཐེ་ཝ ཨ་དྷོ ཨ་ནུ་སོ་ཏཾ ག་ཙྪ་ནྟིཾ. ཡཾ པ་ན ཏི་ཏྠ་པྤ་ཊི་པཱ་ད་ན་ཏྠཾ ཨུ་དྡྷཾ ཝཱ ཨ་དྷོ ཝཱ ཧ་ར་ནྟི, ཨེ་ཏྠ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཏི་རི་ཡཾ ཏ་ར་ཎཱ་ཡཱཏི ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཏྠེ ནི་སྶ་ཀྐ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཡཱ ཏི་རི་ཡཾ ཏ་ར་ཎཱ, ཏཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡནྟི ས་གཱ་མ་ཀ་ཏཱི་ར་པ་སྶེ་ན ག་མ་ན་ཀཱ་ལེ གཱ་མ་ནྟ་ར་ག་ཎ་ནཱ་ཡ, ཨ་གཱ་མ་ཀ་ཏཱི་ར་པ་སྶེ་ན ཝཱ ཡོ་ཛ་ན་ཝི་ཏྠ་ཏཱ་ཡ ན་དི་ཡཱ མ་ཛ྄ཛྷེ་ན ཝཱ ག་མ་ན་ཀཱ་ལེ ཨ་དྡྷ་ཡོ་ཛ་ན་ག་ཎ་ནཱ་ཡ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ, ས་མུ་དྡེ པ་ན ཡ་ཐཱ་སུ་ཁཾ ག་ནྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.
སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཚ་བྦ་གྒི་ཡེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ར་བྦྷ ནཱ་ཝཱ་བྷི་རུ་ཧ་ན་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, ‘‘ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཏི་རི་ཡཾ ཏ་ར་ཎཱ་ཡཱ’’ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ནུ་པ་ཉྙ་ཏྟི, སེ་སཾ ཨ་ན་ནྟ་ར་སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦ་ནྟི.
ནཱ་ཝཱ་བྷི་རུ་ཧ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༩. པ་རི་པཱ་ཙི་ཏ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ན་ཝ་མེ བྷི་ཀྑུ་ནི་པ་རི་པཱ་ཙི་ཏནྟི བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ པ་རི་པཱ་ཙི་ཏཾ, ནེ་ཝ ཏ་སྶ ནཱ་ཏྟ་ནོ ཉཱ་ཏ་ཀ་པྤ་ཝཱ་རི་ཏཱ་ནཾ གི་ཧཱི་ནཾ ས་ནྟི་ཀེ བྷི་ཀྑུ་སྶ གུ་ཎཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏྭཱ ‘‘དེ་ཐ ཨ་ཡྻ་སྶ, ཀ་རོ་ཐ ཨ་ཡྻ་སྶཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ནི་པྥཱ་དི་ཏཾ ལ་དྡྷ་བྦཾ ཀ་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. པུ་བྦེ གི་ཧི་ས་མཱ་ར་མྦྷཱཏི ཨེ་ཏྠ ས་མཱ་ར་མྦྷོཏི ས་མཱ་ར་དྡྷཾ, པ་ཊི་ཡཱ་དི་ཏ་སྶེ་ཏཾ ནཱ་མཾ. གི་ཧཱི་ནཾ ས་མཱ་ར་མྦྷོ གི་ཧི་ས་མཱ་ར་མྦྷོ, བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ པ་རི་པཱ་ཙ་ན་ཏོ པུ་བྦེ པ་ཋ་མ་ཏ་རཾ་ཡེ་ཝ ཡཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ གི་ཧཱི་ནཾ པ་ཊི་ཡཱ་དི་ཏ་བྷ་ཏྟཾ, ཉཱ་ཏ་ཀ་པྤ་ཝཱ་རི་ཏཱ་ནཾ ཝཱ ས་ནྟ་ཀཾ, ཏཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཾ ཛཱ་ནཾ བྷུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཉྩ ཁོ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ར་ཎ་ག་ཎ་ནཱ་ཡ, པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ པ་ན་སྶ དུ་ཀྐ་ཊཾ.
རཱ་ཛ་ག་ཧེ དེ་ཝ་ད་ཏྟཾ ཨཱ་ར་བྦྷ བྷི་ཀྑུ་ནི་པ་རི་པཱ་ཙི་ཏ་པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་བྷུ་ཉྫ་ན་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, ‘‘ཨ་ཉྙ་ཏྲ པུ་བྦེ གི་ཧི་ས་མཱ་ར་མྦྷཱ’’ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ནུ་པ་ཉྙ་ཏྟི, ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་པ་ཉྙ་ཏྟི, ཨ་ནཱ་ཎ་ཏྟི་ཀཾ, ཨེ་ཀ་ཏོ་ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ་ཡ པ་རི་པཱ་ཙི་ཏཾ བྷུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ, ཨ་པ་རི་པཱ་ཙི་ཏེ པ་རི་པཱ་ཙི་ཏ་ས་ཉྙི་ནོ, ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠ ཝེ་མ་ཏི་ཀ་སྶ ཙ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠ ཨ་པ་རི་པཱ་ཙི་ཏ་ས་ཉྙི་ནོ, གི་ཧི་ས་མཱ་ར་མྦྷེ, སི་ཀྑ་མཱ་ན་སཱ་མ་ཎེ་རཱ་དཱི་ཧི པ་རི་པཱ་ཙི་ཏེ, པ་ཉྩ བྷོ་ཛ་ནཱ་ནི ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཝ་སེ་སེ, ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ པ་རི་པཱ་ཙི་ཏ་ཏཱ, པ་རི་པཱ་ཙི་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཛཱ་ན་ནཾ, གི་ཧི་ས་མཱ་ར་མྦྷཱ་བྷཱ་ཝོ, ཨོ་ད་ནཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་ཏཱ, ཏ་སྶ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ར་ཎ་ནྟི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ པ་ཉྩ ཨ་ངྒཱ་ནི. ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནི པ་ཋ་མ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ས་ཨ་སཱ་ནི, ཨི་དཾ པ་ན པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝ་ཛྫཾ, ཏི་ཙི་ཏྟཾ, ཏི་ཝེ་ད་ན་ནྟི.
པ་རི་པཱ་ཙི་ཏ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༠. ར་ཧོ་ནི་ས་ཛྫ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ད་ས་མེ ས་བྦོ་པི ཀ་ཐཱ་མ་གྒོ དུ་ཏི་ཡ་ཨ་ནི་ཡ་ཏེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨི་ད་ཉྷི སི་ཀྑཱ་པ་དཾ དུ་ཏི་ཡ་ཨ་ནི་ཡ་ཏེ་ན ཙ ཨུ་པ་རི ཨུ་པ་ན་ནྡ་སྶ ཙ་ཏུ་ཏྠ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ་ན ཙ ཨེ་ཀ་པ་རི་ཙྪེ་དཾ, ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན པ་ན ཝི་སུཾ པ་ཉྙ་ཏྟ་ནྟི.
ར་ཧོ་ནི་ས་ཛྫ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཨོ་ཝཱ་ད་ཝ་གྒོ ཏ་ཏི་ཡོ.