༢. བྷཱུ་ཏ་གཱ་མ་ཝ་གྒོ
༡. བྷཱུ་ཏ་གཱ་མ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
བྷཱུ་ཏ་གཱ་མ་ཝ་གྒ་སྶ པ་ཋ་མེ བྷཱུ་ཏ་གཱ་མ་པཱ་ཏ་བྱ་ཏཱ་ཡཱཏི ཨེ་ཏྠ བྷ་ཝ་ནྟི ཨ་ཧེ་སུ་ཉྩཱ་ཏི བྷཱུ་ཏཱ, ཛཱ་ཡ་ནྟི ཝ་ཌྜྷ་ནྟི ཛཱ་ཏཱ ཝ་ཌྜྷི་ཏཱ ཙཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. གཱ་མོཏི རཱ་སི, བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ གཱ་མོ, བྷཱུ་ཏཱ ཨེ་ཝ ཝཱ གཱ་མོ་ཏི བྷཱུ་ཏ་གཱ་མོ, པ་ཏི་ཊྛི་ཏ་ཧ་རི་ཏ་ཏི་ཎ་རུ་ཀྑཱ་དཱི་ན་མེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. པཱ་ཏ་བྱ་སྶ བྷཱ་ཝོ པཱ་ཏ་བྱ་ཏཱ, ཚེ་ད་ན་བྷེ་ད་ནཱ་དཱི་ཧི ཡ་ཐཱ་རུ་ཙི པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦ་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ, ཏ་སྶཾ བྷཱུ་ཏ་གཱ་མ་པཱ་ཏ་བྱ་ཏཱ་ཡ, ནི་མི་ཏྟ་ཏྠེ ཙེ་ཏཾ བྷུ་མྨ་ཝ་ཙ་ནཾ, བྷཱུ་ཏ་གཱ་མ་པཱ་ཏ་བྱ་ཏཱ་ཧེ་ཏུ བྷཱུ་ཏ་གཱ་མ་སྶ ཚེ་ད་ནཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡཱ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏ་སྨཱ ཡོ བྷི་ཀྑུ པ་ཐ་ཝི་ཨུ་ད་ཀ་པཱ་ཀཱ་རཱ་དཱི་སུ ཡ་ཏྠ་ཀ་ཏྠ་ཙི ཛཱ་ཏཾ ཨ་སུ་ཀྑཾ ཨ་ནྟ་མ་སོ ཨ་ཏི་སུ་ཁུ་མ་ཏི་ཎ་མྤི སཱ་ས་པ་བཱི་ཛ་ཀ་སེ་ཝཱ་ལ་མྤི ཨུ་དྡྷ་ར་ཎ་ཙྪེ་ད་ན་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནཱ་དཱི་ཧི ཝི་ཀོ་པེ་ཏི ཝཱ པ་ཐ་ཝི་ཁ་ཎ་ནེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཝི་ཀོ་པཱ་པེ་ཏི ཝཱ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི.
ཨཱ་ལ༹་ཝི་ཡཾ ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ར་བྦྷ རུ་ཀྑ་ཚི་ནྡ་ན་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་པ་ཉྙ་ཏྟི, སཱ་ཎ་ཏྟི་ཀཾ, བྷཱུ་ཏ་གཱ་མ་ཏོ ཝི་ཡོ་ཛི་ཏ་མཱུ་ལ་བཱི་ཛ་ཁ་ནྡྷ་བཱི་ཛ་ཕ་ལུ་བཱི་ཛ་ཨ་གྒ་བཱི་ཛ་བཱི་ཛ་བཱི་ཛཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ བྷཱ་ཛ་ན་ག་ཏཾ ཝཱ རཱ་སི་ཀ་ཏཾ ཝཱ བྷཱུ་མི་ཡཾ རོ་པི་ཏ་མྤི ནི་ཀྑ་ནྟ་མཱུ་ལ་མ་ཏྟཾ ཝཱ ནི་ཀྑ་ནྟ་ཨ་ངྐུ་ར་མ་ཏྟཾ ཝཱ ས་ཙེ་པི་སྶ ཝི་ད་ཏྠི་མ་ཏྟཱ པ་ཏྟ་ཝ་ཊྚི ནི་གྒ་ཙྪ་ཏི, ཨ་ནི་ཀྑ་ནྟེ ཝཱ མཱུ་ལེ ནི་ཀྑ་ནྟེ ཝཱ མཱུ་ལེ ཡཱ་ཝ ཨ་ངྐུ་རོ ཧ་རི་ཏོ ན ཧོ་ཏི, ཏཱ་ཝ ཏཾ ཝི་ཀོ་པེ་ནྟ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊཾ, ཏ་ཐཱ བྷཱུ་ཏ་གཱ་མ་བཱི་ཛ་གཱ་མེ ཝེ་མ་ཏི་ཀ་སྶ, ཨ་བྷཱུ་ཏ་གཱ་མ་བཱི་ཛ་གཱ་མེ བྷཱུ་ཏ་གཱ་མ་བཱི་ཛ་གཱ་མ་ས་ཉྙི་ནོ ཙེ་ཝ ཝེ་མ་ཏི་ཀ་སྶ ཙ. ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠ པ་ན ཨ་ཏ་ཐཱ་ས་ཉྙི་སྶ, ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི, ཨ་ས་ཉྩི་ཙྩ ཨ་ས་ཏི་ཡཱ ཨ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཝཱ ཝི་ཀོ་པེ་ནྟ་སྶ, ‘ཨི་མཾ རུ་ཀྑ’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཨ་ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ ‘‘རུ་ཀྑཾ ཚི་ནྡ, ཝ་ལླིཾ ཚི་ནྡཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི བྷ་ཎ་ནྟ་སྶ, ‘‘ཨི་མཾ པུ་པྥཾ ཝཱ ཕ་ལཾ ཝཱ ཛཱ་ན, ཨི་མཾ དེ་ཧི, ཨི་མཾ ཨཱ་ཧ་ར, ཨི་མི་ནཱ མེ ཨ་ཏྠོ, ཨི་མཾ ཀ་པྤི་ཡཾ ཀ་རོ་ཧཱི’’ཏི བྷ་ཎ་ནྟ་སྶ ཙ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཨེ་ཝཾ ཀ་པྤི་ཡ་ཝ་ཙ་ནེ་ན བྷཱུ་ཏ་གཱ་མ་ཏོ ཝི་ཡོ་ཛི་ཏཾ པ་ན བཱི་ཛ་ཛཱ་ཏཾ པུ་ན པི ‘‘ཀ་པྤི་ཡཾ ཀ་རོ་ཧཱི’’ཏི ཀཱ་རེ་ཏྭཱ་ཝ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཝ་ཉྷི་སྶ བཱི་ཛ་གཱ་མ་པ་རི་མོ་ཙ་ན་མྤི ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏི.
ཀ་པྤི་ཡཾ ཀ་རོ་ནྟེ་ན པ་ན ཨ་གྒི་ནཱ ཝཱ ན་ཁེ་ན ཝཱ ས་ཏྠེ་ན ཝཱ ཀ་ཏྟ་བྦཾ, ཨ་གྒི་ནཱ ཀ་རོ་ནྟེ་ན ཙ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཨ་གྒི་ནཱ ཨེ་ཀ་དེ་སེ ཕུ་ས་ནྟེ་ན ‘ཀ་པྤི་ཡ’ནྟི ཝ་ཏྭཱ་ཝ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ས་ཏྠེ་ན ཀ་རོ་ནྟེ་ན ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི ཏི་ཁི་ཎ་ས་ཏྠ་སྶ ཨ་ནྟ་མ་སོ སཱུ་ཙི་ན་ཁ་ཙྪེ་ད་ནཱ་དཱི་ན་མྤི ཏུ་ཎྜེ་ན ཝཱ དྷཱ་རཱ་ཡ ཝཱ ཝེ་དྷཾ ཝཱ ཚེ་དཾ ཝཱ ད་སྶེ་ནྟེ་ན ཏ་ཐེ་ཝ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ན་ཁེ་ན ཀ་རོ་ནྟེ་ན ཋ་པེ་ཏྭཱ གོ་མ་ཧིཾ་སཱ་དཱི་ནཾ ཁུ་རེ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཨ་པཱུ་ཏི་ནཱ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཝཱ ཏི་ར་ཙྪཱ་ནཱ་ནཾ ཝཱ ན་ཁེ་ན ཨ་ནྟ་མ་སོ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ་ཊེ་ནཱ་པི ས་ཏྠེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏྠ ས་ཙེ་པི བཱི་ཛཱ་ནཾ པ་བྦ་ཏ་མ་ཏྟོ རཱ་སི, རུ་ཀྑ་ས་ཧ་སྶཾ ཝཱ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཨེ་ཀཱ་བ་དྡྷཾ, ཨུ་ཙྪཱུ་ནཾ ཝཱ མ་ཧཱ་བྷཱ་རོ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏོ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཀ་སྨིཾ བཱི་ཛེ ཝཱ རུ་ཀྑ་སཱ་ཁཱ་ཡ ཝཱ ཨུ་ཙྪུ་མྷི ཝཱ ཀ་པྤི་ཡེ ཀ་ཏེ ས་བྦཾ ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཨུ་ཙྪུཾ ‘‘ཀ་པྤི་ཡཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ བ་དྡྷཾ དཱ་རུ་ཀཾ ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝ. ས་ཙེ པ་ན ཡཱ་ཡ ཝ་ལླི་ཡཱ བྷཱ་རོ བ་དྡྷོ, ཏཾ ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ན ཝ་ཊྚ་ཏི. མ་རི་ཙ་པ་ཀྐཱ་དཱི་ཧི མི་སྶེ་ཏྭཱ བྷ་ཏྟཾ ཨཱ་ཧ་ར་ནྟི, ‘‘ཀ་པྤི་ཡཾ ཀ་རོ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ས་ཙེ་པི བྷ་ཏྟ་སི་ཏྠེ ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝ, ཏི་ལ་ཏ་ཎྜུ་ལེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཡཱ་གུ་ཡཱ པ་ཀྑི་ཏྟཱ་ནི པ་ན ཨེ་ཀཱ་བ་དྡྷཱ་ནི ཧུ་ཏྭཱ ན ས་ནྟི་ཊྛ་ནྟི, ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀེ་ཀཾ ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ་ཝ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ཀ་པི་ཊྛ་ཕ་ལཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ནྟོ མི་ཉྫཾ ཀ་ཊཱ་ཧཾ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ས་ཉྩ་ར་ཏི, བྷི་ནྡཱ་པེ་ཏྭཱ ཀ་པྤི་ཡཾ ཀཱ་རེ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཀཱ་བ་དྡྷཱ ཙེ, ཀ་ཊཱ་ཧེ་པི ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཡཾ པ་ན ཕ་ལཾ ཏ་རུ་ཎཾ ཧོ་ཏི ཨ་བཱི་ཛཾ ཡ་ཉྩ ནི་བྦ་ཏྟ་བཱི་ཛཾ བཱི་ཛཾ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ, ཏ་ཏྠ ཀ་པྤི་ཡ་ཀ་ར་ཎ་ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠི. བྷཱུ་ཏ་གཱ་མོ, བྷཱུ་ཏ་གཱ་མ་ས་ཉྙི་ཏཱ, ཝི་ཀོ་པ་ནཾ ཝཱ ཝི་ཀོ་པཱ་པ་ནཾ ཝཱ་ཏི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ཏཱི་ཎི ཨ་ངྒཱ་ནི. ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནི པ་ཐ་ཝི་ཁ་ཎ་ན་ས་དི་སཱ་ནེ་ཝཱ་ཏི.
བྷཱུ་ཏ་གཱ་མ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. ཨ་ཉྙ་ཝཱ་ད་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
དུ་ཏི་ཡེ ཡ་མ་ཏྠཾ ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཝི་ན་ཡ་དྷ་རོ པུ་ཙྪ་ཏི, ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙཾ ཝ་ད་ཏཱི་ཏི ཨ་ཉྙ་ཝཱ་ད་ཀོ, ཨ་ཉྙེ་ན་ཉྙཾ པ་ཊི་ཙ་ར་ཎ་སྶེ་ཏཾ ནཱ་མཾ. ཝི་ཧེ་ས་ཏཱི་ཏི ཝི་ཧེ་ས་ཀོ, ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱ་ཝ་སྶེ་ཏཾ ནཱ་མཾ, ཏ་སྨིཾ ཨ་ཉྙ་ཝཱ་ད་ཀེ ཝི་ཧེ་ས་ཀེ. པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡནྟི ཝ་ཏྠུ་དྭ་ཡེ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་དྭ་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྨཱ ཡོ བྷི་ཀྑུ སཱ་ཝ་སེ་སཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ནྣོ ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫི་ཡ་མཱ་ནོ ཏཾ ན ཀ་ཐེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨ་ཉྙེ་ན ཝ་ཙ་ནེ་ན ཨ་ཉྙཾ ཚཱ་དེ་ནྟོ ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཝི་ཀྑི་པ་ཏི, ཡོ ཙ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱ་ཝེ་ན ཝི་ཧེ་སེ་ཏི, ཏེ་སཾ ཡཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨ་ཉྙ་ཝཱ་ད་ཀ་ཀ་མྨ་ཉྩེ་ཝ ཝི་ཧེ་ས་ཀ་ཀ་མྨ་ཉྩ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ, ཏ་སྨིཾ ས་ངྒྷེ་ན ཀ་ཏེ པུ་ན ཏ་ཐཱ ཀ་རོ་ནྟཱ་ནཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ.
ཀོ་ས་མྦི་ཡཾ ཚ་ནྣ་ཏྠེ་རཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨ་ཉྙེ་ན་ཉྙཾ པ་ཊི་ཙ་ར་ཎ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་པ་ཉྙ་ཏྟི, ཨ་ནཱ་ཎ་ཏྟི་ཀཾ, དྷ་མྨ་ཀ་མྨེ ཏི་ཀ་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ, ཨ་དྷ་མྨ་ཀ་མྨེ ཏི་ཀ་དུ་ཀྐ་ཊཾ, ཨ་ནཱ་རོ་པི་ཏེ པ་ན ཨ་ཉྙ་ཝཱ་ད་ཀེ ཝཱ ཝི་ཧེ་ས་ཀེ ཝཱ ཏ་ཐཱ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝ. ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ནྣ་བྷཱ་ཝཾ ཝཱ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟ་སྶ ‘‘ཀིཾ ཏུ་མྷེ བྷ་ཎ་ཐཱ’’ཏི པུ་ཙྪ་ཏོ, གེ་ལ་ཉྙེ་ན ཝཱ, ‘‘ས་ངྒྷ་སྶ བྷ་ཎྜ་ནཱ་དཱི་ནི ཝཱ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི, ཨ་དྷ་མྨེ་ན ཝཱ ཝ་གྒེ་ན ཝཱ ན་ཀ་མྨཱ་ར་ཧ་སྶ ཝཱ ཀ་མྨཾ ཀ་རི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ན ཀ་ཐེ་ནྟ་སྶ, ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. དྷ་མྨ་ཀ་མྨེ་ན ཨཱ་རོ་པི་ཏ་ཏཱ, ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཝཱ ཝ་ཏྠུ་ནཱ ཝཱ ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫི་ཡ་མཱ་ན་ཏཱ, ཚཱ་དེ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཉྙེ་ན་ཉྙཾ པ་ཊི་ཙ་ར་ཎཾ ཝཱ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱ་ཝོ ཝཱ་ཏི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ཏཱི་ཎི ཨ་ངྒཱ་ནི. ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནི ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ན་ས་དི་སཱ་ནི, ཨི་དཾ པ་ན སི་ཡཱ ཀི་རི་ཡཾ, སི་ཡཱ ཨ་ཀི་རི་ཡཾ, དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ན་ཉྩ ཧོ་ཏཱི་ཏི.
ཨ་ཉྙ་ཝཱ་ད་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༣. ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ན་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཏ་ཏི་ཡེ ཡེ་ན ཝ་ཙ་ནེ་ན ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་པེ་ནྟི ‘‘ཚ་ནྡཱ་ཡ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མོ ཨི་དཾ ནཱ་མ ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝ་ད་ནྟཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣཾ ས་ངྒྷེ་ན ས་མྨ་ཏཾ སེ་ནཱ་ས་ན་པ་ཉྙཱ་པ་ཀཱ་དི་བྷེ་དཾ ཏ་སྶ ཨ་ཡ་ས་ཀཱ་མཱ ཧུ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཨ་ཝ་ཛཱ་ནཱ་པེ་ནྟི, ཨ་ཝ་ཉྙཱ་ཡ ཨོ་ལོ་ཀཱ་པེ་ནྟི, ལཱ་མ་ཀ་ཏོ ཝཱ ཙི་ནྟཱ་པེ་ནྟི, ཏཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ན་ཀཾ. ཡེ་ན ཙ ཏ་ཐེ་ཝ ཝ་ད་ནྟཱ ཁི་ཡྻ་ནྟི, ས་བྦ་ཏྠ ཏ་སྶ ཨ་ཝ་ཎྞཾ པ་ཀཱ་སེ་ནྟི, ཏཾ ཁི་ཡྻ་ན་ཀཾ, ཏ་སྨིཾ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ན་ཀེ ཁི་ཡྻ་ན་ཀེ. པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡནྟི ཝ་ཏྠུ་དྭ་ཡེ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་དྭ་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྨཱ ཡོ ས་མྨ་ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་ཡ་ས་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ ཝ་ད་ནྟོ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་པེ་ཏི ཝཱ ཁི་ཡྻ་ཏི ཝཱ, ཏ་སྶ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ ཧོ་ཏི.
རཱ་ཛ་ག་ཧེ མེ་ཏྟི་ཡ་བྷཱུ་མ་ཛ་ཀེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ན་ཁི་ཡྻ་ན་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་པ་ཉྙ་ཏྟི, ཨ་ནཱ་ཎ་ཏྟི་ཀཾ, ཡཾ ཏ་སྶ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ ས་མྨུ་ཏི་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏཾ, ཏ་སྨིཾ དྷ་མྨ་ཀ་མྨེ ཏི་ཀ་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ, ཨ་དྷ་མྨ་ཀ་མྨེ ཏི་ཀ་དུ་ཀྐ་ཊཾ, ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ པ་ན ས་ནྟི་ཀེ ཏ་ཐཱ བྷ་ཎ་ནྟ་སྶ, ཨ་ས་མྨ་ཏ་སྶ ཙ ཨ་ཝ་ཎྞཾ ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི ས་ནྟི་ཀེ བྷ་ཎ་ནྟ་སྶ, ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ པ་ན ས་མྨ་ཏ་སྶ ཝཱ ཨ་ས་མྨ་ཏ་སྶ ཝཱ ཨ་ཝ་ཎྞཾ ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི་དེ་ཝ ས་ནྟི་ཀེ བྷ་ཎ་ནྟ་སྶ ཙ དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝ. པ་ཀ་ཏི་ཡཱ་ཝ ཚ་ནྡཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཀ་རོ་ནྟཾ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་པེ་ནྟ་སྶ ཝཱ ཁི་ཡྻ་ནྟ་སྶ ཝཱ, ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. དྷ་མྨ་ཀ་མྨེ་ན ས་མྨ་ཏ་ཏཱ, ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་ཏཱ, ཨ་ག་ཏི་ག་མ་ནཱ་བྷཱ་ཝོ, ཏ་སྶ ཨ་ཝ་ཎྞ་ཀཱ་མ་ཏཱ, ཡ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཝ་ད་ཏི, ཏ་སྶ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་ཏཱ, ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ནཾ ཝཱ ཁི་ཡྻ་ནཾ ཝཱ་ཏི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ཚ ཨ་ངྒཱ་ནི. ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནི ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ན་ས་དི་སཱ་ནི, ཨི་དཾ པ་ན དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ན་མེ་ཝཱ་ཏི.
ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ན་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༤. པ་ཋ་མ་སེ་ནཱ་ས་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཙ་ཏུ་ཏྠེ ས་ངྒྷི་ཀནྟི ས་ངྒྷ་སྶ ས་ནྟ་ཀཾ. མ་ཉྩཱ་དཱི་སུ ཡོ་ཀོ་ཙི མ་ཉྩ་ས་ངྑེ་པེ་ན ཀ་ཏོ ས་བྦོ་པི མ་ཉྩོཡེ་ཝ, པཱི་ཋེཔི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི པ་ན ཙོ་ལེ༹་ན ཝཱ ཀ་པྤི་ཡ་ཙ་མྨེ་ན ཝཱ ཚ་ཝིཾ ཀ་ཏྭཱ ཋ་པེ་ཏྭཱ མ་ནུ་སྶ་ལོ་མཾ ཏཱ་ལཱི་ས་པ་ཏྟ་ཉྩ ཡེ་ཧི ཀེ་ཧི་ཙི ལོ་མ་པ་ཎྞ་ཏི་ཎ་ཝཱ་ཀ་ཙོ་ལེ༹་ཧི པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཀ་ཏ་སེ་ནཱ་ས་ནཾ བྷི་སཱིཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་ཏྠ ནི་སཱི་དི་ཏུ་མྤི ནི་པ་ཛྫི་ཏུ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི, པ་མཱ་ཎ་པ་རི་ཙྪེ་དོ་པི ཙེ་ཏྠ ན་ཏྠི. ཀོ་ཙྪཾ པ་ན ཝཱ་ཀ་ཨུ་སཱི་ར་མུ་ཉྫ་པ་བྦ་ཛཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་མ་ཡཾ ཨ་ནྟོ སཾ་ཝེ་ལླི་ཏྭཱ བ་དྡྷཾ ཧེ་ཊྛཱ ཙ ཨུ་པ་རི ཙ ཝི་ཏྠ་ཏཾ པ་ཎ་ཝ་ས་ཎྛཱ་ནཾ མ་ཛ྄ཛྷེ སཱི་ཧ་ཙ་མྨཱ་དི་པ་རི་ཀྑི་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཙ་མྨཾ ནཱ་མེ་ཏྠ ན་ཏྠི. སེ་ནཱ་ས་ན་ཉྷི སོ་ཝ་ཎྞ་མ་ཡ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཀཱ་སེཏི ཨེ་ཏྠ ཡེ ཨ་ཝ་སྶི་ཀ་ས་ངྐེ་ཏཱ ཝ་སྶཱ་ན་མཱ་སཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ས་ཉྙི་ཏཱ ཨ་ཊྛ མཱ་སཱ, ཏེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨི་ཏ་རེ་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ མཱ་སེ་སུ ས་ཙེ་པི དེ་ཝོ ན ཝ་སྶ་ཏི. ཏ་ཐཱ་པི པ་ཀ་ཏི་ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཀཱ་སེ ཙ ཨོ་ཝ་སྶ་ཀ་མ་ཎྜ་པེ ཙ ས་ནྠ་རི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཡ་ཏྠ པ་ན ཧེ་མ་ནྟེ ཝ་སྶ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཨ་པ་རེ་པི ཙ་ཏྟཱ་རོ མཱ་སེ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. གི་མྷེ པ་ན ས་བྦ་ཏྠ ཝི་ག་ཏ་ཝ་ལཱ་ཧ་ཀཾ ཝི་སུ་དྡྷཾ ན་བྷཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏ་དཱ ཀེ་ན་ཙི་དེ་ཝ ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ན ག་ཙྪ་ཏི, ཝ་ཊྚ་ཏི. ཀཱ་ཀཱ་དཱི་ནཾ ནི་བ་དྡྷ་ཝཱ་ས་རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ པ་ན ཀ་དཱ་ཙི་པི ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨི་ཏི ཡ་ཏྠ ཙ ཡ་དཱ ཙ ས་ནྠ་རི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏཾ ས་བྦ་མི་དྷ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཀཱ་ས་ས་ངྑ་མེ་ཝ ག་ཏ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ས་ནྠ་རི་ཏྭཱཏི ཏ་ཐཱ་རཱུ་པེ ཋཱ་ནེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱ པ་ར་སྶ ཝཱ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ས་ནྠ་རི་ཏྭཱ. ཨ་ཉྙ་སྶ་ཏྠཱ་ཡ ས་ནྠ་ཏ་མྤི ཧི ཡཱ་ཝ སོ ཏ་ཏྠ ན ནི་སཱི་ད་ཏི, ‘ག་ཙྪ ཏྭ’ནྟི ཝཱ ན བྷ་ཎ་ཏི, ཏཱ་ཝ ས་ནྠཱ་ར་ཀ་སྶེ་ཝ བྷཱ་རོ. ས་ནྠ་རཱ་པེ་ཏྭཱཏི ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣེ་ན ས་ནྠ་རཱ་པེ་ཏྭཱ. ཨེ་ཏ་དེ་ཝ ཧི ཏ་སྶ པ་ལི་བོ་དྷོ ཧོ་ཏི, ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣེ་ན ས་ནྠ་ཏཾ ས་ནྠཱ་ར་ཀ་སྶེ་ཝ བྷཱ་རོ, ཏ་ཉྩ ཁོ ཡཱ་ཝ ཨཱ་ཎཱ་པ་ཀོ ཏ་ཏྠ ན ནི་སཱི་ད་ཏི, ‘ག་ཙྪ ཏྭ’ནྟི ཝཱ ན བྷ་ཎ་ཏི. ཡ་སྨི་ཉྷི ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་ནྠ་རཱ་པི་ཏེ ཝཱ པ་ཀ་ཏི་ས་ནྠ་ཏེ ཝཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣོ ནི་སཱི་ད་ཏི, ས་བྦཾ ཏཾ ནི་སི་ནྣ་སྶེ་ཝ བྷཱ་རོ, ཏ་སྨཱ ས་ནྠ་རཱ་པི་ཏ་ནྟྭེ་ཝ ས་ངྑཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཏཾ པ་ཀྐ་མ་ནྟོ ནེ་ཝ ཨུ་དྡྷ་རེ་ཡྻ, ན ཨུ་དྡྷ་རཱ་པེ་ཡྻཱཏི ཨ་ཏྟ་ནཱ ཝཱ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ པ་ཏི་རཱུ་པེ ཋཱ་ནེ ན ཋ་པེ་ཡྻ, པ་རེ་ན ཝཱ ཏ་ཐཱ ན ཀཱ་རཱ་པེ་ཡྻ. ཨ་ནཱ་པུ་ཙྪཾ ཝཱ ག་ཙྪེ་ཡྻཱཏི ཡོ བྷི་ཀྑུ ཝཱ སཱ་མ་ཎེ་རོ ཝཱ ཨཱ་རཱ་མི་ཀོ ཝཱ ལ་ཛྫཱི ཧོ་ཏི, ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ལི་བོ་དྷཾ ཝི་ཡ མ་ཉྙ་ཏི, ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཾ ཨ་ནཱ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཏཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཏ་སྶ ཨ་ནི་ཡྻཱ་ཏེ་ཏྭཱ ནི་ར་པེ་ཀྑོ ག་ཙྪ་ཏི, ཐཱ་མ་མ་ཛ྄ཛྷི་མ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ ལེ་ཌྜུ་པཱ་ཏཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མེ་ཡྻ, ཏ་སྶ ཨེ་ཀེ་ན པཱ་དེ་ན ལེ་ཌྜུ་པཱ་ཏཱ་ཏི་ཀྐ་མེ དུ་ཀྐ་ཊཾ, དུ་ཏི་ཡ་པཱ་དཱ་ཏི་ཀྐ་མེ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ. བྷོ་ཛ་ན་སཱ་ལཱ་ཡ ཋི་ཏོ པ་ན ‘‘ཨ་སུ་ཀ་སྨིཾ ནཱ་མ དི་ཝཱ་ཝི་ཧཱ་ར་ཊྛཱ་ནེ པ་ཉྙ་པེ་ཏྭཱ ག་ཙྪཱ་ཧཱི’’ཏི པེ་སེ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ག་ཙྪ་ནྟོ པཱ་དུ་དྡྷཱ་རེ་ན ཀཱ་རེ་ཏ་བྦོ.
སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ས་མྦ་ཧུ་ལེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ར་བྦྷ ས་ནྠ་ཏཾ ཨ་ནུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཨ་ནཱ་པུ་ཙྪཾ པ་ཀྐ་མ་ན་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་པ་ཉྙ་ཏྟི, ཨ་ནཱ་ཎ་ཏྟི་ཀཾ, ཏི་ཀ་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ, པུ་གྒ་ལི་ཀེ ཏི་ཀ་དུ་ཀྐ་ཊཾ, ཙི་མི་ལི་ཀཾ ཝཱ ཨུ་ཏྟ་ར་ཏྠ་ར་ཎཾ ཝཱ བྷཱུ་མ་ཏྠ་ར་ཎཾ ཝཱ ཏ་ཊྚི་ཀཾ ཝཱ ཙ་མྨ་ཀྑ་ཎྜཾ ཝཱ པཱ་ད་པུ་ཉྪ་ནཾ ཝཱ ཕ་ལ་ཀ་པཱི་ཋཾ ཝཱ ཡཾ ཝཱ པ་ན་ཉྙཾ ཀ་ཉྩི དཱ་རུ་བྷ་ཎྜཾ མ་ཏྟི་ཀཱ་བྷ་ཎྜཾ ཨ་ནྟ་མ་སོ པ་ཏྟཱ་དྷཱ་ར་ཀ་མྤི ཝུ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎེ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཀཱ་སེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝ. ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀེ་ན པ་ན ཨ་ས་ཏི ཨ་ནོ་ཝ་སྶ་ཀེ ས་བྦཾ རུ་ཀྑེ ལ་གྒེ་ཏྭཱ་པི ཡ་ཐཱ ཝཱ ཨུ་པ་ཙི་ཀཱ་ཧི ན ཁ་ཛྫ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཀ་ཏྭཱ་པི ག་ནྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་སི་ཀེ་ན པ་ན ཙཱི་ཝ་ར་ཀུ་ཊི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ་པི ར་ཀྑི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀེ, ཝི་སྶཱ་སི་ཀ་པུ་གྒ་ལི་ཀེ, ཨུ་དྡྷ་ར་ཎཱ་དཱི་ནི ཀ་ཏྭཱ ག་མ་ནེ, ཨོ་ཏཱ་པེ་ནྟ་སྶ, ‘‘ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨུ་དྡྷ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ག་ཙྪ་ཏོ, ཝུ་ཌྜྷ་ཏ་རཱ ཨུ་ཊྛཱ་པེ་ནྟི, ཨ་མ་ནུ་སྶོ ཏ་ཏྠ ནི་སཱི་ད་ཏི, ཀོ་ཙི ཨི་སྶ་རོ ག་ཎྷཱ་ཏི, སཱི་ཧཱ་ད་ཡོ ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཏི་ཊྛ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ པ་ལི་བུ་དྡྷཾ ཧོ་ཏི, ཏ་ཐཱ པ་ལི་བུ་དྡྷེ ཝཱ སེ་ནཱ་ས་ནེ, ཛཱི་ཝི་ཏ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ནྟ་རཱ་ཡ་ཀ་རཱ་སུ ཨཱ་པ་དཱ་སུ ཝཱ ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ, ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. མ་ཉྩཱ་དཱི་ནཾ ས་ངྒྷི་ཀ་ཏཱ, ཝུ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎེ དེ་སེ ས་ནྠ་ར་ཎཾ ཝཱ ས་ནྠ་རཱ་པ་ནཾ ཝཱ, ཨ་པ་ལི་བུ་དྡྷ་ཏཱ, ཨཱ་པ་དཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝོ, ནི་ར་པེ་ཀྑ་ཏཱ, ལེ་ཌྜུ་པཱ་ཏཱ་ཏི་ཀྐ་མོ་ཏི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ཚ ཨ་ངྒཱ་ནི. ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནི པ་ཋ་མ་ཀ་ཐི་ན་ས་དི་སཱ་ནེ་ཝ, ཨི་དཾ པ་ན ཀི་རི་ཡཱ་ཀི་རི་ཡ་ནྟི.
པ་ཋ་མ་སེ་ནཱ་ས་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༥. དུ་ཏི་ཡ་སེ་ནཱ་ས་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
པ་ཉྩ་མེ ཝི་ཧཱ་རེཏི ག་བྦྷེ ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ ཝཱ ས་བྦ་པ་རི་ཙྪ་ནྣེ ཝུ་ཏྟ་སེ་ནཱ་ས་ནེ. སེ་ཡྻནྟི སེ་ཡྻཱ ནཱ་མ བྷི་སཱི ཙི་མི་ལི་ཀཱ ཨུ་ཏྟ་ར་ཏྠ་ར་ཎཾ བྷཱུ་མ་ཏྠ་ར་ཎཾ ཏ་ཊྚི་ཀཱ ཙ་མྨ་ཀྑ་ཎྜོ ནི་སཱི་ད་ནཾ པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎཾ ཏི་ཎ་ས་ནྠཱ་རོ པ་ཎྞ་ས་ནྠཱ་རོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཙི་མི་ལི་ཀཱ ནཱ་མ པ་རི་ཀ་མྨ་ཀ་ཏཱ་ཡ བྷཱུ་མི་ཡཱ ཝ་ཎྞཱ་ནུ་ར་ཀྑ་ཎ་ཏྠཾ ཀ་ཏཱ. ཨུ་ཏྟ་ར་ཏྠ་ར་ཎཾ ནཱ་མ མ་ཉྩ་པཱི་ཋཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་པ་རི ཨ་ཏྠ་རི་ཏ་བྦ་ཡུ་ཏྟ་ཀཾ པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎཾ. བྷཱུ་མ་ཏྠ་ར་ཎཾ ནཱ་མ ཙི་མི་ལི་ཀཱ་ཡ ས་ཏི ཏ་སྶཱ ཨུ་པ་རི, ཨ་ས་ཏི སུ་དྡྷ་བྷཱུ་མི་ཡཾ ཨ་ཏྠ་རི་ཏ་བྦཱ ཀ་ཊ་སཱ་ར་ཀཱ་དི ཝི་ཀ་ཏི. ཏ་ཊྚི་ཀཱ ནཱ་མ ཏཱ་ལ་པ་ཎྞཱ་དཱི་ཧི ཀ་ཏ་ཏ་ཊྚི་ཀཱ. ཙ་མྨ་ཀྑ་ཎྜོ ནཱ་མ ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཙ་མྨཾ, སཱི་ཧ་ཙ་མྨཱ་དཱི་ན་ཉྷི པ་རི་ཧ་ར་ཎེ་ཡེ་ཝ པ་རི་ཀྑེ་པོ, སེ་ནཱ་ས་ན་པ་རི་བྷོ་གེ པ་ན ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཙ་མྨཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི. པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎཾ ནཱ་མ པཱ་ཝཱ་རོ ཀོ་ཛ་ཝོ་ཏི ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ, སེ་སཾ པཱ་ཀ་ཊ་མེ་ཝ. ཨི་ཏི ཨི་མཱ་སུ ད་ས་སུ སེ་ཡྻཱ་སུ ཨེ་ཀ་མྤི སེ་ཡྻཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་སྶ་གྒེ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎེ ཝི་ཧཱ་རེ ས་ནྠ་རི་ཏྭཱ ཝཱ ས་ནྠ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཝཱ ཡོ བྷི་ཀྑུ དི་སཾ་ག་མི་ཀོ ཡ་ཐཱ ཋ་པི་ཏཾ ཨུ་པ་ཙི་ཀཱ་ཧི ན ཁ་ཛྫ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཋ་པ་ན་ཝ་སེ་ན ནེ་ཝ ཨུ་དྡྷ་རེ་ཡྻ, ན ཨུ་དྡྷ་རཱ་པེ་ཡྻ, པུ་རི་མ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཨ་ནཱ་པུ་ཙྪཾ ཝཱ ག་ཙྪེ་ཡྻ, ཏ་སྶ པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ ཨཱ་རཱ་མ་སྶ པ་རི་ཀྑེ་པཾ, ཨ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ ཨུ་པ་ཙཱ་རཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་ནྟ་སྶ པ་ཋ་མ་པཱ་དེ དུ་ཀྐ་ཊཾ, དུ་ཏི་ཡ་པཱ་དེ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ. ཡ་ཏྠ པ་ན ཨུ་པ་ཙི་ཀཱ་ས་ངྐཱ ན་ཏྠི, ཏ་ཏོ ཨ་ནཱ་པུ་ཙྪཱ་པི ག་ནྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨཱ་པུ་ཙྪ་ནཾ པ་ན ཝ་ཏྟཾ.
སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ས་ཏྟ་ར་ས་ཝ་གྒི་ཡེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ར་བྦྷ ས་ངྒྷི་ཀེ ཝི་ཧཱ་རེ སེ་ཡྻཾ ས་ནྠ་རི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཨ་ནཱ་པུ་ཙྪཱ པ་ཀྐ་མ་ན་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་པ་ཉྙ་ཏྟི, ཨ་ནཱ་ཎ་ཏྟི་ཀཾ, ཏི་ཀ་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ, པུ་གྒ་ལི་ཀེ ཏི་ཀ་དུ་ཀྐ་ཊཾ, ཝུ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎ་སྶ པ་ན ཝི་ཧཱ་ར་སྶ ཨུ་པ་ཙཱ་རེ བ་ཧི ཨཱ་ས་ནྣེ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་སཱ་ལཱ་ཡ ཝཱ ཨ་པ་རི་ཙྪ་ནྣ་མ་ཎྜ་པེ ཝཱ པ་རི་ཙྪ་ནྣེ ཝཱ་པི བ་ཧཱུ་ནཾ ས་ནྣི་པཱ་ཏ་བྷཱུ་ཏེ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ ཝཱ ས་ནྠ་རི་ཏྭཱ ཝཱ ས་ནྠ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཝཱ, མ་ཉྩ་པཱི་ཋ་ཉྩ ཝི་ཧཱ་རེ ཝཱ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རེ ཝི་ཧཱ་རཱུ་པ་ཙཱ་རེ ཝཱ ས་ནྠ་རི་ཏྭཱ ཝཱ ས་ནྠ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཝཱ ཨུ་དྡྷ་ར་ཎཱ་དཱི་ནི ཨ་ཀ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝ. ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀེ, ཝི་སྶཱ་སི་ཀ་པུ་གྒ་ལི་ཀེ, ཨུ་དྡྷ་ར་ཎཱ་དཱི་ནི ཀ་ཏྭཱ, པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ པ་ལི་བུ་དྡྷཾ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ ག་མ་ནེ, ཡོ ཙ ‘‘ཨ་ཛྫེ་ཝ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ པ་ཊི་ཛ་གྒི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ སཱ་པེ་ཀྑོ ན་དི་པཱ་རཾ ཝཱ གཱ་མ་ནྟ་རཾ ཝཱ ག་ནྟྭཱ ཡ་ཏྠ་སྶ ག་མ་ན་ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ, ཏ་ཏྠེ་ཝ ཋི་ཏོ ཀ་ཉྩི པེ་སེ་ཏྭཱ ཝཱ ཨཱ་པུ་ཙྪ་ཏི, ན་དི་པཱུ་ར་རཱ་ཛ་ཙོ་རཱ་དཱི་སུ ཝཱ ཀེ་ན་ཙི པ་ལི་བུ་དྡྷོ ན ས་ཀྐོ་ཏི པ་ཙྩཱ་ག་ནྟུཾ, ཏ་སྶ ཙ, ཨཱ་པ་དཱ་སུ ཙ, ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཝུ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎ་སེ་ཡྻཱ, ཏ་སྶཱ ས་ངྒྷི་ཀ་ཏཱ, ཝུ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎེ ཝི་ཧཱ་རེ ས་ནྠ་ར་ཎཾ ཝཱ ས་ནྠ་རཱ་པ་ནཾ ཝཱ, ཨ་པ་ལི་བུ་དྡྷ་ཏཱ, ཨཱ་པ་དཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝོ, ཨ་ན་པེ་ཀྑ་སྶ དི་སཱ་པ་ཀྐ་མ་ནཾ, ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མཱ་ཏི་ཀྐ་མོ་ཏི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ས་ཏྟ ཨ་ངྒཱ་ནི. ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནི ཨ་ན་ནྟ་ར་སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡཱ་ནེ་ཝཱ་ཏི.
དུ་ཏི་ཡ་སེ་ནཱ་ས་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༦. ཨ་ནུ་པ་ཁ་ཛྫ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཚ་ཊྛེ ཛཱ་ནནྟི ‘‘ཨ་ནུ་ཊྛཱ་པ་ནཱི་ཡོ ཨ་ཡ’’ནྟི ཛཱ་ན་ནྟོ, ཏེ་ནེ་ཝ་སྶ པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ ‘‘ཝུ་ཌྜྷོ’ཏི ཛཱ་ནཱ་ཏི, ‘གི་ལཱ་ནོ’ཏི ཛཱ་ནཱ་ཏི, ‘ས་ངྒྷེ་ན དི་ནྣོ’ཏི ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི (པཱ་ཙི. ༡༢༡) ཝུ་ཏྟཾ. ཝུ་ཌྜྷོ ཧི ཨ་ཏྟ་ནོ ཝུ་ཌྜྷ་ཏཱ་ཡ ཨ་ནུ་ཊྛཱ་པ་ནཱི་ཡོ, གི་ལཱ་ནོ གི་ལཱ་ན་ཏཱ་ཡ, ས་ངྒྷོ པ་ན བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རི་ཀ་སྶ ཝཱ དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀ་ཝི་ན་ཡ་དྷ་ར་ག་ཎ་ཝཱ་ཙ་ཀཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ནཾ ཝཱ བ་ཧཱུ་པ་ཀཱ་ར་ཏཾ གུ་ཎ་ཝི་སི་ཊྛ་ཏ་ཉྩ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ དྷུ་ཝ་ཝཱ་ས་ཏྠཱ་ཡ ཝི་ཧཱ་རཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ས་མྨ་ནྣི་ཏྭཱ དེ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཡ་སྶ ས་ངྒྷེ་ན དི་ནྣོ, སོ་པི ཨ་ནུ་ཊྛཱ་པ་ནཱི་ཡོ. པུ་བྦུ་པ་ག་ཏནྟི པུ་བྦཾ ཨུ་པ་ག་ཏཾ. ཨ་ནུ་པ་ཁ་ཛྫཱཏི མ་ཉྩ་པཱི་ཋཱ་ནཾ ཝཱ ཏ་སྶ ཝཱ བྷི་ཀྑུ་ནོ པ་ཝི་ས་ནྟ་སྶ ཝཱ ནི་ཀྑ་མ་ནྟ་སྶ ཝཱ ཨུ་པ་ཙཱ་རཾ ཨ་ནུ་པ་ཝི་སི་ཏྭཱ. ཏ་ཏྠ མ་ཉྩ་པཱི་ཋཱ་ནཾ ཏཱ་ཝ མ་ཧ་ལླ་ཀེ ཝི་ཧཱ་རེ ས་མ་ནྟཱ དི་ཡ་ཌྜྷོ ཧ་ཏྠོ ཨུ་པ་ཙཱ་རོ, ཁུ་དྡ་ཀེ ཡ་ཏོ པ་ཧོ་ཏི, ཏ་ཏོ དི་ཡ་ཌྜྷོ ཧ་ཏྠོ, ཏ་སྶ པ་ན པ་ཝི་ས་ནྟ་སྶ པཱ་ད་དྷོ་ཝ་ན་པཱ་སཱ་ཎ་ཏོ ཡཱ་ཝ མ་ཉྩ་པཱི་ཋཾ, ནི་ཀྑ་མ་ནྟ་སྶ མ་ཉྩ་པཱི་ཋ་ཏོ ཡཱ་ཝ པ་སྶཱ་ཝ་ཊྛཱ་ནཾ, ཏཱ་ཝ ཨུ་པ་ཙཱ་རོ. སེ་ཡྻཾ ཀ་པྤེ་ཡྻཱཏི ཏ་སྶ ས་མྦཱ་དྷཾ ཀ་ཏྟུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ཏ་སྨིཾ ཨུ་པ་ཙཱ་རེ ད་ས་སུ སེ་ཡྻཱ་སུ ཨེ་ཀ་མྤི ས་ནྠ་ར་ནྟ་སྶ ཝཱ ས་ནྠ་རཱ་པེ་ནྟ་སྶ ཝཱ དུ་ཀྐ་ཊཾ, ཏ་ཏྠ ནི་སཱི་ད་ནྟ་སྶ ཝཱ ནི་པ་ཛྫ་ནྟ་སྶ ཝཱ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ, དྭེ་པི ཀ་རོ་ནྟ་སྶ དྭེ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཱ་ནི, པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ པ་ཡོ་ག་ག་ཎ་ནཱ་ཡ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ.
སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཚ་བྦ་གྒི་ཡེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨ་ནུ་པ་ཁ་ཛྫ སེ་ཡྻ་ཀ་པྤ་ན་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་པ་ཉྙ་ཏྟི, ཨ་ནཱ་ཎ་ཏྟི་ཀཾ, ཏི་ཀ་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ, པུ་གྒ་ལི་ཀེ ཏི་ཀ་དུ་ཀྐ་ཊཾ, ཝུ་ཏྟཱུ་པ་ཙཱ་ར་ཏོ ཝཱ བ་ཧི, ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་སཱ་ལཱ་དི་ཀེ ཝཱ, ཝི་ཧཱ་ར་སྶ ཨུ་པ་ཙཱ་རེ ཝཱ, ས་ནྠ་ར་ཎ་ས་ནྠ་རཱ་པ་ནེ་སུ་པི ནི་ས་ཛྫ་ས་ཡ་ནེ་སུ་པི དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝ. ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱ, ཝི་སྶཱ་སི་ཀ་སྶ ཝཱ ས་ནྟ་ཀེ པ་ན ཝི་ཧཱ་རེ ས་ནྠ་ར་ནྟ་སྶ, ཡོ ཙ གི་ལཱ་ནོ ཝཱ སཱི་ཏུ་ཎྷ་པཱི་ལི༹་ཏོ ཝཱ པ་ཝི་ས་ཏི, ཏ་སྶ ཙ, ཨཱ་པ་དཱ་སུ ཙ, ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ས་ངྒྷི་ཀ་ཝི་ཧཱ་ར་ཏཱ, ཨ་ནུ་ཊྛཱ་པ་ནཱི་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཛཱ་ན་ནཾ, ས་མྦཱ་དྷེ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ, ཨུ་པ་ཙཱ་རེ ནི་སཱི་ད་ནཾ ཝཱ ནི་པ་ཛྫ་ནཾ ཝཱ་ཏི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་ངྒཱ་ནི. ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནི པ་ཋ་མ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ས་དི་སཱ་ནེ་ཝ, ཨི་དཾ པ་ན དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ན་མེ་ཝཱ་ཏི.
ཨ་ནུ་པ་ཁ་ཛྫ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༧. ནི་ཀྐ་ཌྜྷ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ས་ཏྟ་མེ ཀུ་པི་ཏོཏི ཀུ་དྡྷོ. ཨ་ན་ཏྟ་མ་ནོཏི ཨ་ཏུ་ཊྛ་ཙི་ཏྟོ. ནི་ཀྐ་ཌྜྷེ་ཡྻ ཝཱ ནི་ཀྐ་ཌྜྷཱ་པེ་ཡྻ ཝཱ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡནྟི ཨེ་ཏྠ ཡེ ཨ་ནེ་ཀ་བྷཱུ་མ་ཀཱ པཱ་སཱ་དཱ, ཨ་ནེ་ཀ་ཀོ་ཊྛ་ཀཱ་ནི ཝཱ ཙ་ཏུ་སྶཱ་ལཱ་ནི, ཏཱ་དི་སེ་སུ སེ་ནཱ་ས་ནེ་སུ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ནྟ་རཱ ཨ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀེ་ནེ་ཝ པ་ཡོ་གེ་ན ཨ་ཏི་ཀྐཱ་མེ་ནྟ་སྶ ཨེ་ཀཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ, ཋ་པེ་ཏྭཱ ཋ་པེ་ཏྭཱ ནཱ་ནཱ་པ་ཡོ་གེ་ཧི ཨ་ཏི་ཀྐཱ་མེ་ནྟ་སྶ དྭཱ་ར་ག་ཎ་ནཱ་ཡ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཱ་ནི, ཧ་ཏྠེ་ན ཨ་ནཱ་མ་སི་ཏྭཱ ‘ནི་ཀྑ་མཱ’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ནི་ཀྐ་ཌྜྷ་ནྟ་སྶཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ནི་ཀྐ་ཌྜྷཱ་པེ་ནྟ་སྶ པ་ན ‘ནི་ཀྐ་ཌྜྷཱ’ཏི ཨཱ་ཎ་ཏྟ་མ་ཏྟེ དུ་ཀྐ་ཊཾ, ས་ཀིཾ ཨཱ་ཎ་ཏྟེ པ་ན ཏ་སྨིཾ བ་ཧུ་ཀེ་པི དྭཱ་རེ ནི་ཀྑ་མ་ནྟེ ཨི་ཏ་ར་སྶ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ. ས་ཙེ པ་ན ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀཱ་ནི དྭཱ་རཱ་ནི ནི་ཀྐ་ཌྜྷཱ་ཧཱི’’ཏི ཝཱ, ‘‘ཡཱ་ཝ མ་ཧཱ་དྭཱ་རཾ, ཏཱ་ཝ ནི་ཀྐ་ཌྜྷཱ་ཧཱི’’ཏི ཝཱ ཨེ་ཝཾ ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཎ་ཏྟོ ཧོ་ཏི, དྭཱ་ར་ག་ཎ་ནཱ་ཡ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཱ་ནི.
སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཚ་བྦ་གྒི་ཡེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ར་བྦྷ བྷི་ཀྑུཾ ས་ངྒྷི་ཀཱ ཝི་ཧཱ་རཱ ནི་ཀྐ་ཌྜྷ་ན་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ
པ་ཉྙ་ཏྟཾ, སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་པ་ཉྙ་ཏྟི, སཱ་ཎ་ཏྟི་ཀཾ, ཏི་ཀ་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ, པུ་གྒ་ལི་ཀེ ཏི་ཀ་དུ་ཀྐ་ཊཾ, ཏ་སྶ པ་རི་ཀྑཱ་ར་ནི་ཀྐ་ཌྜྷ་ནེ, ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་སཱ་ལཱ་དི་ཀཱ ཝི་ཧཱ་རཱུ་པ་ཙཱ་རཱ ཏ་སྶ ཝཱ ཏ་སྶ པ་རི་ཀྑཱ་ར་སྶ ཝཱ ནི་ཀྐ་ཌྜྷ་ནེ, ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ པ་ན ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་པ་རི་ཀྑཱ་ར་སྶ ཝཱ ཝི་ཧཱ་རཱ ཝཱ ཝི་ཧཱ་རཱུ་པ་ཙཱ་རཱ ཝཱ ནི་ཀྐ་ཌྜྷ་ནེ ནི་ཀྐ་ཌྜྷཱ་པ་ནེ ཙ དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝ. ཏ་ཉྩ ཁོ ཨ་ས་མྦ་དྡྷེ་སུ པ་རི་ཀྑཱ་རེ་སུ པ་རི་ཀྑཱ་ར་ག་ཎ་ནཱ་ཡ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱ, ཝི་སྶཱ་སི་ཀ་སྶ ཝཱ ས་ནྟ་ཀཱ ཝི་ཧཱ་རཱ ནི་ཀྐ་ཌྜྷ་ནེ, ས་ཀ་ལ་ས་ངྒྷཱ་རཱ་མ་ཏོ་པི བྷ་ཎྜ་ན་ཀཱ་ར་ཀ་སྶ ཝཱ ཏ་སྶ པ་རི་ཀྑཱ་ར་སྶ ཝཱ ནི་ཀྐ་ཌྜྷ་ནེ ནི་ཀྐ་ཌྜྷཱ་པ་ནེ ཝཱ, ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཨ་ལ་ཛྫི་སྶ, ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀ་སྶ, ན ས་མྨཱ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱ་ནཾ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀ་ས་ཨ་ཝི་ཧཱ་རི་ཀཱ་ནཾ, ཏེ་སཾ པ་རི་ཀྑཱ་ར་སྶ ཝཱ ནི་ཀྐ་ཌྜྷ་ནེ ཙ, ས་ཡཾ ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ས་ངྒྷི་ཀ་ཝི་ཧཱ་རོ, ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ བྷ་ཎྜ་ན་ཀཱ་ར་ཀ་བྷཱ་ཝཱ་དི་ཝི་ནི་མུ་ཏྟ་ཏཱ, ཀོ་པེ་ན ནི་ཀྐ་ཌྜྷ་ནཾ ཝཱ ནི་ཀྐ་ཌྜྷཱ་པ་ནཾ ཝཱ་ཏི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ཏཱི་ཎི ཨ་ངྒཱ་ནི. ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནི ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ན་ས་དི་སཱ་ནི, ཨི་དཾ པ་ན དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ན་ནྟི.
ནི་ཀྐ་ཌྜྷ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༨. ཝེ་ཧཱ་ས་ཀུ་ཊི་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨ་ཊྛ་མེ ཨུ་པ་རི་ཝེ་ཧཱ་ས་ཀུ་ཊི་ཡཱཏི ཨུ་པ་རི ཨ་ཙྪ་ནྣ་ཏ་ལཱ་ཡ དྭི་བྷཱུ་མི་ཀ་ཀུ་ཊི་ཡཱ ཝཱ ཏི་བྷཱུ་མི་ཀ་ཀུ་ཊི་ཡཱ ཝཱ, པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ པ་ན ཨི་དྷ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ ཀུ་ཊིཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘མ་ཛ྄ཛྷི་མ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ ཨ་སཱི་ས་གྷ་ཊྚཱ’’ཏི (པཱ་ཙི. ༡༣༡) ཝུ་ཏྟཾ. ཨཱ་ཧ་ཙྩ་པཱ་ད་ཀནྟི ཨ་ངྒེ ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ པ་ཝེ་སི་ཏ་པཱ་ད་ཀཾ. ཨ་བྷི་ནི་སཱི་དེ་ཡྻཱཏི ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ ནི་སཱི་དེ་ཡྻ, བྷུ་མྨ་ཏྠེ ཝཱ ཨེ་ཏཾ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ, མ་ཉྩེ ཝཱ པཱི་ཋེ ཝཱ ནི་སཱི་དེ་ཡྻ ཝཱ ནི་པ་ཛྫེ་ཡྻ ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་བྷཱིཏི ཨི་དཾ པ་ན པ་ད་སོ་བྷ་ཎ་ཏྠེ ཨུ་པ་ས་གྒ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ, ཏ་སྨཱ ཡོ བྷི་ཀྑུ ཝུ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ཡ ཝེ་ཧཱ་ས་ཀུ་ཊི་ཡཱ ས་བྦ་ནྟི་མེ་ན པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན ཡཱ་ཝ པ་མཱ་ཎ་མ་ཛ྄ཛྷི་མ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ ས་བྦ་སོ ཧེ་ཊྛི་མཱ་ཧི ཏུ་ལཱ་ཧི སཱི་སཾ ན གྷ་ཊྚེ་ཏི, ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཨུ་ཙྩཱ་ཡ ཏུ་ལཱ་ནཾ ཨུ་པ་རི ཋ་པི་ཏེ ཨཱ་ཧ་ཙྩ་པཱ་ད་ཀེ མ་ཉྩེ ཝཱ པཱི་ཋེ ཝཱ ནི་སཱི་ད་ཏི ཝཱ ནི་པ་ཛྫ་ཏི ཝཱ, ཏ་སྶ ཨ་ནུ་པ་ཁ་ཛྫ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན པ་ཡོ་ག་ག་ཎ་ནཱ་ཡ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ.
སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨུ་པ་རི་ཝེ་ཧཱ་ས་ཀུ་ཊི་ཡཱ ཨཱ་ཧ་ཙྩ་པཱ་ད་ཀཾ མ་ཉྩཾ པཱི་ཋཾ ས་ཧ་སཱ ཨ་བྷི་ནི་སཱི་ད་ན་ཨ་བྷི་ནི་པ་ཛྫ་ན་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་པ་ཉྙ་ཏྟི, ཨ་ནཱ་ཎ་ཏྟི་ཀཾ, ཏི་ཀ་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ, པུ་གྒ་ལི་ཀེ ཏི་ཀ་དུ་ཀྐ་ཊཾ, ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱ, ཝི་སྶཱ་སི་ཀ་སྶ ཝཱ ས་ནྟ་ཀེ ཝི་ཧཱ་རེ, ཨ་ཝེ་ཧཱ་ས་ཀུ་ཊི་ཡཱ, སཱི་ས་གྷ་ཊྚཱ་ཡ, ཡ་སྶ ཝཱ ཧེ་ཊྛཱ ད་བྦ་ས་མྦྷཱ་རཱ་དཱི་ནཾ ནི་ཀྑི་ཏྟ་ཏྟཱ ཨ་པ་རི་བྷོ་གཾ ཧོ་ཏི, ཨུ་པ་རི་ཏ་ལཾ ཝཱ པ་ད་ར་ས་ཉྩི་ཏཾ སུ་དྷཱ་དི་པ་རི་ཀ་མྨ་ཀ་ཏཾ ཝཱ, ཏ་ཏྠ ཨཱ་ཧ་ཙྩ་པཱ་ད་ཀེ ནི་སཱི་ད་ནྟ་སྶ, ཡོ ཙེ ཏ་སྨིཾ ཝེ་ཧཱ་ས་ཊྛེ་པི ཨཱ་ཧ་ཙྩ་པཱ་ད་ཀེ ཋི་ཏོ ཀི་ཉྩི ག་ཎྷཱ་ཏི ཝཱ ལ་གྒ་ཏི ཝཱ, ཡ་སྶ ཙ པ་ཊཱ་ཎཱི དི་ནྣཱ ཧོ་ཏི, པཱ་ད་སཱི་སཱ་ནཾ ཨུ་པ་རི ཨཱ་ཎཱི པ་ཝེ་སི་ཏཱ, ཏ་ཏྠ ནི་སཱི་ད་ནྟ་སྶ, ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ས་ངྒྷི་ཀོ ཝི་ཧཱ་རོ, ཨ་སཱི་ས་གྷ་ཊྚཱ ཝེ་ཧཱ་ས་ཀུ་ཊི, ཧེ་ཊྛཱ ས་པ་རི་བྷོ་གཾ, ཨ་པ་ཊཱ་ཎི་དི་ནྣེ ཨཱ་ཧ་ཙྩ་པཱ་ད་ཀེ ནི་སཱི་ད་ནཾ ཝཱ ནི་པ་ཛྫ་ནཾ ཝཱ་ཏི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་ངྒཱ་ནི. ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནི ཨེ་ལ༹་ཀ་ལོ་མ་ས་དི་སཱ་ནཱི་ཏི.
ཝེ་ཧཱ་ས་ཀུ་ཊི་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༩. མ་ཧ་ལླ་ཀ་ཝི་ཧཱ་ར་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ན་ཝ་མེ མ་ཧ་ལླ་ཀནྟི ས་སྶཱ་མི་ཀཾ. ཝི་ཧཱ་རནྟི ཨུ་ལླི་ཏྟཱ་ཝ་ལླི་ཏྟཾ. ཡཱ་ཝ དྭཱ་ར་ཀོ་སཱཏི་ཨེ་ཏྠ དྭཱ་ར་ཀོ་སོ ནཱ་མ ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན པི་ཊྛ་ས་ངྒྷཱ་ཊ་སྶ སཱ་མ་ནྟཱ ཨ་ཌྜྷ་ཏེ་ཡྻ་ཧ་ཏྠོ པ་དེ་སོ. ཨ་གྒ་ལ༹་ཊྛ་པ་ནཱ་ཡཱཏི ས་ཀ་ཝཱ་ཊ་ཀ་སྶ དྭཱ་ར་བ་ནྡྷ་སྶ ནི་ཙྩ་ལ་བྷཱ་ཝ་ཏྠཱ་ཡ. ཀ་ཝཱ་ཊ་ཉྷི ལ་ཧུ་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ཀཾ ཝི་ཝ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ བྷི་ཏྟིཾ ཨཱ་ཧ་ན་ཏི, པི་ད་ཧ་ན་ཀཱ་ལེ དྭཱ་ར་བ་ནྡྷཾ. ཏེ་ན ཨཱ་ཧ་ནེ་ན བྷི་ཏྟི ཀ་མྤ་ཏི, ཏ་ཏོ མ་ཏྟི་ཀཱ ཙ་ལ་ཏི, ཙ་ལི་ཏྭཱ སི་ཐི་ལཱ ཝཱ ཧོ་ཏི པ་ཏ་ཏི ཝཱ, ཏེ་ནཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཡཱ་ཝ དྭཱ་ར་ཀོ་སཱ ཨ་གྒ་ལ༹་ཊྛ་པ་ནཱ་ཡཱ’’ཏི. ཏ་ཏྠ ཀི་ཉྩཱ་པི ‘‘ཨི་དཾ ནཱ་མ ཀ་ཏྟ་བྦ’’ནྟི ནེ་ཝ མཱ་ཏི་ཀཱ་ཡཾ, ན པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི་ཡཾ པ་ན ‘‘པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཚཱ་དཱ་པེ་སི, པུ་ན་པྤུ་ནཾ ལེ་པཱ་པེ་སཱི’’ཏི (པཱ་ཙི. ༡༣༤) ཨ་དྷི་ཀཱ་ར་ཏོ ཡཱ་ཝ དྭཱ་ར་ཀོ་སཱ ཨ་གྒ་ལ༹་ཊྛ་པ་ནཱ་ཡ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ལི་མྤི་ཏ་བྦོ ཝཱ ལེ་པཱ་པེ་ཏ་བྦོ ཝཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨཱ་ལོ་ཀ་ས་ནྡྷི་པ་རི་ཀ་མྨཱ་ཡཱཏི་ཨེ་ཏྠ ཨཱ་ལོ་ཀ་ས་ནྡྷཱིཏི ཝཱ་ཏ་པཱ་ན་ཀ་ཝཱ་ཊ་ཀཱ ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཏེ ཝི་ཝ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ ཝི་ད་ཏྠི་མ་ཏྟ་མྤི ཨ་ཏི་རེ་ཀ་མྤི བྷི་ཏྟི་པྤ་དེ་སཾ པ་ཧ་ར་ནྟི, ཨུ་པ་ཙཱ་རོ པ་ནེ་ཏྠ ས་བྦ་དི་སཱ་སུ ལ་བྦྷ་ཏི, ཏ་སྨཱ ས་བྦ་དི་སཱ་སུ ཀ་ཝཱ་ཊ་ཝི་ཏྠཱ་ར་པྤ་མཱ་ཎོ ཨོ་ཀཱ་སོ ཨཱ་ལོ་ཀ་ས་ནྡྷི་པ་རི་ཀ་མྨ་ཏྠཱ་ཡ ལི་མྤི་ཏ་བྦོ ཝཱ ལེ་པཱ་པེ་ཏ་བྦོ ཝཱ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
ཨེ་ཝཾ ལེ་པ་ཀ་མྨེ ཡཾ ཀ་ཏྟ་བྦཾ, ཏཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཚ་ད་ནེ ཀ་ཏྟ་བྦཾ ད་སྶེ་ཏུཾ དྭ་ཏྟི་ཙྪ་ད་ན་སྶཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ དྭ་ཏྟི་ཙྪ་ད་ན་སྶ པ་རི་ཡཱ་ཡནྟི ཚ་ད་ན་སྶ དྭ་ཏྟི་པ་རི་ཡཱ་ཡཾ, པ་རི་ཡཱ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི པ་རི་ཀྑེ་པོ, པ་རི་ཀྑེ་པ་དྭ་ཡཾ ཝཱ པ་རི་ཀྑེ་པ་ཏྟ་ཡཾ ཝཱ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨ་པྤ་ཧ་རི་ཏེ ཋི་ཏེ་ནཱཏི ཨ་ཧ་རི་ཏེ ཋི་ཏེ་ན. ཧ་རི་ཏནྟི ཙེ་ཏྠ ས་ཏྟ་དྷ་ཉྙཱ་དི་བྷེ་དཾ པུ་བྦ་ཎྞཾ, མུ་གྒ་མཱ་ས་ཏི་ལ་ཀུ་ལ་ཏྠ་ཨ་ལཱ་བུ་ཀུ་མྦྷ་ཎྜཱ་དི་བྷེ་ད་ཉྩ ཨ་པ་ར་ཎྞཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. ཡཾ ཏ་སྨིཾ ཁེ་ཏྟེ ཝུ་ཏྟཾ ན ཏཱ་ཝ ས་མྤ་ཛྫ་ཏི, ཝ་སྶེ པ་ན པ་ཏི་ཏེ ས་མྤ་ཛྫི་སྶ་ཏི, ཏ་མྤི ཧ་རི་ཏ་ས་ངྑ་མེ་ཝ ག་ཙྪ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཏ་སྨིཾ ཋ་ཏྭཱ ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧ་ནྟོ དུ་ཀྐ་ཊཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཨ་པྤ་ཧ་རི་ཏེ ཋ་ཏྭཱ ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧ་ནྟ་སྶཱ་པི ཨ་ཡཾ པ་རི་ཙྪེ་དོ, པི་ཊྛི་ཝཾ་ས་སྶ ཝཱ ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་ར་ཐཱུ་པི་ཀཱ་ཡ ཝཱ པ་སྶེ ནི་སི་ནྣོ པུ་རི་སོ ཚ་ད་ན་མུ་ཁ་ཝ་ཊྚི་ཨ་ནྟེ་ན ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཡ་སྨིཾ བྷཱུ་མི་བྷཱ་གེ ཋི་ཏཾ བྷི་ཀྑུཾ པ་སྶ་ཏི, ཡ་སྨི་ཉྩ ཋི་ཏོ ཏཾ ཨུ་པ་རི ནི་སི་ནྣ་ཀཾ ཏ་ཐེ་ཝ ཨུ་ལློ་ཀེ་ནྟོ པ་སྶ་ཏི, ཏ་སྨིཾ ཋཱ་ཏ་བྦཾ, ཏ་སྶ ཨ་ནྟོ ཨ་ཧ་རི་ཏེ་པི ཋཱ་ཏུཾ ན ལ་བྷ་ཏི. ཏ་ཏོ ཙེ ཨུ་ཏྟ་རཱིཏི མ་གྒེ་ན ཚཱ་དི་ཡ་མཱ་ནེ ཏི་ཎྞཾ མ་གྒཱ་ནཾ, པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཚཱ་དི་ཡ་མཱ་ནེ ཏི་ཎྞཾ པ་རི་ཡཱ་ཡཱ་ནཾ ཨུ་པ་རི ཨི་ཊྛ་ཀ་སི་ལཱ་སུ་དྷཱ་ཧི ཚཱ་དི་ཡ་མཱ་ནེ ཨི་ཊྛ་ཀ་སི་ལཱ་སུ་དྷཱ་པི་ཎྜ་ག་ཎ་ནཱ་ཡ, ཏི་ཎ་པ་ཎྞེ་ཧི ཚཱ་དི་ཡ་མཱ་ནེ པ་ཎྞ་ག་ཎ་ནཱ་ཡ ཙེ་ཝ ཏི་ཎ་མུ་ཊྛི་ག་ཎ་ནཱ་ཡ ཙ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ.
ཀོ་ས་མྦི་ཡཾ ཚ་ནྣ་ཏྠེ་རཾ ཨཱ་ར་བྦྷ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཚཱ་དཱ་པ་ན་ལེ་པཱ་པ་ན་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་པ་ཉྙ་ཏྟི, ཨ་ནཱ་ཎ་ཏྟི་ཀཾ, ཏི་ཀ་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ, ཨཱུ་ན་དྭ་ཏྟི་པ་རི་ཡཱ་ཡེ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ས་ཉྙི་ནོ ཝེ་མ་ཏི་ཀ་སྶ ཝཱ དུ་ཀྐ་ཊཾ. སེ་ཏ་ཝ་ཎྞཱ་དི་ཀ་ར་ཎེ, དྭ་ཏྟི་པ་རི་ཡཱ་ཡེ ཝཱ ཨཱུ་ན་ཀ་དྭ་ཏྟི་པ་རི་ཡཱ་ཡེ ཝཱ, ལེ་ཎ་གུ་ཧཱ་ཏི་ཎ་ཀུ་ཊི་ཀཱ་དཱི་སུ, ཨ་ཉྙ་སྶ་ཏྠཱ་ཡ, ཨ་ཏྟ་ནོ དྷ་ནེ་ན ཀཱ་རེ་ནྟ་སྶ, ཝཱ་སཱ་གཱ་རཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ སེ་སཱ་ནི ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧ་ནྟ་སྶ, ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. མ་ཧ་ལླ་ཀ་ཝི་ཧཱ་ར་ཏཱ, ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱ་སཱ་གཱ་ར་ཏཱ, ཨུ་ཏྟ་རི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ནྟི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ཏཱི་ཎི ཨ་ངྒཱ་ནི. ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནི ས་ཉྩ་རི་ཏྟེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡཱ་ནེ་ཝཱ་ཏི.
མ་ཧ་ལླ་ཀ་ཝི་ཧཱ་ར་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༠. ས་པྤཱ་ཎ་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ད་ས་མེ ཛཱ་ནཾ ས་པྤཱ་ཎ་ཀནྟི ‘‘ས་པྤཱ་ཎ་ཀཾ ཨེ་ཏ’’ནྟི དི་སྭཱ ཝཱ སུ་ཏྭཱ ཝཱ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན ཛཱ་ན་ནྟོ. སི་ཉྩེ་ཡྻ ཝཱ སི་ཉྩཱ་པེ་ཡྻ ཝཱཏི ཏེ་ན ཨུ་ད་ཀེ་ན ས་ཡཾ ཝཱ སི་ཉྩེ་ཡྻ, ཨ་ཉྙཾ ཝཱ ཨཱ་ཎཱ་པེ་ཏྭཱ སི་ཉྩཱ་པེ་ཡྻ. ཏ་ཏྠ དྷཱ་རཾ ཨ་ཝི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ སི་ཉྩ་ནྟ་སྶ ཨེ་ཀ་སྨིཾ གྷ་ཊེ ཨེ་ཀཱ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟི, ཝི་ཙྪི་ནྡ་ནྟ་སྶ པ་ཡོ་ག་ག་ཎ་ནཱ་ཡ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ. མཱ་ཏི་ཀཾ པ་མུ་ཁཾ ཀ་རོ་ཏི, དི་ཝ་ས་མྤི ས་ནྡ་ཏུ, ཨེ་ཀཱ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟི. ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་ཏོ ནེ་ནྟ་སྶ པ་ཡོ་ག་ག་ཎ་ནཱ་ཡ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ. བ་ཧུ་ཀ་མྤི ཏི་ཎ་པ་ཎྞ་སཱ་ཁཱ་དིཾ ཨེ་ཀ་པྤ་ཡོ་གེ་ན ཨུ་ད་ཀེ པ་ཀྑི་པ་ནྟ་སྶ ཨེ་ཀཱ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟི, ཨེ་ཀེ་ཀཾ པ་ཀྑི་པ་ནྟ་སྶ པ་ཡོ་ག་ག་ཎ་ནཱ་ཡ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ. ཨི་ད་ཉྩ ཡཾ ཨེ་ཝཾ པ་ཀྑི་པི་ཡ་མཱ་ནེ པ་རི་ཡཱ་དཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཨཱ་ཝི་ལཾ ཝཱ ཧོ་ཏི, ཡ་ཐཱ པཱ་ཎ་ཀཱ མ་ར་ནྟི, ཏཱ་དི་སཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ན མ་ཧཱ་ཨུ་ད་ཀཾ. སི་ཉྩཱ་པ་ནེ ཨཱ་ཎ་ཏྟི་ཡཱ དུ་ཀྐ་ཊཾ, ཨེ་ཀཱ་ཎ་ཏྟི་ཡཱ བ་ཧུ་ཀ་མྤི སི་ཉྩ་ཏུ, ཨཱ་ཎཱ་པ་ཀ་སྶ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ.
ཨཱ་ལ༹་ཝི་ཡཾ ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ར་བྦྷ སི་ཉྩ་ན་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་པ་ཉྙ་ཏྟི, སཱ་ཎ་ཏྟི་ཀཾ, ཨ་པྤཱ་ཎ་ཀེ ས་པྤཱ་ཎ་ཀ་ས་ཉྙི་ནོ, ཨུ་བྷོ་སུ ཝེ་མ་ཏི་ཀ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཨ་པྤཱ་ཎ་ཀ་ས་ཉྙི་ནོ, ཨ་ས་ཉྩི་ཙྩ ཨ་སྶ་ཏི་ཡཱ ཝཱ སི་ཉྩ་ནྟ་སྶ, ཨ་ཛཱ་ན་ནྟ་སྶ, ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཨུ་ད་ཀ་སྶ ས་པྤཱ་ཎ་ཀ་ཏཱ, ‘‘སི་ཉྩ་ནེ་ན པཱ་ཎ་ཀཱ མ་རི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ཛཱ་ན་ནཾ, ཏ་ཉྩ ཨུ་ད་ཀཾ ཏཱ་དི་ས་མེ་ཝ, ཝི་ནཱ ཝ་དྷ་ཀ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ན ཏི་ཎཱ་དཱི་ནཾ སི་ཉྩ་ན་ནྟི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་ངྒཱ་ནི. ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནི ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ན་ས་དི་སཱ་ནི, ཨི་དཾ པ་ན པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝ་ཛྫཾ, ཏི་ཙི་ཏྟཾ, ཏི་ཝེ་ད་ན་ནྟི.
ས་པྤཱ་ཎ་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
བྷཱུ་ཏ་གཱ་མ་ཝ་གྒོ དུ་ཏི་ཡོ.