༤. ཙ་ཏུ་ཏྠ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཙ་ཏུ་ཏྠེ ཨ་ན་བྷི་ཛཱ་ནནྟི ས་ཀ་ས་ནྟཱ་ནེ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣ་ཏྟཱ ཨ་ཏྟ་ནི ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ. ཨུ་ཏྟ་རི་མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨནྟི ཨུ་ཏྟ་རི་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཛྷཱ་ཡཱི་ན་ཉྩེ་ཝ ཨ་རི་ཡཱ་ན་ཉྩ དྷ་མྨཾ. ཨ་ཏྟུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀནྟི ཨ་ཏྟ་ནི ཏཾ ཨུ་པ་ནེ་ཏི ‘‘མ་ཡི ཨ་ཏྠཱི’’ཏི ས་མུ་དཱ་ཙ་ར་ནྟོ, ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཝཱ ཏ་ཏྠ ཨུ་པ་ནེ་ཏི ‘‘ཨ་ཧཾ ཨེ་ཏྠ ས་ནྡི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ས་མུ་དཱ་ཙ་ར་ནྟོ་ཏི ཨ་ཏྟུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀོ, ཏཾ ཨ་ཏྟུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀཾ. ཨེ་ཝཾ ཀ་ཏྭཱ ས་མུ་དཱ་ཙ་རེ་ཡྻཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨ་ལ་མ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནནྟི་ཨེ་ཏྠ མ་ཧ་གྒ་ཏ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་པ་ཉྙཱ ཛཱ་ན་ན་ཊྛེ་ན ཉཱ་ཎཾ, ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཙ དི་ཊྛ་མི་ཝ དྷ་མྨཾ པ་ཙྩ་ཀྑ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ ད་སྶ་ན་ཏྠེ་ན ད་སྶ་ན་ནྟི ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནཾ, ཨ་རི་ཡཾ ཝི་སུ་དྡྷཾ ཨུ་ཏྟ་མཾ ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ནྟི ཨ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནཾ, ཨ་ལཾ པ་རི་ཡ་ཏྟཾ ཀི་ལེ་ས་ཝི་དྡྷཾ་ས་ན་ས་མ་ཏྠཾ ཨ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་མེ་ཏྠ ཛྷཱ་ནཱ་དི་བྷེ་དེ ཨུ་ཏྟ་རི་མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨེ, ཨ་ལཾ ཝཱ ཨ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་མ་སྶཱ་ཏི ཨ་ལ་མ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནོ, ཏཾ ཨ་ལ་མ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནཾ. ས་མུ་དཱ་ཙ་རེ་ཡྻཱཏི ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་ར་མེ་ཏཾ ཨུ་ཏྟ་རི་མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨཾ ཨ་ཏྟུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཀཱ་ཡེ་ན ཝཱ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝཱ ཏ་དུ་བྷ་ཡེ་ན ཝཱ ཝི་ཉྙུ་སྶ མ་ནུ་སྶ་ཛཱ་ཏི་ཀ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཡྻ. ཨི་ཏི ཛཱ་ནཱ་མི ཨི་ཏི པ་སྶཱ་མཱིཏི ས་མུ་དཱ་ཙ་ར་ཎཱ་ཀཱ་ར་ད་སྶ་ན་མེ་ཏཾ, ཨ་ཏྟུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀ་ཉྷི ཀ་ཏྭཱ ཝི་ནཱ ཨ་ཉྙཱ་པ་དེ་སེ་ན ས་མུ་དཱ་ཙ་ར་ནྟོ ཨེ་ཝཾ ས་མུ་དཱ་ཙ་ར་ཏི, ཏ་སྨཱ ཡྭཱ་ཡཾ པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ (པཱ་རཱ. ༢༠༩) ‘‘པ་ཋ་མཾ ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫིཾ, ས་མཱ་པ་ཛྫཱ་མི, ས་མཱ་པ་ནྣོ’’ཏི་ཨཱ་དི་བྷེ་དོ ཝུ་ཏྟོ, སོ ས་བྦོ ཨི་དྷེ་ཝ ས་ངྒ་ཧཾ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ‘‘ཨི་ཏི ཛཱ་ནཱ་མི ཨི་ཏི པ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཧི ཝ་ད་ནྟོ ན ཡི་དཾ ཝ་ཙ་ན་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཝ་ད་ཏི, ཨ་ཐ ཁོ ‘‘ཨི་མི་ནཱ ཙ ཨི་མི་ནཱ ཙ ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཨ་ཡཾ དྷ་མྨོ མ་ཡི ཨ་ཏྠཱི’’ཏི དཱི་པེ་ཏི, ‘‘ས་མཱ་པ་ཛྫི’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་ནི ཙ ཝ་ད་ནྟེ་ན ཧི ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནཱ་དཱི་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ཨ་ཏྠི་ཏཱ དཱི་པི་ཏཱ ཧོ་ཏི, ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཡྭཱ་ཡཾ པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ པ་ཋ་མཾ ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫིཾ, ས་མཱ་པ་ཛྫཱ་མི, ས་མཱ་པ་ནྣོ་ཏི་ཨཱ་དི་བྷེ་དོ ཝུ་ཏྟོ, སོ ས་བྦོ ཨི་དྷེ་ཝ ས་ངྒ་ཧཾ ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་ཏོ ཨ་པ་རེ་ན ས་མ་ཡེ་ནཱཏི ཏ་ཏོ ཨཱ་རོ་ཙི་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ ཀཱ་ལེ. ཨི་ཏི ཨཱ་པ་ཏྟི་པ་ཊི་ཛཱ་ན་ན་ཀཱ་ལ་ད་སྶ་ན་མེ་ཏཾ, ཨ་ཡཾ པ་ན ཨཱ་རོ་ཙི་ཏ་ཀྑ་ཎེ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཨཱ་པ་ཏྟིཾ པ་ན ཨཱ་པ་ནྣོ ཡ་སྨཱ པ་རེ་ན ཙོ་དི་ཏོ ཝཱ ཨ་ཙོ་དི་ཏོ ཝཱ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘ས་མ་ནུ་གྒཱ་ཧཱི་ཡ་མཱ་ནོ ཝཱ ཨ་ས་མ་ནུ་གྒཱ་ཧཱི་ཡ་མཱ་ནོ ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨཱ་པ་ནྣོཏི ཨཱ་རོ་ཙི་ཏ་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ ཨཱ་པ་ནྣོ. ཝི་སུ་དྡྷཱ་པེ་ཀྑོཏི ཨ་ཏྟ་ནོ གི་ཧི་བྷཱ་ཝཱ་དི་ཀཾ ཝི་སུ་དྡྷིཾ ཨ་པེ་ཀྑ་མཱ་ནོ ཨི་ཙྪ་མཱ་ནོ. ཨ་ཡ་ཉྷི ཡ་སྨཱ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ ཨཱ་པ་ནྣོ, ཏ་སྨཱ བྷི་ཀྑུ་བྷཱ་ཝེ ཋ་ཏྭཱ ཨ་བྷ་བྦོ ཛྷཱ་ནཱ་དཱི་ནི ཨ་དྷི་ག་ནྟུཾ, ཨི་ཙྩ་སྶ བྷི་ཀྑུ་བྷཱ་ཝོ ཝི་སུ་དྡྷི ནཱ་མ ན ཧོ་ཏི. ཡ་སྨཱ པ་ན གི་ཧི ཝཱ ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ་རཱ་མི་ཀ་སཱ་མ་ཎེ་རཱ་ནཾ ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ ཧུ་ཏྭཱ དཱ་ནཱ་དཱི་ཧི ས་གྒ་མ་གྒཾ ཝཱ ཛྷཱ་ནཱ་དཱི་ཧི མོ་ཀྑ་མ་གྒཾ ཝཱ ཨཱ་རཱ་དྷེ་ཏུཾ བྷ་བྦོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ་སྶ གི་ཧི་ཨཱ་དི་བྷཱ་ཝོ ཝི་སུ་དྡྷི ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘གི་ཧི་བྷཱ་ཝཱ་དི་ཀཾ ཝི་སུ་དྡྷིཾ ཨ་པེ་ཀྑ་མཱ་ནོ’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻཱཏི ཨེ་ཝཾ བྷ་ཎེ་ཡྻ, ཀ་ཐཾ? ‘‘ཨ་ཛཱ་ན་མེ་ཝཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ’’ཏི་ཨཱ་དིཾ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཛཱ་ནནྟི ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ. ཨ་པ་སྶནྟི ཨ་པ་སྶ་ནྟོ. ཏུ་ཙྪཾ མུ་སཱ ཝི་ལ་པིནྟི ཨ་ཧཾ ཝ་ཙ་ན་ཏྠ་ཝི་ར་ཧ་ཏོ ཏུ་ཙྪཾ, ཝ་ཉྩ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཏོ མུ་སཱ ཝི་ལ་པིཾ ཨ་བྷ་ཎི་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཨ་དྷི་མཱ་ནཱཏི ཡྭཱ་ཡཾ ཏི་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ས་ངྑཱ་རེ ས་མྨ་ས་ནྟ་སྶ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝི་པ་སྶ་ཀ་སྶ ཨ་པ་ཏྟེ པ་ཏྟ་ས་ཉྙི་ཏཱ་ས་ངྑཱ་ཏོ ཨ་དྷི་མཱ་ནོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏཾ ཨ་དྷི་མཱ་ནཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཀེ་ཝ་ལཾ པཱ་པི་ཙྪ་ཏཱ་ཡ ཡོ ས་མུ་དཱ་ཙ་རེ་ཡྻ, ཨ་ཡ་མྤི པཱ་རཱ་ཛི་ཀོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཝེ་སཱ་ལི་ཡཾ ཝ་གྒུ་མུ་དཱ་ཏཱི་རི་ཡེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ར་བྦྷ ཏེ་སཾ ཨུ་ཏྟ་རི་མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨཱ་རོ་ཙ་ན་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, ‘‘ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཨ་དྷི་མཱ་ནཱ’’ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ནུ་པ་ཉྙ་ཏྟི, སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་པ་ཉྙ་ཏྟི, ཨ་ནཱ་ཎ་ཏྟི་ཀཾ, ‘‘པ་ཋ་མཾ ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཾ ཨ་ས་ནྟཾ ཛྷཱ་ནཱ་དི་དྷ་མྨཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ནྟ་སྶ ས་ཙེ ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏི, སོ མ་ནུ་སྶ་ཛཱ་ཏི་ཀོ ཧོ་ཏི, ཨ་ན་ནྟ་ར་མེ་ཝ ‘‘ཨ་ཡཾ ཛྷཱ་ན་ལཱ་བྷཱི’’ཏི ཝཱ ‘‘ཨ་རི་ཡོ’’ཏི ཝཱ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན ཏ་མ་ཏྠཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ. ས་ཙེ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ. ས་ཙེ པ་ན ‘‘ཡོ ཏེ ཝི་ཧཱ་རེ ཝ་སི, སོ བྷི་ཀྑུ པ་ཋ་མཾ ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (པཱ་རཱ. ༢༢༠) ན་ཡེ་ན ཨ་ཉྙཱ་པ་དེ་སེ་ན ཨཱ་རོ་ཙེ་ནྟ་སྶ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ. ས་ཙེ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཨ་དྷི་མཱ་ནེ་ན ཨཱ་རོ་ཙེ་ནྟ་སྶ, ཨ་ནུ་ལླ་པ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡ་སྶ, ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. སཱི་ལ་ཝི་པ་ཏྟི, ཨུ་ཏྟ་རི་མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནི ཨ་ས་ནྟ་ཏཱ, པཱ་པི་ཙྪ་ཏཱ་ཡ ཏ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙ་ནཾ, ཨ་ན་ཉྙཱ་པ་དེ་སོ, ཡ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏི, ཏ་སྶ མ་ནུ་སྶ་ཛཱ་ཏི་ཀ་ཏཱ, ཏ་ངྑ་ཎ་ཝི་ཛཱ་ན་ན་ནྟི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ པ་ཉྩ ཨ་ངྒཱ་ནི. ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནི ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནེ ཝུ་ཏྟ་ས་དི་སཱ་ནེ་ཝཱ་ཏི.
ཙ་ཏུ་ཏྠ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཨུ་དྡི་ཊྛཱ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟོ ཙ་ཏྟཱ་རོ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ དྷ་མྨཱཏི་ཨི་དཾ ཨི་དྷ ཨུ་དྡི་ཊྛ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་པ་རི་དཱི་པ་ན་མེ་ཝ. ས་མོ་དྷཱ་ནེ་ཏྭཱ པ་ན ས་བྦཱ་ནེ་ཝ ཙ་ཏུ་ཝཱི་ས་ཏི པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་ནི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཀ་ཏ་མཱ་ནི ཙ་ཏུ་ཝཱི་ས་ཏི? པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏཱ་ནི ཏཱ་ཝ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཙ་ཏྟཱ་རི བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རཱི་ཏི ཨ་ཊྛ, ཏཱ་ནི ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ནྣཾ པ་ཎྜ་ཀཱ་དཱི་ནཾ ཨ་བྷ་བྦ་བྷཱ་ཝ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ཧི ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཧི པཱ་རཱ་ཛི་ཀེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀཱུ་ན་ཝཱི་ས་ཏི, གི་ཧི་བྷཱ་ཝཾ པ་ཏྠ་ཡ་མཱ་ནཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཝི་བྦྷ་ནྟ་བྷཱ་ཝ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀེ་ན ས་དྡྷིཾ ཝཱི་ས་ཏི, ཨ་པ་རཱ་ནི་པི ལ་མྦཱི, མུ་དུ་པི་ཊྛི་ཀོ, པ་ར་སྶ ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏཾ མུ་ཁེ་ན ག་ཎྷཱ་ཏི, པ་ར་སྶ ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏེ ཨ་བྷི་ནི་སཱི་ད་ཏཱི་ཏི ཨི་མེ་སཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཝ་སེ་ན ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་ནུ་ལོ་མ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་ནཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཨི་ཏི ཨི་མཱ་ནི ཙ ཙ་ཏྟཱ་རི, པུ་རི་མཱ་ནི ཙ ཝཱི་ས་ཏཱི་ཏི ས་མོ་དྷཱ་ནེ་ཏྭཱ ས་བྦཱ་ནེ་ཝ ཙ་ཏུ་ཝཱི་ས་ཏི པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་ནི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. ན ལ་བྷ་ཏི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ས་དྡྷིཾ སཾ་ཝཱ་སནྟི ཨུ་པོ་ས་ཐཱ་དི་བྷེ་དཾ སཾ་ཝཱ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ས་དྡྷིཾ ན ལ་བྷ་ཏི. ཡ་ཐཱ པུ་རེ, ཏ་ཐཱ པ་ཙྪཱཏི ཡ་ཐཱ པུ་བྦེ གི་ཧི་ཀཱ་ལེ ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་ཀཱ་ལེ ཙ, པ་ཙྪཱ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ ཨཱ་པ་ནྣོ་པི ཏ་ཐེ་ཝ ཨ་སཾ་ཝཱ་སོ ཧོ་ཏི, ན་ཏྠི ཏ་སྶ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨུ་པོ་ས་ཐཱ་དི་བྷེ་དོ སཾ་ཝཱ་སོ་ཏི. ཏ་ཏྠཱ་ཡ་སྨ་ནྟེ པུ་ཙྪཱ་མཱིཏི ཏེ་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ པཱ་རཱ་ཛི་ཀེ་སུ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟེ ‘‘ཀ་ཙྩི་ཏྠ པ་རི་སུ་དྡྷཱ’’ཏི པུ་ཙྪཱ་མི. ཀ་ཙྩི་ཏྠཱཏི ཀ་ཙྩི ཨེ་ཏྠ, ཨེ་ཏེ་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ པཱ་རཱ་ཛི་ཀེ་སུ ཀ་ཙྩི པ་རི་སུ་དྡྷཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཐ ཝཱ ཀ་ཙྩི་ཏྠ པ་རི་སུ་དྡྷཱཏི ཀ་ཙྩི པ་རི་སུ་དྡྷཱ ཨ་ཏྠ, བྷ་ཝ་ཐཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སེ་སཾ ས་བྦ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི.
ཀ་ངྑཱ་ཝི་ཏ་ར་ཎི་ཡཱ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ
པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.