ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་ས་ཀ་ཎྜོ
ཨི་མེ ཁོ པ་ནཱཏི ཨི་དཱ་ནི ཝ་ཏྟ་བྦཱ་ནཾ ཨ་བྷི་མུ་ཁཱི་ཀ་ར་ཎཾ. ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟོཏི ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཱ་ནཾ པི་ཡ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཨཱ་ལ་པ་ནཾ. ཏེ་ར་སཱཏི ག་ཎ་ན་པ་རི་ཙྪེ་དོ. ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཱཏི ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མ་ཀཱ. དྷ་མྨཱཏི ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ. ཨུ་དྡེ་སཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱིཏི ས་རཱུ་པེ་ན ཨུ་དྡི་སི་ཏ་བྦ་ཏཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི, ན ནི་དཱ་ནེ ཝི་ཡ ‘‘ཡ་སྶ སི་ཡཱ ཨཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ན་མ་ཏྟེ་ན.
༡. སུ་ཀྐ་ཝི་སྶ་ཊྛི་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
སཾ་ཝི་ཛྫ་ཏི ཙེ་ཏ་ནཱ ཨ་སྶཱ་ཏི ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ, ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ་ཝ ས་ཉྩེ་ཏ་ནི་ཀཱ, ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ ཝཱ ཨ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ས་ཉྩེ་ཏ་ནི་ཀཱ. སུ་ཀྐ་ཝི་སྶ་ཊྛཱིཏི སུ་ཀྐ་སྶ ཝི་སྶ་ཊྛི, རཱ་གཱུ་པ་ཏྠ་མྦྷཱ་དཱི་སུ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏེ ཀ་མྨ་ཉྙ་ཏཾ པ་ཏྟེ ཨཱ་རོ་གྱཱ་དཱི་སུ ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཨ་པ་དི་སི་ཏྭཱ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་རཱུ་པཱ་དཱི་སུ ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི མོ་ཙ་ན་སྶཱ་ད་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ ནི་མི་ཏྟེ ཨུ་པ་ཀྐ་མ་ནྟ་སྶ ཨཱ་ས་ཡ་དྷཱ་ཏུ་ནཱ་ན་ཏྟ་ཏོ ནཱི་ལཱ་དི་ཝ་སེ་ན (པཱ་རཱ. ༢༣༩-༢༤༠) ད་ས་ཝི་དྷེ་སུ སུ་ཀྐེ་སུ ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི སུ་ཀྐ་སྶ ཋཱ་ནཱ ཙཱ་ཝ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཉྙ་ཏྲ སུ་པི་ན་ནྟཱཏི ཡཱ སུ་པི་ནེ སུ་ཀྐ་ཝི་སྶ་ཊྛི ཧོ་ཏི, ཏཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ. ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོཏི ཡཱ ཨ་ཉྙ་ཏྲ སུ་པི་ན་ནྟཱ ས་ཉྩེ་ཏ་ནི་ཀཱ སུ་ཀྐ་ཝི་སྶ་ཊྛི, ཨ་ཡཾ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ ནཱ་མ ཨཱ་པ་ཏྟི་ནི་ཀཱ་ཡོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝ་ཙ་ན་ཏྠོ པ་ནེ་ཏྠ ས་ངྒྷོ ཨཱ་དི་མྷི ཙེ་ཝ སེ་སེ ཙ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦོ ཨ་སྶཱ་ཏི ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ. ཀིཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཨི་མཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཝུ་ཊྛཱ་ཏུ་ཀཱ་མ་སྶ ཡཾ ཏཾ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ, ཏ་སྶ ཨཱ་དི་མྷི ཙེ་ཝ པ་རི་ཝཱ་ས་དཱ་ན་ཏྠཱ་ཡ, ཨཱ་དི་ཏོ སེ་སེ མ་ཛ྄ཛྷེ མཱ་ན་ཏྟ་དཱ་ན་ཏྠཱ་ཡ མཱུ་ལཱ་ཡ པ་ཊི་ཀ་སྶ་ནེ་ན ཝཱ ས་ཧ མཱ་ན་ཏྟ་དཱ་ན་ཏྠཱ་ཡ, ཨ་ཝ་སཱ་ནེ ཨ་བྦྷཱ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཙ ས་ངྒྷོ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦོ, ན ཧེ་ཏྠ ཨེ་ཀ་མྤི ཀ་མྨཾ ཝི་ནཱ ས་ངྒྷེ་ན ས་ཀྐཱ ཀཱ་ཏུཾ. ཨི་ཏི ས་ངྒྷོ ཨཱ་དི་མྷི ཙེ་ཝ སེ་སེ ཙ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦོ ཨ་སྶཱ་ཏི ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ་ཏི.
སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ སེ་ཡྻ་ས་ཀཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨུ་པ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཨ་སུ་ཙི་མོ་ཙ་ན་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, ‘‘ཨ་ཉྙ་ཏྲ སུ་པི་ན་ནྟཱ’’ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ནུ་པ་ཉྙ་ཏྟི, ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་པ་ཉྙ་ཏྟི, ཨ་ནཱ་ཎ་ཏྟི་ཀཾ. ས་ཙེ པ་ན པ་རེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏེ ཨུ་པ་ཀྐ་མཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ མོ་ཙཱ་པེ་ཏི, ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཙེ་ཏེ་ཏྭཱ ཨ་ནྟ་མ་སོ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཀ་ཊི་ཀ་མྤ་ནེ་ན་པི ནི་མི་ཏྟེ ཨུ་པ་ཀྐ་མ་ནྟ་སྶ ས་ཙེ ན མུ་ཙྩ་ཏི, ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ. ས་ཙེ པ་ན ཨ་ནྟ་མ་སོ ཡཾ ཨེ་ཀཱ ཁུ་དྡ་ཀ་མ་ཀྑི་ཀཱ པི་ཝེ་ཡྻ, ཏ་ཏྟ་ཀ་མྤི ཋཱ་ན་ཏོ མུ་ཙྩ་ཏི, ད་ཀ་སོ་ཏཾ ཨ་ནོ་ཏི་ཎྞེ་པི ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ. ཋཱ་ན་ཏོ པ་ན ཙུ་ཏཾ ཨ་ཝ་སྶ་མེ་ཝ ད་ཀ་སོ་ཏཾ ཨོ་ཏ་ར་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘ད་ཀ་སོ་ཏཾ ཨོ་ཏི་ཎྞ་མ་ཏྟེ བ་ཧི ནི་ཀྑ་ནྟེ ཝཱ ཨ་ནི་ཀྑ་ནྟེ ཝཱ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ’’ཏི (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༢༣༧) ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ནུ་པ་ཀྐ་མ་ནྟ་སྶ ཙ, ཨ་མོ་ཙ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡ་སྶ ཙ, སུ་པི་ནཾ པ་སྶ་ནྟ་སྶ ཙ, ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀཱ་དཱི་ན་ཉྩ མུ་ཏྟེ་པི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. སཱི་ལ་ཝི་པ་ཏྟི, ཙེ་ཏ་ནཱ, ཨུ་པ་ཀྐ་མོ, མུ་ཙྩ་ན་ནྟི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ཏཱི་ཎི ཨ་ངྒཱ་ནི. ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནི པ་ཋ་མ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀེ ཝུ་ཏྟ་ས་དི་སཱ་ནེ་ཝཱ་ཏི.
སུ་ཀྐ་ཝི་སྶ་ཊྛི་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
དུ་ཏི་ཡེ ཨོ་ཏི་ཎྞོཏི ཡ་ཀྑཱ་དཱི་ཧི ཝི་ཡ ས་ཏྟཱ ཨ་ནྟོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟེ་ན རཱ་གེ་ན ཝཱ ཨོ་ཏི་ཎྞོ, ཀཱུ་པཱ་དཱི་ནི ཝི་ཡ ས་ཏྟཱ ཨ་ས་མ་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ ར་ཛྫ་ནཱི་ཡེ ཋཱ་ནེ ར་ཛྫ་ནྟོ ས་ཡཾ ཝཱ རཱ་གཾ ཨོ་ཏི་ཎྞོ, ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་རཱ་ག་ས་མ་ངྒི་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཝི་པ་རི་ཎ་ཏེ་ན ཙི་ཏྟེ་ནཱཏི པ་རི་སུ་དྡྷ་བྷ་ཝ་ངྒ་ས་ནྟ་ཏི་ས་ངྑཱ་ཏཾ པ་ཀ་ཏིཾ ཝི་ཛ་ཧི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་ཐཱ པ་ཝ་ཏྟེ་ན, ཝི་རཱུ་པཾ ཝཱ པ་རི་ཎ་ཏེ་ན ཡ་ཐཱ པ་རི་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཾ ཝི་རཱུ་པཾ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་རཱ་ག་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཋི་ཏེ་ན ཙི་ཏྟེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. མཱ་ཏུ་གཱ་མེ་ན ས་དྡྷིནྟི ཏ་ད་ཧུ་ཛཱ་ཏཱ་ཡ་པི ཛཱི་ཝ་མཱ་ན་ཀ་མ་ནུ་སྶི་ཏྠི་ཡཱ ས་དྡྷིཾ. ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒཾ ས་མཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻཱཏི ཧ་ཏྠ་གྒ་ཧ་ཎཱ་དི་ཀ་ཨཱ་ཡ་ས་མྤ་ཡོ་གཾ ཀཱ་ཡ་མི་སྶཱི་བྷཱ་ཝཾ ས་མཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻ. ཧ་ཏྠ་གྒཱ་ཧཾ ཝཱཏི་ཨཱ་དི པ་ན་སྶ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ཨ་ཏྠ་ད་སྶ་ནཾ. ཏ་ཏྠ ཧ་ཏྠོ ནཱ་མ ཀ་པྤ་ར་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ ཨ་གྒ་ན་ཁཱ. ཝེ་ཎཱི ནཱ་མ ཝི་ན་ནྡྷི་ཏྭཱ ཝཱ ཨ་ཝི་ན་ནྡྷི་ཏྭཱ ཝཱ སུ་དྡྷ་ཀེ་སེ་ཧི ཝཱ ནཱི་ལཱ་དི་ཝ་ཎྞ་སུ་ཏྟ་ཀུ་སུ་མ་ཀ་ཧཱ་པ་ཎ་མཱ་ལཱ་སུ་ཝ་ཎྞ་ཙཱི་ར་ཀ་མུ་ཏྟཱ་ཝ་ལི༹་ཨཱ་དཱི་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་མི་སྶེ་ཧི ཝཱ ཀ་ཏ་ཀེ་ས་ཀ་ལཱ་པ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཝེ་ཎི་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཙེ་ཏྠ ཀེ་སཱ་པི ག་ཧི་ཏཱ་ཡེ་ཝ ས་དྡྷིཾ ལོ་མེ་ཧི. ཨི་ཏི ཝུ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎ་སྶ ཧ་ཏྠ་སྶ ག་ཧ་ཎཾ ཧ་ཏྠ་གྒཱ་ཧོ, ཝེ་ཎི་ཡཱ ག་ཧ་ཎཾ ཝེ་ཎི་གྒཱ་ཧོ. ཨ་ཝ་སེ་ས་སྶ ས་རཱི་ར་སྶ པ་རཱ་མ་ས་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྶ ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྶ ཝཱ ཨ་ངྒ་སྶ པ་རཱ་མ་ས་ནཾ ནཱ་མ. ཡོ ཏཾ ཧ་ཏྠ་གྒཱ་ཧཾ ཝཱ ཝེ་ཎི་གྒཱ་ཧཾ ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྶ ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྶ ཝཱ ཨ་ངྒ་སྶ པ་རཱ་མ་ས་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻ, ཏ་སྶ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ ནཱ་མ ཨཱ་པ་ཏྟི་ནི་ཀཱ་ཡོ ཧོ་ཏཱི་ཏི.
སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཨུ་དཱ་ཡི་ཏྠེ་རཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་ས་མཱ་པ་ཛྫ་ན་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་པ་ཉྙ་ཏྟི, ཨ་ནཱ་ཎ་ཏྟི་ཀཾ, ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཨི་ཏྠི་ས་ཉྙི་ནོ ཨ་ནྟ་མ་སོ ལོ་མེ་ན ལོ་མཾ ཕུ་ས་ནྟ་སྶཱ་པི, ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཝཱ ཕུ་སི་ཡ་མཱ་ན་སྶ སེ་ཝ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཝཱ་ཡ་མི་ཏྭཱ ཕ་སྶཾ པ་ཊི་ཛཱ་ན་ནྟ་སྶ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ. ཨེ་ཀེ་ན པ་ན ཧ་ཏྠེ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ དུ་ཏི་ཡེ་ན ཧ་ཏྠེ་ན དི་ཝ་ས་མྤི ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཕུ་ས་ནྟ་སྶ ཨེ་ཀཱ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟི, ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཕུ་ས་ནྟོ པ་ན ས་ཙེ སཱི་ས་ཏོ ཡཱ་ཝ པཱ་དཱ, ཏཱ་ཝ ཀཱ་ཡ་ཏོ ཧ་ཏྠཾ ཨ་མོ་ཙེ་ནྟོ་ཡེ་ཝ ཕུ་ས་ཏི, ཨེ་ཀཱ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟི, པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨ་ངྒུ་ལཱི་ནཾ ཨེ་ཀ་ཏོ ག་ཧ་ཎེ་པི ཨེ་ཀཱ་ཡེ་ཝ. ས་ཙེ པ་ན ནཱ་ནི་ཏྠཱི་ནཾ པ་ཉྩ་ངྒུ་ལི་ཡོ ཨེ་ཀ་ཏོ ག་ཎྷཱ་ཏི, པ་ཉྩ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ. ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཝེ་མ་ཏི་ཀ་སྶ, པ་ཎྜ་ཀ་པུ་རི་ས་ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏ་ས་ཉྙི་སྶ ཙ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ, ཏ་ཐཱ ཀཱ་ཡེ་ན ཀཱ་ཡ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷེ་ན, ཨ་མ་ནུ་སྶི་ཏྠི་པ་ཎྜ་ཀེ་ཧི ཙ ས་དྡྷིཾ ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒེ་པི. མ་ནུ་སྶི་ཏྠི་ཡཱ པ་ན ཀཱ་ཡ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷེ་ན ཀཱ་ཡ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷཱ་དཱི་སུ, པུ་རི་ས་ཀཱ་ཡ་ཕུ་ས་ནཱ་དཱི་སུ ཙ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཕུ་སི་ཡ་མཱ་ན་སྶ སེ་ཝ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡ་སྶཱ་པི ཀཱ་ཡེ་ན ཨ་ཝཱ་ཡ་མི་ཏྭཱ ཕ་སྶཾ པ་ཊི་ཛཱ་ན་ནྟ་སྶ, མོ་ཀྑཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཨི་ཏྠིཾ ཕུ་ས་ནྟ་སྶ, ཨ་ས་ཉྩི་ཙྩ, ཨ་སྶ་ཏི་ཡཱ, ཨ་ཛཱ་ན་ནྟ་སྶ, ཨ་སཱ་དི་ཡ་ནྟ་སྶ, ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. སཱི་ལ་ཝི་པ་ཏྟི, མ་ནུ་སྶི་ཏྠཱི, ཨི་ཏྠི་ས་ཉྙི་ཏཱ, ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་རཱ་གོ, ཏེ་ན རཱ་གེ་ན ཝཱ་ཡཱ་མོ, ཧ་ཏྠ་གྒཱ་ཧཱ་དི་ས་མཱ་པ་ཛྫ་ན་ནྟི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ པ་ཉྩ ཨ་ངྒཱ་ནི. ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནི པ་ཋ་མ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀེ ཝུ་ཏྟ་ས་དི་སཱ་ནེ་ཝཱ་ཏི.
ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༣. དུ་ཊྛུ་ལླ་ཝཱ་ཙཱ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཏ་ཏི་ཡེ ཨོ་ཏི་ཎྞ་ཏཱ ཙ ཝི་པ་རི་ཎ་ཏ་ཙི་ཏྟ་ཏཱ ཙ དུ་ཊྛུ་ལླ་ཝཱ་ཙ་སྶཱ་ད་རཱ་ག་ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. མཱ་ཏུ་གཱ་མནྟི དུ་ཊྛུ་ལླཱ་དུ་ཊྛུ་ལླ་སཾ་ལ་ཀྑ་ཎ་ས་མ་ཏྠཾ མ་ནུ་སྶི་ཏྠིཾ. དུ་ཊྛུ་ལླཱ་ཧི་ཝཱ་ཙཱ་ཧཱིཏི ཝ་ཙྩ་མ་གྒ་པ་སྶཱ་ཝ་མ་གྒེ་མེ་ཐུ་ན་དྷ་མྨ་པྤ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ་ཧི ཝཱ་ཙཱ་ཧི. ཨོ་བྷཱ་སེ་ཡྻཱཏི ཨ་ཝ་བྷཱ་སེ་ཡྻ, ཝ་ཎྞཱ་ཝ་ཎྞ་ཡཱ་ཙ་ན་ཨཱ་ཡཱ་ཙ་ན་པུ་ཙྪ་ན་པ་ཊི་པུ་ཙྪ་ན་ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ཎཱ་ནུ་སཱ་ས་ན་ཨ་ཀྐོ་ས་ན་ཝ་སེ་ན ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རཾ ཨ་ས་དྡྷ་མྨ་ཝ་ཙ་ནཾ ཝ་དེ་ཡྻ. ཡ་ཐཱ ཏནྟི ཨེ་ཏྠ ནྟི ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ, ཡ་ཐཱ ཡུ་ཝཱ ཡུ་ཝ་ཏི་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏེ་ན ཨོ་བྷཱ་ས་ནེ ནི་རཱ་ས་ངྐ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. མེ་ཐུ་ནུ་པ་སཾ་ཧི་ཏཱ་ཧཱིཏི་ཨི་དཾ དུ་ཊྛུ་ལླ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ སི་ཁཱ་པ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎ་ད་སྶ་ནཾ. ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོཏི དྭི་ནྣཾ མ་གྒཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཝ་ཎྞཱ་ཝ་ཎྞེ་ཧི ཝཱ མེ་ཐུ་ན་ཡཱ་ཙ་ནཱ་དཱི་ཧི ཝཱ ‘‘སི་ཁ་ར་ཎཱི་སི, སཾ་བྷི་ནྣཱ་སི, ཨུ་བྷ་ཏོ་བྱ་ཉྫ་ན་ཀཱ་སཱི’’ཏི ཨི་མེ་སུ ཏཱི་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་རེ་ན ཨ་ཀྐོ་ས་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཝཱ མཱ་ཏུ་གཱ་མཾ ཨོ་བྷཱ་ས་ནྟ་སྶ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ ནཱ་མ ཨཱ་པ་ཏྟི་ནི་ཀཱ་ཡོ ཧོ་ཏཱི་ཏི.
སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཨུ་དཱ་ཡི་ཏྠེ་རཾ ཨཱ་ར་བྦྷ དུ་ཊྛུ་ལླ་ཝཱ་ཙཱ་ཧི ཨོ་བྷཱ་ས་ན་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་པ་ཉྙ་ཏྟི, ཨ་ནཱ་ཎ་ཏྟི་ཀཾ, ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཨི་ཏྠི་ས་ཉྙི་ནོ ཨ་ནྟ་མ་སོ ཧ་ཏྠ་མུ་དྡཱ་ཡ་པི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཨོ་བྷཱ་ས་ནྟ་སྶ ས་ཙེ སཱ ཏ་མ་ཏྠཾ ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཁ་ཎེ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ. པ་ཎྜ་ཀེ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ. ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཨི་ཏྠི་ས་ཉྙི་ནོ དུ་ཀྐ་ཊཾ. པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཨོ་བྷཱ་ས་ནྟ་སྶ, ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ཙ ཨི་ཏྠི་ཡོ ཨེ་ཀ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཨོ་བྷཱ་ས་ནྟ་སྶ ཝཱ་ཙཱ་ག་ཎ་ནཱ་ཡ ཙེ་ཝ ཨི་ཏྠི་ག་ཎ་ནཱ་ཡ ཙ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ. ས་ཙེ ཡཾ ཨི་ཏྠིཾ ཨོ་བྷཱ་ས་ཏི, སཱ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ. ཨ་དྷ་ཀྑ་ཀཾ ཨུ་བྦྷ་ཛཱ་ཎུ་མ་ཎྜ་ལཾ ཨཱ་དི་སྶ ཝ་ཎྞཱ་དི་བྷ་ཎ་ནེ་པི ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ. པ་ཎྜ་ཀེ དུ་ཀྐ་ཊཾ, ཨུ་བྦྷ་ཀྑ་ཀཾ ཨ་དྷོ་ཛཱ་ཎུ་མ་ཎྜ་ལཾ ཀཱ་ཡ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷ་ཉྩ ཨཱ་དི་སྶ ཝ་ཎྞཱ་དི་བྷ་ཎ་ནེ ས་བྦ་ཏྠ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཨ་ཏྠ་དྷ་མྨ་ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནི་པུ་རེ་ཀྑཱ་རཱ་ནཾ ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. སཱི་ལ་ཝི་པ་ཏྟི, མ་ནུ་སྶི་ཏྠཱི, ཨི་ཏྠི་ས་ཉྙི་ཏཱ, དུ་ཊྛུ་ལླ་ཝཱ་ཙ་སྶཱ་ད་རཱ་གོ, ཏེ་ན རཱ་གེ་ན ཨོ་བྷཱ་ས་ནཾ, ཏ་ངྑ་ཎ་ཝི་ཛཱ་ན་ན་ནྟི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ པ་ཉྩ ཨ་ངྒཱ་ནི. ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ན་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ, ཀི་རི་ཡཾ, ས་ཉྙཱ་ཝི་མོ་ཀྑཾ, ས་ཙི་ཏྟ་ཀཾ, ལོ་ཀ་ཝ་ཛྫཾ, ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ, ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ, ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟཾ, དྭི་ཝེ་ད་ན་ནྟི.
དུ་ཊྛུ་ལླ་ཝཱ་ཙཱ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༤. ཨ་ཏྟ་ཀཱ་མ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཙ་ཏུ་ཏྠེ ཨོ་ཏི་ཎྞ་ཏཱ ཙ ཝི་པ་རི་ཎ་ཏ་ཙི་ཏྟ་ཏཱ ཙ ཨ་ཏྟ་ཀཱ་མ་པཱ་རི་ཙ་རི་ཡཱ་ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. མཱ་ཏུ་གཱ་མ་སྶ ས་ནྟི་ཀེཏི དུ་ཊྛུ་ལློ་བྷཱ་ས་ནེ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཱ་ཡ ཨི་ཏྠི་ཡཱ ས་མཱི་པེ. ཨ་ཏྟ་ཀཱ་མ་པཱ་རི་ཙ་རི་ཡཱ་ཡཱཏི མེ་ཐུ་ན་དྷ་མྨ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཀཱ་མེ་ན པཱ་རི་ཙ་རི་ཡཱ ཀཱ་མ་པཱ་རི་ཙ་རི་ཡཱ, ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཀཱ་མ་པཱ་རི་ཙ་རི་ཡཱ ཨ་ཏྟ་ཀཱ་མ་པཱ་རི་ཙ་རི་ཡཱ, ཨ་ཏྟ་ནཱ ཝཱ ཀཱ་མི་ཏཱ ཨི་ཙྪི་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྟ་ཀཱ་མཱ, ས་ཡཾ མེ་ཐུ་ན་རཱ་ག་ཝ་སེ་ན པ་ཏྠི་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ, ཨ་ཏྟ་ཀཱ་མཱ ཙ སཱ པཱ་རི་ཙ་རི་ཡཱ ཙཱ་ཏི ཨ་ཏྟ་ཀཱ་མ་པཱ་རི་ཙ་རི་ཡཱ, ཏ་སྶཱ ཨ་ཏྟ་ཀཱ་མ་པཱ་རི་ཙ་རི་ཡཱ་ཡ. ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་སེ་ཡྻཱཏི གུ་ཎཾ ཨཱ་ནི་སཾ་སཾ པ་ཀཱ་སེ་ཡྻ. ཨེ་ཏ་ད་གྒནྟི་ཨཱ་དི ཏ་སྶཱ ཨ་ཏྟ་ཀཱ་མ་པཱ་རི་ཙ་རི་ཡཱ་ཡ ཝ་ཎྞ་བྷཱ་ས་ནཱ་ཀཱ་ར་ནི་ད་སྶ་ནཾ. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ པ་ད་ས་མྦ་ནྡྷ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ས་ངྑེ་པ་ཏྠོ – ཡཱ མཱ་དི་སཾ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དཱི་ཧི ཝི་ར་ཧི་ཏ་ཏྟཱ སཱི་ལ་ཝ་ནྟཾ མེ་ཐུ་ན་དྷ་མྨཱ ཝི་ར་ཧི་ཏ་ཏྟཱ བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རིཾ ཏ་དུ་བྷ་ཡེ་ནཱ་པི ཀ་ལྱཱ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཨེ་ཏེ་ན དྷ་མྨེ་ན པ་རི་ཙ་རེ་ཡྻ ཨ་བྷི་ར་མེ་ཡྻ, ཏ་སྶཱ ཨེ་ཝཾ མཱ་དི་སཾ པ་རི་ཙ་ར་ནྟི་ཡཱ ཡཱ ཨ་ཡཾ པཱ་རི་ཙ་རི་ཡཱ ནཱ་མ, ཨེ་ཏ་ད་གྒཾ པཱ་རི་ཙ་རི་ཡཱ་ན་ནྟི. མེ་ཐུ་ནུ་པ་སཾ་ཧི་ཏེ་ན ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྟ་ཀཱ་མ་པཱ་རི་ཙ་རི་ཡཱ་ཡ ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་ནྟོ ཙ ‘‘ཨ་ར་ཧ་སི ཏྭཾ མ་ཡ྄ཧཾ མེ་ཐུ་ན་དྷ་མྨཾ དཱ་ཏུ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ མེ་ཐུ་ན་པྤ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཝ་ཙ་ནེ་ན ཡོ བྷཱ་སེ་ཡྻ, ཏ་སྶ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ.
སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཨུ་དཱ་ཡི་ཏྠེ་རཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨ་ཏྟ་ཀཱ་མ་པཱ་རི་ཙ་རི་ཡཱ་ཡ ཝ་ཎྞ་བྷཱ་ས་ན་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་པ་ཉྙ་ཏྟི, ཨ་ནཱ་ཎ་ཏྟི་ཀཾ, ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཨི་ཏྠི་ས་ཉྙི་ནོ ཨ་ནྟ་མ་སོ ཧ་ཏྠ་མུ་དྡཱ་ཡ་པི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཨ་ཏྟ་ཀཱ་མ་པཱ་རི་ཙ་རི་ཡཱ་ཡ ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་ནྟ་སྶ ས་ཙེ སཱ ཏ་མ་ཏྠཾ ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཁ་ཎེ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ. ནོ ཙེ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ. པ་ཎྜ་ཀེ པ་ཎྜ་ཀ་ས་ཉྙི་ནོ་པི ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ. ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཨི་ཏྠི་ས་ཉྙི་ནོ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཙཱི་ཝ་རཱ་དཱི་ཧི ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མེ་ཧི པཱ་རི་ཙ་རི་ཡཱ་ཡ ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་ནྟ་སྶ ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. སཱི་ལ་ཝི་པ་ཏྟི, མ་ནུ་སྶི་ཏྠཱི, ཨི་ཏྠི་ས་ཉྙི་ཏཱ, ཨ་ཏྟ་ཀཱ་མ་པཱ་རི་ཙ་རི་ཡཱ་ཡ རཱ་གོ, ཏེ་ན རཱ་གེ་ན ཝ་ཎྞ་བྷ་ཎ་ནཾ, ཏ་ངྑ་ཎ་ཝི་ཛཱ་ན་ན་ནྟི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ པ་ཉྩ ཨ་ངྒཱ་ནི. ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནི དུ་ཊྛུ་ལློ་བྷཱ་ས་ནེ ཝུ་ཏྟ་ས་དི་སཱ་ནེ་ཝཱ་ཏི.
ཨ་ཏྟ་ཀཱ་མ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༥. ས་ཉྩ་རི་ཏྟ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
པ་ཉྩ་མེ ས་ཉྩ་རི་ཏྟནྟི ཨི་ཏྠི་པུ་རི་སཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རེ སཾ་ཙ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝཾ. ས་མཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻཱཏི ས་མྨཱ པ་ཊི་གྒ་ཎྷ་ན་ཝཱི་མཾ་ས་ན་པ་ཙྩཱ་ཧ་ར་ཎཱ་ནི ཀ་རོ་ནྟོ ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻ. ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཝཱཏི་ཨཱ་དི ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནཱ་ཀཱ་ར་ད་སྶ་ནཾ. ཏ་ཏྠ ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཝཱ པུ་རི་ས་མ་ཏིནྟི པུ་རི་སེ་ན ཝཱ ཏ་སྶ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱ་དཱི་ཧི ཝཱ པེ་སི་ཏོ པུ་རི་ས་སྶ མ་ཏིཾ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པུ་རི་ས་སྶ ཝཱ ཨི་ཏྠི་མ་ཏིནྟི ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཝཱ ཏ་སྶཱ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱ་དཱི་ཧི ཝཱ པེ་སི་ཏོ ཨི་ཏྠི་ཡཱ མ་ཏིཾ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ པུ་རི་ས་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཛཱ་ཡ་ཏྟ་ནེ ཝཱ ཛཱ་ར་ཏྟ་ནེ ཝཱཏི ཛཱ་ཡ་བྷཱ་ཝེ ཝཱ ཛཱ་ར་བྷཱ་ཝེ ཝཱ. པུ་རི་ས་སྶ ཧི མ་ཏིཾ ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཨཱ་རོ་ཙེ་ནྟོ ཛཱ་ཡ་ཏྟ་ནེ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏི, ཨི་ཏྠི་ཡཱ མ་ཏིཾ པུ་རི་ས་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་ནྟོ ཛཱ་ར་ཏྟ་ནེ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏི. ཨ་པི་ཙ པུ་རི་ས་སྶེ་ཝ མ་ཏིཾ ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཨཱ་རོ་ཙེ་ནྟོ ཛཱ་ཡ་ཏྟ་ནེ ཝཱ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏི ནི་བ་དྡྷ་བྷ་རི་ཡ་བྷཱ་ཝེ, ཛཱ་ར་ཏྟ་ནེ ཝཱ མི་ཙྪཱ་ཙཱ་ར་བྷཱ་ཝེ, ཏེ་ནེ་ཝ་སྶ པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ (པཱ་རཱ. ༣༠༢) ‘‘ཛཱ་ཡ་ཏྟ་ནེ ཝཱ་ཏི ཛཱ་ཡཱ བྷ་ཝི་སྶ་སི, ཛཱ་ར་ཏྟ་ནེ ཝཱ་ཏི ཛཱ་རཱི བྷ་ཝི་སྶ་སཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ ཨུ་པཱ་ཡེ་ན ཨི་ཏྠི་ཡཱ མ་ཏིཾ པུ་རི་ས་སྶ ཨཱ་རོ་ཙ་ནེ་པི ‘‘པ་ཏི བྷ་ཝི་སྶ་སི, ཛཱ་རོ བྷ་ཝི་སྶ་སཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨ་ནྟ་མ་སོ ཏ་ངྑ་ཎི་ཀཱ་ཡ་པཱིཏི ས་བྦ་ནྟི་མེ་ན པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན ཡཱ ཨ་ཡཾ ཏ་ངྑ་ཎེ མུ་ཧུ་ཏྟ་མ་ཏྟེ སཾ་ཝ་སི་ཏ་བྦ་ཏོ ‘‘ཏ་ངྑ་ཎི་ཀཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, མུ་ཧུ་ཏྟི་ཀཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་སྶཱ་པི ‘‘མུ་ཧུ་ཏྟི་ཀཱ བྷ་ཝི་སྶ་སཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ པུ་རི་ས་སྶ མ་ཏིཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ནྟ་སྶ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ, ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ ཨུ་པཱ་ཡེ་ན ‘‘མུ་ཧུ་ཏྟི་ཀོ བྷ་ཝི་སྶ་སཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ པུ་རི་ས་སྶ ཨི་ཏྠི་མ་ཏིཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ནྟོ་པི ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཨུ་དཱ་ཡི་ཏྠེ་རཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ས་ཉྩ་རི་ཏྟ་ས་མཱ་པ་ཛྫ་ན་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, ‘‘ཨ་ནྟ་མ་སོ ཏ་ངྑ་ཎི་ཀཱ་ཡ་པཱི’’ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ནུ་པ་ཉྙ་ཏྟི, སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་པ་ཉྙ་ཏྟི, ‘‘པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི, ཝཱི་མཾ་ས་ཏི, ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སིཾ པ་ཙྩཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏཱི’’ཏི་ཨི་མི་ནཱ (པཱ་རཱ. ༣༣༨) ན་ཡེ་ན སཱ་ཎ་ཏྟི་ཀཾ, ཨ་ཉྙ་ཏྲ ནཱ་ལཾ་ཝ་ཙ་ནཱི་ཡཱ་ཡ ཡཱ་ཡ ཀཱ་ཡ་ཙི ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཨ་ནྟ་མ་སོ མཱ་ཏུ་ཡཱ་པི པུ་རི་ས་མ་ཏིཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ནྟོ ‘‘ཧོ་ཧི ཀི་ར བྷ་རི་ཡཱ དྷ་ན་ཀྐཱི་ཏཱ’’ཏི ཝ་ཏྟུ་ཀཱ་མོ ས་ཙེ་པི ཚ་ནྡ་ཝཱ་སི་ནཱི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཱ་ཀཱ་རེ་ན ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ ཏཱ་ཡ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏེ་པི ཨ་ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏེ་པི པུ་ན ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཡེ་ན པ་ཧི་ཏོ, ཏ་སྶ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏི, ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. སཱ པ་ན ཏ་སྶ བྷ་རི་ཡཱ ཧོ་ཏུ ཝཱ, མཱ ཝཱ, ཨ་ཀཱ་ར་ཎ་མེ་ཏཾ. ས་ཙེ་པི ཡ་སྶཱ ས་ནྟི་ཀཾ པེ་སི་ཏོ, ཏཾ ཨ་དི་སྭཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྶ ཨ་ཝ་སྶཱ་རོ་ཙ་ན་ཀ་སྶ ‘‘ཨཱ་རོ་ཙེ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པ་ཙྩཱ་ཧ་ར་ཏི, ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི་ཡེ་ཝ. ‘‘མཱ་ཏུ་ར་ཀྑི་ཏཾ བྲཱུ་ཧཱི’’ཏི པེ་སི་ཏ་སྶ པ་ན ག་ནྟྭཱ ཨ་ཉྙཾ པི་ཏུ་ར་ཀྑི་ཏཱ་དཱི་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཝ་ད་ནྟ་སྶ ཝི་ས་ངྐེ་ཏཾ ཧོ་ཏི, པུ་རི་ས་སྶ ཝཱ ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཝཱ ཝ་ཙ་ནཾ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི ཀཱ་ཡེ་ན ཝཱ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝཱ ཨུ་བྷ་ཡེ་ན ཝཱ པ་ཊི་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ ཏ་སྶཱ ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཝཱ པུ་རི་ས་སྶ ཝཱ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ ཝཱ ཨཱ་རོ་ཙཱ་པེ་ཏྭཱ ཝཱ པུ་ན ཡེ་ན པེ་སི་ཏོ, ཏ་སྶ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ས་ཡཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ནྟ་སྶ ཝཱ ཨ་ཉྙེ་ན ཨཱ་རོ་ཙཱ་པེ་ནྟ་སྶ ཝཱ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཧི ‘‘པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི, ཝཱི་མཾ་ས་ཏི, པ་ཙྩཱ་ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི་ཨི་དཾ ཨ་ངྒ་ཏྟ་ཡཾ ས་མྤཱ་དི་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཨི་ཏོ པ་ན ཡེ་ཧི ཀེ་ཧི་ཙི དྭཱི་ཧི ཨ་ངྒེ་ཧི, པ་ཎྜ་ཀེ ཙ ཨ་ངྒ་ཏྟ་ཡེ་ནཱ་པི ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ. ཨེ་ཀེ་ན དུ་ཀྐ་ཊཾ. ས་ངྒྷ་སྶ ཝཱ ཙེ་ཏི་ཡ་སྶ ཝཱ གི་ལཱ་ན་སྶ ཝཱ ཀི་ཙྩེ་ན ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ, ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི.
སཱི་ལ་ཝི་པ་ཏྟི, ཡེ་སུ ས་ཉྩ་རི་ཏྟཾ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཏེ་སཾ མ་ནུ་སྶ་ཛཱ་ཏི་ཀ་ཏཱ, ན ནཱ་ལཾ་ཝ་ཙ་ནཱི་ཡ་ཏཱ,
པ་ཊི་གྒ་ཎྷ་ན་ཝཱི་མཾ་ས་ན་པ་ཙྩཱ་ཧ་ར་ཎཱ་ནཱི་ཏི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ པ་ཉྩ ཨ་ངྒཱ་ནི. ཚ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ, པ་ཎྞ་ཏྟིཾ ཝཱ ཨ་ལཾ་ཝ་ཙ་ནཱི་ཡ་བྷཱ་ཝཾ ཝཱ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟ་སྶ ཀཱ་ཡ་ཝི་ཀཱ་རེ་ན སཱ་ས་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་ཐེ་ཝ ཝཱི་མཾ་སི་ཏྭཱ ཏ་ཐེ་ཝ པ་ཙྩཱ་ཧ་ར་ནྟ་སྶ ཀཱ་ཡ་ཏོ ས་མུ་ཊྛཱ་ཏི. ‘‘ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ ཨཱ་ག་མི་སྶ་ཏི, ཏ་སྶཱ ཙི་ཏྟཾ ཛཱ་ནེ་ཡྻཱ་ཐཱ’’ཏི ཀེ་ན་ཙི ཝུ་ཏྟེ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱ ཏཾ ཨཱ་ག་ཏཾ ཝ་ཏྭཱ པུ་ན ཏ་སྨིཾ པུ་རི་སེ ཨཱ་ག་ཏེ ཨཱ་རོ་ཙེ་ནྟ་སྶ ཀཱ་ཡེ་ན ཀི་ཉྩི ཨ་ཀ་ཏ་ཏྟཱ ཝཱ་ཙ་ཏོ ས་མུ་ཊྛཱ་ཏི. ཝཱ་ཙཱ་ཡ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི སཱ་ས་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙེ་ན ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ན ཏ་སྶཱ གྷ་རཾ ག་ནྟྭཱ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ཝཱ ག་མ་ན་ཀཱ་ལེ ཏཾ དི་སྭཱ ཝ་ཙཱི་བྷེ་དེ་ན ཝཱི་མཾ་སི་ཏྭཱ པུ་ན་པི ཨ་ཉྙེ་ནེ་ཝ ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཏ་ཏོ ཨ་པ་ཀྐ་མྨ ཀ་དཱ་ཙི་དེ་ཝ ཏཾ པུ་རི་སཾ དི་སྭཱ ཨཱ་རོ་ཙེ་ནྟ་སྶཱ་པི ཝཱ་ཙ་ཏོ ས་མུ་ཊྛཱ་ཏི. པ་ཎྞ་ཏྟིཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟ་སྶ པ་ན ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶཱ་པི པི་ཏུ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ག་ནྟྭཱ ཨ་ལཾ་ཝ་ཙ་ནཱི་ཡཾ མཱ་ཏ་ར་མྤི ‘‘ཨེ་ཧི མེ པི་ཏ་རཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པ་ཙྩཱ་ཧ་ར་ནྟ་སྶ ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙ་ཏོ ས་མུ་ཊྛཱ་ཏི. ཨི་མཱ་ནི ཏཱི་ཎི ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི. ཏ་དུ་བྷ་ཡཾ པ་ན ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཨེ་ཏེ་ཧེ་ཝ ཏཱི་ཧི ན་ཡེ་ཧི ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནྟ་སྶ ཏཱ་ནེ་ཝ ཏཱི་ཎི ཏ་དུ་བྷ་ཡ་ཛཱ་ན་ན་ཙི་ཏྟེ་ན ས་ཙི་ཏྟ་ཀཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ཀི་རི་ཡཾ, ནོ་ས་ཉྙཱ་ཝི་མོ་ཀྑཾ, ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀཾ, པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝ་ཛྫཾ, ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ, ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ, ཀུ་ས་ལཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཙེ་ཏྠ ཏཱི་ཎི ཙི་ཏྟཱ་ནི, སུ་ཁཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཏི་སྶོ ཝེ་ད་ནཱ་ཏི.
ས་ཉྩ་རི་ཏྟ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༦. ཀུ་ཊི་ཀཱ་ར་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཚ་ཊྛེ ས་ཉྙཱ་ཙི་ཀཱ་ཡ པ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ ས་ཉྙཱ་ཙི་ཀཱ ནཱ་མ ས་ཡཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཏ་ཡཱ་ཙ་ནཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་སྨཱ ས་ཉྙཱ་ཙི་ཀཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཡཱ་ཙ་ནཱ་ཡཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ས་ཡཾ ཡཱ་ཙི་ཏ་ཀེ་ཧི ཨུ་པ་ཀ་ར་ཎེ་ཧཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཡཾ་ཀི་ཉྩི པ་ར་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་ཀཾ མཱུ་ལ་ཙྪེ་ད་ཝ་སེ་ན ཡཱ་ཙི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀཾ པ་ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ཧཱ་ཡ་ཏྠཱ་ཡ ཀ་མྨ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ‘‘པུ་རི་སཾ དེ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, པུ་རི་ས་ཏྟ་ཀ་ར་མྤི ཡཱ་ཙི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, པུ་རི་ས་ཏྟ་ཀ་རོ ནཱ་མ ཝ་ཌྜྷ་ཀི་ཨཱ་དི་ནཱ པུ་རི་སེ་ན ཀཱ་ཏ་བྦཾ ཧ་ཏྠ་ཀ་མྨཾ. ཏཾ ‘‘པུ་རི་ས་ཏྟ་ཀ་རཾ དེ་ཧཱི’’ཏི ཝཱ ‘‘ཧ་ཏྠ་ཀ་མྨཾ དེ་ཧཱི’’ཏི ཝཱ ཝ་ཏྭཱ ཡཱ་ཙི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཧ་ཏྠ་ཀ་མྨཾ ནཱ་མ ཀི་ཉྩི ཝ་ཏྠུ ན ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཀིཾ, བྷ་ནྟེ, ཨཱ་ག་ཏ་ཏྠཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏེ ཝཱ ཨ་པུ་ཙྪི་ཏེ ཝཱ ཡཱ་ཙི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཝི་ཉྙ་ཏྟི་པ་ཙྩ་ཡཱ དོ་སོ ན་ཏྠི, མི་ག་ལུ་དྡ་ཀཱ་ད་ཡོ པ་ན ས་ཀ་ཀ་མྨཾ ན ཡཱ་ཙི་ཏ་བྦཱ. ཀུ་ཊིནྟི ཨུ་ལླི་ཏྟཱ་དཱི་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ. ཏ་ཏྠ ཨུ་ལླི་ཏྟཱ ནཱ་མ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཐ་མྦྷ་ཏུ་ལཱ་པི་ཊྛ་ས་ངྒྷཱ་ཊ་ཝཱ་ཏ་པཱ་ན་དྷཱུ་མ་ཙྪི་དྡཱ་དི་བྷེ་དཾ ཨ་ལེ་པོ་ཀཱ་སཾ ཨ་ཝ་སེ་སེ ལེ་པོ་ཀཱ་སེ ཀུ་ཊྚེ་ཧི ས་དྡྷིཾ གྷ་ཊེ་ཏྭཱ ཚ་ད་ན་སྶ ཨ་ནྟོ སུ་དྷཱ་ཡ ཝཱ མ་ཏྟི་ཀཱ་ཡ ཝཱ ལི་ཏྟཱ. ཨ་ཝ་ལི་ཏྟཱ ནཱ་མ ཏ་ཐེ་ཝ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཚ་ད་ན་སྶ བ་ཧི ལི་ཏྟཱ. ཨུ་ལླི་ཏྟཱ་ཝ་ལི་ཏྟཱ ནཱ་མ ཏ་ཐེ་ཝ ཚ་ད་ན་སྶ ཨ་ནྟོ ཙ བ་ཧི ཙ ལི་ཏྟཱ. ཀཱ་ར་ཡ་མཱ་ནེ་ནཱཏི ས་ཡཾ ཝཱ ཀ་རོ་ནྟེ་ན, ཨཱ་ཎ་ཏྟི་ཡཱ ཝཱ ཀཱ་རཱ་པེ་ནྟེ་ན. ཨ་སཱ་མི་ཀནྟི ཀཱ་རེ་ཏཱ དཱ་ཡ་ཀེ་ན ཝི་ར་ཧི་ཏཾ. ཨ་ཏྟུ་དྡེ་སནྟི ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ཝཱ་སཱ་གཱ་རཾ ཨེ་སཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྟཱ ཨུ་དྡེ་སོ ཨེ་ཏི་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྟུ་དྡེ་སཱ, ཏཾ ཨ་ཏྟུ་དྡེ་སཾ. པ་མཱ་ཎི་ཀཱ ཀཱ་རེ་ཏ་བྦཱཏི པ་མཱ་ཎ་ཡུ་ཏྟཱ ཀཱ་རེ་ཏ་བྦཱ. ཏ་ཏྲི་དཾ པ་མཱ་ཎནྟི ཏ་སྶཱ ཀུ་ཊི་ཡཱ ཨི་དཾ པ་མཱ་ཎཾ. དཱི་གྷ་སོཏི དཱི་གྷ་ཏོ. དྭཱ་ད་ས ཝི་ད་ཏྠི་ཡོ སུ་ག་ཏ་ཝི་ད་ཏྠི་ཡཱཏི་ཨེ་ཏྠ སུ་ག་ཏ་ཝི་ད་ཏྠི ནཱ་མ ཨི་དཱ་ནི མ་ཛ྄ཛྷི་མ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ ཏི་སྶོ ཝི་ད་ཏྠི་ཡོ, ཝ་ཌྜྷ་ཀི་ཧ་ཏྠེ་ན དི་ཡ་ཌྜྷོ ཧ་ཏྠོ ཧོ་ཏི. མི་ན་ནྟེ་ན པ་ན ཀུ་ཊི་ཡཱ བ་ཧི་ཀུ་ཊྚེ པ་ཋ་མཾ དི་ནྣཾ མ་ཧཱ་མ་ཏྟི་ཀ་པ་རི་ཡ་ནྟཾ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཐུ་ས་པི་ཎྜ་པ་རི་ཡ་ནྟེ་ན དྭཱ་ད་ས ཝི་ད་ཏྠི་ཡོ མི་ནེ་ཏ་བྦཱ, ས་ཙེ ཐུ་ས་པི་ཎྜ་ཀེ་ན ཨ་ན་ཏྠི་ཀོ ཧོ་ཏི, མ་ཧཱ་མ་ཏྟི་ཀ་ལེ་པེ་ནེ་ཝ ནི་ཊྛཱ་པེ་ཏི, སྭེ་ཝ པ་རི་ཙྪེ་དོ. ཏི་རི་ཡནྟི ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ. ས་ཏྟ་ནྟ་རཱཏི ཀུ་ཊྚ་སྶ བ་ཧི་ཨ་ནྟཾ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རི་མེ་ན ཨ་ནྟེ་ན ས་ཏྟ སུ་ག་ཏ་ཝི་ད་ཏྠི་ཡོ པ་མཱ་ཎ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཙ ཀེ་ས་གྒ་མ་ཏྟ་མྤི དཱི་གྷ་ཏོ ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ཏི་རི་ཡཾ, ཏི་རི་ཡ་ཏོ ཝཱ ཧཱ་པེ་ཏྭཱ དཱི་གྷཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཀོ པ་ན ཝཱ་དོ ཨུ་བྷ་ཏོ་ཝ་ཌྜྷ་ནེ. ཡཱ པ་ན དཱི་གྷ་ཏོ ས་ཊྛི་ཧ་ཏྠཱ་པི ཧོ་ཏི, ཏི་རི་ཡ་ཏོ ཏི་ཧ་ཏྠཱ ཝཱ ཨཱུ་ན་ཀ་ཙ་ཏུ་ཧ་ཏྠཱ ཝཱ, ཡ་ཏྠ པ་མཱ་ཎ་ཡུ་ཏྟོ མ་ཉྩོ ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ ན པ་རི་ཝ་ཊྚ་ཏི, པ་ཙྪི་མ་ཀོ་ཊི་ཡཱ ཙ་ཏུ་ཧ་ཏྠ་ཝི་ཏྠཱ་རཱ ན ཧོ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཀུ་ཊི་ས་ངྑྱཾ ན ག་ཙྪ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཝ་ཊྚ་ཏི. བྷི་ཀྑཱུ ཨ་བྷི་ནེ་ཏ་བྦཱ ཝ་ཏྠུ་དེ་ས་ནཱ་ཡཱཏི ཡ་སྨིཾ པ་དེ་སེ ཀུ་ཊིཾ ཀཱ་རེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི, ཏཾ སོ་དྷེ་ཏྭཱ པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ (པཱ་རཱ. ༣༤༩) ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ས་ངྒྷཾ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཡཱ་ཙི་ཏྭཱ ས་བྦེ ཝཱ ས་ངྒྷ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ ས་ངྒྷེ་ན ཝཱ ས་མྨ་ཏཱ དྭེ ཏ་ཡོ བྷི་ཀྑཱུ ཏ་ཏྠ ཝ་ཏྠུ་དེ་ས་ན་ཏྠཱ་ཡ ནེ་ཏ་བྦཱ. ཏེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཝ་ཏྠུ དེ་སེ་ཏ་བྦཾ ཨ་ནཱ་ར་མྦྷཾ ས་པ་རི་ཀྐ་མ་ནནྟི ཏེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཀི་པི་ལླི་ཀཱ་དཱི་ནཾ ཨཱ་ས་ཡཱ་དཱི་ཧི ཏེ་ར་ས་ཧི, པུ་བྦ་ཎྞཱ་པ་ར་ཎྞ་ནི་སྶི་ཏཱ་དཱི་ཧི སོ་ལ༹་ས་ཧི ཨུ་པ་དྡ་ཝེ་ཧི ཝི་ར་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ནཱ་ར་མྦྷཾ, དྭཱི་ཧི ཝཱ ཙ་ཏཱུ་ཧི ཝཱ བ་ལི་བ་དྡྷེ་ཧི ཡུ་ཏྟེ་ན ས་ཀ་ཊེ་ན ཨེ་ཀཾ ཙ་ཀྐཾ ནི་བྦོ་ད་ཀ་པ་ཏ་ན་ཊྛཱ་ནེ ཨེ་ཀཾ བ་ཧི ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏུཾ ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ་ཏཱ་ཡ ས་པ་རི་ཀྐ་མ་ན་ནྟི ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ས་ཙེ ས་ངྒྷ་པ་ཧོ་ན་ཀཱ ཧོ་ནྟི, ཏ་ཏྠེ་ཝ, ནོ ཙེ, ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷཾ ག་ནྟྭཱ ཏེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཡཱ་ཙི་ཏེ་ཧི ཉ་ཏྟི་དུ་ཏི་ཡེ་ན ཀ་མྨེ་ན ཝ་ཏྠུ དེ་སེ་ཏ་བྦཾ. སཱ་ར་མྦྷེ ཙེཏི་ཨཱ་དི པ་ཊི་པ་ཀྑ་ན་ཡེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཨཱ་ལ༹་ཝི་ཡཾ ཨཱ་ལ༹་ཝི་ཀེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ར་བྦྷ ས་ཉྙཱ་ཙི་ཀཱ་ཡ ཀུ་ཊི་ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་པ་ཉྙ་ཏྟི, སཱ་ཎ་ཏྟི་ཀཾ, ‘‘ཨ་དེ་སི་ཏ་ཝ་ཏྠུ་ཀཾ པ་མཱ་ཎཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟཾ ཀུ་ཊིཾ ཀཱ་རེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨུ་པ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཾ ཨ་ར་ཉྙཾ ག་མ་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ས་བྦ་པ་ཡོ་གེ་སུ དུ་ཀྐ་ཊཾ, ‘‘ཨི་དཱ་ནི དྭཱི་ཧི པི་ཎྜེ་ཧི ནི་ཊྛཱ་ནཾ ག་མི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཏེ་སུ པ་ཋ་མ་པི་ཎྜ་དཱ་ནེ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ, དུ་ཏི་ཡ་དཱ་ནེ་ན ལེ་པེ གྷ་ཊི་ཏེ ས་ཙེ ཨ་དེ་སི་ཏ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ ཨེ་ཝ ཝཱ པ་མཱ་ཎཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟཱ ཨེ་ཝ ཝཱ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཀོ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ, དྭེ ཙ དུ་ཀྐ་ཊཱ་ནི. ཨུ་བྷ་ཡ་ཝི་པྤ་ནྣཱ, དྭེ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཱ, དྭེ ཙ དུ་ཀྐ་ཊཱ་ནི. ས་ཙེ པ་ན དྭཱ་ར་བ་ནྡྷཾ ཝཱ ཝཱ་ཏ་པཱ་ནཾ ཝཱ ཨ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ་ཝ མ་ཏྟི་ཀཱ་ཡ ལི་མྤ་ཏི, ཋ་པི་ཏེ ཙ ཏ་སྨིཾ ལེ་པོ ན གྷ་ཊི་ཡ་ཏི, ར་ཀྑ་ཏི ཏཱ་ཝ. པུ་ན ལི་མྤ་ནྟ་སྶ པ་ན གྷ་ཊི་ཏ་མ་ཏྟེ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ. ས་ཙེ ཏཾ ཋ་པི་ཡ་མཱ་ནཾ པ་ཋ་མ་དི་ནྣ་ལེ་པེ་ན ས་དྡྷིཾ ནི་ར་ནྟ་ར་མེ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ ཏི་ཊྛ་ཏི, པ་ཋ་མ་མེ་ཝ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ. ཀེ་ཝ་ལཾ སཱ་ར་མྦྷཱ་ཡ དུ་ཀྐ་ཊཾ, ཏ་ཐཱ ཨ་པ་རི་ཀྐ་མ་ནཱ་ཡ. ཝི་པྤ་ཀ་ཏཾ ཀུ་ཊིཾ ཨ་ཉྙ་སྶ ད་ད་ཏོ ཙ, བྷཱུ་མིཾ ས་མཾ ཀ་ཏྭཱ བྷི་ནྡ་ནྟ་སྶ ཙ, ལེ་ཎ་གུ་ཧཱ་ཏི་ཎ་ཀུ་ཊི་པ་ཎྞ་ཙྪ་ད་ན་གེ་ཧེ་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཀཱ་རེ་ནྟ་སྶ, ཀུ་ཊི་མྤི ཨ་ཉྙ་སྶ ཝཱ་ས་ཏྠཱ་ཡ, ཝཱ་སཱ་གཱ་རཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་པོ་ས་ཐཱ་གཱ་རཱ་དཱི་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་ཏྠཱ་ཡ ཀཱ་རེ་ནྟ་སྶ ཙ ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. སཱི་ལ་ཝི་པ་ཏྟི, ཨུ་ལླི་ཏྟཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་ཏཱ, ཧེ་ཊྛི་མ་པ་མཱ་ཎ་ས་མྦྷ་ཝོ, ཨ་དེ་སི་ཏ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཏཱ, པ་མཱ་ཎཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་ཏཱ, ཨ་ཏྟུ་དྡེ་སི་ཀ་ཏཱ, ཝཱ་སཱ་གཱ་ར་ཏཱ, ལེ་པ་གྷ་ཊ་ནཱ་ཏི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ཚ ཝཱ ས་ཏྟ ཝཱ ཨ་ངྒཱ་ནི. ཚ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ, ཀི་རི་ཡ་ཉྩ, ཀི་རི་ཡཱ་ཀི་རི་ཡ་ཉྩ. ཨི་ད་ཉྷི ཝ་ཏྠུཾ དེ་སཱ་པེ་ཏྭཱ པ་མཱ་ཎཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟཾ ཝཱ ཀ་རོ་ཏོ ཀི་རི་ཡ་ཏོ ས་མུ་ཊྛཱ་ཏི, ཨ་དེ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ཀ་རོ་ཏོ ཀི་རི་ཡཱ་ཀི་རི་ཡ་ཏོ ས་མུ་ཊྛཱ་ཏི. སེ་ས་མེ་ཏྠ ས་ཉྩ་རི་ཏྟེ ཝུ་ཏྟ་ས་དི་ས་མེ་ཝཱ་ཏི.
ཀུ་ཊི་ཀཱ་ར་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༧. ཝི་ཧཱ་ར་ཀཱ་ར་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ས་ཏྟ་མེ མ་ཧ་ལླ་ཀནྟི ས་སཱ་མི་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་ཉྙཱ་ཙི་ཏ་ཀུ་ཊི་ཏོ མ་ཧ་ནྟ་བྷཱ་ཝོ ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི མ་ཧ་ལླ་ཀོ, ཡ་སྨཱ ཝཱ ཝ་ཏྠུཾ དེ་སཱ་པེ་ཏྭཱ པ་མཱ་ཎཱ་ཏི་ཀྐ་མེ་ནཱ་པི ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏ་སྨཱ པ་མཱ་ཎ་མ་ཧ་ནྟ་ཏཱ་ཡ་པི མ་ཧ་ལླ་ཀོ, ཏཾ མ་ཧ་ལླ་ཀཾ. ཡ་སྨཱ པ་ན་སྶ ཏཾ པ་མཱ་ཎ་མ་ཧ་ནྟ་ཏྟཾ ས་སཱ་མི་ཀ་ཏྟཱ་ཝ ལ་བྦྷ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏ་ད་ཏྠ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘མ་ཧ་ལླ་ཀོ ནཱ་མ ཝི་ཧཱ་རོ ས་སཱ་མི་ཀོ ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝ་མ་སྶ པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ (པཱ་རཱ. ༣༦༧) ཝུ་ཏྟཾ. སེ་སཾ ས་བྦཾ ཀུ་ཊི་ཀཱ་ར་སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཝུ་ཏྟ་ས་དི་སཾ, ས་སཱ་མི་ཀ་བྷཱ་ཝ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཧི ཝི་སེ་སོ.
ཀོ་ས་མྦི་ཡཾ ཚ་ནྣ་ཏྠེ་རཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཙེ་ཏི་ཡ་རུ་ཀྑཾ ཚེ་དཱ་པ་ན་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་ཉྙ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ, ཨ་ཀི་རི་ཡ་མ་ཏྟ་ཏོ ས་མུ་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝོ, ཨེ་ཀ་ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་ས་ཏཱ ཙ ཨེ་ཏྠ ཝི་སེ་སོ.
ཝི་ཧཱ་ར་ཀཱ་ར་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༨. དུ་ཊྛ་དོ་ས་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨ་ཊྛ་མེ དུ་ཊྛོ དོ་སོཏི དཱུ་སི་ཏོ ཙེ་ཝ དཱུ་ས་ཀོ ཙ. ཨུ་པྤ་ནྣེ ཧི དོ་སེ པུ་གྒ་ལོ ཏེ་ན དོ་སེ་ན དཱུ་སི་ཏོ ཧོ་ཏི, པ་ཀ་ཏི་བྷཱ་ཝཾ ཛ་ཧཱ་པི་ཏོ, ཏ་སྨཱ ‘‘དུ་ཊྛོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. པ་ར་ཉྩ དཱུ་སེ་ཏི ཝི་ནཱ་སེ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘དོ་སོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨི་ཏི ‘‘དུ་ཊྛོ དོ་སོ’’ཏི ཨེ་ཀ་སྶེ་ཝེ་ཏཾ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཨཱ་ཀཱ་ར་ནཱ་ན་ཏྟེ་ན ནི་ད་སྶ་ནཾ. ཨ་པྤ་ཏཱི་ཏོཏི ན་པྤ་ཏཱི་ཏོ, པཱི་ཏི་སུ་ཁཱ་དཱི་ཧི ཝི་ཝ་ཛྫི་ཏོ, ན ཨ་བྷི་ས་ཊོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་མཱུ་ལ་ཀེ་ནཱཏི ཡཾ ཙོ་ད་ཀེ་ན ཙུ་དི་ཏ་ཀ་མྷི པུ་གྒ་ལེ ཨ་དི་ཊྛཾ ཨ་སྶུ་ཏཾ ཨ་པ་རི་ས་ངྐི་ཏཾ, ཨི་དཾ ཨེ་ཏེ་སཾ ད་སྶ་ན་ས་ཝ་ན་པ་རི་ས་ངྐཱ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ནཾ མཱུ་ལཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་མཱུ་ལ་ཀཾ ནཱ་མ. ཏཾ པ་ན སོ ཨཱ་པ་ནྣོ ཝཱ ཧོ་ཏུ, ཨ་ནཱ་པ་ནྣོ ཝཱ, ཨེ་ཏཾ ཨི་དྷ ཨ་པྤ་མཱ་ཎཾ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཨ་དི་ཊྛཾ ནཱ་མ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་སཱ་ད་ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཝཱ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཝཱ ཨ་དི་ཊྛཾ, ཨ་སྶུ་ཏཾ ནཱ་མ ཏ་ཐེ་ཝ ཀེ་ན་ཙི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཾ ན སུ་ཏཾ, ཨ་པ་རི་ས་ངྐི་ཏཾ ནཱ་མ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱ པ་ར་སྶ ཝཱ དི་ཊྛ་སུ་ཏ་མུ་ཏ་ཝ་སེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཨ་པ་རི་ས་ངྐི་ཏཾ, ཨི་ཏི ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ་ན ཨ་མཱུ་ལ་ཀེ་ན. པཱ་རཱ་ཛི་ཀེ་ནཱཏི བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་ནུ་རཱུ་པེ་སུ ཨེ་ཀཱུ་ན་ཝཱི་ས་ཏི་ཡཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་རེ་ན, པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ (པཱ་རཱ. ༣༨༦) པ་ན པཱ་རཱ་ཛི་ཀུ་དྡེ་སེ ཨཱ་ག་ཏཱ་ནེ་ཝ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རེ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ནུ་དྡྷཾ་སེ་ཡྻཱཏི དྷཾ་སེ་ཡྻ ཝི་དྡྷཾ་སེ་ཡྻ པ་དྷཾ་སེ་ཡྻ ཨ་བྷི་བྷ་ཝེ་ཡྻ. ཏཾ པ་ན ཨ་ནུ་དྡྷཾ་ས་ནཾ ཡ་སྨཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཙོ་དེ་ནྟོ་པི པ་རེ་ན ཙོ་དཱ་པེ་ནྟོ་པི ཀ་རོ་ཏི, ཏ་སྨཱ་སྶ པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ ‘‘ཙོ་དེ་ཏི ཝཱ ཙོ་དཱ་པེ་ཏི ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཝ་ཏྠུ་ས་ནྡ་སྶ་ནཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ས་ནྡ་སྶ་ནཱ སཾ་ཝཱ་ས་པྤ་ཊི་ཀྑེ་པོ སཱ་མཱི་ཙི་པྤ་ཊི་ཀྑེ་པོ་ཏི ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཙ་ཏ་སྶོ ཙོ་ད་ནཱ. ཏཱ་སུ ཝ་ཏྠུ་ས་ནྡ་སྶ་ནཱ ནཱ་མ ‘‘ཏྭཾ མེ་ཐུ་ནཾ དྷ་མྨཾ པ་ཊི་སེ་ཝཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ. ཨཱ་པ་ཏྟི་ས་ནྡ་སྶ་ནཱ ནཱ་མ ‘‘ཏྭཾ མེ་ཐུ་ན་དྷ་མྨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ནྣོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ. སཾ་ཝཱ་ས་པྤ་ཊི་ཀྑེ་པོ ནཱ་མ ‘‘ན་ཏྠི ཏ་ཡཱ ས་དྡྷིཾ ཨུ་པོ་ས་ཐོ ཝཱ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ ཝཱ ས་ངྒྷ་ཀ་མྨཾ ཝཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟོ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ པ་ན སཱི་སཾ ན ཨེ་ཏི, ‘‘ཨ་སྶ་མ་ཎོ་སཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཝ་ཙ་ནེ་ཧི ས་དྡྷིཾ གྷ་ཊི་ཏེ་ཡེ་ཝ སཱི་སཾ ཨེ་ཏི. སཱ་མཱི་ཙི་པྤ་ཊི་ཀྑེ་པོ ནཱ་མ ཨ་བྷི་ཝཱ་ད་ན་པ་ཙྩུ་ཊྛཱ་ན་ཨ་ཉྫ་ལི་ཀ་མྨ་སཱ་མཱི་ཙི་ཀ་མྨ་བཱི་ཛ་ནི་ཀ་མྨཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཀ་ར་ཎཾ, ཏཾ པ་ཊི་པཱ་ཏི་ཡཱ ཝ་ནྡ་ནཱ་དཱི་ནི ཀ་རོ་ཏོ ཨེ་ཀ་སྶ ཨ་ཀ་ཏྭཱ སེ་སཱ་ནཾ ཀ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཙ ཙོ་ད་ནཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི པ་ན སཱི་སཾ ན ཨེ་ཏི. ‘‘ཀ་སྨཱ མ་མ ཝ་ནྡ་ནཱ་དཱི་ནི ན ཀ་རོ་སཱི’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏེ པ་ན ‘‘ཨ་སྶ་མ་ཎོ་སཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནེ་ཧི ས་དྡྷིཾ གྷ་ཊི་ཏེ་ཡེ་ཝ སཱི་སཾ ཨེ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཡོ བྷི་ཀྑུ བྷི་ཀྑུཾ ས་མཱི་པེ ཋ་ཏྭཱ ‘‘ཏྭཾ མེ་ཐུ་ནཾ དྷ་མྨཾ པ་ཊི་སེ་ཝཱི’’ཏི ཝཱ ‘‘ཨ་སྶ་མ་ཎོ་སཱི’’ཏི ཝཱ ཨཱ་དཱི་ཧི ཝ་ཙ་ནེ་ཧི ཧ་ཏྠ་མུ་དྡཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཝཱ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ དཱི་པེ་ནྟོ ས་ཡཾ ཝཱ ཙོ་དེ་ཏི, ག་ཧ་ཊྛ་པ་བྦ་ཛི་ཏེ་སུ ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་རེ་ན ཙོ་དཱ་པེ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཨ་ནུ་དྡྷཾ་སེ་ཏི ནཱ་མ. ཨ་པྤེ་ཝ ནཱ་མ ནཾ ཨི་མ་མྷཱ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཱ ཙཱ་ཝེ་ཡྻནྟི ཨ་པི ཨེ་ཝ ནཱ་མ ནཾ པུ་གྒ་ལཾ ཨི་མ་མྷཱ སེ་ཊྛ་ཙ་རི་ཡཱ ཨ་པ་ནེ་ཡྻཾ. ‘‘སཱ་དྷུ ཝ་ཏ་སྶ ས་ཙཱ་ཧཾ ཨི་མཾ པུ་གྒ་ལཾ ཨི་མ་མྷཱ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཱ ཙཱ་ཝེ་ཡྻ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཨ་ནུ་དྡྷཾ་སེ་ཡྻཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཏེ་ན ཨེ་ཀཾ ཙཱ་ཝ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཝ་སེ་སཱ ཨ་ཀྐོ་སཱ་དྷི་པྤཱ་ཡོ ཀ་མྨཱ་དྷི་པྤཱ་ཡོ ཝུ་ཊྛཱ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡོ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཊྛ་པ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡོ པ་ཝཱ་ར་ཎ་ཊྛ་པ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡོ ཨ་ནུ་ཝི་ཛྫ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡོ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཱ་དྷི་པྤཱ་ཡོ་ཏི ས་ཏྟ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཱ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཱ ཧོ་ནྟི. ཏ་ཏོ ཨ་པ་རེ་ན ས་མ་ཡེ་ནཱཏི ཡ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཨ་ནུ་དྡྷཾ་སི་ཏོ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ. ས་མ་ནུ་གྒཱ་ཧཱི་ཡ་མཱ་ནོ ཝཱཏི ཨ་ནུ་ཝི་ཛྫ་ཀེ་ན ཀིཾ ཏེ དི་ཊྛ་ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨ་ནུ་ཝི་ཛྫི་ཡ་མཱ་ནོ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑི་ཡ་མཱ་ནོ. ཨ་ས་མ་ནུ་གྒཱ་ཧཱི་ཡ་མཱ་ནོ ཝཱཏི དི་ཊྛཱ་དཱི་སུ ཀེ་ན་ཙི ཝ་ཏྠུ་ནཱ་ཝཱ ཨ་ནུ་ཝི་ཛྫ་ཀཱ་དཱི་སུ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི པུ་གྒ་ལེ་ན ཝཱ ཨ་ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནོ. ཨི་མེ་སཾ པ་ན པ་དཱ་ནཾ པ་ར་ཏོ ‘‘བྷི་ཀྑུ ཙ དོ་སཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨི་ད་ཉྷི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཨེ་ཝཾ ས་མ་ནུ་གྒཱ་ཧཱི་ཡ་མཱ་ནོ ཝཱ ཨ་ས་མ་ནུ་གྒཱ་ཧཱི་ཡ་མཱ་ནོ ཝཱ བྷི་ཀྑུ ཙ དོ་སཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏི པ་ཊི་ཙྩ ཏི་ཊྛ་ཏི པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ་ཏི. ཨི་ད་ཉྩ ཨ་མཱུ་ལ་ཀ་བྷཱ་ཝ་སྶ པཱ་ཀ་ཊ་ཀཱ་ལ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨཱ་པ་ཏྟིཾ པ་ན ཨ་ནུ་དྡྷཾ་སི་ཏ་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཨ་མཱུ་ལ་ཀ་ཉྩེ་ཝ ཏཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཧོ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན དི་ཊྛ་མཱུ་ལཱ་དཱི་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་མཱུ་ལ་ཀཾ, ས་མ་ཐེ་ཧི ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཱི་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ. ཡ་ཉྷི ཨ་དྷི་ཀི་ཙྩ ཨཱ་ར་བྦྷ པ་ཊི་ཙྩ ས་ནྡྷཱ་ཡ ས་མ་ཐཱ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི, ཏཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ. ཨི་དྷ པ་ན པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨཱ་པ་ཏྟཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་མེ་ཝ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. ཡ་དི ཧི ཏཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ དི་ཊྛཱ་དཱི་ཧི མཱུ་ལེ་ཧི ཨ་མཱུ་ལ་ཀ་ཉྩེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཙོ་དེ་ཏུཾ ཨཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ ཙ དོ་སཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏི པ་ཊི་ཙྩ ཏི་ཊྛ་ཏི, ‘‘ཏུ་ཙྪ་ཀཾ མ་ཡཱ བྷ་ཎི་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་ནི (པཱ་རཱ. ༣༨༦) ཝ་ད་ནྟོ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་ནུ་དྡྷཾ་སི་ཏ་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ་ཏི, ཨ་ཡཾ སི་ཀྑཱ་པ་ད་སྶ པ་དཱ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ཨ་ཏྠོ.
རཱ་ཛ་ག་ཧེ མེ་ཏྟི་ཡ་བྷཱུ་མ་ཛ་ཀེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨ་མཱུ་ལ་ཀེ་ན པཱ་རཱ་ཛི་ཀེ་ན ཨ་ནུ་དྡྷཾ་ས་ན་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་པ་ཉྙ་ཏྟི, སཱ་ཎ་ཏྟི་ཀཾ, ཀ་ཏཱུ་པ་ས་མྤ་དཾ སུ་དྡྷཾ ཝཱ ཨ་སུ་དྡྷཾ ཝཱ པུ་གྒ་ལཾ ཡེ་ན པཱ་རཱ་ཛི་ཀེ་ན ཙོ་དེ་ཏི, ཏཾ ‘‘ཨ་ཡཾ ཨ་ན་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ནྣོ’’ཏི ཉ་ཏྭཱ ཙཱ་ཝ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ‘‘ཀ་རོ་ཏུ མེ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨོ་ཀཱ་སཾ, ཨ་ཧཾ ཏཾ ཝ་ཏྟུ་ཀཱ་མོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨོ་ཀཱ་སཾ ཨ་ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཙོ་དེ་ནྟ་སྶ ས་ཙེ སོ ཏ་ངྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ ཛཱ་ནཱ་ཏི ‘‘མཾ ཙོ་དེ་ཏཱི’’ཏི, ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ ཙེ་ཝ དུ་ཀྐ་ཊ་ཉྩ. ཨོ་ཀཱ་སཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཙོ་དེ་ནྟ་སྶ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ་ཡེ་ཝ. ཧ་ཏྠ་མུ་དྡཱ་ཡ ས་མྨུ་ཁཱ ཙོ་དེ་ནྟ་སྶཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. པ་ར་མྨུ་ཁཱ ཙོ་དེ་ནྟ་སྶ པ་ན སཱི་སཾ ན ཨེ་ཏི. ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་མཱི་པེ ཋ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་ཎཱ་པེ་ཏི, སོ ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ནེ་ན ཏཾ ཙོ་དེ་ཏི, ཙོ་དཱ་པ་ཀ་སྶེ་ཝ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ. ཨ་ཐ སོ་པི ‘‘མ་ཡཱ དི་ཊྛཾ སུ་ཏཾ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི ཙོ་དེ་ཏི, དྭི་ནྣ་མྤི ཛཱ་ནཱ་ནཾ ཏ་ཐེ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ. ཨ་ཀྐོ་སཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན པ་ན ཨོ་ཀཱ་སཾ ཨ་ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཝ་ད་ནྟ་སྶ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་ཉྩེ་ཝ དུ་ཀྐ་ཊ་ཉྩ. ཨོ་ཀཱ་སཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཝ་ད་ནྟ་སྶ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་མེ་ཝ. ཀ་མྨཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཨ་ས་མྨུ་ཁཱ ས་ཏྟ་ཝི་དྷ་མྤི ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝ. ཝུ་ཊྛཱ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ‘‘ཏྭཾ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ནྣོ, ཏཾ པ་ཊི་ཀ་རོ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟ་སྶ, ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཝཱ པ་ཝཱ་ར་ཎཾ ཝཱ ཋ་པེ་ནྟ་སྶ ཙ ཨོ་ཀཱ་ས་ཀ་མྨཾ ན་ཏྠི, ཋ་པ་ན་ཀྑེ་ཏྟཾ པ་ན ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཾ, ཨ་ནུ་ཝི་ཛྫ་ཀ་སྶཱ་པི ཨོ་ས་ཊེ ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ‘‘ཨ་ཏྠེ་ཏཾ ཏ་ཝཱ’’ཏི ཨ་ནུ་ཝི་ཛྫ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཝ་ད་ནྟ་སྶ ཨོ་ཀཱ་ས་ཀ་མྨཾ ན་ཏྠི, དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀ་སྶཱ་པི ‘‘ཡོ ཨི་ད་ཉྩ ཨི་ད་ཉྩ ཀ་རོ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཨ་སྶ་མ་ཎོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨ་ནོ་དི་ས་ཀཾ དྷ་མྨཾ ཀ་ཐེ་ནྟ་སྶ ཨོ་ཀཱ་ས་ཀ་མྨཾ ན་ཏྠི. ས་ཙེ པ་ན ཨོ་དི་སྶ ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་སུ་ཀོ ཙ ཨ་སུ་ཀོ ཙ ཨ་སྶ་མ་ཎོ ཨ་ནུ་པཱ་ས་ཀོ’’ཏི ཀ་ཐེ་ཏི, ཨཱ་ས་ན་ཏོ ཨོ་རུ་ཡ྄ཧ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ དེ་སེ་ཏྭཱ ག་ནྟ་བྦཾ. ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི, སཱི་ལ་ཝི་པ་ཏྟི, ཡཾ ཙོ་དེ་ཏི ཝཱ ཙོ་དཱ་པེ་ཏི ཝཱ, ཏ་སྶ ‘‘ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣོ’’ཏི ས་ངྑྱུ་པ་ག་མ་ནཾ, ཏ་སྨིཾ སུ་དྡྷ་ས་ཉྙི་ཏཱ, ཡེ་ན པཱ་རཱ་ཛི་ཀེ་ན ཙོ་དེ་ཏི, ཏ་སྶ དི་ཊྛཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨ་མཱུ་ལ་ཀ་ཏཱ, ཙཱ་ཝ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ས་མྨུ་ཁཱ་ཙོ་ད་ནཱ, ཏ་སྶ ཏ་ངྑ་ཎ་ཝི་ཛཱ་ན་ན་ནྟི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ པ་ཉྩ ཨ་ངྒཱ་ནི. ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནི ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ན་ས་དི་སཱ་ནི. ཝེ་ད་ནཱ པ་ནེ་ཏྠ དུ་ཀྑཱ་ཡེ་ཝཱ་ཏི.
དུ་ཊྛ་དོ་ས་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༩. ཨ་ཉྙ་བྷཱ་གི་ཡ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ན་ཝ་མེ ཨ་ཉྙ་བྷཱ་གི་ཡ་སྶཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨ་ཉྙ་བྷཱ་ག་སྶ ཨི་དཾ, ཨ་ཉྙ་བྷཱ་གོ ཝཱ ཨ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ཉྙ་བྷཱ་གི་ཡཾ. ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎནྟི ཨཱ་དྷཱ་རོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ, ཝ་ཏྠུ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཡོ ཧི སོ ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི་ཡཾ ‘‘ད་བྦོ མ་ལླ་པུ་ཏྟོ ནཱ་མཱ’’ཏི ཚ་ག་ལ་ཀོ ཝུ་ཏྟོ. སོ ཡྭཱ་ཡཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ད་བྦ་སྶ མ་ལླ་པུ་ཏྟ་སྶ བྷཱ་གོ ཀོ་ཊྛཱ་སོ པ་ཀྑོ མ་ནུ་སྶ་ཛཱ་ཏི ཙེ་ཝ བྷི་ཀྑུ་བྷཱ་ཝོ ཙ, ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙ་སྶ བྷཱ་ག་སྶ ཀོ་ཊྛཱ་ས་སྶ པ་ཀྑ་སྶ ཧོ་ཏི ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཙེ་ཝ ཚ་ག་ལ་ཀ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཙ, སོ ཝཱ ཨ་ཉྙ་བྷཱ་གོ ཨ་སྶ ཨ་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ཨ་ཉྙ་བྷཱ་གི་ཡ་ས་ངྑྱཾ ལ་བྷ་ཏི. ཡ་སྨཱ ཙ ཏེ་སཾ ‘‘ཨི་མཾ མ་ཡཾ ད་བྦཾ མ་ལླ་པུ་ཏྟཾ ནཱ་མ ཀ་རོ་མཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟཱ་ནཾ ཏ་སྶ ནཱ་མ་ཀ་ར་ཎ་ས་ཉྙཱ་ཡ ཨཱ་དྷཱ་རོ ཝ་ཏྠུ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ, ཏ་སྨཱ ‘‘ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ’’ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏ་ཉྷི ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ས་ཙྩཾ ཀི་ར ཏུ་མྷེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ད་བྦཾ མ་ལླ་པུ་ཏྟཾ ཨ་ཉྙ་བྷཱ་གི་ཡ་སྶ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི (པཱ་རཱ. ༣༩༡) ཝུ་ཏྟཾ. ན ཝི་ཝཱ་དཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཱ་དཱི་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ, ཀ་སྨཱ? ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ. ན ཧི མེ་ཏྟི་ཡ་བྷཱུ་མ་ཛ་ཀཱ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཱ་ནཾ ཀ་སྶ་ཙི ཨ་ཉྙ་བྷཱ་གི་ཡ་སྶ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་སྶ ཀི་ཉྩི་དེ་སཾ ལེ་ས་མ་ཏྟཾ ཨུ་པྤཱ་དི་ཡིཾ་སུ, ན ཙ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཱ་ནཾ ལེ་སོ ནཱ་མ ཨ་ཏྠི. ཛཱ་ཏི་ལེ་སཱ་ད་ཡོ ཧི པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ལེ་སཱ ཝུ་ཏྟཱ, ན ཝི་ཝཱ་དཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཱ་དཱི་ནཾ. ཏ་ཉྩ ‘‘ད་བྦོ མ་ལླ་པུ་ཏྟོ’’ཏི ནཱ་མཾ ཏ་སྶ ཨ་ཉྙ་བྷཱ་གི་ཡཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝེ ཋི་ཏ་སྶ ཚ་ག་ལ་ཀ་སྶ ཀོ་ཙི དེ་སོ ཧོ་ཏི ཐེ་རཾ པཱ་རཱ་ཛི་ཀེ་ན དྷ་མྨེ་ན ཨ་ནུ་དྡྷཾ་སེ་ཏུཾ ལེ་ས་མ་ཏྟོ, ཨེ་ཏྠ ཙ དི་སྶ་ཏི ཨ་པ་དི་སྶ་ཏི ‘‘ཨ་སྶ ཨ་ཡ’’ནྟི ཝོ་ཧ་རཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི དེ་སོ, ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་ཀོ་ཊྛཱ་ས་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨ་ཉྙ་མྤི ཝ་ཏྠུཾ ལི་སྶ་ཏི སི་ལི་སྶ་ཏི ཝོ་ཧཱ་ར་མ་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཨཱི་ས་ཀཾ ཨ་ལླཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ལེ་སོ, ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ནཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་ཀོ་ཊྛཱ་ས་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ (པཱ་རཱ. ༣༩༣) པ་ན ཡ་སྶ ཨ་ཉྙ་བྷཱ་གི་ཡ་སྶ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་སྶ ཀི་ཉྩི་དེ་སཾ ལེ་ས་མ་ཏྟཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ པཱ་རཱ་ཛི་ཀེ་ན དྷ་མྨེ་ན ཨ་ནུ་དྡྷཾ་སེ་ཡྻ, ཏཾ ཡ་སྨཱ ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཨཱ་ཝི་བྷཱུ་ཏཾ, ཏ་སྨཱ ཏཾ ཨ་ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ཡཱ་ནི ‘‘ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ’’ནྟི ཝ་ཙ་ན་སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ ཨ་ཏྠུ་དྡྷཱ་ར་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཱ་ནི, ཏེ་སཾ ཨ་ཉྙ་བྷཱ་གི་ཡ་ཏཱ ཙ ཏ་བྦྷཱ་གི་ཡ་ཏཱ ཙ ཡ་སྨཱ ཨ་པཱ་ཀ་ཊཱ, ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཱ ཙ ཝི་ན་ཡ་དྷ་རེ་ཧི, ཏ་སྨཱ ཏ་ཉྩ ཨ་ཝ་སཱ་ནེ ཨཱ་པ་ཏྟ་ཉྙ་བྷཱ་གི་ཡེ་ན ཙོ་ད་ན་ཉྩ ཨཱ་ཝི་ཀཱ་ཏུཾ ‘‘ཨ་ཉྙ་བྷཱ་གི་ཡ་སྶ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་སྶཱ་ཏི ཨཱ་པ་ཏྟ་ཉྙ་བྷཱ་གི་ཡཾ ཝཱ ཧོ་ཏི ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ཉྙ་བྷཱ་གི་ཡཾ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ, སེ་སཱ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཀ་ཐཱ ཨ་ཊྛ་མེ ཝུ་ཏྟ་ས་དི་སཱ་ཡེ་ཝ. ཨ་ཡཾ པ་ན ཝི་སེ་སོ – ཨི་དཾ ཨ་ཉྙ་བྷཱ་གི་ཡ་སྶ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་སྶ ཀི་ཉྩི་དེ་སཾ ལེ་ས་མ་ཏྟཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ པཱ་རཱ་ཛི་ཀེ་ན དྷ་མྨེ་ན ཨ་ནུ་དྡྷཾ་ས་ན་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, ཨི་དྷ ཙ ཨཱ་པ་ཏྟ་ཉྙ་བྷཱ་གི་ཡ་ཙོ་ད་ནཱ་ཡ ཏ་ཐཱ་ས་ཉྙི་ནོ་པི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཨ་ངྒེ་སུ ཙ ཨ་ཉྙ་བྷཱ་གི་ཡ་སྶ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་སྶ ཀི་ཉྩི་དེ་སཾ ལེ་ས་མ་ཏྟཾ ཨུ་པཱ་དི་ཡ་ན་ཏཱ ཨ་དྷི་ཀཱ་ཏི.
ཨ་ཉྙ་བྷཱ་གི་ཡ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༠. ས་ངྒྷ་བྷེ་ད་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ད་ས་མེ ས་མ་གྒ་སྶ ས་ངྒྷ་སྶཱཏི ས་ཧི་ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ, ཙི་ཏྟེ་ན ཙ ས་རཱི་རེ་ན ཙ ཨ་ཝི་ཡུ་ཏྟ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནེ་ཝ་སྶ པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ (པཱ་རཱ. ༤༡༢) ‘‘ས་མ་གྒོ ནཱ་མ ས་ངྒྷོ ས་མཱ་ན་སཾ་ཝཱ་ས་ཀོ ས་མཱ་ན་སཱི་མཱ་ཡཾ ཋི་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ས་མཱ་ན་སཾ་ཝཱ་ས་ཀོ ཧི ས་མ་ཙི་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཙི་ཏྟེ་ན ཨ་ཝི་ཡུ་ཏྟོ ཧོ་ཏི, ས་མཱ་ན་སཱི་མཱ་ཡཾ ཋི་ཏོ ཀཱ་ཡ་སཱ་མ་གྒི་དཱ་ན་ཏོ ས་རཱི་རེ་ན ཨ་ཝི་ཡུ་ཏྟོ. བྷེ་དཱ་ཡ པ་ར་ཀྐ་མེ་ཡྻཱཏི ‘‘ཀ་ཐཾ ནཱ་མཱ་ཡཾ བྷི་ཛྫེ་ཡྻཱ’’ཏི བྷེ་ད་ན་ཏྠཱ་ཡ ཝཱ་ཡཱ་མེ་ཡྻ. བྷེ་ད་ན་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀཾ ཝཱ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎནྟི བྷེ་ད་ན་སྶ ས་ངྒྷ་བྷེ་ད་སྶ ཨ་ཏྠཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀཾ ཀཱ་ར་ཎཾ. ཨི་མ་སྨི་ཉྷི ཨོ་ཀཱ་སེ ‘‘ཀཱ་མ་ཧེ་ཏུ ཀཱ་མ་ནི་དཱ་ནཾ ཀཱ་མཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ’’ནྟི ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༡.༡༦༨, ༡༧༨) ཝི་ཡ ཀཱ་ར་ཎཾ ‘‘ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ’’ནྟི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. ཏཾ བྷེ་ད་ཀ་ར་ཝ་ཏྠུ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ཝི་དྷཾ. ས་མཱ་དཱ་ཡཱཏི ག་ཧེ་ཏྭཱ. པ་གྒ་ཡ྄ཧ ཏི་ཊྛེ་ཡྻཱཏི ཏཾ ས་ངྒྷ་བྷེ་ད་སྶ ཨ་ཏྠཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀཾ ས་ངྒྷ་བྷེ་ད་ནི་བྦ་ཏྟི་ས་མ་ཏྠཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ དཱི་པེ་ཡྻ ཙེ་ཝ ན་པྤ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫེ་ཡྻ ཙ. བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཨེ་ཝ་མ་སྶ ཝ་ཙ་ནཱི་ཡོཏི ཡེ ཏཾ པ་གྒ་ཡ྄ཧ ཏི་ཊྛ་ནྟཾ ས་མྨུ་ཁཱ པ་སྶ་ནྟི, ཡེ ཝཱ ‘‘ཨ་སུ་ཀ་སྨིཾ ནཱ་མ ཝི་ཧཱ་རེ’’ཏི སུ་ཎ་ནྟི, ཏེ་ཧི ས་བྦ་ནྟི་མེ་ན པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན ཨ་ཌྜྷ་ཡོ་ཛ་ན་མ་ཏྟཾ ག་ནྟྭཱ་པི ཡྭཱ་ཡཾ ཨ་ན་ནྟ་རེ ‘‘མཱ་ཡ་སྨཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཀྐ་མོ ཝུ་ཏྟོ, ཨེ་ཝ་མ་སྶ ཝ་ཙ་ནཱི་ཡོ. དི་སྭཱ ཝཱ སུ་ཏྭཱ ཝཱ ཨ་ཝ་ད་ནྟཱ་ནཾ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཨེ་ཏྠ ཙ མཱ་ཨི་ཏི པ་དཾ ‘‘པ་ར་ཀྐ་མཱི’’ཏི་པ་དེ་ན ‘‘ཨ་ཊྛཱ་སཱི’’ཏི་པ་དེ་ན ཙ ས་དྡྷིཾ ‘‘མཱ པ་ར་ཀྐ་མི, མཱ ཨ་ཊྛཱ་སཱི’’ཏི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ས་མེ་ཏཱ་ཡ་སྨཱ ས་ངྒྷེ་ནཱཏི ཨཱ་ཡ་སྨཱ ས་ངྒྷེ་ན ས་དྡྷིཾ ས་མེ་ཏུ ས་མཱ་ག་ཙྪ་ཏུ, ཨེ་ཀ་ལ་དྡྷི་ཀོ ཧོ་ཏཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཱ? ས་མ་གྒོ ཧི ས་ངྒྷོ…པེ… ཝི་ཧ་ར་ཏཱི་ཏི. ཏ་ཏྠ ས་མྨོ་ད་མཱ་ནོཏི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ སུ་ཊྛུ མོ་ད་མཱ་ནོ. ཨ་ཝི་ཝ་ད་མཱ་ནོཏི ‘‘ཨ་ཡཾ དྷ་མྨོ, ནཱ་ཡཾ དྷ་མྨོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ན ཝི་ཝ་ད་མཱ་ནོ. ཨེ་ཀོ ཨུ་དྡེ་སོ ཨ་སྶཱ་ཏི ཨེ་ཀུ་དྡེ་སོ, ཨེ་ཀ་ཏོ པ་ཝ་ཏྟ་པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་སོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཕཱ་སུ ཝི་ཧ་ར་ཏཱིཏི སུ་ཁཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཝི་སུ་མྤི ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ་པི ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ན་སྶ ཨ་པྤ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫ་ཏོ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཨེ་ཝ་ཉྩ སོཏི་ཨཱ་དི་མྷི ས་མ་ནུ་བྷཱ་སི་ཏ་བྦོཏི ས་མ་ནུ་བྷཱ་ས་ན་ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ཨི་ཙྩེ་ཏཾ ཀུ་ས་ལནྟི ཨི་ཏི ཨེ་ཏཾ པ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫ་ནཾ ཀུ་ས་ལཾ ཁེ་མཾ སོ་ཏྠི་བྷཱ་ཝོ ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ. ནོ ཙེ པ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫེ་ཡྻ, ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོཏི ཨེ་ཏྠ ས་མ་ནུ་བྷཱ་ས་ན་ཀ་མྨ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཨ་པྤ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫ་ནྟ་སྶ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ. སེ་སཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་པ་ད་ཏྠ་མེ་ཝ.
རཱ་ཛ་ག་ཧེ དེ་ཝ་ད་ཏྟཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ས་ངྒྷ་བྷེ་དཱ་ཡ པ་ར་ཀྐ་མ་ན་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་པ་ཉྙ་ཏྟི, ཨ་ནཱ་ཎ་ཏྟི་ཀཾ, ས་མ་ནུ་བྷཱ་ས་ན་ཀ་མྨེ ཀ་རི་ཡ་མཱ་ནེ ཨ་པྤ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫ་ནྟ་སྶ ཉ་ཏྟི་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ དུ་ཀྐ་ཊཾ, དྭཱི་ཧི ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ཧི དྭེ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཱ, ‘‘ཡ་སྶ ན་ཀྑ་མ་ཏི, སོ བྷཱ་སེ་ཡྻཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཡྻ-ཀཱ་ར་པ་ཏྟཱ་ཡ ཏ་ཏི་ཡ་ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཏ་ཉྩ དུ་ཀྐ་ཊཾ ཏེ ཙ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཱ པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷ་ནྟི, ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ་ཡེ་ཝ ཏི་ཊྛ་ཏི. ཨ་ས་མ་ནུ་བྷཱ་སི་ཡ་མཱ་ན་སྶ ཙ པ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫ་ནྟ་སྶ ཙ ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. སཱི་ལ་ཝི་པ་ཏྟི, བྷེ་དཱ་ཡ པ་ར་ཀྐ་མ་ནཾ, དྷ་མྨ་ཀ་མྨེ་ན ས་མ་ནུ་བྷཱ་ས་ནཾ, ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ, ཨ་པྤ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫ་ན་ནྟི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་ངྒཱ་ནི. ས་མ་ནུ་བྷཱ་ས་ན་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ, ཨ་ཀི་རི་ཡཾ, ས་ཉྙཱ་ཝི་མོ་ཀྑཾ, ས་ཙི་ཏྟ་ཀཾ, ལོ་ཀ་ཝ་ཛྫཾ, ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ, ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ, ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟཾ, དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ན་ནྟི.
ས་ངྒྷ་བྷེ་ད་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༡. བྷེ་དཱ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨེ་ཀཱ་ད་ས་མེ ཏ་སྶེ་ཝ ཁོ པ་ནཱཏི ཡོ ས་ངྒྷ་བྷེ་དཱ་ཡ པ་ར་ཀྐ་མ་ཏི, ཏ་སྶེ་ཝ. ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ཀཱཏི ཏ་སྶ དི་ཊྛིཾ ཁ་ནྟིཾ རུ་ཙིཾ ག་ཧ་ཎེ་ན ཨ་ནུ་པ་ཊི་པ་ཛྫ་ན་ཀཱ. ཝ་གྒཾ ཨ་སཱ་མ་གྒི་པ་ཀྑི་ཡ་ཝ་ཙ་ནཾ ཝ་ད་ནྟཱི་ཏི ཝ་གྒ་ཝཱ་ད་ཀཱ. ཡ་སྨཱ པ་ན ཏི་ཎྞཾ ཨུ་དྡྷཾ ཀ་མྨཱ་ར་ཧཱ ན ཧོ་ནྟི. ན ཧི ས་ངྒྷོ ས་ངྒྷ་སྶ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཨེ་ཀོ ཝཱ དྭེ ཝཱ ཏ་ཡོ ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཛཱ་ནཱ་ཏི ནོཏི ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཚ་ནྡཱ་དཱི་ནི ཛཱ་ནཱ་ཏི. བྷཱ་ས་ཏཱིཏི ‘‘ཨེ་ཝཾ ཀ་རོ་མཱ’’ཏི ཨ་མྷེ་ཧི ས་དྡྷིཾ བྷཱ་ས་ཏི. ཨ་མྷཱ་ཀ་མྤེ་ཏཾ ཁ་མ་ཏཱིཏི ཡཾ སོ ཀ་རོ་ཏི, ཨེ་ཏཾ ཨ་མྷཱ་ཀ་མྤི རུ་ཙྩ་ཏི. ས་མེ་ཏཱ་ཡ་སྨ་ནྟཱ་ནཾ ས་ངྒྷེ་ནཱཏི ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཱ་ནཾ ཙི་ཏྟཾ ས་ངྒྷེ་ན ས་དྡྷིཾ ས་མེ་ཏུ ས་མཱ་ག་ཙྪ་ཏུ, ཨེ་ཀཱི་བྷཱ་ཝཾ ག་ཙྪ་ཏཱུ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. སེ་སཾ པ་ད་ཏྠ་ཏོ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ. ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཀ་ཐཱ་པེ་ཏྠ ད་ས་མེ ཝུ་ཏྟ་ས་དི་སཱ་ཡེ་ཝ.
ཨ་ཡཾ པ་ན ཝི་སེ་སོ – ཨི་དཾ རཱ་ཛ་ག་ཧེ ས་མྦ་ཧུ་ལེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ར་བྦྷ དེ་ཝ་ད་ཏྟ་སྶ ས་ངྒྷ་བྷེ་དཱ་ཡ པ་ར་ཀྐ་མ་ནྟ་སྶ ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ན་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, ཨ་ངྒེ་སུ ཙ ཡ་ཐཱ ཏ་ཏྠ པ་ར་ཀྐ་མ་ནཾ, ཨེ་ཝཾ ཨི་དྷ ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ནཾ ད་ཊྛ་བྦ་ནྟི.
བྷེ་དཱ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༢. དུ་བྦ་ཙ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
དྭཱ་ད་ས་མེ དུ་བྦ་ཙ་ཛཱ་ཏི་ཀོཏི དུ་བྦ་ཙ་ས་བྷཱ་ཝོ, ཝ་ཏྟུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨུ་དྡེ་ས་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣེ་སཱུཏི ཨུ་དྡེ་སེ པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣེ་སུ ཨ་ནྟོ་ག་དྷེ་སུ, ‘‘ཡ་སྶ སི་ཡཱ ཨཱ་པ་ཏྟི, སོ ཨཱ་ཝི་ཀ་རེ་ཡྻཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ནྟོ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སྶ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ་སཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀཾ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནོཏི ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀེ་ན ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནོ, ཀཱ་ར་ཎ་ཏྠེ ཙེ་ཏཾ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ. པ་ཉྩ་ཧི ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀེ་ཧི སི་ཀྑི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ, ཏེ་སཾ ཝཱ ས་ནྟ་ཀ་ཏྟཱ ‘‘ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀ’’ནྟི ལ་དྡྷ་ནཱ་མེ་ན བུ་དྡྷ་པ་ཉྙ་ཏྟེ་ན སི་ཀྑཱ་པ་དེ་ན ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝི་ར་མ་ཐཱ་ཡ་སྨ་ནྟོ མ་མ ཝ་ཙ་ནཱ་ཡཱཏི ཡེ་ན ཝ་ཙ་ནེ་ན མཾ ཝ་ད་ཐ, ཏ་ཏོ མ་མ ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཝི་ར་མ་ཐ, མཱ མཾ ཏཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཝ་ད་ཐཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཝ་ད་ཏུ ས་ཧ དྷ་མྨེ་ནཱཏི ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀེ་ན སི་ཀྑཱ་པ་དེ་ན, ས་ཧ་དྷ་མྨེ་ན ཝཱ ཨ་ཉྙེ་ན་པི པཱ་སཱ་དི་ཀ་བྷཱ་ཝ་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀེ་ན ཝ་ཙ་ནེ་ན ཝ་དེ་ཏུ. ཡ་དི་དནྟི ཝུ་དྡྷི་ཀཱ་ར་ཎ་ད་སྶ་ན་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ, ཏེ་ན ཡཾ ཨི་དཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་སྶ ཧི་ཏ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཨཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཙ ཝུ་ཊྛཱ་པ་ནཾ, ཏེ་ན ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ཝུ་ཊྛཱ་པ་ནེ་ན. ཨེ་ཝཾ སཾ་ཝ་དྡྷཱ་ཧི ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་རི་སཱཏི ཨེ་ཝཾ པ་རི་སཱ་ཡ ཝུ་དྡྷི་ཀཱ་ར་ཎཾ ད་སྶི་ཏཾ ཧོ་ཏི. སེ་སཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝ. ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཀ་ཐཱ་པི ད་ས་མེ ཝུ་ཏྟ་ས་དི་སཱ་ཡེ་ཝ.
ཨ་ཡཾ པ་ན ཝི་སེ་སོ – ཨི་དཾ ཀོ་ས་མྦི་ཡཾ ཚ་ནྣ་ཏྠེ་རཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ཝ་ཙ་ནཱི་ཡ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, ཨ་ངྒེ་སུ ཙ ཡ་ཐཱ ཏ་ཏྠ པ་ར་ཀྐ་མ་ནཾ, ཨེ་ཝཾ ཨི་དྷ ཨ་ཝ་ཙ་ནཱི་ཡ་ཀ་ར་ཎ་ཏཱ ད་ཊྛ་བྦཱ་ཏི.
དུ་བྦ་ཙ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༣. ཀུ་ལ་དཱུ་ས་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཏེ་ར་ས་མེ གཱ་མཾ ཝཱ ནི་ག་མཾ་ཝཱཏི ཨེ་ཏྠ ན་ག་ར་མྤི གཱ་མེ ཨ་ནྟོ་ག་དྷ་མེ་ཝ. ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ཝི་ཧ་ར་ཏཱིཏི་ཏ་ཏྠ པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཙཱི་ཝ་རཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ་ཡ ཏཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཝ་ས་ཏི. པུ་པྥ་དཱ་ནཱ་དཱི་ཧི མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ས་དྡྷཾ ཝི་ནཱ་སེ་ནྟོ ཀུ་ལཱ་ནི དཱུ་སེ་ཏཱི་ཏི ཀུ་ལ་དཱུ་ས་ཀོ. མཱ་ལཱ་ཝ་ཙྪ་རོ་པ་ནཱ་ད་ཡོ པཱ་པ་ཀཱ ས་མཱ་ཙཱ་རཱ ཨ་སྶཱ་ཏི པཱ་པ་ས་མཱ་ཙཱ་རོ. སོ བྷི་ཀྑཱུཏི སོ ཀུ་ལ་དཱུ་ས་ཀོ བྷི་ཀྑུ. ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཁོ ཀུ་ལ་དཱུ་ས་ཀོ…པེ… ཨ་ལཾ ཏེ ཨི་དྷ ཝཱ་སེ་ནཱཏི ཨི་མི་ནཱ་སྶ པ་བྦཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཀ་མྨཱ་ར་ཧ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི. པ་བྦཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཀ་མྨ་ཀ་ཏོ པ་ནེ་ས ཡ་སྨིཾ གཱ་མེ ཝཱ ནི་ག་མེ ཝཱ ཀུ་ལ་དཱུ་ས་ཀ་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏཾ, ཡ་སྨི་ཉྩ ཝི་ཧཱ་རེ ཝ་ས་ཏི, ནེ་ཝ ཏ་སྨིཾ གཱ་མེ ཝཱ ནི་ག་མེ ཝཱ ཙ་རི་ཏུཾ ལ་བྷ་ཏི, ན ཝི་ཧཱ་རེ ཝ་སི་ཏུཾ. ཨེ་ཝ་ཉྩ སོ བྷི་ཀྑཱུཏི་ཨེ་ཏྠ སོཏི པ་བྦཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཀ་མྨ་ཀ་ཏོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ཚ་ནྡེ་ན ག་ཙྪ་ནྟཱི་ཏི ཚ་ནྡ་གཱ་མི་ནོ, ཨེ་ས ན་ཡོ སེ་སེ་སུ. སོ བྷི་ཀྑཱུཏི སོ ‘‘ཚ་ནྡ་གཱ་མི་ནོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝ་ད་མཱ་ནོ. ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ན་སྶ པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒཱ་ཡ ཨེ་ཝཾ ཝ་ཙ་ནཱི་ཡོ, ན ཀུ་ལ་དཱུ་ས་ན་ནི་ཝཱ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ. ཀུ་ལ་དཱུ་ས་ན་ཀ་མྨེ་ན ཧི སོ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏ་བྦཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ པུ་བྦེ་ཝ ཨཱ་པ་ནྣོ, ཨེ་ཝཾ པ་ན་སྶ ཝི་སུ་མྤི ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ་པི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ན་སྶ ཨ་པྤ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫ་ཏོ ཨ་པ་རཾ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཨེ་ཝ་ཉྩ སོཏི་ཨཱ་དི ཨི་ཏོ པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ཉྩ ཨ་ཝུ་ཏྟ་ཉྩ ས་བྦཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝ. ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཀ་ཐཱ་པི ད་ས་མེ ཝུ་ཏྟ་ས་དི་སཱ་ཡེ་ཝ.
ཨ་ཡཾ པ་ན ཝི་སེ་སོ – ཨི་དཾ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཨ་སྶ་ཛི་པུ་ན་བྦ་སུ་ཀེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ར་བྦྷ ཚ་ནྡ་གཱ་མི་ཏཱ་དཱི་ཧི པཱ་པ་ན་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, ཨ་ངྒེ་སུ ཙ ཡ་ཐཱ ཏ་ཏྠ པ་ར་ཀྐ་མ་ནཾ, ཨེ་ཝཾ ཨི་དྷ ཚ་ནྡཱ་དཱི་ཧི པཱ་པ་ནཾ ད་ཊྛ་བྦ་ནྟི.
ཀུ་ལ་དཱུ་ས་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ནི་ག་མ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨུ་དྡི་ཊྛཱ ཁོ…པེ… ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ དྷཱ་ར་ཡཱ་མཱིཏི་ཨེ་ཏྠ པ་ཋ་མཾ ཨཱ་པ་ཏྟི ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི པ་ཋ་མཱ་པ་ཏྟི་ཀཱ, པ་ཋ་མཾ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ན་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏ་བྦཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་ཏ་རེ པ་ན ཡ་ཐཱ ཏ་ཏི་ཡེ ཙ ཙ་ཏུ་ཏྠེ ཙ དི་ཝ་སེ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཏ་ཏི་ཡ་ཀོ, ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཀོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཡཱ་ཝ་ཏ་ཏི་ཡེ ས་མ་ནུ་བྷཱ་ས་ན་ཀ་མྨེ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཡཱ་ཝ་ཏ་ཏི་ཡ་ཀཱཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཡཱ་ཝ་ཏཱི་ཧནྟི ཡ་ཏྟ་ཀཱ་ནི ཨ་ཧཱ་ནི. ཛཱ་ནཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏཱིཏི ཛཱ་ན་ནྟོ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏི. ཏ་ཏྠཱ་ཡཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ན་ལ་ཀྑ་ཎ་སྶ མཱ་ཏི་ཀཱ – ཨཱ་པ་ཏྟི ཙ ཧོ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི་ས་ཉྙཱི ཙ, པ་ཀ་ཏ་ཏྟོ ཙ ཧོ་ཏི, པ་ཀ་ཏ་ཏྟ་ས་ཉྙཱི ཙ, ཨ་ན་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀོ ཙ ཧོ་ཏི, ཨ་ན་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀ་ས་ཉྙཱི ཙ, པ་ཧུ ཙ ཧོ་ཏི, པ་ཧུ་ས་ཉྙཱི ཙ, ཚཱ་དེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཙ ཧོ་ཏི, ཚཱ་དེ་ཏི ཙཱ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཨཱ་པ་ཏྟི ཙ ཧོ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི་ས་ཉྙཱི ཙཱཏི ཡཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ནྣོ, སཱ ཏེ་ར་ས་ནྣཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཱ ཧོ་ཏི, སོ་པི ཙ ཏ་ཏྠ ཝ་ཏྠུ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ‘‘ཨི་དཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ནཱ་མ་མ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ‘‘ཨ་ཡཾ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ ཨཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི ཨཱ་པ་ཏྟི་ས་ཉྙཱི་ཡེ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ ‘‘ན དཱ་ནི ནཾ ཀ་སྶ་ཙི ཨཱ་རོ་ཙེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཚཱ་དེ་ཏུ་ཀཱ་མོ་ཝ དྷུ་རཾ ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨ་རུ་ཎཾ ཨུ་ཊྛཱ་པེ་ཏི, ཚ་ནྣཱ ཧོ་ཏི ཨཱ་པ་ཏྟི. ས་ཙེ པ་ནེ་ཏྠ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ས་ཉྙཱི ཝཱ ཧོ་ཏི, ཨ་ཉྙཱ་པ་ཏྟི་ཀྑ་ནྡྷ་ས་ཉྙཱི ཝཱ, ཝེ་མ་ཏི་ཀོ ཝཱ, ཨ་ཙྪ་ནྣཱ་ཝ ཧོ་ཏི. པ་ཀ་ཏ་ཏྟོཏི ཨ་ནུ་ཀྑི་ཏྟོ ས་མཱ་ན་སཾ་ཝཱ་ས་ཀོ. སོ ཙེ པ་ཀ་ཏ་ཏྟ་ས་ཉྙཱི ཧུ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཚཱ་དེ་ཏི, ཚ་ནྣཱ ཧོ་ཏི. ཨ་ན་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀོཏི ཡ་སྶ ད་ས་སུ རཱ་ཛ་ཙོ་ར་ཨ་གྒི་ཨུ་ད་ཀ་མ་ནུ་སྶ་ཨ་མ་ནུ་སྶ་ཝཱ་ལ༹་ས་རཱི་ས་པ་ཛཱི་ཝི་ཏ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ནྟ་རཱ་ཡེ་སུ ཨེ་ཀོ་པི ན་ཏྠི, སོ ཙེ ཨ་ན་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀ་ས་ཉྙཱི ཚཱ་དེ་ཏི, ཚ་ནྣཱ ཧོ་ཏི. པ་ཧཱུཏི ཡོ ས་ཀྐོ་ཏི བྷི་ཀྑུ་ནོ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟུ་ཉྩེ་ཝ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏུ་ཉྩ, སོ ཙེ པ་ཧུ་ས་ཉྙཱི ཧུ་ཏྭཱ ཚཱ་དེ་ཏི, ཚ་ནྣཱ ཧོ་ཏི. ཚཱ་དེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཙ ཧོ་ཏི, ཚཱ་དེ་ཏི ཙཱཏི་ཨི་དཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ. ས་ཙེ་པི ཧི སོ ས་བྷཱ་གཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ མེ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ ཝཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ཝཱ’’ཏི ལ་ཛྫཱ་ཡ ནཱ་རོ་ཙེ་ཏི, ཚ་ནྣཱ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཱ་དི་བྷཱ་ཝོ ཧི ཨི་དྷ ཨ་པྤ་མཱ་ཎཾ, ས་བྷཱ་ག་མ་ཏྟ་མེ་ཝ པ་མཱ་ཎཾ. ཨ་ཡཾ ‘‘ཛཱ་ནཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏཱི’’ཏི་པ་ད་སྶ ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཨ་ཏྠ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ.
ཏཱ་ཝ་ཏཱི་ཧནྟི ཏ་ཏྟ་ཀཱ་ནི ཨ་ཧཱ་ནི, པ་ཊི་ཙྪཱ་དི་ཏ་དི་ཝ་ས་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ ཨཱ་རོ་ཙི་ཏ་དི་ཝ་སོ, ཏཱ་ཝ དི་ཝ་ས་པ་ཀྑ་མཱ་ས་སཾ་ཝ་ཙྪ་ར་ཝ་སེ་ན ཡ་ཏྟ་ཀོ ཀཱ་ལོ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟོ, ཏ་ཏྟ་ཀཾ ཀཱ་ལ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཀཱ་མཱ པ་རི་ཝ་ཏྠ་བྦནྟི ན ཀཱ་མེ་ན ན ཝ་སེ་ན, ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ཀཱ་མེ་ན ཨ་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཝཱ་སཾ ས་མཱ་དཱ་ཡ ཝ་ཏྠ་བྦཾ. ཏ་ཏྠ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་པ་རི་ཝཱ་སོ སུ་དྡྷ་ནྟ་པ་རི་ཝཱ་སོ ས་མོ་དྷཱ་ན་པ་རི་ཝཱ་སོ ཙཱ་ཏི ཏི་ཝི་དྷོ པ་རི་ཝཱ་སོ. ཏ་ཏྠ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་པ་རི་ཝཱ་སོ ཏཱ་ཝ ཡ་ཐཱ་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཡ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ དཱ་ཏ་བྦོ. ཀ་སྶ་ཙི ཧི ཨེ་ཀཱ་ཧ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ ཨཱ་པ་ཏྟི ཧོ་ཏི, ཀ་སྶ་ཙི དྭཱི་ཧཱ་དི་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ. ཀ་སྶ་ཙི ཨེ་ཀཱ ཨཱ་པ་ཏྟི ཧོ་ཏི, ཀ་སྶ་ཙི དྭེ ཝཱ ཏི་སྶོ ཝཱ ཏ་དུ་ཏྟ་རི ཝཱ. ཏ་སྨཱ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་པ་རི་ཝཱ་སཾ དེ་ནྟེ་ན པ་ཋ་མ་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་དི་ཝ་སེ ཙ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཙ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ས་ཙེ ཨེ་ཀཱ ཨེ་ཀཱ་ཧ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ ཧོ་ཏི, ‘‘ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཀཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫིཾ ས་ཉྩེ་ཏ་ནི་ཀཾ སུ་ཀྐ་ཝི་སྶ་ཊྛིཾ ཨེ་ཀཱ་ཧ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ པ་རི་ཝཱ་སཾ ཡཱ་ཙཱ་པེ་ཏྭཱ ཁ་ནྡྷ་ཀེ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༩༨) ཨཱ་ག་ཏ་ན་ཡེ་ན ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཾ ཝ་ཏྭཱ པ་རི་ཝཱ་སོ དཱ་ཏ་བྦོ. ཨ་ཐ དྭཱི་ཧ་ཏཱི་ཧཱ་དི་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ ཧོ་ཏི, དྭཱི་ཧ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ ཏཱི་ཧ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ ཙ་ཏཱུ་ཧ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ པ་ཉྩཱ་ཧ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ…པེ… ཙུ་དྡ་སཱ་ཧ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ནྟི་ཨེ་ཝཾ ཡཱ་ཝ ཙུ་དྡ་ས་དི་ཝ་སཱ་ནི དི་ཝ་ས་ཝ་སེ་ན ཡོ་ཛ་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ, པ་ཉྩ་ད་ས་དི་ཝ་ས་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཡཾ ‘‘པ་ཀྑ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣ’’ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ. ཏ་ཏོ ཡཱ་ཝ ཨེ་ཀཱུ་ན་ཏིཾ་ས་ཏི་མོ དི་ཝ་སོ, ཏཱ་ཝ ‘‘ཨ་ཏི་རེ་ཀ་པ་ཀྑ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣ’’ནྟི, ཏ་ཏོ མཱ་ས་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་མཱ་ས་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ དྭེ་མཱ་ས་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་དྭེ་མཱ་ས་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ ཏེ་མཱ་ས་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ…པེ… ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཨེ་ཀཱ་ད་ས་མཱ་ས་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཡོ་ཛ་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ. སཾ་ཝ་ཙྪ་རེ པུ་ཎྞེ ‘‘ཨེ་ཀ་སཾ་ཝ་ཙྪ་ར་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣ’’ནྟི, ཏ་ཏོ པ་རཾ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་སཾ་ཝ་ཙྪ་རཾ དྭེ་སཾ་ཝ་ཙྪ་རཾ ཨེ་ཝཾ ཡཱ་ཝ ས་ཊྛི་སཾ་ཝ་ཙྪ་ར་ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ས་ཊྛི་སཾ་ཝ་ཙྪ་ར་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ནྟི, ཏ་ཏོ ཝཱ བྷི་ཡྻོ་པི ཝ་ཏྭཱ ཡོ་ཛ་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ.
ས་ཙེ པ་ན དྭེ ཏི་སྶོ ཏ་དུ་ཏྟ་རི ཝཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཧོ་ནྟི, ཡ་ཐཱ ‘‘ཨེ་ཀཾ ཨཱ་པ་ཏྟི’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ཨེ་ཝཾ ‘‘དྭེ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ, ཏི་སྶོ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཏ་ཏོ པ་རཾ པ་ན ས་ཏཾ ཝཱ ཧོ་ཏུ, ས་ཧ་སྶཾ ཝཱ, ‘‘ས་མྦ་ཧུ་ལཱ’’ཏི ཝ་ཏྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ནཱ་ནཱ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་སུ་པི ‘‘ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཨཱ་པ་ཛྫིཾ ཨེ་ཀཾ སུ་ཀྐ་ཝི་སྶ་ཊྛིཾ ཨེ་ཀཾ ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒཾ ཨེ་ཀཾ དུ་ཊྛུ་ལླ་ཝཱ་ཙཾ ཨེ་ཀཾ ཨ་ཏྟ་ཀཱ་མཾ ཨེ་ཀཾ ས་ཉྩ་རི་ཏྟཾ ཨེ་ཀཱ་ཧ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཡོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ག་ཎ་ན་ཝ་སེ་ན ཝཱ, ‘‘ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཨཱ་པ་ཛྫིཾ ནཱ་ནཱ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་ཡོ ཨེ་ཀཱ་ཧ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཡོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྠུ་ཀི་ཏྟ་ན་ཝ་སེ་ན ཝཱ, ‘‘ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཨཱ་པ་ཛྫིཾ ཨེ་ཀཱ་ཧ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཡོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ནཱ་མ་མ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཡོ་ཛ་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ. ཏ་ཏྠ ནཱ་མཾ དུ་ཝི་དྷཾ ས་ཛཱ་ཏི་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ ས་བྦ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཉྩ, ཏ་ཏྠ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ་ཏི ས་ཛཱ་ཏི་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ, ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ས་བྦ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ, ཏ་སྨཱ ‘‘ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཨཱ་པ་ཛྫིཾ ཨེ་ཀཱ་ཧ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཡོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ནཱ་མ་ཝ་སེ་ནཱ་པི ཝ་ཏྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨི་ད་ཉྷི པ་རི་ཝཱ་སཱ་དི་ཝི་ན་ཡ་ཀ་མྨཾ ཝ་ཏྠུ་ཝ་སེ་ན གོ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ནཱ་མ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་པ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཙ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཏ་ཏྠ སུ་ཀྐ་ཝི་སྶ་ཊྛཱི་ཏི ཝ་ཏྠུ ཙེ་ཝ གོ་ཏྟཉྩ, ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ་ཏི ནཱ་མཉྩེ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟི ཙ, ཏ་ཏྠ ‘‘སུ་ཀྐ་ཝི་སྶ་ཊྛིཾ ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནེ་ནཱ་པི ‘‘ནཱ་ནཱ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་ཡོ’’ཏི་ཝ་ཙ་ནེ་ནཱ་པི ཝ་ཏྠུ ཙེ་ཝ གོ་ཏྟ་ཉྩ ག་ཧི་ཏཾ ཧོ་ཏི, ‘‘ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ’’ཏི་ཝ་ཙ་ནེ་ནཱ་པི ‘‘ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ’’ཏི་ཝ་ཙ་ནེ་ནཱ་པི ནཱ་མ་ཉྩེ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟི ཙ ག་ཧི་ཏཱ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཏེ་སུ ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི ཝ་སེ་ན ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ.
ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཙ ས་ཙེ ཨ་པྤ་བྷི་ཀྑུ་ཀོ ཨཱ་ཝཱ་སོ ཧོ་ཏི, ས་ཀྐཱ ར་ཏྟི་ཙྪེ་དཾ ཨ་ནཱ་པ་ཛྫ་ནྟེ་ན ཝ་སི་ཏུཾ, ཏ་ཏྠེ་ཝ ‘‘པ་རི་ཝཱ་སཾ ས་མཱ་དི་ཡཱ་མི, ཝ་ཏྟཾ ས་མཱ་དི་ཡཱ་མཱི’’ཏི ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཝ་ཏྟཾ ས་མཱ་དཱ་ཏ་བྦཾ, ས་མཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ས་ངྒྷ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ པུ་ན ཨཱ་ག་ཏཱ་ག་ཏཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ནྟེ་ན ཝ་ཏྟ་བྷེ་ད་ཉྩ ར་ཏྟི་ཙྪེ་ད་ཉྩ ཨ་ཀ་ཏྭཱ པ་རི་ཝ་སི་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ན ས་ཀྐཱ ཧོ་ཏི པ་རི་ཝཱ་སཾ སོ་དྷེ་ཏུཾ, ནི་ཀྑི་ཏྟ་ཝ་ཏྟེ་ན ཝ་སི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏྠེ་ཝ ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ, ཨེ་ཀ་པུ་གྒ་ལ་སྶ ཝཱ ས་ནྟི་ཀེ ‘‘པ་རི་ཝཱ་སཾ ནི་ཀྑི་པཱ་མི, ཝ་ཏྟཾ ནི་ཀྑི་པཱ་མཱི’’ཏི པ་རི་ཝཱ་སོ ནི་ཀྑི་པི་ཏ་བྦོ, ཨེ་ཀ་པ་དེ་ནཱ་པི ཙེ་ཏྠ ནི་ཀྑི་ཏྟོ ཧོ་ཏི པ་རི་ཝཱ་སོ, དྭཱི་ཧི པ་ན སུ་ནི་ཀྑི་ཏྟོ་ཡེ་ཝ, ས་མཱ་དཱ་ནེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ནི་ཀྑི་ཏྟ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པ་ཀ་ཏ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཨ་ཐཱ་ནེ་ན པ་ཙྩཱུ་ས་ས་མ་ཡེ ཨེ་ཀེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ས་དྡྷིཾ པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ ཝི་ཧཱ་ར་སྶ པ་རི་ཀྑེ་པ་ཏོ, ཨ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ པ་རི་ཀྑེ་པཱ་ར་ཧ་ཊྛཱ་ན་ཏོ དྭེ ལེ་ཌྜུ་པཱ་ཏེ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ མ་ཧཱ་མ་གྒ་ཏོ ཨོ་ཀྐ་མྨ གུ་མྦེ་ན ཝཱ ཝ་ཏི་ཡཱ ཝཱ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ཊྛཱ་ནེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཨ་ནྟོ་ཨ་རུ་ཎེ་ཡེ་ཝ ཝ་ཏྟཾ ས་མཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦཾ. ཡ་མྤི ཨ་ཉྙཾ བྷི་ཀྑུཾ པ་སྶ་ཏི, ཏ་སྶཱ་པི ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦ་མེ་ཝ. ཨ་རུ་ཎེ ཨུ་ཊྛི་ཏེ ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཝ་ཏྟཾ ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟ་བྦཾ. ས་ཙེ སོ པུ་རེ ཨ་རུ་ཎེ་ཡེ་ཝ ཀེ་ན་ཙི ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ན ག་ཏོ, ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ ཡཾ ས་བྦ་པ་ཋ་མཾ བྷི་ཀྑུཾ པ་སྶ་ཏི, ཏ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ ནི་ཀྑི་པི་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཝཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ ར་ཏྟི་ཡོ པཱུ་རེ་ནྟི, ཏཱ་ཝ པ་རི་ཝ་ཏྠ་བྦཾ, ཨ་ཡཾ ས་ངྑེ་པ་ཏོ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་པ་རི་ཝཱ་ས་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ, ཝི་ཏྠཱ་རོ པ་ན ས་མ་ནྟ་པཱ་སཱ་དི་ཀཱ་ཡ ཝི་ན་ཡ་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༩༧) ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨི་ཏ་རེ་སུ པ་ན དྭཱི་སུ ‘‘ཨཱ་པ་ཏྟི་པ་རི་ཡ་ནྟཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ར་ཏྟི་པ་རི་ཡ་ནྟཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༡༥༧) ཨི་མ་སྨིཾ ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ཁ་ནྡྷ་ཀེ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏོ སུ་དྡྷ་ནྟ་པ་རི་ཝཱ་སོ ནཱ་མ, སོ དུ་ཝི་དྷོ ཙཱུ་ལ༹་སུ་དྡྷ་ནྟོ མ་ཧཱ་སུ་དྡྷ་ནྟོཏི, དུ་ཝི་དྷོ་པི ཙེ་ས ར་ཏྟི་པ་རི་ཙྪེ་དཾ ས་ཀ་ལཾ ཝཱ ཨེ་ཀ་ཙྩཾ ཝཱ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟ་སྶ ཙ ཨ་སྶ་ར་ནྟ་སྶ ཙ ཏ་ཏྠ ཝེ་མ་ཏི་ཀ་སྶ ཙ དཱ་ཏ་བྦོ. ཨཱ་པ་ཏྟི་པ་རི་ཡ་ནྟཾ པ་ན ‘‘ཨེ་ཏྟི་ཀཱ ཨ་ཧཾ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཨཱ་པ་ནྣོ’’ཏི ཛཱ་ནཱ་ཏུ ཝཱ, མཱ ཝཱ, ཨ་ཀཱ་ར་ཎ་མེ་ཏཾ. ཏ་སྶ དཱ་ན་ཝི་དྷི ཁ་ནྡྷ་ཀེ ཨཱ་ག་ཏོ, ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཀ་ཐཱ པ་ན ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ས་མ་ནྟ་པཱ་སཱ་དི་ཀཱ་ཡཾ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༡༠༢) ཝུ་ཏྟཱ. ཨི་ཏ་རོ པ་ན ས་མོ་དྷཱ་ན་པ་རི་ཝཱ་སོ ནཱ་མ, སོ ཏི་ཝི་དྷོ ཧོ་ཏི ཨོ་དྷཱ་ན་ས་མོ་དྷཱ་ནོ ཨ་གྒྷ་ས་མོ་དྷཱ་ནོ མི་སྶ་ཀ་ས་མོ་དྷཱ་ནོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཨོ་དྷཱ་ན་ས་མོ་དྷཱ་ནོ ནཱ་མ ཨ་ནྟ་རཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ནྟ་སྶ པ་རི་ཝུ་ཏྠ་དི་ཝ་སེ ཨོ་དྷུ་ནི་ཏྭཱ མ་ཀྑེ་ཏྭཱ པུ་རི་མཱ་ཡ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ མཱུ་ལ་དི་ཝ་ས་པ་རི་ཙྪེ་དེ པ་ཙྪཱ ཨཱ་པ་ནྣཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ས་མོ་ད་ཧི་ཏྭཱ དཱ་ཏ་བྦ་པ་རི་ཝཱ་སོ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་གྒྷ་ས་མོ་དྷཱ་ནོ ནཱ་མ ས་མྦ་ཧུ་ལཱ་སུ ཨཱ་པ་ཏྟཱི་སུ ཡཱ ཨེ་ཀཱ ཝཱ དྭེ ཝཱ ཏི་སྶོ ཝཱ ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ཝཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ས་བྦ་ཙི་ར་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཡོ, ཏཱ་སཾ ཨ་གྒྷེ་ན ས་མོ་དྷཱ་ཡ ཏཱ་སཾ ར་ཏྟི་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཝ་སེ་ན ཨ་ཝ་སེ་སཱ་ནཾ ཨཱུ་ན་ཏ་ར་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ནཾ ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ནཾ དཱ་ཏ་བྦ་པ་རི་ཝཱ་སོ ཝུ་ཙྩ་ཏི. མི་སྶ་ཀ་ས་མོ་དྷཱ་ནོ ནཱ་མ ནཱ་ནཱ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་ཡོ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཨེ་ཀ་ཏོ ཀ་ཏྭཱ དཱ་ཏ་བྦ་པ་རི་ཝཱ་སོ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཏི་ཝི་དྷེ་པི ས་མོ་དྷཱ་ན་པ་རི་ཝཱ་སེ ས་ངྑེ་པ་ཀ་ཐཱ, ཝི་ཏྠཱ་རོ པ་ན ས་མ་ནྟ་པཱ་སཱ་དི་ཀཱ་ཡཾ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༡༠༢) ཝུ་ཏྟོ, ཨི་དཾ ‘‘པ་རི་ཝ་ཏྠ་བྦ’’ནྟི པ་ད་སྶ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཀ་ཐཱ་མུ་ཁཾ.
ཨུ་ཏྟ་རི ཚཱ་ར་ཏྟནྟི པ་རི་ཝཱ་ས་ཏོ ཨུ་ཏྟ་རི ཚ ར་ཏྟི་ཡོ. བྷི་ཀྑུ་མཱ་ན་ཏྟཱ་ཡཱཏི བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ མཱ་ན་བྷཱ་ཝཱ་ཡ, ཨཱ་རཱ་དྷ་ན་ཏྠཱ་ཡཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦནྟི ཝ་ཏྟི་ཏ་བྦཾ. བྷི་ཀྑུ་མཱ་ན་ཏྟ་ཉྩ པ་ནེ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ཝ་སེ་ན དུ་ཝི་དྷཾ. ཏ་ཏྠ ཡ་སྶ ཨ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་པ་ཏྟི ཧོ་ཏི, ཏ་སྶ པ་རི་ཝཱ་སཾ ཨ་ད་ཏྭཱ མཱ་ན་ཏྟ་མེ་ཝ དཱ་ཏ་བྦཾ, ཨི་དཾ ཨ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་མཱ་ན་ཏྟཾ. ཡ་སྶ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ ཧོ་ཏི, ཏ་སྶ པ་རི་ཝཱ་ས་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ དཱ་ཏ་བྦཾ མཱ་ན་ཏྟཾ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་མཱ་ན་ཏྟནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨི་དཾ ཨི་དྷ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. ཨུ་བྷི་ནྣ་མྤི པ་ནེ་ཏེ་སཾ དཱ་ན་ཝི་དྷི ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཀ་ཐཱ ཙ ས་མ་ནྟ་པཱ་སཱ་དི་ཀཱ་ཡཾ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༡༠༢) ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ, ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པོ. ས་ཙེ ཨ་ཡཾ ཝ་ཏྟཾ ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པ་ཙྩཱུ་ས་ས་མ་ཡེ ས་མཱ་དཱ་ཏུཾ ག་ཙྪ་ཏི, ས་བྦ་ནྟི་མེ་ན པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན ཙ་ཏཱུ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ས་དྡྷིཾ པ་རི་ཝཱ་སེ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཾ པ་དེ་སཾ ག་ནྟྭཱ ‘‘མཱ་ན་ཏྟཾ ས་མཱ་དི་ཡཱ་མི, ཝ་ཏྟཾ ས་མཱ་དི་ཡཱ་མཱི’’ཏི ས་མཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ནེ་སཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཏེ་སུ ག་ཏེ་སུ ཝཱ ཨ་ག་ཏེ་སུ ཝཱ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ན པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ. ཡ་ཏྠ སི་ཡཱ ཝཱི་ས་ཏི་ག་ཎོཏི ཨེ་ཏྠ ཝཱི་ས་ཏི་ས་ངྒྷོ ག་ཎོ ཨ་སྶཱ་ཏི ཝཱི་ས་ཏི་ག་ཎོ. ཏ་ཏྲཱཏི ཡ་ཏྲ ས་བྦ་ནྟི་མེ་ན པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན ཝཱི་ས་ཏི་ག་ཎོ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ ཨ་ཏྠི, ཏ་ཏྠ. ཨ་བྦྷེ་ཏ་བྦོཏི ཨ་བྷི་ཨེ་ཏ་བྦོ, ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏ་བྦོ, ཨ་བྦྷཱ་ན་ཀ་མྨ་ཝ་སེ་ན ཨོ་སཱ་རེ་ཏ་བྦོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཝ྄ཧཱ་ཏ་བྦོ་ཏི ཝཱ ཨ་ཏྠོ. ཨ་བྦྷཱ་ན་ཀ་མྨཾ པ་ན པཱ་ལི༹་ཝ་སེ་ན ཁ་ནྡྷ་ཀེ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༡༠༠ ཨཱ་ད་ཡོ) ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཝ་སེ་ན ས་མ་ནྟ་པཱ་སཱ་དི་ཀཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ན་བྦྷི་ཏོཏི ན ཨ་བྦྷི་ཏོ ཨ་ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏོ, ཨ་ཀ་ཏ་བྦྷཱ་ན་ཀ་མྨོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ན་ཝ྄ཧཱ་ཏོ་ཏི ཝཱ ཨ་ཏྠོ. ཏེ ཙ བྷི་ཀྑཱུ གཱ་ར་ཡ྄ཧཱཏི ཡེ ཨཱུ་ན་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ཨ་བྦྷེ་ནྟི, ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཙ ག་ར་ཧི་ཏ་བྦཱ, སཱ་ཏི་སཱ་རཱ ས་དོ་སཱ དུ་ཀྐ་ཊཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཡཾ ཏ་ཏྠ སཱ་མཱི་ཙཱིཏི ཨ་ཡཾ ཏ་ཏྠ ཨ་ནུ་དྷ་མྨ་ཏཱ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨཾ ཨ་ནུ་ག་ཏཱ ཨོ་ཝཱ་དཱ་ནུ་སཱ་ས་ནཱི སཱ་མཱི་ཙི དྷ་མྨ་ཏཱ. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝཱ་ཏི.
ཀ་ངྑཱ་ཝི་ཏ་ར་ཎི་ཡཱ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ
ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.